Suốt bốn ngày, Jennie hầu như luôn luôn có mặt bên giường ông, cho đến giờ phút cuối cùng. Thoạt đầu cô y tá thường trực thấy nàng đến đỡ đần và bầu bạn với mình thì tỏ ra niềm nở, còn ông bác sĩ thì có ý phản đối. Nhưng Lester bướng bỉnh không chịu.
- Đây là tôi chết chứ có phải ai khác đâu – ông nói thoáng vẻ hài hước chua chát – Nếu tôi có chết thì tôi cũng phải được phép chết theo cách riêng của tôi chứ.
Watson mỉm cười trước cái dũng khí không nao núng của con người này. Trước đây, ông chưa hề thấy thế bao giờ.
Người ta gửi thiếp, gọi dây nói đến hỏi thăm, và đăng tin trên báo. Robert đọc thấy một mẩu tin trên tờ Người điều tra và quyết định đi Chicago. Imogene cũng đến cùng với chồng, và họ được cho vào phòng Lester mấy phút, sau khi Jennie đã trở về phòng mình. Lester chẳng có gì mà nói nhiều. Cô y tá dặn dò họ rằng ông không được nói nhiều. Khi hai vợ chồng cô em đi rồi. Lester nói với Jennie – Imogene thay đổi nhiều quá. – Ông không bình luận gì thêm nữa.
Vào buổi chiều hôm Lester chết thì bà Kane còn lênh đênh trên Đại Tây Dương, cách New York ba ngày đường. Trước đó ông đã suy nghĩ xem có thể làm gì thêm để giúp Jennie không, nhưng ông không quyết định được gì về việc đó. Cố nhiên là có thể để lại thêm tiền cho nàng cũng chẳng ích lợi gì. Nàng không cần tiền. Còn đang băn khoăn tự hỏi không biết Letty giờ này đang ở đâu và độ bao lâu nữa mới về tới nơi, thì ông lại bị một cơn đau kịch liệt. Người ta chưa kịp cho ông dùng thuốc tê để giảm đau thì ông đã chết. Về sau, người ta biết rằng không phải bệnh đau ruột đã khiến ông chết mà là do một động mạch chủ ở não bị tổn thương.
Jennie đã héo hắt cả người vì thức đêm và lo lắng, lúc này chết lặng vì đau đớn. Chàng đã từng khắng khít gắn liền với suy nghĩ và tình cảm của nàng bao lâu nay đến nỗi nàng thấy như thể một phần của bản thân mình đã chết. Nàng đã từng yêu chàng đến mức tưởng chừng không thể yêu bất kỳ ai khác, và chàng luôn luôn tỏ ra tha thiết với nàng chí ít cũng ở một mức độ nào đó. Nàng không cảm thấy được cái nỗi xúc động có thể biểu hiện ra bằng nước mắt, mà chỉ thấy một nỗi đau âm ỉ, một nỗi tê tái nó dường như khiến nàng mất cả cảm giác đau đớn. Chàng nằm đó, chết cứng đờ – Lester của nàng – mà trông vẫn khỏe mạnh biết bao. Vẻ mặt chàng vẫn không thay đổi – thách thức, cương quyết mà bình thản. Bà Kane nhắn tin là sẽ đến vào thứ tư sắp tới. Người ta quyết định quàn thi hài ở khách sạn. Jennie được ông Watson cho biết là thi hài sẽ được chuyển về Cincinnati, ở đó gia đình họ Pace có một hầm mộ. Vì có nhiều người trong gia đình Lester đến nên Jennie rút về nhà riêng; nàng chẳng thể làm gì thêm nữa.
Những nghi lễ cuối cùng có tính chất một lời bình kỳ khu về những sự việc dị thường của cuộc đời. Người ta thu xếp bằng điện tín với bà Kane là sẽ đưa thi hài ông về nơi ở của Imogene để tiến hành tang lễ ở đó. Robert (đến vào đêm hôm Lester chết), Berry Dodge, chồng Imogene là ông Midgely và ba công dân lỗi lạc khác được chọn làm những người hộ tang.
Louise cùng chồng từ Buffalo đến. Emy cùng chồng từ Cincinnati qua. Ngôi nhà đầy ắp những công dân, những người hoặc thành tâm hoặc vì lợi lộc mà đến viếng. Vì Lester và gia đình ông tạm được coi là theo đạo Thiên chúa nên một linh mục Thiên chúa giáo được mời đến và nghi thức hành lễ của giáo phái ấy được tiến hành. Nom ông nằm trong phòng khách của ngôi nhà xa lạ này, bên đầu và bên chân cắm những ngọn nến cháy leo lét và trên ngực là một cây thánh giá bằng bạc nằm dưới những ngón tay nhợt nhạt của ông, thật là một cảnh tượng dị thường. Nếu như có thể nhìn được bản thân mình thì hẳn ông đã mỉm cười, song gia đình nhà Kane quá nệ lễ nghi, quá bám chắc đức tín của mình, nên thấy cảnh tượng ấy chẳng có gì kỳ cục cả. Cố nhiên là giáo hội không phản đối. Gia đình này thật là lỗi lạc. Còn muốn gì hơn thế nữa?
Bà Kane đến vào hôm thứ tư. Nàng thấy điên cả ruột gan, bởi vì cũng như Jennie, tình yêu của nàng rất chân thành. Đêm ấy nàng rời phòng mình khi tất cả đều yên tĩnh và cúi xuống chiếc quan tài ngắm vẻ mặt thân thương của Lester trong ánh nến. Nước mắt chảy xuống hai má nàng, vì trước kia nàng đã sống hạnh phúc với Lester. Nàng vuốt ve đôi má và đòi bàn tay giá lạnh của ông. Tội nghiệp anh Lester thân yêu! – Nàng thì thầm. – Tội nghiệp tâm hồn trung thực! Không ai nói cho nàng biết rằng ông đã cho người gọi Jennie đến. Gia đình nhà Kane không biết chuyện ấy,
Trong lúc đó, tại ngôi nhà ở đại lộ Công viên phía Nam một người phụ nữ đang ngồi một mình chịu nỗi đau khổ day dứt vì một tổn thất không thể nào bù đắp được. Suốt trong những tháng năm ấy, bất chấp mọi hoàn cảnh, nàng vẫn ấp ủ một niềm hy vọng mỏng manh là cuộc đời có thể sẽ đem chàng trở lại với nàng. Đúng là chàng đã trở lại – Chàng đã trở lại thực, lúc lâm chung – nhưng rồi chàng lại ra đi. Đến nơi nào? Phải chăng là đến nơi mà mẹ nàng, ông Gerhardt, và Vesta đã ra đi? Nàng không thể hy vọng được nhìn thấy chàng lần nữa, vì báo chí đã cho biết là người ta sẽ chuyển chàng đến nơi ở của bà Midgely và sẽ chuyển chàng từ Chicago đến Cincinnati để mai táng. Những nghi lễ cuối cùng sẽ được tiến hành tại một trong những nhà thờ Thiên chúa giáo sang trọng ở phía Nam thành phố, đó là nhà thờ St. Michael mà vợ chồng nhà Midgely là hội viên.
Nàng cảm thấy rất buồn về điều này. Nàng rất muốn chàng được chôn cất ở Chicago, ở đó thỉnh thoảng nàng có thể đến thăm mộ, nhưng sự việc có thế đâu. Nàng chẳng bao giờ làm chủ được số phận của mình, Quyền định đoạt bao giờ cũng ở trong tay kẻ khác. Nàng nghĩ rằng do việc chuyển thi hài chàng đi Cincinnati, nàng sẽ mất hẳn chàng, tựa hồ như đường sá xa xôi là một cái gì quyết định vậy. Cuối cùng nàng quyết định sẽ che mạng thật kỹ để đến dự lễ tang tại nhà thờ. Báo chí nói rõ là buổi lễ sẽ bắt đầu vào hai giờ chiều. Sau đó, vào bốn giờ, thi hài sẽ được đưa ra ga và chuyển lên tàu hỏa, người nhà sẽ đưa linh cữu đi Cincinnati. Nàng nghĩ đó cũng là một cơ hội nữa. Nàng có thể đến nhà ga.
Ít phút trước khi đám tang đến nhà thờ, có một phụ nữ vận y phục đen, che mạng rất kín xuất hiện ở một cửa ngách và ngồi vào một góc ít người để ý tới. Thoạt đầu, nàng hơi sờ sợ vì thấy nhà thờ tối tăm và trống không, nàng sợ mình đã lầm thời gian và địa điểm; nhưng sau mười phút hồi hộp bồn chồn, một cái chuông trên tháp chuông nhà thờ bắt đầu gióng giả trang nghiêm. Ngay sau đó một người bõ mặc áo choàng đen và áo thụng trắng xuất hiện và châm những ngọn nến ở hai bên bàn thờ. Tiếng những bước chân rón rén bên phòng hát kinh chứng tỏ buổi lễ sẽ có nhạc đệm. Vài người đi chơi rong bị hồi chuông hấp dẫn, một vài kẻ lạ mặt vô công rồi nghề, một vài người quen và thường dân không được mời trực tiếp cũng xuất hiện và kiếm chỗ ngồi.
Jennie quan sát toàn bộ quanh cảnh ấy bằng đôi mắt ngỡ ngàng. Trong đời mình nàng chưa hề vào một nhà thờ Thiên chúa giáo bao giờ. Cảnh u tịch, vẻ đẹp của các khuôn cửa sổ, bàn thờ màu trắng và những ánh nến vàng khiến nàng xúc động mạnh. Lòng nàng tràn ngập một cảm giác về buồn đau và mất mát, về vẻ đẹp và sự huyền bí. Cảnh tượng này dường như là điển hình cho cuộc đời với tất cả tính chất mơ hồ và bất định của nó.
Khi hồi chuồng điểm, một đoàn lễ sinh từ phòng để đồ thánh bước ra. Đi đầu là cậu lễ sinh nhỏ nhất, mười một tuổi, đẹp như thiên đồng giơ cao một cây thánh giá bằng bạc lộng lẫy. Mỗi cậu trong những cặp phụ lễ đi sau tay đều cầm một cây nến dài thắp sáng. Theo sau là vị linh mục vận đồ đen, mỗi bên có một thầy dòng đi kèm. Đoàn người đi qua lối vào hành lang nhà thờ và mất dạng cho mãi đến lúc đội hợp ca bắt đầu một bài hát thê lương, cảm động – bài hát tiếng La tinh cầu xin Thượng đế khoan dung và cứu rỗi linh hồn.
Rồi, khi tiếng hát đó vang lên, đoàn người trang nghiêm lại xuất hiện. Nào cây thánh giá bằng bạc, những ngọn nến, nào vị linh mục vẻ mặt buồn rầu vừa đi vừa lẩm nhẩm đọc kinh một cách sầu thảm, nào thi hài Lester đặt trong một cỗ quan tài lớn màu đen có tay đòn bằng bạc do những người hộ tang khiêng đi theo nhịp bước đều đặn. Người Jennie đờ ra rõ rệt, thần kinh phản ứng như bị điện giật. Nàng không biết bất kỳ ai trong số người này. Nàng không biết Robert. Nàng chưa bao giờ gặp ông Midgely. Trong cái hàng dài những nhân vật quan trọng đang xếp hàng hai bước theo nhau kia, nàng chỉ nhận ra có ba người mà trước kia có những lần Lester đã chỉ cho nàng biết. Cố nhiên là nàng nhìn thấy bà Kane đi liền ngay sau cỗ quan tài, đang tựa vào cánh tay một người lạ mặt, đi sau nàng là ông Watson, vẻ mặt nghiêm trang, nhã nhặn. Ông liếc nhìn nhanh hai bên, rõ ràng là hy vọng thấy Jennie ở chỗ nào đó, song không thấy nàng, ông lại đưa mắt hướng về phía trước và tiếp tục bước. Jennie vận hết nhãn lực chăm chú nhìn, lòng quặn đau. Dường như nàng cũng là một bộ phận của cuộc hành lễ trang trọng này, mà lại cách biệt vời vợi với nó.
Đoàn người tới chỗ lan can trước bàn thờ, và cỗ quan tài được hạ xuống, Mặt quan tài phủ một tấm khăn liệm trắng mang dấu hiệu tang tóc – một hình thánh giá màu đen – với những cây nến lớn bên cạnh. Người ta hát những lời nguyện và những lời đáp, rắc nước thánh lên quan tài, thắp và đu đưa bình hương, rồi có tiếng những người dự lễ lầm rầm trả lời kinh cầu Chúa và đoạn phụ giảng của dòng Thiên chúa, lời cầu nguyện Đức mẹ Đồng trinh. Jennie bàng hoàng và kinh ngạc, song không một sự phô trương hình thức loè loẹt nào, một ấn tượng mạnh mẽ nào có thể dẹp đi nỗi nhói buốt do cái chết, cảm giác về tổn thất lớn lao không bờ bến. Jennie thấy những cây nến, chiếc bình hương và bản thánh ca đều đẹp cả. Những thứ đó chạm vào sợi dây sầu muộn sâu thẳm trong nàng và khiến nó rung mãi tận đáy lòng nàng. Nàng là một căn nhà đầy âm điệu bi thương và sự hiện diện của cái chết. Nàng khóc hoài, khóc mãi. Lạ thay, nàng vẫn có thể nhìn thấy bà Kane cũng đang nức nở quằn quại.
Khi buổi lễ đã xong, người ta cho những chiếc xe ngựa vào và thi hài được chở đến nhà ga. Tất cả khách khứa và những người lạ mặt ra về, và cuối cùng khi hết thảy đều yên lặng, nàng đứng dậy. Giờ đây nàng cũng sẽ ra ga bởi vì nàng hy vọng được thấy chàng. Họ sẽ phải đem thi hài chàng ra sân ga cũng như họ đã làm trong trường hợp Vesta.
Nàng thuê một chiếc xe hơi và một lát sau nàng bước vào phòng đợi của nhà ga. Nàng cứ quanh quẩn, lúc đầu thì đứng ở “ke” nơi có hàng rào sắt lớn ngăn cách hành khách với đường ray, rồi lại vào phòng đợi.
Cuối cùng nàng quan sát nhóm bà con gần gũi đang chờ đợi: bà Kane, Robert, Midgely, Louise, Emy, Imogene và những người khác nữa. Quả thật nàng đã nhận diện được hầu hết bọn họ, không phải vì đã quen mặt biết tên mà chỉ hoàn toàn do bản năng và trực giác.
Trong cơn xúc động mãnh liệt, chẳng ai để ý rằng lúc đó là buổi chiều trước lễ tạ ơn Chúa. Khắp cái nhà ga xe lửa rộng lớn này người ta xôn xao dự kiến, mường tượng về những cuộc vui sắp tới, khiến không khí sôi nổi lạ lùng. Nhiều người đi ra khỏi thành phố nhân ngày lễ. Những chiếc xe ngựa đỗ tại các lối vào nhà ga. Những nhân viên thông báo giờ hoạt động của nhà ga đang oang oang nhắc tên các tuyến đường của từng chuyến tàu mới sắp khởi hành. Với một nỗi đau tuyệt vọng, Jennie nghe người ta mô tả một tuyến đường mà trước kia nàng và Lester đã nhiều lần đi, họ nói chậm rãi và thánh thót nhấn giọng. “Detroit, Toledo, Cleveland, Buffalo và New York”. Có những tiếng báo hiệu các chuyến tàu đi tuyến “Fort Wayne, Columbus, Pittsburg, Philadelphia và những địa điểm ở phía đông” và rồi cuối cùng là những chuyến tàu đi tuyến “Indianapolis, Louisville, Columbus, Cincinnati và các địa điểm phía Nam”. Đã đến giờ.
Mấy lần Jennie đã ra đứng ở “ke” để xem có thể phóng mắt qua cái hàng rào sắt ngăn cách nàng với người yêu mà nhìn lần cuối cỗ quan tài hoặc cái hòm gỗ đồ sộ đựng nó, trước khi chuyển lên xe lửa hay không. Giờ đây, nàng thấy cỗ quan tài ấy đang đến. Người phu khuân vác đang đẩy một chiếc xe tải vào gần chỗ toa hành lý sẽ đỗ. Trên xe là Lester, bóng dáng cuối cùng của hình hài ông, trang trọng bọc trong gỗ, vải và bạc. Người phu khuân vác mang cái biểu trưng của nỗi đau mất mát ấy, không nghĩ ngợi gì. Bác làm sao hiểu được giờ đây đối với tâm trí nàng sự giàu sang phú quý đang hiển hiện thành một hàng rào lớn, một bức tường vĩnh viễn ngăn cách nàng với người mình yêu dấu như thế nào. Từ trước đến nay, phải chăng bao giờ cũng đã như vậy đó sao? Cuộc đời nàng chẳng phải là một mớ cảnh ngộ vá víu, do tiền tài và sức mạnh – những điều nàng đang nhìn thấy đó – tạo ra rồi tác động đến, và loại nàng ra ngoài đó sao? Hiển nhiên là nàng sinh ra để cam chịu chứ không phải để mưu cầu. Cả cái bộ giáp trụ ấy của quyền lực đã diễu qua trước mặt nàng suốt từ những ngày thơ ấu đến nay. Giờ đây nàng còn biết làm gì hơn là giương mắt nhìn theo mơ hồ khi nó đắc thắng diễu qua. Lester đã từng là một bộ phận của nó và được nó kính trọng. Còn nàng, nó chẳng cần biết đến. Nàng nhìn qua hàng rào, và một lần nữa lại nghe tiếng loan báo tuyến “Indianapolis, Louisville, Columbus, Cincinnati và các địa điểm phía Nam”. Một đoàn tàu dài sơn đỏ đèn thắp sáng trưng, gồm các toa chở hàng, những toa khách thường, một toa phục vụ ăn uống có bàn ăn trải khăn trắng, thìa dĩa bằng bạc và năm sáu toa Pullman[1] đầy đủ tiện nghi lăn bánh vào ga và dừng lại.
Một chiếc đầu máy lớn đen sì hổn hển phì khói đã kéo cả đoàn tàu vào ga an toàn.
Khi toa chở hành lý đến gần chiếc xe tải, một nhân viên hỏa xa vận đồ xanh nhìn ra ngoài và gọi một người nào đó ở bên trong.
- Ê, Jack, giúp chúng tớ một tay nào! Ngoài kia có một xác chết!
Jennie không nghe thấy gì.
Nàng chỉ thấy có một điều là cái hòm lớn kia vụt biến đi quá nhanh. Nàng chỉ thấy được rằng giờ đây đoàn tàu kia sẽ chuyển bánh và rồi tất cả sẽ kết thúc. Các cửa nhà ga mở, hành khách đổ ra sân ga. Có Robert, Emy, Louise và Midgely – tất cả bọn họ đều đang tiến về phía những toa Pullman ở phía sau. Trước đó họ đã chào tạm biệt bạn bè rồi. Chẳng cần chào lại nữa. Một tốp ba người trợ lực “giúp một tay” chuyển cái hòm gỗ đồ sộ vào trong tàu. Jennie nhìn nó biệt dạng, tim thắt lại đau nhói.
Còn nhiều hòm xiểng nữa phải xếp lên tàu, và rồi cửa toa hành lý đóng lại một nửa đúng vào lúc tiếng còi tàu vang lên. Nơi này nơi khác có tiếng gọi khẩn thiết – tất cả lên tàu – rồi chiếc đầu tàu đồ sộ bắt đầu chuyển động. Tiếng chuông ở đó rung lên, tiếng hơi nước xì xì, ống khói phụt ra một chùm lớn khói đen hắt trở lại những toa xe như một tấm khăn liệm. Người công nhân đốt lò biết là đoàn tàu chở nặng đã mở toang cánh cửa lò đang cháy mà đổ than vào. Ánh sáng lò than rực lên như một con mắt vàng chóe.
Jennie đứng sững, trân trân ngó cái cảnh tượng kinh dị ấy, mặt tái nhợt, đôi mắt mở to, hai bàn tay bất giác chắp vào nhau, nhưng trong đầu lóe lên một ý nghĩ: họ đang đem thi hài chàng đi biệt tích. Trước mắt, bầu trời tháng mười một nặng một màu chì, gần như tối sầm. Nàng cứ nhìn theo, nhìn theo mãi cho đến khi cái ánh chập chờn cuối cùng của chiếc đèn đỏ ở toa buồng ngủ đang xa dần kia, tắt hẳn trong đám khói sương hỗn độn lơ lửng trên những đường ray của cái sân ga dài dằng dặc.
- Ừ. – Một người lạ mặt đi ngang qua cất giọng nói. – Cánh ta sẽ vui chơi thỏa thích ở đó. Có nhớ Annie không? Chú Jim và cả dì Ella cũng đến đó đấy.
Jennie không nghe thấy câu nói ấy hoặc bất kỳ lời nói chuyện huyên thuyên nào khác cùng mọi sự rộn rịch xung quanh. Trước mặt nàng trải ra viễn cảnh về những năm tháng cô đơn và nàng dõi nhìn vào đó không rời. Giờ sẽ ra sao đây? Nàng chưa đến nỗi già. Còn phải nuôi nấng hai đứa trẻ mồ côi kia. Ít lâu nữa chúng sẽ lấy vợ lấy chồng và bỏ nàng mà đi, và rồi sẽ thế nào? Ngày tháng cứ lặp đi lặp lại bất tận, và rồi sẽ ra sao?
HẾT
❀ ❀ ❀
[1] Loại xe lịch sự, giá vé đắt hơn vé đi toa thường – ND.
