Sử Lục là người Việt, sinh ra ở huyện Đông Dã thuộc quận Mân Trung, trong một gia đình lại dịch tương đối khá giả.
Có lẽ do số phận định sẵn, quê hương ông quanh năm gắn liền với nước, mưa lớn thành hồng thủy, biển giận dữ như rồng, thế nên từ nhỏ ông đã sớm hạ quyết tâm trở thành một thủy công, khai kênh đắp đập cho quê hương.
Năm mười lăm tuổi, ông bước ra khỏi núi lớn, dựa vào đôi bàn chân to lớn khác người của mình để đi về Tân Trịnh, muốn bái sư học đạo với vị thủy công nổi tiếng Trịnh Quốc.
Đáng tiếc khi ông đến Tân Trịnh, Trịnh Quốc đã bị Hàn vương phái sang nước Tần làm gián điệp, còn ông vì cạn kiệt lộ phí nên chỉ có thể lang thang qua ngày ở Tân Trịnh, để rồi lỡ mất cơ hội gặp gỡ hai đời đại sư thủy công.
Cho đến khi cơ duyên xảo hợp, ông gặp được thầy của Trịnh Quốc là Hàn Linh, tông thất nước Hàn, và dùng sự quyết tâm kiên định cứng cỏi của mình để cảm động vị ẩn thế đại sư vốn chỉ chịu thu nhận người nước mình, phá lệ thu nhận ông làm nhập thất đệ tử.
Theo lời Sử Lục tự kể, ông mãi đến hơn hai mươi tuổi mới bắt đầu con đường học vấn dài đằng đẵng, học liền mười mấy năm, cho đến khi Hàn Linh chết, nước Hàn mất, mới vì có chung sư môn với Trịnh Quốc nên được đại Tần trưng mạo, giao cho trọng trách bảo dưỡng Trịnh Quốc Cừ, chính thức bắt đầu bước chân vào ngành nghề liên quan đến thủy công.
Được đương kim Quốc úy Đồ Tuy coi trọng, chính là cơ hội quan trọng nhất để ông tích lũy tư lịch, khai mở đại cừ cho quê hương!
Thế nên ông không hề sợ hãi!
Cả sân đều là những đại hán phương Bắc vạm vỡ, vóc dáng gầy gò cao sáu thước bốn tấc của Sử Lục đứng trước mặt Lý Khác và Tân Lăng cũng chẳng thể coi là cao lớn, nhưng ông không hề do dự, đôi bàn chân to lớn như mái chèo ấy dẫm xuống đất, vang lên từng tiếng chắc nịch.
Ông vững bước tiến đến sát tấm mộc giản, từ phía biên nhấc lên một khúc gỗ vừa mảnh vừa dài, vung lên như roi ngựa, khẽ quất vào mép mộc giản.
Chiếc roi dạy học này là món quà nhỏ mà Lý Khác mang đến đại Tần, và phương pháp vung roi lên lớp này cũng là phương thức mà chàng áp dụng khi giảng giải thắc mắc, truyền thụ phép đo đạc tam giác cho các thợ khéo, những nơi khác hoàn toàn không thể thấy được.
Thế nên tiếng động sắc bén vừa vang lên, những người thợ khéo đang thì thầm to nhỏ liền theo phản xạ ngậm miệng lại, từng người nhặt bút giản từ bên tay, chuẩn bị ghi nhớ lời cảnh tỉnh đầy tâm huyết mà Lý Khác từng nói: "Trí nhớ tốt không bằng còn chữ rách".
Bọn họ chợt phản ứng lại, người đứng trên bảng hoàn toàn không phải Lý Khác, mà là một thủy công trung niên giữa đường gia nhập đội ngũ, giọng điệu mang âm hưởng đậm đặc...
Đám đông bắt đầu xôn sao, náo nhiệt hơn hẳn lúc tiếng roi vừa vang lên.
Ngươi tự cho mình là ai, sao dám lấy roi dạy học của tiên sinh, mau đặt trả lại chỗ cũ!
Bục giảng cũng là chỗ để ngươi đứng sao? Hôm nay là ngày tiên sinh giảng pháp sa bàn, sao còn chưa đi đến chỗ trống mà ngồi!
Người man Đông Việt, quả nhiên không hổ là người man Đông Việt!
Hám Phu lo lắng đứng ở một bên, không kìm được mà sát lại gần Lý Khác, nhỏ giọng hỏi: "Khác quân, ngài có muốn lên bục nói vài câu không?"
Lý Khác mỉm cười lắc đầu: "Lục quân có thân phận quan lại ngự sử giám, lại là đồ tôn của danh sư, trận địa thế này không dọa được hắn đâu."
"Nhưng ta thấy..."
"Đằng nào cũng phải có lần đầu tiên." Lý Khác cắt ngang lời Hám Phu, khẽ lẩm bẩm, "Một kẻ đại khí muộn thành như hắn, những đối thủ phải khuất phục trong tương lai, còn khó chơi hơn đám thợ khéo chỉ biết xôn xao trước mắt này nhiều..."
Giữa tiếng xôn sao và ồn ào, Sử Lục trên bục vẫn giữ nguyên khuôn mặt vô cảm, hắn lại một lần nữa giơ roi dạy học lên, bốp một tiếng vang dội, giáng mạnh xuống bản đồ.
Ta tên Lục, người Việt, thủy công, đến từ quận Nội Sử, vì chuyện sửa kênh mà đến thỉnh giáo tiên sinh! Hắn lớn tiếng nói, nhờ ơn tiên sinh không bỏ, lệnh cho ta hôm nay giảng giải cho mọi người về địa thế, địa mạo, môi trường thủy văn xung quanh Khổ Tử Lý, để tất cả khi chế tạo sa bàn có thể chọn vật liệu theo đúng địa hình, không đến mức lạm dụng trí tưởng tượng, để khi sa bàn hoàn thành mới thấy không thỏa đáng!
Nơi này có thợ gốm, thợ điêu khắc, còn có thợ mộc của Mặc gia và họa công nổi tiếng vùng Nhạn Môn, ngươi một kẻ trị thủy không chịu đi đào kênh, lại ở đây nói lời cuồng ngôn, lớn tiếng dạy bảo, chẳng thấy buồn cười lắm sao? Thợ gốm Cố vứt bút giản xuống, trừng mắt phá đài ở dưới bục.
Thủy công giỏi đào kênh... là vì những gì thủy công học đều nằm ở địa lý thủy văn, có thể tùy cơ ứng biến, cắt dòng dẫn Kinh. Bản lĩnh mà các ngươi học được, có biết phải cắt dòng thế nào, phân nước thế nào, đắp đê thế nào không? Lại có biết mạch nước các nơi có gì khác biệt, điểm giống và khác nhau của địa lý nằm ở đâu không?
Chuyện này tự khắc tiên sinh sẽ nói...
Nhưng tiên sinh bảo ta nói! Sử Lục quát lớn, thân hình gầy nhỏ trong mắt mọi người dường như phình to ra, tiên sinh có tài năng lớn lao thuở thiếu thời, gấm vóc trong lồng ngực, những điều suy nghĩ mỗi ngày rộng lớn biết bao, chẳng lẽ ngay cả những đạo lý nhỏ của trăm ngành cũng phải bắt ngài ấy bận tâm ghi nhớ sao? Chẳng lẽ ngài ấy còn phải dạy thợ gốm nung gốm, thợ mộc xẻ gỗ, thợ đúc rèn sắt, họa công pha mực nữa ư?
Đám đông đều im lặng.
Lý Khác lúng túng đứng một bên, trong lòng thầm nghĩ, Sử Lục có thể từ vị trí lại lại nhỏ bé coi kênh mà bám được vào cành cao của Quốc úy Đồ Tuy, chẳng lẽ là dựa vào kỳ công nịnh hót đó sao?
Trị thủy từ tây sang đông, đi qua Nhạn Môn, quận Đại, Thượng Đảng, Ngư Dương, hội tụ tại dòng Vu (bi), Cổ Thủy, kéo dài ngàn dặm, thế nước cuồn cuộn. Mà những thứ liên quan đến chúng ta, chỉ có đoạn mạch nước thượng nguồn trước mắt, dài bốn mươi bảy dặm, đi từ Tây Nam sang Đông Bắc.
Đoạc trắc trị thủy chưa định, độ sâu đến nay vẫn khó lường, nhưng lòng sông đã định, khi chúng ta chế tạo thô phôi, nên tuân theo mệnh lệnh của tiên sinh, lấy trượng làm tấc, trước tiên cứ dự trù lòng sông, đợi khi số liệu đầy đủ rồi mới bắt đầu đục đẽo.
Hắn khẽ gõ lên mộc giản, quay người đảo mắt nhìn khắp đám đông dưới bục: Các ngươi có biết, thô phôi sa bàn nên chọn vật liệu thế nào không?
Đương nhiên là làm bằng bùn cát rồi! Thợ đúc Tử Xung lớn tiếng cướp lời.
Làm phôi bằng bùn cát, thì khi dòng chảy thông qua, sa bàn sẽ sụp đổ, là thế phải không?
Thợ đúc Tử Xung bị chặn họng một vố, vội vàng ngậm miệng.
Sử Lục thu roi dạy học lại, chống xuống đất đứng thẳng: Tiên sinh chế tạo sa bàn là để khôi phục địa thế thủy văn, cho nên chúng ta chế tạo sa bàn, cũng phải giống như sự phân bố nơi sơn dã, biết tận dụng đất đá.
Hắn hít một hơi, quay người, vung roi chỉ vào hình vẽ về Khổ Tử Lý.
Khổ Tử Lý dùng phương pháp bản trúc để thành lý, vật liệu sử dụng là đất vàng, nhưng chất đất kiên cố, thích hợp trộn keo, phương pháp này là do tiên sinh nói, hình như trước đây từng dùng qua rồi?
Thái trong đám đông khẽ gật đầu: Ta hiểu ý của tiên sinh.
Sử Lục hành lễ nhẹ với Thái, rồi lại dời roi dạy học đến vùng đồng ruộng: Đất đai là thứ nuôi dưỡng muôn loài, đồng ruộng bên ngoài Khổ Tử Lý rộng lớn, chủ yếu là đất vàng, phía bắc dày đặc, còn phía nam mỏng manh, tất cả những điều này đều là do núi Hằng Sơn mà ra.
Có người hỏi: Trị thủy lấy phía bắc làm đất vàng phủ mặt, sao ngươi biết độ dày mỏng của đất? Chẳng lẽ đã từng đào đất lên xem rồi sao?
Cái này thì phải nhắc đến việc trị thủy rồi. Sử Lục lớn tiếng đáp, Trị thủy dài bốn mươi bảy dặm, đi theo thế núi, chỗ rộng nhất là ba trượng ba tấc bảy, chỗ hẹp nhất là một trượng bốn tấc chín, tổng cộng có hai mươi sáu chỗ uốn lượn, góc uốn lớn nhất là bảy mươi hai độ, đang nằm trong thung lũng, bên bờ ruộng nương.
Tại sao trị thủy vỏn vẹn hơn bốn mươi dặm mà lại có nhiều khúc uốn lượn như vậy? Lượng nước không dồi dào, mà thế nước lại xiết? Sử Lục tung ra từng câu hỏi, cho đến khi xác định tất cả sự chú ý của mọi người đều bị thu hút, lúc này mới thong thả tự hỏi tự đáp, đều là do lòng sông cả.
Lòng sông thì có duyên cớ gì?
Mấy ngày nay ta đi khắp hai bờ trị thủy, dùng mắt thường quan sát đất đá, phát hiện trị thủy không phải là nương theo thế núi để thành hình, mà là trực tiếp từ núi Hằng Sơn xông ra tạo thành lòng sông, cắt núi mà thành thế!
Trong đám đông có kẻ ngơ ngác, có người kinh hô, đủ mọi sắc thái.
Lý Khác đầy hứng thú nhìn xem, chỉ cảm thấy bài học này, quả nhiên càng lúc càng trở nên thú vị.
