Khi gặp lại ông thượng nghị sĩ Jennie đã lẩn tránh vì cô vẫn tự cho mình ở một địa vị thấp hèn. Cô cảm thấy xấu hổ khi nghĩ rằng ông ta là người đã có ý nghĩ tốt về cô mà bây giờ lại phát hiện ra cô làm một việc tầm thường như vậy. Cũng như các cô gái khác, cô thiên về ý nghĩ cho rằng ông chú ý đến cô là vì một cái gì khác chứ đâu phải chỉ vì con người cô.

Khi cô về đến nhà thì bọn trẻ con đã kể cho bà Gerhardt nghe về chuyện cô chạy trốn.

- Chị làm sao thế? – George hỏi khi cô bước vào trong nhà.

- Ồ, chẳng sao cả, – cô trả lời, rồi lập tức quay sang nói với mẹ, – ông Brander đi ngang qua và nhìn thấy chúng con.

- Ồ, ông ấy nhìn thấy à? – Người mẹ khẽ kêu lên. – Thế là ông ấy đã trở về. Nhưng việc gì mà phải chạy hả, con nỡm?

- À, con không muốn ông ấy trông thấy con.

- Thôi được, có lẽ ông ấy không nhận ra con đâu, – bà nói, thông cảm phần nào với thế bí của con gái.

- Ơ, ông ấy nhận ra đấy, – Jennie thì thầm. – Ông ấy gọi theo con ba bốn lần.

Bà Gerhardt lắc đầu.

- Có chuyện gì thế? – Ông Gerhardt nói. Từ phòng bên ông đã nghe chuyện và bây giờ mới bước sang.

- Có gì đâu, – người mẹ nói, bà không muốn phải giải thích về tầm quan trọng của nhân vật thượng nghị sĩ này đối với cuộc đời họ. – Có người dọa bọn trẻ con khi chúng đem than về nhà.

Một lát sau, ngay tối hôm ấy, các món quà lễ Giáng sinh đến làm cả nhà ồn ào, náo nhiệt hẳn lên. Cả ông Gerhardt lẫn bà vợ đều không thể tin ở mắt mình khi thấy chiếc xe hàng tạp hóa dừng lại trước cửa nhà mình và một nhân viên khỏe mạnh bắt đầu chuyển các món quà vào. Không thuyết phục nổi nhân viên giao hàng là anh ta đã nhầm nhà, mọi người nhìn ngắm bao nhiêu thứ hàng tốt đẹp với một niềm hoan hỉ.

- Xin đừng bận tâm, – nhân viên giao hàng quả quyết nói. – Tôi biết việc mình làm chứ. Gia đình nhà Gerhardt phải không? Ồ, đúng là đồ của các người đấy.

Bà Gerhardt cứ lăng xăng xoa xoa hai bàn tay vào nhau vì xúc động và thỉnh thoảng lại buột ra một câu – Ồ, tuyệt chưa!

Bản thân ông Gerhardt cũng xiêu lòng khi nghĩ đến sự rộng rãi của vị ân nhân không quen biết và sẵn sàng gán tất cả cho sự hảo tâm của một chủ xưởng lớn ở địa phương quen biết ông và gửi quà đến chúc mừng ông.

Bà Gerhardt rưng rưng nước mắt, ngờ ngợ đoán ra nguồn gốc của những món quà đó song vẫn lặng thinh. Jennie, do linh tính, biết rõ ai là người làm tất cả chuyện này.

Vào buổi chiều sau ngày lễ Giáng sinh, ông Brander gặp bà mẹ ở khách sạn trong khi Jennie ở nhà trông nom công việc.

- Chào bà Gerhardt, – ông niềm nở thốt lên và chìa tay cho bà bắt. – Lễ Giáng sinh ở nhà bà có vui không?

Bà Gerhardt tội nghiệp nắm lấy bàn tay ông một cách bứt rứt, đôi mắt bà lập tức rưng rưng lệ.

- Kìa bà, – ông vừa nói vừa vỗ vai bà. – Bà đừng khóc. Bà nhớ lấy quần áo của tôi về giặt hôm nay nhé.

- Thưa ông vâng ạ, – bà trả lời, và nếu ông không quay gót bước đi thì có lẽ bà còn nói thêm điều gì nữa.

Từ đó trở đi, ông Gerhardt luôn luôn nghe nói về ông thượng nghị sĩ tao nhã ở khách sạn, nào là ông ta vui tính làm sao, ông ta trả tiền công giặt giũ hào phóng như thế nào. Vốn là một người lao động Đức tính tình mộc mạc, ông dễ dàng tin ngay rằng cái ông Brander kia nhất định phải là một con người cao quý, một con người rất tốt.

Còn Jennie thì chẳng cần khích lệ, tình cảm của cô đã có chiều hướng như vậy rồi, bây giờ cô lại càng quý mến ông thượng nghị sĩ hơn bao giờ hết.

Khi ấy cô đang ở độ phát triển hoàn hảo của người con gái tới thì với những đường nét đầy đặn có sức hấp dẫn bất kỳ ai là đàn ông. Thân hình cô nở nang, cân đối và cao lớn so với tuổi thiếu nữ. Nếu vận váy lê[1] như một phụ nữ hợp thời trang, cô có thể sánh đôi với một người có địa vị thượng nghị sĩ cao sang. Đôi mắt cô long lanh trong sáng lạ thường, nước da nõn nà, hàm răng trắng muốt và đều đặn. Cô còn thông minh nữa, thông minh một cách biết điều và có óc quan sát chẳng kém gì ai. Cô chỉ thiếu có sự rèn luyện và lòng tự tin mà ý thức về cảnh sống hoàn toàn phụ thuộc đã tước mất. Song việc nhận quần áo về giặt và buộc phải thừa nhận hầu hết mọi thứ như một ân huệ, đã đặt cô vào cái thế bất lợi.

Giờ đây, mỗi tuần hai lần, khi cô đến chạy vặt ở khách sạn, thượng nghị sĩ Brander tiếp cô lịch sự thoải mái và cô đáp lại thái độ ấy một cách thỏa đáng. Ông thường hay tặng riêng cô những món quà nhỏ hoặc gửi cho các em cô, và ông trò chuyện với cô rất tự nhiên. Cuối cùng cái cảm giác sợ sệt về khoảng cách quá xa giữa cương vị hai người đã được xóa bỏ và cô đã coi ông là một người bạn độ lượng hơn là một thượng nghị sĩ cao sang. Đã có lần ông hỏi xem cô có thích đi học tại một trường nội trú không. Ông luôn luôn nghĩ rằng cô hẳn sẽ quyến rũ biết bao khi xuất hiện lần đầu trong giới xã giao. Cuối cùng, vào một buổi tối, ông gọi cô đến bên mình.

- Jennie, lại đây, – ông nói, – và hãy đứng bên tôi.

Cô bước lại, và do một xúc cảm đột ngột, ông bỗng cầm lấy bàn tay cô.

- Này Jennie, – ông vừa nói vừa nhìn vào mặt cô, vẻ dò hỏi, – cô nghĩ về tôi như thế nào?

- Ồ, – cô trả lời, cố ý nhìn đi chỗ khác, – em không biết. Sao ông lại hỏi em như thế ạ?

- Có chứ, cô biết chứ, – ông vặn lại. – Cô ắt phải có ý nghĩ gì đó về tôi. Hãy nói cho tôi nghe xem nào?

- Không, em không có ý nghĩ gì cả, – cô hồn nhiên nói.

- Có đấy, – ông vui vẻ nói tiếp, thích thú với thái độ thoái thác rõ rệt của cô. – Cô phải nghĩ về tôi như thế nào chứ. Nào, cô nghĩ gì nào?

- Phải chăng ông định hỏi em có mến ông không? – Cô hỏi một cách thẳng thắn, vừa nói vừa nhìn mớ tóc đen điểm bạc rủ xuống trán ông, đem lại cho khuôn mặt thanh tú của ông một vẻ hầu như lẫm liệt.

- À phải, – ông nói, với một cảm giác thất vọng. Cô chẳng mảy may biết nghệ thuật làm duyên.

- Tất nhiên là em mến ông, – cô trả lời một cách dễ thương.

- Đã bao giờ cô nghĩ điều gì khác nữa về tôi chưa? – ông hỏi tiếp.

- Em nghĩ rằng, ông rất tốt, – cô nói tiếp, với một vẻ còn bẽn lẽn hơn; lúc ấy cô nhận ra là ông vẫn cầm tay mình.

- Chỉ có thế thôi ư? – Ông hỏi.

- Ồ, – cô nói, mi mắt chớp chớp, – như thế chưa đủ sao?

Ông nhìn cô, và vẻ bộc trực dễ mến và tươi vui trong ánh mắt cô khiến toàn thân ông rung động. Ông yên lặng quan sát vẻ mặt cô trong khi cô quay đi và vặn vẹo người do chỉ cảm thấy mà không hiểu nổi ý nghĩa sâu sắc của cái nhìn chăm chú ấy.

- Phải, – cuối cùng ông nói, – tôi nghĩ rằng cô là một cô gái tốt. Còn cô, cô không cho rằng tôi là một người đàn ông khá thanh lịch sao?

- Có chứ, – Jennie vội trả lời.

Ông ngả lưng vào thành ghế, cười vang lên vì câu trả lời ngộ nghĩnh tự nhiên của cô. Cô tò mò nhìn ông và mỉm cười.

- Ông cười gì thế ạ? – Cô hỏi.

- Ồ, câu trả lời của cô, – ông đáp. – Tuy vậy, lẽ ra thì tôi không được cười mới phải. Cô không quý trọng tôi chút nào. Tôi cho rằng cô chẳng ưa tôi mảy may.

- Nhưng em có quý mến ông mà, – cô nhiệt thành trả lời, – em nghĩ rằng ông tốt quá. – Ánh mắt cô chỉ rõ rằng cô nói đúng cảm xúc của mình.

- Thế đấy, – ông vừa nói vừa dịu dàng kéo cô về phía mình, đồng thời áp đôi môi lên má cô.

- Ôi! – cô kêu lên, đứng thẳng dậy, giật mình sợ hãi.

Đó là một sắc điệu mới trong quan hệ giữa hai người. Tính cách ông nghị tan biến đi trong khoảnh khắc. Cô nhận ra ở ông một cái gì mà trước đây cô không cảm thấy. Hình như ông còn có vẻ trẻ trung hơn trước nữa. Đối với ông cô là một phụ nữ và ông đang đóng vai một người tình. Cô lưỡng lự, không biết phải làm gì nên cũng không có phản ứng gì cả.

- Ồ, – ông nói, – tôi làm em sợ phải không?

Cô nhìn ông, được thôi thúc bởi lòng kính trọng đối với con người cao quý này, cô mỉm cười nói, – Vâng ạ.

- Tôi làm như vậy bởi vì tôi yêu quý cô nhiều lắm.

Cô ngẫm nghĩ về câu nói ấy trong giây lát rồi nói:

- Có lẽ em về thì tốt hơn.

- Thế ra, – ông nài nỉ, – cô định bỏ chạy vì việc đó sao?

- Không, – cô nói với một cảm giác bạc bẽo kỳ lạ, – nhưng em phải đi thôi. Ở nhà chắc đang băn khoăn không biết là em ở đâu.

- Chắc cô không giận tôi về điều đó chứ?

- Không, – cô trả lời với một vẻ ra dáng bà mà trước đây cô chưa hề tỏ ra bao giờ. Được ở cái thế oai như vậy quả là một điều mới lạ đối với cô. Điều đó đặc biệt đến nỗi nó khiến cả hai người có phần bối rối.

- Dù sao thì cô cũng là người tôi yêu, – ông thượng nghị sĩ vừa nói vừa đứng dậy. – Tôi sẽ chăm sóc cô trong tương lai.

Jennie nghe câu nói ấy mà cảm thấy hởi lòng. Cô nghĩ rằng ông thật đủ điều kiện để làm những điều kỳ diệu; ông quả có kém gì một nhà pháp thuật thực sự. Cô nhìn xung quanh và nghĩ nếu mình bước vào một cuộc sống như vậy, trong một bầu không khí như vậy thì thật là thiên đường. Tuy thế cô cũng không hiểu đầy đủ ý nghĩa của câu ông nói. Ông muốn đối xử tử tế và rộng rãi, cho cô những thứ tốt đẹp. Tất nhiên là cô sung sướng. Cô cầm lấy gói quần áo để đem về giặt, không nhận ra và cảm thấy cái thế trái khoáy của mình, còn ông thì cảm thấy cái đó như một lời trách cứ trực tiếp.

“Nàng không nên làm việc này”, ông nghĩ. Một đợt sóng thương cảm trào dậy trong lòng ông. Ông nâng đôi má cô trong lòng hai bàn tay, lần này với phong thái bề trên và độ lượng hơn.

- Đừng bận tâm, cô bé ơi, – ông nói. – Em sẽ không bao giờ phải làm công việc này nữa. Để tôi xem xem có thể lo liệu được gì không.

Buổi gặp gỡ ấy rõ ràng dẫn tới mối quan hệ thân mật hơn giữa hai người. Lần sau cô đến, ông đã không do dự mời cô ngồi lên tay ghế bên ông và thân mật hỏi han về hoàn cảnh gia đình và những ước vọng của riêng cô. Nhiều lần ông để ý thấy cô lảng tránh những câu hỏi của ông, đặc biệt về công việc cha cô đang làm. Cô thấy xấu hổ khi phải nhận rằng ông bố cô đang làm nghề xẻ gỗ. Sợ có điều gì nghiêm trọng hơn sắp sửa xảy ra, ông quyết định đến một hôm nào đó sẽ đích thân đến tận gia đình cô xem tình hình ra sao.

Ông đã làm việc đó vào một buổi sáng thuận lợi khi không có nhiệm vụ gì cấp bách. Sự việc ấy xảy ra ba hôm trước khi cuộc tranh chấp lớn ở quốc hội bắt đầu mà kết quả là ông bị thất bại. Trong vài ngày ít ỏi còn lại này ông chẳng còn có thể làm gì được nữa. Vì vậy ông cầm can đi thẳng đến căn nhà của gia đình Jennie trong vòng nửa tiếng đồng hồ, và mạnh dạn gõ cửa.

Bà Gerhardt mở cửa.

- Chào bà, – ông vui vẻ nói; và khi thấy bà còn do dự, ông nói tiếp. – Tôi có thể vào được không ạ?

Người mẹ hiền từ vô cùng sửng sốt vì sự có mặt đột ngột của ông, len lén chùi hai bàn tay vào cái tạp dề vá chằng vá chịt, và khi thấy ông đang chờ trả lời, bà nói:

- Dạ được ạ, mời ông vào.

Bà vội vã đi trước, quên cả đóng cửa và kéo ghế mời ông ngồi.

Cảm thấy ân hận vì gây ra cho bà nhiều bối rối, ông Brander nói: – Bà đừng bận tâm, bà Gerhardt ạ. Tôi đi ngang qua và nảy ra ý nghĩ ghé vào đây. Ông nhà ta có khỏe không?

- Cảm ơn ông, nhà tôi khỏe, – bà mẹ trả lời. – Hôm nay ông ấy đi làm vắng.

- Thế ra ông nhà kiếm được việc làm rồi à?

- Dạ, vâng ạ, – bà Gerhardt nói, và cũng như Jennie, bà lưỡng lự không muốn nói đó là công việc gì.

- Bọn trẻ đều khỏe và đi học cả đấy chứ?

- Vâng ạ, – bà Gerhardt đáp. Lúc này bà đã cởi chiếc tạp dề ra và ngượng ngùng đặt nó vào lòng.

- Thế thì tốt, cô Jennie đâu hả bà?

Cô con gái, trước đó còn đang là quần áo, đã bỏ công việc và trốn vào phòng ngủ, sửa sang lại quần áo, đầu tóc cho chỉnh tề vì e rằng bà mẹ không sáng ý nói là cô đi vắng để cô có thể tránh mặt ông.

- Nó có nhà đấy, – người mẹ đáp. – Để tôi đi gọi nó ra.

- Tại sao mẹ lại bảo ông ấy là con có nhà? – Jennie nói, giọng yếu ớt.

- Mẹ còn biết làm thế nào nữa? – Người mẹ hỏi.

Cả hai mẹ con cùng chần chừ trong khi ông thượng nghị sĩ quan sát căn phòng. Ông ái ngại nghĩ rằng những con người xứng đáng như vậy mà lại phải chịu sống khổ nhường này. Một cách mơ hồ, ông dự định, nếu như có thể được, sẽ cải thiện cảnh sống của gia đình này.

- Chào cô, – ông thượng nghị sĩ nói với Jennie khi rốt cuộc cô ngập ngừng bước vào buồng. – Hôm nay cô có được khỏe không?

Jennie bước tới, chìa bàn tay ra và thẹn đỏ mặt. Cô cảm thấy cuộc viếng thăm này khiến mình bối rối đến mức khó mà mở miệng trả lời những câu hỏi của ông.

- Tôi chợt nghĩ có lẽ nên đi tìm xem cô sống ở đâu, – ông nói. – Nhà này cũng khang trang đấy chứ. Gia đình nhà ta có mấy phòng?

- Năm phòng ạ, – Jennie nói. – Sáng nay cửa nhà bề bộn, mong ông miễn thứ cho. Mẹ con em bận là quần áo nên không dọn dẹp được ngăn nắp.

- Tôi biết, – ông Brander dịu dàng nói. – Cô cho là tôi không hiểu sao, cô Jennie? Cô không nên áy náy vì tôi.

Cô để ý thấy cái giọng nói an ủi, riêng biệt mà ông bao giờ cũng dùng trò chuyện với cô những khi cô tới phòng ông và giọng nói ấy góp phần giúp cô dẹp bớt cảm giác bối rối của mình.

- Nếu như thỉnh thoảng tôi có đến đây thì cô cũng không nên suy nghĩ điều gì. Tôi chủ ý đến. Tôi muốn gặp cha cô.

- Ồ, – Jennie nói, – hôm nay bố em đi vắng.

Thế nhưng khi hai người đang trò chuyện thì ông thợ xẻ thật thà tay cưa tay mễ về đến cổng. Brander nhìn thấy ông ta và nhận ra ngay nhờ cái nét hao hao giống cô con gái.

- Hẳn là ông nhà ta kia rồi, – ông nói.

- Ồ, có phải không ạ? – Jennie vừa nói vừa nhìn ra phía ngoài.

Mấy hôm nay ông Gerhardt quen trầm ngâm suy nghĩ nên ông đi ngang qua cửa sổ mà cũng không ngẩng đầu lên. Ông đặt cái mễ gỗ xuống, và treo cái cưa lên tường phía ngoài, rồi bước vào.

- Bà nó ơi, – ông gọi bằng tiếng Đức, rồi khi không thấy bà đâu, ông bước tới cửa gian phòng đằng trước và nhìn vào.

Brander đứng dậy chìa tay cho ông bắt. Ông già người Đức nhăn nhúm và dầu dãi nắng mưa, bước tới nắm lấy bàn tay ấy, mặt thoáng vẻ thắc mắc.

- Thưa ông Brander, đây là bố em, – Jennie nói, tất cả nỗi e dè đã được niềm thông cảm làm tan biến đi. – Bố ạ, đây là tôn ông ở khách sạn đến chơi, ông Brander.

- Tên ông là gì nhỉ? – Ông già người Đức nghiêng đầu hỏi lại.

- Brander, – ông thượng nghị sĩ nói.

- Ồ, phải rồi, – ông Gerhardt nói, giọng Đức rõ rệt. – Từ khi bị sốt đến giờ tôi nghe không được rõ. Nhà tôi có nói với tôi về ông.

- Vâng, – ông thượng nghị sĩ nói, – tôi đã nghĩ là sẽ đến làm quen với ông. Gia đình nhà ta cũng khá đông đấy nhỉ?

- Vâng, – ông bố nói; ông biết mình ăn mặc tồi tàn quá và thấp thỏm muốn bỏ ra ngoài. – Tôi được sáu cháu – tất cả đều còn nhỏ. Con bé này là con gái lớn đấy ạ.

Lúc ấy bà Gerhardt trở lại, ông Gerhardt thấy có cơ hội vội nói:

- Xin ông thứ lỗi, tôi phải đi đây. Tôi đánh gãy cưa, thế là phải ngừng làm việc.

- Xin ông cứ tự nhiên, – ông Brander nhã nhặn đáp và lúc này ông hiểu vì sao Jennie không bao giờ muốn nói rõ. Ông đã thầm mong rằng cô đủ can đảm đến mức không giấu giếm điều gì.

- Ồ, bà Gerhardt, – ông nói khi người mẹ đã ngồi ngay đuồn đuỗn. – Tôi muốn đề nghị bà không nên coi tôi là một người xa lạ. Từ nay trở đi tôi muốn bà luôn luôn cho biết tình hình gia đình ra sao, Jennie sẽ không bao giờ làm cái việc ấy nữa.

Jennie lặng lẽ mỉm cười. Bà Gerhardt chỉ biết xoa xoa hai bàn tay vào nhau.

- Vâng ạ, – bà trả lời, vẻ biết ơn, quỵ luỵ.

Hai người chuyện trò một lát rồi ông thượng nghị sĩ đứng dậy.

- Bà bảo ông nhà đến gặp tôi vào thứ hai tuần tới tại phòng làm việc của tôi ở khách sạn, – ông nói. – Tôi muốn làm một việc gì giúp ông ấy.

- Cảm ơn ông, – bà Gerhardt ấp úng đáp.

- Tôi không ở lại đây thêm nữa, – ông nói tiếp. – Bà nhớ bảo ông nhà đến nhé.

- Vâng, nhà tôi sẽ đến, – bà trả lời.

Vừa sửa lại cái găng ở một bên tay, ông vừa chìa bàn tay kia cho Jennie bắt.

- Đây là cái kho vàng quý báu nhất của bà, bà Gerhardt ạ, – ông nói. – Tôi có ý nghĩ sẽ chiếm đoạt nó đấy.

- Ồ, – bà mẹ nói, – tôi cũng không biết liệu rồi mình có giữ nó được nguyên vẹn hay không.

- Thôi nhé, – ông thượng nghị sĩ vừa nói vừa bước ra phía cửa và chìa tay cho bà bắt. – Chào bà.

Ông gật đầu chào và bước ra. Trong khi ấy sáu bảy người hàng xóm lúc nãy đã thấy ông vào nhà này bây giờ lén nhòm quang cảnh kỳ lạ kia, từ sau những rèm cửa hoặc mành mành.

“Ai đấy nhỉ?” mọi người đều chung một thắc mắc.

- Con coi đây, ông ấy cho mẹ cái này này, – bà mẹ chất phác nói với cô con gái khi ông khách đã đóng cửa lại.

Đó là một tờ giấy bạc mười đôla mà ông đã nhẹ nhàng đặt vào lòng bàn tay bà khi ông bắt tay chào tạm biệt.

❀ ❀ ❀

[1] Kiểu váy dài nhiều nếp được xem là mốt mới vào cuối thế kỉ 19 ở Mỹ – ND.