Bị xúc phạm đến thể diện gia đình, Louise lập tức trở về Cincinnati, ở đó cô thuật lại điều mình khám phá được, lại gia giảm thêm chút mắm muối vào. Theo lời cô thì cô đã gặp “một mụ đàn bà ngớ ngẩn và trơ trẽn” ở cửa nhà Lester, người này thậm chí đã không mời cô vào khi cô xưng tên mà cứ đứng đó, “bộ tịch hệt như một kẻ có tội”. Lester cũng đã xử sự một cách đáng xấu hổ, anh ấy đã trơ trẽn đốp vào mặt cô về sự việc ấy. Khi cô đòi anh ấy phải cho biết đứa trẻ là con ai thì anh đã từ chối không chịu nói. – Nó không phải là con tôi, – anh chỉ nói có thế.

- Ôi, lạy Chúa! – Bà Kane kêu lên, bà là người đầu tiên được nghe chuyện. – Lester của tôi, con trai tôi! Sao nó lại có thể làm thế được!

- Mà cái con mụ ấy mới gớm chứ! – Louise dằn giọng kêu lên, như thể những lời ấy cần phải được lặp đi lặp lại mới có phần xác thực.

- Con đến đó một mình vì con nghĩ có thể giúp đỡ được anh ấy. – Louise nói tiếp. – Khi người ta bảo anh ấy khó ở, thì con nghĩ rằng anh ấy có thể bị ốm nặng. Nếu không đến thì làm sao mà con biết được.

- Tội nghiệp Lester – mẹ cô kêu lên, – Ai ngờ rằng nó lại đến nỗi như thế!

Bà Kane suy đi nghĩ lại trong đầu cái vấn đề nan giải ấy, và trước đây, chưa từng trải những chuyện như vậy để mà lo liệu nên bà gọi dây nói cho ông Archibald – ông này từ nhà máy về thẳng nhà và ngồi bàn bạc suốt, vẻ mặt rất nghiêm nghị. Té ra Lester đang công nhiên sống với một người đàn bà mà vợ chồng ông chưa hề nghe nói đến. Có thể Lester sẽ tỏ ra thách thức và lãnh đạm đúng như bản tính cương cường của chàng. Không thể dùng cái quan điểm về quyền lực của cha mẹ được. Chính Lester tự thân đã là một quyền lực tập trung rồi, nếu như cần đưa ra những đề nghị nào đó nhằm thay đổi cách cư xử của chàng thì sẽ phải tiến hành một cách rất tế nhị.

Ông Archibald Kane trở về xưởng máy, đau đớn và ngán ngẩm nhưng vẫn kiên quyết sẽ phải làm một điều gì đó. Ông cụ bàn với Robert, ông này thú nhận là từ trước thỉnh thoảng cũng có nghe những tin đồn đáng ngại nhưng không muốn có ý kiến gì. Bà Kane gợi ý là có lẽ Robert nên đi Chicago mà bàn bạc với Lester.

- Nó phải nhận ra rằng chuyện này nếu còn tiếp tục thì sẽ gây cho nó những tổn thất không thể nào cứu vãn nổi, – ông Archibald Kane nói. – Nó đừng có hòng mà mặt trơ trán bóng mãi. Không ai có thể như vậy. Nó phải lấy con kia hoặc phải bỏ nó. Tôi muốn anh bảo nó như thế cho tôi.

- Được ạ, – Robert nói, – nhưng ai là người sẽ thuyết phục chú ấy? Con thì nhất định không muốn làm cái công việc ấy.

- Tôi hy vọng rồi cuối cùng tôi sẽ bảo nó, – ông già Archibald nói, – nhưng dù sao thì anh cũng nên thử đi một chuyến xem sao. Việc ấy không thể gây ra điều gì tai hại. Có thể nó sẽ tỉnh ngộ.

- Con không tin – Robert trả lời. – Chú ấy là một người kiên quyết. Ba cũng rõ, về chuyện này bàn bạc phỏng có ích gì. Dù sao con cũng sẽ đi nếu điều đó khiến ba đỡ lo phần nào. Mẹ cũng muốn thế.

- Phải, phải – ông bố nói, vẻ quẫn trí – anh đi thì hơn.

Theo sự bàn bạc ấy, Robert ra đi. Không dám tiên đoán bất cứ mức độ thành công đặc biệt nào trong công cuộc này, ông ta vui vẻ đáp tàu đi Chicago, tin tưởng vào cái ý nghĩ rằng mọi sức mạnh đạo lý và chính nghĩa đều ở về phía ông.

Sau khi gặp Louise được ba hôm thì Robert đến thành phố này, vào một buổi sáng, đến nơi là ông gọi điện thoại ngay đến nhà kho song Lester không có ở đấy. Sau đó ông gọi về nhà ở của Lester và khéo léo hẹn gặp.

Lester vẫn còn khó ở song chàng muốn đến gặp Robert tại văn phòng hơn, và chàng đã làm như vậy. Chàng gặp Robert với thái độ vui vẻ, uể oải của mình và hai anh em bàn bạc công việc làm ăn một lát. Tiếp sau đó là một sự yên lặng đầy ý nghĩa.

- Này, chắc chú cũng biết vì lý do gì mà tôi đến đây – Robert bắt đầu ướm lời.

- Hình như tôi có thể đoán được. – Lester trả lời.

- Cả nhà đều rất lo chuyện chú bị ốm, đặc biệt là mẹ. Chú không có nguy cơ phải lại đấy chứ?

- Chắc là không.

- Louise bảo là nó đến đây gặp phải một kiểu gia đình[1] thật kỳ cục. Chú chưa cưới đấy chứ?

- Chưa.

- Cái người thiếu phụ mà Louise thấy có phải chỉ là… (Robert vẫy tay một cái đầy ý nghĩa).

Lester gật đầu.

- Tôi không muốn tò mò, chú Lester ạ. Tôi đến đây không phải vì chuyện ấy đâu, sở dĩ tôi có mặt ở đây chỉ vì gia đình nhà ta muốn tôi phải đến. Mẹ khổ não quá đến nỗi, vì mẹ tôi không thể không đến gặp chú… – Ông ngừng lại, còn Lester cảm động vì thái độ thẳng thắn và tôn trọng của anh, nên cảm thấy rằng chỉ một cái phong thái lịch sự kia cũng đủ để mình phải có vài lời giải thích.

- Tôi không biết có thể nói điều gì khả dĩ góp phần vào việc giải quyết vấn đề – chàng trầm ngâm trả lời. – Thực ra cũng chẳng có gì mà nói. Tôi sống với người phụ nữ ấy mà gia đình nhà ta phản đối. Cái gay chủ yếu về sự việc này có lẽ là tôi không may bị bại lộ.

Chàng ngừng lời, còn Robert thì ngẫm nghĩ về thực chất cái lý lẽ trần tục của em mình. Lester rất bình tĩnh về chuyện này. Xem ra chàng hết sức đúng mực, cũng như thường lệ.

- Hiện nay chú không tính đến chuyện lấy cô ta chứ? – Robert ngập ngừng hỏi.

- Tôi chưa đi đến chỗ ấy – Lester bình tĩnh trả lời.

Hai anh em lặng lẽ nhìn nhau một lát và rồi Robert quay nhìn ra cảnh thành phố ở phía xa.

- Tôi chắc chả cần phải hỏi xem chú có yêu cô ta thực sự hay không? – Robert đánh bạo nói.

- Tôi không biết liệu có thể bàn luận được với anh về niềm rung cảm thiêng liêng ấy hay không – Lester đáp, thoáng một vẻ châm biếm dữ tợn. – Bản thân tôi chưa hề trải cái cảm giác ấy. Tôi chỉ biết rằng người phụ nữ ấy đối với tôi rất thú vị.

- Ồ, đây hoàn toàn là vấn đề hạnh phúc riêng của chú và của gia đình nhà ta thôi, chú Lester ạ – Robert nói tiếp sau khi ngừng lại một lần nữa. – Dù sao đây cũng không phải là vấn đề đạo lý, chẳng gì chuyện đạo lý cũng là điều chú và tôi đều không thể cùng nhau bàn cãi được. Cố nhiên tình cảm của chú về điểm đó chỉ liên quan đến mình chú thôi. Nhưng tôi thấy vấn đề hạnh phúc cá nhân của riêng chú cũng đủ là một cơ sở đáng kể cho tôi dựa vào mà biện bạch. Tình cảm và thể diện của gia đình nhà ta cũng rất quan trọng. Ba coi trọng danh dự gia đình hơn mọi người khác. Cố nhiên chú cũng hiểu rõ điều đó như tôi.

- Tôi biết ba nghĩ như thế nào về chuyện ấy rồi. – Lester đáp. – Toàn bộ sự việc này đối với tôi cũng rõ ràng như đối với bất kỳ người nào ở nhà, tuy rằng nhất thời tôi không biết sẽ phải làm gì. Những chuyện thế này có phải một ngày mà nên đâu mà cũng chẳng thể giải quyết được trong một ngày. Cô ấy đang ở đây. Chừng mực nào đó tôi phải chịu trách nhiệm về sự có mặt của cô ấy. Tuy tôi không muốn đi vào chi tiết, nhưng những chuyện này bao giờ cũng phức tạp hơn là những gì được nêu trong chương trình nghị sự của pháp đình.

- Tất nhiên tôi không biết lâu nay quan hệ giữa chú với cô ta như thế nào – Robert đáp – mà tôi cũng chẳng tò mò muốn biết, song toàn bộ chuyện này quả có vẻ hơi bất chính, chứ có thấy thế không… trừ phi là chú có ý định lấy cô ấy? – Câu cuối cùng được đưa ra để thăm dò ý tứ.

- Có thể tôi cũng sẵn sàng đồng ý như vậy. – Lester trả lồi – nếu như làm thế có lợi được chút gì. Vấn đề là cô ấy đang ở đây và gia đình nhà ta đã biết thực tế ấy, Giờ đây, nếu có điều gì cần làm, tôi sẽ phải đảm nhiệm. Không ai khác có thể hành động thay tôi trong chuyện này.

Lester yên lặng không nói nữa, còn Robert thì đứng dậy đi đi lại lại trên sàn nhà, một lát sau quay lại nói:

- Chú nói là chú không hề có ý định lấy cô ta, hoặc nói cho đúng hơn là chú chưa đi đến chỗ có ý định ấy. Tôi mà là chú thì tôi sẽ không lấy cô ta, Lester ạ. Nhìn góc độ nào tôi cũng thấy nếu chú lấy cô ta thì chú sẽ phạm phải sai lầm lớn nhất trong đời. Tôi không muốn khoa trương, nhưng một người ở địa vị chú có rất nhiều thứ để mất, chú không thể làm thế được đâu, Ngoài những tình cảm quý mến của gia đình ra, chú còn có vô khối thứ bị đe dọa. Như vậy rõ ràng là chú sẽ vứt bỏ cuộc đời của mình đi…

Ông ngừng lời, bàn tay phải quen lệ giơ ra phía trước, như vẫn thường làm mỗi khi tỏ ra vô cùng nghiêm chỉnh, còn Lester thì cảm thấy lời kêu gọi ấy là thành thực và dễ hiểu. Lúc này Robert không chỉ trích chàng. Ông kêu gọi chàng, mà như thế thì cũng có khác đôi chút.

Tuy vậy, lời kêu gọi không được hưởng ứng, và rồi Robert lại bắt đầu một chiến thuật mới, lần này ông phác họa tình cảm quý mến của ông già Archibald đối với Lester và niềm hy vọng trước nay ông cụ vẫn hằng ấp ủ là Lester sẽ lấy một cô con gái con nhà khá giả ở Cincinnati, một người theo đạo Thiên chúa cũng được nếu như chàng ưng ý, song ít nhất cũng phải xứng với địa vị của chàng. Bà Kane cũng suy nghĩ như vậy, chắc hẳn Lester phải hiểu điều đó.

- Tôi biết rõ tất cả mọi người trong gia đình nhà ta suy nghĩ thế nào về chuyện ấy – cuối cùng Lester nói xen vào – nhưng tôi không thấy cần phải làm điều gì ngay bây giờ.

- Chú muốn nói rằng theo chú thì bỏ cô ta bây giờ là không khôn ngoan chứ gì?

- Tói muốn nói rằng trước đây cô ấy đối với tôi đặc biệt tử tế và về mặt đạo lý mà nói tôi có nghĩa vụ phải hết sức giúp cô ấy. Còn giúp như thế nào thì tôi chưa biết.

- Bằng cách sống với cô ta chăng? – Robert lạnh lùng hỏi.

- Cố nhiên là sẽ không thể buộc cô ấy cuốn gói ra đi nếu như lâu nay cô ấy đã quen sống với tôi – Lester trả lời. Robert lại ngồi xuống, như thể ông ta coi lời kêu gọi vừa rồi của mình là không hiệu quả gì.

- Những lý lẽ của gia đình không thể thuyết phục chú đi đến chỗ dàn xếp một cách thân mật với cô ta rồi để cho cô ta đi sao?

- Không thể làm như thế mà không cân nhắc vấn đề cho thỏa đáng. Không, không được.

- Chú cho rằng chú không thể hy vọng sự việc sẽ kết thúc nhanh chóng – đi đến một kết quả nào đó khả dĩ giúp tôi có cớ hợp lý để làm dịu bớt nỗi đau khổ của gia đình ư?

- Tôi hoàn toàn sẵn lòng làm bất cứ điều gì có thể khiến cho sự việc này không làm cho gia đình ta khổ tâm, song sự thực vẫn là sự thực, và tôi thấy rằng giữa anh và tôi không thể nói lập lờ với nhau. Như tôi đã nói từ trước, những mối quan hệ này dính líu tới nhiều sự việc khiến ta không thể bàn cãi được – như thế sẽ bất công với tôi, bất công với người phụ nữ kia. Trừ những người trong cuộc ra không ai hiểu được sẽ phải giải quyết những mối quan hệ đó thế nào, mà ngay những người trong cuộc không phải bao giờ cũng hiểu được. Tôi chỉ là đồ chó chết nếu chỉ đứng sững đây mà hứa hão với anh là sẽ làm mọi sự trừ cái điều tốt đẹp nhất tôi có thể làm.

Lester ngừng lời, còn Robert lúc này lại đứng dậy đi đi lại lại trên sàn nhà, mãi một lúc sau ông mới quay lại nói.

- Chú không cho rằng ngay bây giờ có thể làm được một điều gì sao?

- Hiện nay thì không.

- Được, thôi nhé, có lẽ tôi có thể ra về được rồi. Không hiểu anh em mình có thể bàn thêm chuyện gì không nhỉ?

- Anh không ở lại dùng bữa trưa với tôi à? Nếu anh ở lại, tôi sẽ cố xuống khách sạn.

- Không, cảm ơn chú – Robert trả lời. – Tôi chắc có thể đáp kịp chuyến tàu một giờ trưa về Cincinnati. Dù sao tôi cũng cố đi chuyến ấy.

Lúc này hai anh em đứng đối diện nhau. Lester thì xanh xao yếu đuối còn Robert thì sáng sủa, trắng bóng, chắc nịch và sắc sảo, và người ta có thể thấy sự đổi khác mà thời gian đã tạo ra. Robert là con người dứt khoát và quả quyết, còn Lester là một con người do dự. Robert là hiện thân của tinh thần năng nổ kinh doanh toàn tâm toàn ý, còn Lester là tinh thần tự mãn thương nhân, nhìn đời bằng con mắt hoài nghi. Hai người hợp lại thành một bức tranh kỳ lạ, càng đậm nét bởi những ý nghĩ hiện đang diễn ra trong đầu họ.

- Ồ, – lát sau người anh nói. – Có lẽ tôi chẳng còn ý kiến gì nữa. Tôi đã hy vọng có thể khiến chú nghĩ như chúng tôi về sự việc này, song cố nhiên cứ để chú tự đánh giá là tốt nhất. Nếu bây giờ chú chưa nhìn ra thì tôi có nói gì đi nữa cũng chẳng ăn thua. Tuy thế tôi vẫn thấy rõ là chú đã đi một nước cờ rất thấp.

Lester lắng nghe. Chàng lặng thinh không nói nhưng nét mặt chàng thể hiện một quyết tâm bất di bất dịch. Robert quay ra lấy mũ và hai anh em cùng bước tới cửa văn phòng.

- Tôi sẽ cố hết sức trình bày vấn đề cho êm đẹp nhất – Robert nói và bước ra ngoài.

❀ ❀ ❀

[1] Ménage (tiếng Pháp trong nguyên bản).