Bass đón Jennie tại ga xe lửa Cleveland và nói chuyện một cách đầy hy vọng về tiền đồ. – Điều đầu tiên là việc kiếm việc làm, – gã mở đầu trong khi những âm thanh rộn rã và những thứ mùi luôn thay đổi của thành phố ập đến cô, khiến giác quan đâm hỗn loạn, hầu như tê liệt. – Kiếm một việc gì mà làm. Mỗi tuần em kiếm được ba, bốn đô-la trở lên thì cũng đủ trả tiền nhà. Thêm cái khoản thu nhập của thằng George khi nó đến và số tiền bố gửi cho nữa là chúng ta có thể sống được rồi. Như thế còn hơn là ở cái xó xỉnh kia, – gã kết luận.
- Vâng, – Jennie lơ đãng nói, tâm trí cô bị cuộc sống phô bày xung quanh làm cho mê man đến nỗi không thể tập trung vào chủ đề đang bàn, – em hiểu anh muốn nói gì rồi. Em sẽ kiếm một việc gì đó.
Bây giờ cô đã già dặn hơn trước nhiều, nếu không phải về tuổi đời thì cũng về mặt nhận thức. Cuộc thử thách mà cô vừa trải qua đã đánh thức trong cô một quan niệm rõ ràng hơn về những trách nhiệm ở đời. Lúc nào cô cũng nghĩ đến mẹ và các em. Đặc biệt là con Martha và con Veronica phải có điều kiện tự gây dựng tốt hơn cô ngày trước. Chúng nó phải được ăn mặc tử tế hơn, phải được học cao hơn, có nhiều bạn bè hơn và có nhiều cơ hội để mở mang cuộc đời hơn.
Cũng như mọi thành phố đang phát triển khác vào thời đó, Cleveland đầy rẫy những người đi kiếm công ăn việc làm. Những doanh nghiệp mới không ngừng mọc lên, song số người tìm việc ở đó bao giờ cũng vượt quá yêu cầu. Một người xa lạ đến thành phố này có thể bị lâm vào thế hẩm hiu ngay từ buổi đầu và người đó có thể phải sẵn sàng lang thang tìm việc hàng mấy tuần hoặc thậm chí hàng mấy tháng. Bass gợi ý Jennie nên đến hỏi ở các cửa hàng tổng hợp và các cửa hiệu trước đã. Còn các nhà máy và các nơi khác đối với cô là phương án thứ hai.
- Đừng bỏ qua một chỗ nào, – gã dặn dò cô, – nếu như em thấy có cơ hội kiếm được bất kỳ công việc làm nào ở đó. Cứ vào thẳng mà hỏi xem.
- Em sẽ phải nói thế nào nhỉ? – Jennie lo lắng hỏi.
- Cứ nói với họ là em cần có việc làm. Lúc đầu làm việc gì cũng được, đừng có kén cá chọn canh.
Theo lời khuyên ấy, Jennie đi tìm việc ngay hôm đầu tiên và đã được đền đáp bằng một vài điều mắt thấy tai nghe rất đáng ngán ngẩm. Bất kỳ chỗ nào cô đến, hầu như cũng không có ai cần người làm. Cô xin việc ở các cửa hàng, các xưởng máy và các cửa hiệu nhỏ dọc các đường phố chính song bao giờ cũng bị khước từ. Cực chẳng đã, cô xoay sang kiếm một chân giúp việc trong nhà, mặc dù trước đó cô vẫn hy vọng sẽ tránh được điều ấy; và sau khi nghiên cứu các cột báo đăng rao vặt mướn người, cô chọn lấy bốn chỗ có vẻ nhiều hứa hẹn hơn cả. Một chỗ thì khi cô đến nơi họ đã mướn được người rồi; song khi bà chủ nhà bước ra cửa thấy cô vẻ dễ coi bèn mời vào trong nhà và hỏi xem cô có khả năng gì.
- Nếu cô đến sớm một chút thì hay quá, – bà ta nói. – Tôi thích cô hơn cái cô mà tôi đã mượn. Mà cô cũng cứ để lại địa chỉ cho tôi nhé.
Jennie ra về, mỉm cười vì sự tiếp đón ấy. Nom cô không còn trẻ măng như trước lúc xảy ra câu chuyện rắc rối vừa qua, song đôi má gầy đi và cặp mắt hơi sâu hơn càng làm đậm đà thêm nét tư lự và thanh tú của vẻ mặt cô. Cô là một mẫu mực giản dị gọn gàng. Quần áo cô vừa mới giặt là trước khi ra khỏi nhà nên trông cô rất tươi mát và hấp dẫn. Về chiều cao cô vẫn còn phát triển, song xét về bề ngoài và trí tuệ, cô đã ra dáng một phụ nữ hai mươi. Trên tất cả, cô được cái tính vui vẻ tự nhiên, dù có phải làm lụng vất vả, thiếu thốn, cô bao giờ cũng tươi cười. Bất kỳ ai cần một người đầy tớ gái hoặc một người tuỳ nữ mà mướn được cô ắt đều phải sung sướng.
Nơi thứ hai cô đến xin việc là một tòa dinh thự lớn ở đại lộ Euclid, trông nó bề thế quá không phải chỗ để cô đến kiếm việc làm, song vì đã lặn lội đường xa đến đây nên cô quyết định cứ thử hỏi xem. Người đầy tớ gặp cô ở cửa bảo cô chờ một lát, cuối cùng dẫn đến phòng bà chủ ở trên tầng hai. Bà chủ, phu nhân Bracebridge, một phụ nữ tóc nâu dễ thương thuộc loại thời thượng, vốn rất sành về việc xét đoán giá trị nữ giới, có ấn tượng khá tốt về Jennie. Bà nói chuyện với cô một lát và cuối cùng quyết định thử khả năng hầu hạ nói chung của cô thế nào.
- Tôi sẽ trả cô mỗi tuần bốn đôla, và nếu như cô muốn thì cô có thể ngủ lại đây, – bà Bracebridge nói.
Jennie cho bà biết cô đang ở với người anh và chẳng bao lâu nữa gia đình sẽ đến với cô.
- Ồ, rất tốt, – bà chủ đáp. – Việc đó thì tuỳ cô. Tôi chỉ cần cô đến đây làm ngay thôi.
Bà muốn cô ở lại nốt ngày hôm đó và bắt đầu làm việc ngay. Jennie cũng đồng ý. Bà Bracebridge giao cho cô một chiếc mũ trùm xinh xắn và một cái tạp dề rồi bà dành một ít thời gian hướng dẫn cô cách thức làm việc. Công việc chính của cô sẽ là hầu hạ bà chủ, chải tóc cho bà và giúp bà mặc quần áo. Cô cũng sẽ làm việc mở cửa cho khách khi có chuông gọi, phục dịch bữa ăn khi cần thiết và chạy việc vặt khác mà bà chủ có thể sai bảo. Bà Bracebridge có vẻ hơi nghiêm khắc và kiểu cách đối với cô đầy tớ tương lai của mình, song mặc dù vậy, Jennie vẫn khâm phục tính linh hoạt và khả năng quán xuyến gia đình của nữ chủ nhân.
Tám giờ tối hôm ấy Jennie mới được về. Cô tự hỏi chẳng biết mình có thể giúp ích gì trong một gia đình như vậy và ngạc nhiên thấy mình đã làm việc tốt. Bà chủ giao cho cô lau chùi các đồ nữ trang và các thứ đồ trang trí trong phòng của bà, coi đó là nhiệm vụ ban đầu của cô, và tuy đã làm việc cần cù và liên tục mà đến giờ ra về cô vẫn chưa làm xong công việc ấy. Cô vội vàng trở về căn phòng của anh cô, lòng hoan hỉ vì đã có thể bảo rằng cô đã tìm được chỗ làm. Bây giờ mẹ cô có thể đến Cleveland. Bây giờ cô có thể đón con đến với mình. Bây giờ gia đình cô thật sự có thể bắt đầu một cuộc sống mới tốt đẹp và hạnh phúc hơn nhiều so với bất kỳ cái gì mà trước đây họ đã có.
Theo gợi ý của Bass, Jennie viết thư mời mẹ đến ngay và khoảng một tuần lễ sau anh em cô đã tìm và thuê được một ngôi nhà thích hợp. Bà Gerhardt có các con giúp đỡ gói ghém những thứ của nả đơn sơ của gia đình xếp gọn một xe đồ đạc, và nửa tháng sau họ lên đường đến nơi ở mới.
Từ trước đến giờ bà Gerhardt vẫn tha thiết mong mỏi có một gia đình ấm cúng thực sự. Nào bàn ghế chắc chắn tinh tươm bọc đệm, nào một tấm thảm mềm, dày, màu sắc ấm áp dễ chịu, nào ghế tựa, tràng kỷ, tranh ảnh, một chiếc xôpha và một chiếc dương cầm – suốt đời, bà đã từng muốn có những thứ đẹp đẽ ấy, song hoàn cảnh chưa bao giờ đủ thuận lợi để bà thực hiện những mơ ước của mình. Tuy vậy bà cũng vẫn không tuyệt vọng. Có thể một ngày nào đó, trước khi nhắm mắt, bà sẽ có thêm những thứ ấy và sẽ hạnh phúc. Có lẽ dịp may giờ đây đang đến với bà.
Đến Cleveland, cảm giác lạc quan này lại được khích lệ thêm khi bà nhìn thấy vẻ mặt tươi vui của Jennie. Bass đảm bảo với bà rằng gia đình sẽ ăn nên làm ra. Gã dẫn gia đình về ngôi nhà mới và thằng George được chỉ lối để trở lại nhà ga trông nom hành lý. Bà Gerhardt vẫn còn năm mươi đôla trong số tiền thượng nghị sĩ Brander gửi cho Jennie, và với số tiền này bà đã sắm thêm được chút ít đồ dùng theo lối trả dần. Bass đã trả tiền thuê nhà tháng đầu tiên còn Jennie thì từ trước đó mấy ngày đã dành các buổi tối cọ rửa lau chùi cửa sổ và sàn trong ngôi nhà mới và thu xếp cho nhà cửa hoàn toàn sạch sẽ. Giờ đây, khi đêm đầu tiên buông xuống, họ đã có hai tấm chăn, nệm mới để trải xuống cái sàn nhà sạch sẽ, một chiếc đèn mới mua ở một cửa hàng gần đấy, một chiếc hòm do Jennie mượn của một cửa hàng tạp phẩm để làm bàn giặt mà giờ đây bà Gerhardt có thể ngồi lên đó cùng một ít xúc xích và bánh mì để lót dạ đợi khi trời sáng. Họ nói chuyện và bàn kế hoạch cho tương lai đến tận chín giờ tối, rồi tất cả, trừ Jennie và bà mẹ, đều đi ngủ. Hai mẹ con tiếp tục hàn huyên, cô con gái phải đảm đương phần lớn trách nhiệm gia đình. Bà Gerhardt bắt đầu cảm thấy phụ thuộc phần nào vào con gái.
Trong vòng một tuần lễ toàn bộ căn nhà đã ngăn nắp, có thêm năm, sáu thứ đồ gỗ mới, một tấm thảm mới và một vài thứ dụng cụ nhà bếp cần thiết. Điều đáng lo nhất là cần phải có cái bếp lò mới, điều đó làm tăng một khoản chi lớn vào ngân sách gia đình. Bọn trẻ con đã xin vào học trường công nhưng mọi người quyết định là thằng George phải kiếm một công việc làm nào đó. Cả Jennie lẫn mẹ cô đều cảm thấy sâu sắc sự bất công này nhưng chẳng biết làm thế nào để tránh phải hy sinh.
- Sang năm nếu có điều kiện thì sẽ cho nó đi học, – Jennie nói.
Mặc dầu cuộc sống mới xem ra đã mở đầu thuận lợi, nhưng việc họ phải chi tiêu sát sạt với số tiền thu nhập vẫn là mối đe dọa thường trực. Bass vốn tính rộng rãi mà chẳng bao lâu đã tuyên bố rằng gã chỉ đủ khả năng đóng góp số tiền bốn đôla để trả tiền nhà và tiền ăn hàng tuần của gã. Jennie thì kiếm được bao nhiêu đều đem về cả, cô nhất định nói là không cần tiêu riêng thứ gì, chỉ cần đứa con nhỏ được chăm sóc chu đáo. Thằng George kiếm được chân bồi chạy tiền, mỗi tuần đem về hai đôla năm mươi xu, lúc đầu nó vui lòng đưa cả cho gia đình, về sau nó được phép chi tiêu cho bản thân số năm mươi xu lẻ vì được coi là có thái độ đúng đắn và xứng đáng. Ông Gerhardt, từ nơi làm việc lẻ loi của mình, vẫn hàng tuần gửi về năm đôla bằng đường bưu điện, ông luôn luôn nhấn mạnh phải để dành ra một chút để có thể trang trải được những món nợ ở Columbus. Các khoản ăn, mặc của mọi người, tiền nhà, tiền mua than đều trông vào số thu nhập mười đôla hàng tuần ấy, đó là chưa kể ba đôla phải trả dần đều đặn hàng tháng để trang trải nốt món nợ lớn năm mươi đôla tiền mua đồ gỗ.
Làm thế nào thu vén cho đủ, điều đó các vị ăn no mặc ấm, những ai vốn hay bàn luận về những khía cạnh xã hội của nghèo nàn hẳn cũng muốn bỏ công tìm hiểu. Chỉ các khoản tiền nhà, tiền than, tiền dầu đèn thôi cũng đã ngốn mất đứt hai mươi đôla một tháng; ăn uống khốn thay, lại là một khoản cần thiết khác lẹm thêm hai mươi lăm đôla nữa; quần áo, tiền trả nợ dần, các thứ lệ phí, tiền thỉnh thoảng mua thuốc men và những thứ tương tự, tất cả đều đóng khung trong số mười một đôla còn lại – gay go như thế nào thì hẳn là trí tưởng tượng mãnh liệt của các độc giả sung túc có thể hình dung được. Tuy vậy, họ vẫn xoay xở được, và trong một thời gian, các thành viên đầy hy vọng của gia đình cho rằng họ thu xếp thế cũng khá.
Trong thời gian này, cái gia đình nhỏ bé ấy là một bức tranh về sự lao động kiên nhẫn và chính trực đáng chiêm ngưỡng. Sáng sáng bà Gerhardt thức dậy trong lúc mọi người còn ngủ để nhóm lò; bà làm việc như một kẻ đầy tớ mà tuyệt đối chẳng cần đền bù tí gì, quần áo chẳng có, vui chơi giải trí thì không và cũng chẳng được cái gì khác. Rồi bà bắt tay vào việc chuẩn bị bữa điểm tâm. Trong khi đi lại rón rén không một tiếng động, chân xỏ đôi dép cũ mòn, phải độn giấy báo cho vừa, bà thường ngó nhìn Jennie, Bass và George đang ngủ mê mệt và với tấm lòng thương yêu chí thánh bắt nguồn từ thượng giới, bà ước sao chúng không cần phải dậy sớm đến thế hoặc phải làm lụng vất vả như vậy. Đôi khi bà thường dừng lại vuốt ve Jennie yêu quý của bà, ngắm nhìn khuôn mặt trắng trẻo xiết bao bình thản trong giấc ngủ mà ca cẩm sao cuộc đời chẳng chiều đãi con bé hơn. Bởi bà thường đặt nhẹ tay lên vai cô và thì thầm – Jennie, Jennie – cho đến khi cô gái mệt mỏi thức giấc.
Khi các con bà dậy thì bữa điểm tâm đã sẵn sàng. Buổi tối khi các con đi làm về thì bữa ăn đã chờ sẵn. Con nào cũng đều được phần quan tâm thích đáng của bà Gerhardt. Đứa bé sơ sinh được bà chăm sóc cẩn thận. Bà khăng khăng nói rằng bà không cần quần áo cũng chẳng cần giày dép miễn là một trong các con chạy việc vặt cho bà.
Trong số các con chỉ có Jennie là hiểu mẹ đầy đủ, chỉ riêng mình cô cố gắng làm giảm nhẹ gánh nặng cho người mẹ với trọn vẹn tấm tình thương mến.
“Mẹ ơi mẹ để con làm việc này”.
“Mẹ này, để con lo việc ấy cho”.
“Mẹ ngồi xuống đi mẹ”.
Đó là những biểu hiện hàng ngày của mối tình cảm thân thương bền vững giữa hai người. Bao giờ Jennie và mẹ cô cũng hoàn toàn thông cảm và càng ngày điều đó tự nhiên càng mở rộng và sâu sắc. Cô thấy đau lòng khi nghĩ rằng mẹ cô luôn luôn phải ru rú trong nhà. Hàng ngày, trong khi làm việc cô vẫn cứ nghĩ đến căn nhà nhỏ bé nơi mẹ cô đang ngong ngóng đợi chờ. Ôi cô mong muốn biết bao được đem đến cho mẹ những tiện nghi mà mẹ vẫn hằng khao khát.
