Cái thế giới mà Jennie bị đẩy vào một cách vô lý như vậy là cái thế giới trong đó đức hạnh con người từ ngàn xưa vẫn chiến đấu một cách vô vọng; bởi vì đức hạnh là mong muốn sự tốt lành và làm điều tốt lành cho người khác. Đức hạnh là cái phẩm chất độ lượng, tự nguyện hiến mình vì lợi ích của người khác và vì thế, nó bị xã hội coi là gần như vô giá trị. Hãy thử giữ giá mà xem, dù là chẳng đáng một xu, bạn sẽ được người đời tôn trọng. Xã hội nói chung, buồn thay, lại thiếu khả năng phân biệt vàng thau. Cái tiêu chuẩn duy nhất của xã hội là dư luận của người đời. Thử thách duy nhất của nó là khả năng tự bảo tồn. Anh ta có giữ gìn được sản nghiệp không? Chị ta có giữ được trinh tiết không? Chỉ trong một số trường hợp hiếm hoi và đối với một số cá nhân ít ỏi, hầu như mới có chút ít ánh sáng soi rọi từ bên trong.

Jennie trước nay không hề có ý định tự coi mình là cao giá. Tình cảm bẩm sinh trong cô có khuynh hướng vươn đến chỗ quên mình. Những bài học ích kỷ của người đời về cách bảo vệ mình tránh khỏi tai họa sẽ tới không dễ dàng khiến cô trở thành hư hỏng.

Chính vào những lúc tột đỉnh như thế này người ta lớn lên mãnh liệt nhất. Cái cảm giác về sức mạnh và đầy đủ khả năng này nó đến như một đợt sóng cồn. Có thể chúng ta còn đang run rẩy, nỗi e sợ làm bậy còn lẩn quất, song chúng ta vẫn trưởng thành. Những chớp sáng của hứng khởi đến dẫn dắt linh hồn. Trong cõi tự nhiên không có cái gì là thừa. Khi ta bị loại ra khỏi một nhóm hay một địa vị nào đó, ta vẫn còn quan hệ với tất cả những gì tồn tại. Cõi tự nhiên không hề hẹp hòi. Những ngọn gió và những ngôi sao là bầu bạn của ta. Hãy để cho tâm hồn dịu dàng và nhạy cảm, thế là cái chân lý lớn lao ấy sẽ đến với ta – có lẽ không phải dưới dạng những thành ngữ, mà là một cảm giác, một niềm an ủi, mà suy cho cùng thì đó là cái cốt tủy cuối cùng của tri thức. Trong vũ trụ, an tĩnh là thông thái.

Jennie đi khỏi cửa chưa được bao lâu thì Bass đuổi kịp.

- Đưa vali đây anh xách cho, – gã nói; rồi khi thấy cô xúc động đến nỗi không nói lên lời, gã nói tiếp, – có lẽ anh biết chỗ có thể kiếm cho em một cái buồng.

Bass dẫn cô đến khu vực phía nam thành phố, nơi không ai biết gia đình họ, và đến nhà một bà già. Bà này mới mua một cái đồng hồ treo tường của cái hãng lắp ráp nơi gã đang làm việc. Gã biết bà ta không được sung túc lắm và có một buồng cho thuê.

- Cái buồng ấy của bà vẫn chưa có ai ở phải không ạ? – Gã hỏi.

- Phải, – bà nói và nhìn Jennie.

- Xin bà cho em gái cháu thuê. Nhà cháu sắp dọn đi nơi khác, nhưng em cháu chưa đi được.

Bà già bằng lòng, thoắt cái, nơi ăn chốn ở tạm thời của Jennie đã thu xếp xong.

- Đừng lo nữa. – Bass nói, gã cảm thấy thương hại cô em. – Chuyện này rồi sẽ qua đi. Mẹ bảo anh phải dặn em đừng có lo. Ngày mai khi bố đi làm thì em về nhé.

Jennie nói là cô sẽ về, còn Bass, sau khi nói thêm vài lời vỗ về em gái, ngã giá với bà già về tiền trọ rồi từ biệt ra về.

- Thôi bây giờ ổn rồi, – gã vừa bước ra vừa nói. – Rồi em sẽ qua khỏi thôi. Đừng lo. Anh phải trở về, nhưng sáng anh lại đến.

Cơn lốc nọ chỉ hơi đụng chạm đến gã, vì gã nghĩ rằng Jennie đã phạm một sai lầm. Điều này hiện rõ trong cách gã vặn hỏi cô trong lúc hai anh em cùng đi với nhau, không kể gì đến tâm trạng buồn nản và mông lung của cô.

- Em làm việc ấy để làm gì? Và có bao giờ em nghĩ là em đang làm cái gì không? – Gã cứ gặng hỏi hoài như vậy.

- Xin anh đừng hỏi em đêm nay, – Jennie nói vậy, chấm dứt cái cách lục vấn cay độc nhất của anh trai. Cô không cần nêu lý do để biện bạch và cũng chẳng có điều gì để phàn nàn. Nếu như có điều gì đáng trách thì rất có thể chính là tại cô. Sự bất hạnh của Bass và của gia đình cũng như sự hy sinh của cô đều bị lãng quên.

Còn lại một mình ở căn buồng xa lạ, Jennie buông trôi theo những cảm xúc đau buồn của mình. Sự choáng váng và nỗi xấu hổ bị đuổi ra khỏi nhà trùm lấp cô, và cô khóc. Tuy bản chất nhẫn nhục và gan lì, cái kết cục bi thảm nọ vẫn quá sức chịu đựng của cô. Yếu tố gì của cuộc đời đã có thể tóm bắt và đè bẹp con người ta như một trận gió lớn vậy? Tại sao bỗng dưng cái chết lại xộc đến làm tan nát tất cả những gì tưởng như đầy hứa hẹn của cuộc đời?

Nghĩ về quá khứ, những chi tiết của mối quan hệ lâu dài giữa cô và Brander lại hiện lên rõ nét trong ký ức cô, và dù có phải chịu đựng tất cả, cô vẫn chỉ có thể cảm thấy một niềm thương mến đối với ông. Suy cho cùng thì ông đã không chủ tâm làm hại cô. Lòng tốt và sự rộng lượng của ông là có thật. Ông chủ yếu là một con người đôn hậu, và cô lấy làm tiếc – vì ông nhiều hơn là vì cô – rằng cái chết lại đến với ông không đúng lúc như vậy.

Những suy nghĩ ấy tuy chẳng làm cô yên tâm chút nào nhưng ít ra cũng giúp cô qua được đêm hôm ấy, rồi sáng hôm sau trên đường đến chỗ làm, Bass đã ghé qua để bảo rằng bà Gerhardt muốn cô về nhà ngay tối hôm ấy. Ông Gerhardt sẽ không có nhà và hai mẹ con có thể bàn bạc. Ngày hôm ấy đối với cô thật là cô đơn, nhưng khi đêm xuống, tinh thần cô phấn chấn hẳn lên và đến tám giờ kém mười lăm thì cô ra đi.

Bà mẹ không có tin gì đáng phấn khởi mà báo cho cô. Ông Gerhardt vẫn ở trong tâm trạng phật ý và giận dữ khủng khiếp. Ông đã quyết định là ngày thứ bảy tới sẽ bỏ chỗ ở hiện nay để rời đến Youngstown. Sau chuyện này, bất cứ đâu cũng tốt hơn ở Columbus, ở đây ông sẽ không bao giờ hy vọng ngẩng cao đầu lên được nữa. Những kỉ niệm về thành phố này đều ghê tởm. Bây giờ ông sẽ đi và nếu như ông tìm được công ăn việc làm thì gia đình sẽ đi theo sau; quyết định như thế nghĩa là ông từ bỏ ngôi nhà nhỏ bé này. Ông sẽ không cố gắng trang trải phần tiền cầm cố căn nhà này nữa, ông không hy vọng làm được như vậy.

Đến cuối tuần ông Gerhardt ra đi, Jennie trở về nhà, và ít ra thì cái trật tự cũ lại được thiết lập lại trong một thời gian nhưng tất nhiên là không thể kéo dài được.

Bass hiểu thế. Chuyện rắc rối của Jennie và những hậu quả có thể xảy ra đè nặng lên gã một cách khó chịu. Columbus không phải là nơi ở lại lâu dài. Mà Youngstown đâu phải là nơi nên đến. Nếu như cả gia đình phải đi thì đến một thành phố lớn hơn vẫn tốt hơn nhiều.

Gã suy nghĩ về tình hình, rồi khi nghe nói ở Cleveland công việc kinh doanh đang phát đạt, gã tính đến đó làm ăn xem có gặp vận không. Gã thành công thì những người khác trong gia đình sẽ đi theo. Nếu ông Gerhardt vẫn tiếp tục làm ăn ở Youngstown như bây giờ mà gia đình lại chuyển đến Cleveland thì ít ra cũng tránh được cho Jennie khỏi phải ra đứng đường đứng chợ.

Bass còn đợi một thời gian ngắn trước khi quyết định nhưng cuối cùng gã thông báo mục đích của mình.

- Có lẽ con sẽ đi Cleveland, – gã nói với mẹ vào một buổi tối khi bà đang dọn bữa ăn chiều.

- Tại sao? – Bà hỏi và ngước mắt nhìn băn khoăn. Bà hơi lo rằng Bass sẽ bỏ bà.

- Có thể con sẽ kiếm được việc làm ở đó – gã đáp. – Gia đình nhà ta không nên ở lại cái thành phố cổ lỗ đáng nguyền rủa này.

- Đừng có báng bổ, – bà đáp, vẻ khiển trách.

- Ồ, con biết chứ, – gã nói, – nhưng chịu đựng như thế quá đủ rồi, ai mà chẳng phải báng bổ. Ở đây nhà ta chỉ gặp rủi ro chứ có được gì đâu. Con sẽ ra đi, và nếu như con kiếm được công việc gì thì cả nhà ta có thể rời đi. Nếu tìm được nơi nào mà ở đó không ai biết chúng ta thì nhà ta có thể khấm khá hơn. Ở đây nhà ta có ra cái gì đâu.

Bà Gerhardt lắng nghe, lòng khấp khởi hy vọng rằng cuộc đời cùng khổ của gia đình mình rồi ra sẽ thay đổi. Nếu như Bass sẵn lòng làm việc ấy. Nếu như gã đi và kiếm được việc làm rồi cứu nguy cho bà, như một đứa con trai khỏe mạnh và lanh lợi có thể làm, thì điều đó quý hóa biết bao! Gia đình bà đang bị cuốn trên những thác ghềnh của một dòng đời đang trôi chảy tới một thảm họa khủng khiếp. Nếu như có một sự kiện gì xảy ra thì may quá.

- Liệu con có thể kiếm được việc làm không? – Bà hỏi, vẻ quan tâm.

- Con phải kiếm được, – gã nói. – Chưa bao giờ con đi tìm một chỗ làm mà lại không được. Nhiều người khác đã lên trên đó rồi và làm ăn cũng ổn. Mẹ thử xem gia đình nhà bác Miller ấy.

Gã thọc hai tay vào túi quần và nhìn ra ngoài cửa sổ.

- Mẹ xem xem có thể lên theo sau khi con đã thử làm ăn ở đấy không? – Gã hỏi.

- Có lẽ mẹ lên được, – bà trả lời. – Bây giờ bố đi làm rồi mà nhà ta có ít tiền, số tiền mà, mà… – bà lưỡng lự không nói rõ xuất xứ vì thấy quá xấu hổ về hoàn cảnh khó khăn của gia đình.

- Vâng, con biết, – Bass nói, vẻ quàu quạu.

- Từ nay đến trước mùa thu nhà ta sẽ phải trả tiền nhà ở đây và rồi thì thế nào cũng phải bỏ đi thôi, – bà nói thêm.

Bà nói vậy là ám chỉ món cầm cố về ngôi nhà phải thanh toán vào tháng chín tới và rõ ràng là không thể trả được.

- Nếu ta có thể rời khỏi nơi này trước thời gian đó thì có lẽ chúng ta có thể xoay xở mà sống được.

- Con sẽ đi. – Bass nói một cách kiên quyết. – Con sẽ đi.

Theo dự kiến ấy, đến cuối tháng gã bỏ chỗ làm và ngày hôm sau gã lên đường đi Cleveland.