Jennie cầm lấy tờ báo, tay run bắn lên cũng chẳng cần giấu giếm rồi bước sang phòng bên. Cô đứng bên cửa sổ phía trước, nhìn cột báo lần nữa. Cảm giác hãi hùng đến xâm chiếm cô như trong một cơn mê sảng.

“Chết rồi”. Lúc ấy đầu óc cô chỉ nghĩ được như thế, và khi cô đứng đó thì từ phòng bên giọng Bass kể lại câu chuyện cho ông Gerhardt nghe vẳng tới tai cô. – Vâng, ông ta chết rồi, – cô nghe thấy gã nói, và một lần nữa cô lại cố gắng thử hình dung xem điều đó có nghĩa là thế nào đối với mình. Song đầu óc cô như một khoảng trống rỗng.

Một lát sau bà Gerhardt vào với cô. Lúc trước bà đã nghe thấy lời thông báo của Bass và nhìn thấy Jennie từ trong phòng bước ra, nhưng việc rắc rối giữa bà và ông Gerhardt về ông thượng nghị sĩ khiến bà phải cẩn thận không dám biểu lộ một chút xúc động nào. Vì chưa hiểu gì về thực trạng đã xảy ra, bà chỉ nhìn xem Jennie tiếp nhận sự vỡ mộng đột ngột này ra sao.

- Tai ác quá! – Bà nói, giọng buồn thật sự. – Ai ngờ ông ấy lại chết vào lúc sắp làm được bao chuyện cho con, cho cả gia đình ta.

Bà ngừng lại, chờ đợi một câu tán đồng, nhưng Jennie vẫn câm lặng một cách khác thường.

- Vào địa vị của con thì mẹ chả sầu muộn làm gì, – bà Gerhardt nói tiếp. – Sự việc đã rồi chẳng làm thế nào được. Ông ấy dự định sẽ làm nhiều chuyện đấy, nhưng bây giờ con cũng đừng nên nghĩ đến điều ấy nữa. Tất cả đã qua rồi và không thể làm thế nào được nữa, con biết đấy.

Bà lại ngừng và Jennie vẫn đứng yên, lặng thinh không nói. Thấy nói mãi chỉ hoài hơi, bà Gerhardt bèn kết luận rằng Jennie muốn được yên thân một mình, và bỏ đi.

Jennie vẫn đứng đó và giờ đây khi ý nghĩa thực sự của cái tin đó biểu hiện thành ý nghĩ kế tiếp, cô bắt đầu nhận ra nỗi bất hạnh và vô vọng của hoàn cảnh mình. Cô vào phòng ngủ và ngồi xuống mép giường, từ chỗ đó cô nhận ra một khuôn mặt xanh xao, sầu não trong tấm gương nhỏ cứ nhìn cô chằm chằm. Cô phân vân nhìn khuôn mặt ấy, liệu vẻ mặt cô lại thật sự như thế này chăng? “Mình sẽ phải bỏ nhà ra đi”, cô nghĩ và trong cơn liều lĩnh, cô bắt đầu tự hỏi không biết sẽ kiếm nơi nương tựa ở đâu.

Trong lúc ấy bữa ăn chiều đã sẵn sàng và cô bước ra cùng ngồi với gia đình để làm ra vẻ bình thường; giữ cho mình được tự nhiên lúc này quả là rất khó. Bà Gerhardt quan sát thần sắc dịu đi của cô mà không đoán ra được chiều sâu xúc động bên trong. Bass thì quá quan tâm đến công việc riêng của mình nên chẳng chú ý gì đến bất kỳ ai khác.

Mấy ngày hôm sau Jennie cứ suy nghĩ miên man về tình huống khó khăn của mình và băn khoăn không biết sẽ phải làm gì. Tiền thì có, đúng như vậy, song không có bạn bè, không kinh nghiệm. Và không biết nơi nào mà đi. Xưa nay cô chỉ sống với gia đình. Cô bắt đầu cảm thấy những phút suy sụp tinh thần không cắt nghĩa nổi, và những nỗi lo sợ bâng quơ không định hình dường như cứ bao vây và ám ảnh cô. Có lần, khi ngủ dậy vào buổi sáng, cô cảm thấy muốn khóc đến mức không nén nổi, và từ đó trở đi cảm giác ấy thường cứ xâm chiếm cô vào những lúc trái khoáy nhất. Bà Gerhardt bắt đầu để ý đến tính khí cô và một buổi chiều bà quyết định căn vặn con gái.

- Con phải nói cho mẹ biết con làm sao chứ, – bà khẽ nói, – Jennie, con phải kể cho mẹ nghe tất cả mọi sự đi.

Jennie trước đây vẫn cảm thấy không thể thú tội được, nhưng trước sự năn nỉ thân tình của bà mẹ, cuối cùng cô chịu thua và đành thú nhận cái điều oan nghiệt kia. Bà Gerhardt đứng đó, bà quá đau khổ đến lặng người đi không nói được một lời.

- Ôi, – cuối cùng bà nói, lòng trào lên nỗi ăn năn tự kết tội, – lỗi tại mẹ hết. Lẽ ra mẹ đã phải biết mới phải. Song mẹ con mình còn nước còn tát.

Bà không gượng nổi nữa và nức nở khóc.

Một lát sau bà trở lại công việc giặt giũ phải làm, bà đứng lom khom vừa vò quần áo trong chậu vừa khóc. Nước mắt bà chảy xuống má và nhỏ vào đám bọt xà phòng. Thỉnh thoảng bà ngừng tay, đưa tạp dề lên lau nhưng rồi nước mắt lại giàn giụa.

Sau phút choáng váng ban đầu, là cái ý thức sâu sắc về mối nguy cơ. Liệu ông Gerhardt sẽ làm gì khi ông biết sự thực? Trước nay ông vẫn thường nói nếu đứa con gái nào của ông hành động như một vài đứa mà ông biết thì ông sẽ đuổi cổ đi. “Nó không nên ở trong nhà tao làm gì!” ông đã la lên như vậy.

- Mẹ sợ bố con lắm, – bà Gerhardt thường nói với Jennie trong thời kỳ chưa ngã ngũ này. – Mẹ chẳng biết bố con sẽ nói gì.

- Có lẽ con bỏ nhà đi thì hơn, – cô con gái gợi ý.

- Không, – bà mẹ nói, – cũng chưa cần cho bố con biết. Hẵng đợi một thời gian đã. – Song trong thâm tâm bà biết rằng cái ngày tai hại kia cũng chẳng thể trì hoãn được lâu.

Một hôm, thấy không chịu đựng được tình trạng khắc khoải chờ đợi mãi, bà Gerhardt bèn bảo Jennie đưa các em đi ra khỏi nhà, hy vọng có thể kể cho chồng nghe trước khi các con trở về. Suốt buổi sáng bà cứ bồn chồn quanh đi quẩn lại, đến lúc thuận tiện thì lại đâm sợ và để ông ngủ mất mà không nói được lời nào. Đến chiều bà không đi làm vì bà chưa thể đi khi chưa hoàn thành cái nhiệm vụ đau đớn của mình. Ông Gerhardt ngủ dậy lúc bốn giờ song bà vẫn do dự, tuy biết rằng chẳng mấy chốc Jennie sẽ trở về và sẽ làm mất cái cơ hội được chuẩn bị đặc biệt kia.

Hầu như chắc chắn bà sẽ chẳng bao giờ đủ can đảm để nói gì nếu như bản thân ông Gerhardt không đem vấn đề diện mạo của Jennie ra bàn.

- Nom nó không được khỏe, – ông nói. – Hình như nó bị làm sao ấy.

- Ôi, – bà Gerhardt mào đầu, rõ ràng đang đấu tranh với những nỗi hãi hùng của mình và rất xúc động muốn chấm dứt chuyện này bằng bất kỳ giá nào, – Jennie nó đang gặp chuyện rắc rối. Tôi chẳng biết làm thế nào. Nó…

Ông Gerhardt vừa tháo một cái khóa ở cửa ra và đang tìm cách chữa, lúc ấy ông bỏ cả công việc, ngẩng phắt đầu lên.

- Bà định nói gì? – Ông hỏi.

Bà Gerhardt tay đã cầm lấy chiếc tạp dề bỗng thấy bồn chồn muốn cuộn nó lại. Bà cố thu hết can đảm để giải thích sự việc nhưng bị chế ngự hoàn toàn vì sợ hãi; bà đưa cái tạp dề lên mắt và bắt đầu khóc.

Ông Gerhardt nhìn bà và đứng dậy. Ông là một người có khuôn mặt kiểu Calvin[1], khá gầy guộc, da bủng beo và nhợt nhạt vì tuổi tác và dãi dầu mưa nắng. Khi ngạc nhiên hay giận dữ, trong mắt ông ánh lên những tia lửa. Ông thường vuốt tóc ra phía sau mỗi khi bối rối và hầu như bao giờ cũng đi đi lại lại trên sàn nhà. Ngay lúc này nom ông có vẻ tỉnh táo và dữ tợn.

- Bà nói cái gì thế? – Ông hỏi bằng tiếng Đức, giọng ông căng thẳng gần tới chỗ gay gắt. – Gặp chuyện rắc rối… có thằng nào… – ông ngừng lại và vung tay lên. – Sao bà không nói? – Ông gặng hỏi.

- Nào tôi có ngờ, – bà Gerhardt nói tiếp, tuy sợ hãi nhưng vẫn theo dòng suy nghĩ của mình, – rằng một chuyện như thế lại xảy ra với nó. Xưa nay nó vẫn là một đứa bé ngoan. Ôi! – Bà kết luận, – ai ngờ ông ấy lại làm hại con Jennie.

- Trời ơi! – Ông Gerhardt gào lên, để cho cơn thịnh nộ bùng ra, – tôi đã nghĩ thế từ trước mà! Brander! Cha chả, con người lịch sự của bà! Hậu quả của việc cho nó chạy rông ban đêm, rong xe đi chơi và dạo phố đấy mà. Tôi đã nghĩ thế rồi. Lạy Chúa!…

Ông ngắt đứt thái độ bi thảm của mình và hùng hổ sải bước quanh căn phòng hẹp như một con thú bị nhốt trong cũi.

- Hại một đời! – Ông kêu lên. – Hại cả một đời! Chà! Thế là nó làm hại đời con bé rồi, phải không?

Bỗng ông dừng phắt lại như một con rối bị giật bằng một sợi dây. Ông đứng ngay trước mặt bà Gerhardt lúc này đã lui về chỗ cái bàn kê sát tường và đang đứng đó, mặt tái xanh vì sợ hãi.

- Thằng cha chết rồi! – Ông quát lên, như thể bây giờ ông mới biết việc đó. – Hắn chết rồi!

Ông đưa cả hai tay lên thái dương như sợ phòi óc ra và đứng nhìn bà, tình cảnh trớ trêu mai mỉa như một ngọn lửa bùng cháy trong óc ông.

- Chết! – Ông nhắc lại, còn bà Gerhardt sợ ông hóa dại, càng lui ra xa hơn, tâm trí bị thu hút bởi tấm bi kịch thể hiện ở dáng hình ông hơn là bởi nỗi đau đớn thực sự của ông.

- Ông ấy định sẽ lấy nó, – bà sốt sắng biện hộ. – Nếu không chết thì ông ấy đã lấy nó rồi.

- Nếu không thì đã! – Ông Gerhardt gào lên, tiếng bà nói đã bứt ông khỏi trạng thái hôn mê. – Nếu không thì đã! Bây giờ mà nói về chuyện ấy cũng tử tế đấy. Nếu không thì đã! Đồ đê tiện! Cầu cho linh hồn nó bị thiêu ở địa ngục… đồ chó má! Ôi lạy Chúa, tôi hy vọng… tôi hy vọng… Nếu như tôi không phải là một người theo đạo Cơ Đốc… – ông nắm chặt hai bàn tay, cơn giận khủng khiếp khiến người ông run lên như một chiếc lá.

Bà Gerhardt òa lên khóc, còn ông chồng quay mặt đi, những xúc cảm riêng của ông cũng đã quá căng thẳng khiến ông chẳng còn chút thương cảm nào đối với bà. Ông cứ đi đi lại lại, những bước chân nặng nề làm rung cả sàn nhà bếp. Lát sau ông quay lại, trong đầu vụt hiện lên hình ảnh về một giai đoạn mới của cái tai họa khốc liệt kia.

- Chuyện ấy xảy ra bao giờ? – Ông gặng hỏi.

- Tôi không biết, – bà Gerhardt đáp, bà sợ quá không dám nói sự thực. – Mãi đến ngày hôm kia tôi mới phát hiện ra.

- Bà nói dối! – Ông kêu lên trong cơn kích động. – Lúc nào bà cũng bao che cho con gái. Nó đến nông nỗi này là tại bà. Nếu trước kia bà cứ để tôi xử trí thì việc gì đêm nay ta phải bấn lên thế này.

- Kết cục thật là hay, – ông tiếp tục nói với riêng mình. – Kết cục thật là hay. Con trai tôi bị bắt giam, con gái tôi đi đánh đĩ để người ta bàn ra tán vào; hàng xóm láng giềng đến gặp tôi để công khai phê bình con tôi và bây giờ cái thằng khốn kiếp này lại làm hại đời nó. Lạy Chúa trên thiên đường, không biết các con tôi nhiễm phải cái gì!

- Tôi không biết làm sao lại ra như thế, – ông nói tiếp, bất giác tự thương thân trách phận. – Tôi cứ ra công, ra công hoài! Đêm nào tôi cũng khẩn cầu Thượng đế cho tôi làm điều phải, song cũng chẳng ích gì, mặc cho tôi làm hoài làm huỷ. Hai bàn tay tôi, thử nhìn mà xem, chai sần vì lao động. Suốt cuộc đời tôi đã cố gắng làm một con người ngay thẳng. Bây giờ… bây giờ… – Giọng ông lạc đi, và trong khoảnh khắc hình như ông đã sắp trào nước mắt. Bỗng ông quay lại phía vợ, giận tràn hông.

- Bà là nguyên nhân gây ra nông nỗi này, – ông kêu lên. – Bà là nguyên nhân duy nhất. Nếu như bà nghe tôi thì đã chẳng xảy ra cơ sự này. Mà bà nào có chịu làm thế. Nó phải cút! Cút! Cút!!! Nó đã trở thành một con điếm, đúng như vậy đấy. Nó đã sấn vào con đường dẫn thẳng tới địa ngục. Cứ để cho nó đi. Tôi phủi tay không chịu trách nhiệm về toàn bộ chuyện này. Như thế đối với tôi là đủ rồi.

Ông làm ra vẻ như đi thẳng về căn phòng ngủ nhỏ bé của mình, nhưng vừa đến cửa ông đã quay lại.

- Nó phải cút! – Ông lồng lộn nói. – Nó sẽ không được ở lại trong nhà này! Tối nay! Lập tức! Tôi sẽ không cho nó bước chân vào nhà tôi nữa. Tôi sẽ cho nó biết tay để xem nó liệu có làm tôi ô nhục nữa hay không!

- Ông không nên đuổi nó ra đường tối hôm nay, – bà Gerhardt khẩn khoản. – Nó có nơi nào nương tựa mà đi.

- Tối nay! – Ông nhắc lại. – Ngay giờ phút này. Cứ để nó tìm lấy một chỗ ở. Nó không cần chỗ này. Cho nó đi, ngay bây giờ. Để rồi xem cuộc đời đối xử với nó thế nào. – Ông bước ra khỏi phòng, niềm quyết tâm sắt đá in hằn trên nét mặt nghiêm khắc của ông.

Lúc năm giờ rưỡi, khi bà Gerhardt còn đang vừa sụt sùi vừa chuẩn bị dọn bữa ăn chiều thì Jennie trở về. Mẹ cô giật mình khi nghe tiếng cửa mở vì bà biết rằng cơn bão táp lại sắp bùng ra. Ông bố gặp cô ở ngưỡng cửa.

- Cút ngay cho khuất mắt tao! – Ông nói một cách hung dữ – Mày không được ở nhà tao một giờ nào nữa. Tao không muốn nhìn thấy mặt mày. Cút!

Jennie đứng trước mặt ông, mặt tái đi, hơi run rẩy một chút và lặng thinh, Mấy đứa em được cô đưa về, túm tụm quanh chị, bàng hoàng kinh hãi. Veronica và Martha vốn rất yêu chị, bắt đầu khóc.

- Có chuyện gì thế? – Thằng George hỏi, miệng há hốc ra vì ngạc nhiên.

- Nó sẽ đi khỏi nơi này, – ông Gerhardt nhắc lại. – Tao không cần nó ở nhà tao. Nếu nó muốn đi làm đĩ thì mặc xác nó nhưng nó đừng có ở nhà này. Đi thu xếp đồ đạc mà cuốn xéo, – ông vừa nói tiếp vừa nhìn cô chòng chọc.

Jennie không nói năng gì, nhưng bọn trẻ con thì khóc toáng lên.

- Chúng mày im đi, – ông Gerhardt nói. – Vào trong nhà bếp. – Ông đuổi chúng ra và chính mình cũng đi theo, vẻ kiên quyết.

Jennie lặng lẽ đi về phòng mình. Cô thu nhặt mấy thứ đồ dùng ít ỏi của mình rồi vừa rớm nước mắt vừa xếp vào một cái va li mà mẹ cô mang đến. Cô không mang đi mấy thứ nữ trang rẻ tiền mà thỉnh thoảng cô đã sắm tích dần lại. Cô nhìn thấy những đồ nữ trang ấy, song cô nghĩ đến các em gái và để lại. Hai chị em con Martha và Veronica lẽ ra đã giúp cô nhưng ông bố cấm không cho ra.

Sáu giờ thì Bass về. Thấy bọn trẻ con tập trung trong nhà bếp đầy vẻ hoảng sợ, gã bèn hỏi xem có chuyện gì rắc rối xảy ra.

Ông Gerhardt nhìn gã một cách dữ tợn song không trả lời.

- Có chuyện gì lôi thôi đấy? – Bass gặng hỏi. – Bọn chúng mày ngồi đây làm gì hả?

- Bố đuổi con Jennie đi, – bà Gerhardt rớm nước mắt thì thầm.

- Vì tội gì ạ? – Bass hỏi, mắt mở to vì ngạc nhiên.

- Tao sẽ cho mày biết vì tội gì, – ông Gerhardt nói xen vào, vẫn dùng tiếng Đức. – Vì nó là một con điếm, đấy vì tội ấy đấy. Nó đi chơi và để cho một thằng hơn nó ba chục tuổi đầu làm hại đời nó, một thằng đáng tuổi bố nó. Cho nó cút khỏi chỗ này. Nó không được ở đây một phút nào nữa.

Bass nhìn quanh và bọn trẻ con thao láo mắt. Tất cả đều cảm thấy rõ ràng rằng có chuyện gì đó khủng khiếp xảy ra, ngay cả những đứa còn bé dại cũng cảm thấy thế. Chỉ có mình Bass hiểu.

- Bố cần gì phải đuổi nó đi đêm nay? – gã hỏi. – Bây giờ không phải là lúc đuổi một đứa con gái ra đường. Nó không ở đây đến sáng mai được sao?

- Không, – ông Gerhardt nói.

- Ông không nên thế, – người mẹ nói xen vào.

- Nó phải đi ngay, – ông Gerhardt nói. – Cho xong chuyện đi.

- Nhưng nó đi đâu bây giờ? – Bass gặng hỏi.

- Mẹ không biết, – bà Gerhardt yếu ớt chêm vào.

Bass nhìn quanh nhưng chẳng biết làm gì cho đến khi bà Gerhardt ra hiệu cho gã lại chỗ cửa trước, nơi ông chồng bà không để mắt tới.

“Vào đi! Vào đi!” đó là ý nghĩa của cử chỉ ra hiệu của bà.

Bass vào trong nhà và rồi bà Gerhardt cũng bỏ dở công việc, đi theo sau. Bọn trẻ con còn ở lại một lát, nhưng rồi chúng chuồn dần từng đứa, bỏ lại ông Gerhardt một mình. Khi nghĩ rằng khoảng thời gian cần thiết đã trôi qua, ông bèn đứng dậy.

Trong khoảng thời gian ấy bà Gerhardt vội vàng dặn dò Jennie. Bà khuyên Jennie nên đến một nhà trọ tư nhân ở một nơi nào đó rồi gửi địa chỉ về. Bass không nên đi cùng với cô mà cô nên đợi ngoài phố, cách đó một quãng, rồi gã sẽ đi theo. Khi bố vắng nhà, người mẹ có thể đến thăm cô hoặc Jennie có thể về nhà. Mọi chuyện đều phải gác lại, đợi khi hai mẹ con có thể gặp lại nhau.

Cuộc thảo luận còn đang tiếp diễn thì ông Gerhardt vào.

- Nó sắp đi chưa? – Ông hỏi gay gắt.

- Sắp, – bà Gerhardt trả lời, biểu lộ dấu hiệu thách thức đầu tiên và duy nhất của bà.

Bass nói. – Việc gì phải vội? – Nhưng ông Gerhardt cau mày dữ dội quá nên cu cậu không dám can thêm nữa.

Jennie bước vào, vận bộ quần áo tốt duy nhất của mình, tay xách chiếc va li. Trong mắt cô ánh lên vẻ sợ hãi bởi vì cô đang bước vào một cuộc thử thách gay go, cô đã thành đàn bà. Cô có sức mạnh của tình yêu, có sự ủng hộ của lòng kiên nhẫn và cái ngọt ngào của đức hy sinh ngự trị trong lòng. Cô lặng lẽ hôn mẹ, nước mắt rơi lã chã. Rồi cô quay mình và cánh cửa đóng sập lại sau lưng cô khi cô tiến bước đến một cuộc đời mới.

❀ ❀ ❀

[1] Calvin: người chủ trương cải cách tôn giáo vào thế kỉ 16 – ND.