Trong thời kỳ Tiên Tần đằng đẵng, nô lệ là của cải xã hội trọng yếu hơn cả đất đai.
Các chủ nô khoe khoang tài sản thông qua việc so sánh nhiều hay ít nô lệ, cũng vì cướp đoạt nô lệ mà châm ngòi chiến tranh, chúng cướp bóc nhân khẩu, sát sinh tùy tiện. Hạ, Thương, Tây Chu và hai triều Đường Vu chỉ tồn tại trong truyền thuyết, xa hơn nữa là thời kỳ Viêm Hoàng đều thuộc loại này, tuế nguyệt đoạn thời gian này về sau được gọi là thời kỳ chế độ nô lệ.
Chiến xa có lẽ là biểu tượng bạo lực mang tính đại diện nhất trong thời kỳ chế độ nô lệ.
Trước nhà Chu, chiến xa là dấu hiệu độc quyền của đại chủ nô.
Hoàng Đế Hiên Viên thị dũng mãnh phi phàm, mỗi trận chiến đều xông lên trước. Khi ngài ngự chiến xa xông pha sát phạt, phía sau đi theo nô lệ của mình, bên cạnh song hành cùng thuộc thần của mình, chiến tranh của hàng ngàn hàng vạn người, người thực sự được gọi là con người, kỳ thực bất quá chỉ lác đác vài người.
Nhà Chu có sự nâng cấp mang tính bước ngoặt về lực lượng sản xuất xã hội, so với triều đại trước, cuối cùng cũng có nhiều dân tự do hơn có thể gánh vác chi phí cho vật dụng đắt đỏ như chiến xa.
Thống trị giả lấy hệ thống tỉnh điền làm nền tảng, lấy tám hộ làm một đơn vị, yêu cầu dân chúng dưới quyền cung dưỡng chiến xa, tám hộ một cỗ, trưng ba người, vào quân ngũ, chiến tứ phương.
Cỗ này chính là đơn vị tác chiến của chiến xa, một cỗ chiến xa, ba người tham chiến, bọn họ hợp thành chiến trận xung sát, phía sau mỗi chiếc chiến xa, đều đi theo trăm tên nô lệ thuộc về bọn họ. Chiến tranh ngàn cỗ xe thời Xuân Thu động một chút là có mười vạn người chém giết, nhưng được ghi vào sử sách dưới dạng con số, lại chỉ có chữ "cỗ".
Một cỗ tính là ba người, quy mô chiến tranh đột ngột leo thang từ chiến tranh vài người, lên đến chiến tranh trăm ngàn người.
Hình thái xã hội của chế độ nô lệ bắt đầu sụp đổ từ thời Chiến Quốc, giai cấp địa chủ mới nổi trỗi dậy, từ mọi mặt thách thức uy quyền thống trị của các chủ nô, trong các nước chư hầu rộ lên trào lưu biến pháp đoạt quyền, giữa các chư hầu, các hộ tự canh nông có nhân quyền đầy đủ đã trở thành chủ lực của chiến tranh.
Chiến tranh giữa nhân dân với nhân dân thực sự bắt đầu từ đó, quy mô chiến tranh trăm vạn người cũng từ đó bước lên vũ đài, hai trăm năm sau, Đại Tần ở Quan Tây nổi bật hẳn lên, trở thành người chiến thắng cuối cùng.
Khái niệm chủ nô từ đây tiêu tan, nhưng nô lệ lại không theo đó mà biến mất.
Thời Tần vẫn có nô lệ, hơn nữa số lượng không ít, chỉ tính riêng ở Khổ Tửu Lý, hộ dân hơn bốn trăm, thần thiếp và quan nô cộng lại, cũng tiệm cận con số ba trăm.
Nhưng nô lệ thời Tần lại khác xa so với các đời trước, dẫu nói là mất đi tự do, lệ thuộc vào chủ, nhưng bọn họ lại giữ được quyền lợi chính trị căn bản nhất, đó là phong tước.
Nô lệ là có thể được phong tước, còn có thể thông qua việc giáng tước để đổi lấy tự do cho bản thân và người nhà. Trái lại, hai chữ nô lệ này cũng không còn đại diện cho giai cấp cố hóa nào đó, mà dần trở thành thân phận của kẻ bị trừng phạt.
Kẻ phạm luật Tần hoặc bị phạt làm lệ, kẻ đối địch với Tần bị bắt làm nô, hộ dân trốn thuế ẩn nấp, kẻ lang thang khắp thiên hạ bị bắt thành nô, bần cùng kiềm thủ cắm thẻ bán mình, cũng tương đương với việc từ bỏ tự do, sa ngã vào hàng ngũ lệ tịch.
Nô lệ có thể trở thành dân tự do, dân tự do bất cứ lúc nào cũng có thể sa đọa thành nô lệ, Lý Khắc không biết sự chuyển biến thế này rốt cuộc được tính là sự tiến bộ của lịch sử hay sự thụt lùi của xã hội, đứng ở trong đó, hắn chỉ biết mình không muốn biến thành một trong bốn loại kia, rồi bị đưa tới cái thị đình như Quân thị Cú Chú này, mặc cho người ta lựa chọn như súc sinh.
Thật sự... đánh chết cũng không muốn!
Trước mắt hắn chính đang ở trong Quân thị Cú Chú.
Những hàng rào gỗ tròn to lớn mang đậm phong cách quân trại, quây ra một mảnh đất rộng rãi ở thung lũng bằng phẳng giữa bốn ngọn núi.
Cổng đình là cửa viên môn đứng đắn, đòn xe chĩa lên trời, ván thùng đối mặt nhau, bước chân vào trong, bên trong lại phân bố lộn xộn những đài cao bán nô.
Không có đường sá, không có hàng quán, toàn bộ đình chỉ có duy nhất một công trình, kiểu dáng vẫn là quân trại. Hai bên trước lều, có các giáp sĩ cầm kích đứng trang nghiêm, phía sau người lại dựng hai cây đại cờ, nền trắng chữ đen viết là "Cú Chú", nền đen chữ chữ trắng thì chỉ có duy nhất một chữ "Thủy" to lớn.
Hai cây đại cờ phấp phới trong gió, hô ứng từ xa với lá cờ của thị tứ màu đỏ thẫm ở bên ngoài cửa viện.
Nơi này quả không hổ là một trong ba đại quan thị của quận Nhạn Môn nổi danh ngang hàng với Lâm Trị Đình, lượng người đông đúc, có thể gọi là chen vai thích cánh, dòng người cuồn cuộn lấp đầy giữa quân trại và đài cao, tiến lên tựa như quân ngũ, hoàn toàn không có chút tản mạn nào.
Giữa những tốp người qua lại này, khách hàng thực sự rất ít, dòng người từng đợt đến, từng đợt đi, kẻ dẫn đầu thường ăn mặc hào nhoáng, kẻ chốt đuôi phần lớn trang phục rực rỡ, bốn phía còn đi kèm ba năm tráng sĩ, đeo kiếm cầm đao, tướng mạo dữ tợn, những người này cùng nhau vây thành vòng tròn lớn, bên trong vòng tròn lại là số lượng lớn những bộ quần áo rách rưới, cũng chính là hàng hóa được bày bán ở Quân thị Cú Chú, nô lệ.
Nô lệ rất dễ phân biệt, ngoài dơ bẩn, rách rưới ra, cổ của bọn họ còn quấn dây thừng, cổ tay cũng buộc dây. Dây thừng nối liền, kéo căng siết chặt, giữa những người này không chừa chỗ trống, nô lệ chỉ có thể chen chúc thành một đống, xô đẩy tiến về phía trước.
Chỉ trong khoảnh khắc, bên cạnh Lý Khắc đã có ba tốp lớn những đám người như vậy chen qua. Tốp ít thì dắt theo hơn ba mươi tên nô lệ, tốp lớn sơ lược ước tính có đến hơn trăm người.
Tình huống này khiến Lý Khắc thầm lí lưỡi, hắn có chút không hiểu nổi, nhà Tần sao lại có mậu dịch nô lệ phát triển như thế.
Chế độ nô lệ đã sụp đổ, tranh chấp giữa các nước cũng đã dẹp yên, đại Tần triều thống nhất lấy đâu ra lắm nô lệ dùng để giao dịch thế, lăng mộ của Thủy Hoàng không tu sửa nữa sao?
Lý Khắc bỗng nhiên thất thần, nhất thời không để ý đã đâm sầm vào tấm lưng rộng rãi của Đán, cú đâm này trúng ngay chóp mũi, đau đến mức hắn nhe răng trợn mắt, kêu lên đau đớn.
"Đán, ngươi vô duyên vô cớ dừng lại làm gì?"
"Ừm... đường bị tắc rồi, không đi được."
Lý Khắc hằn học lườm Đán một cái, xoa xoa mũi, bực bội nói: "Trong đình chỗ nào cũng là bãi cỏ bị dẫm thành đầu trọc, lấy đâu ra đường mà tắc!"
Đán trợn trắng mắt, chỉ về phía trước: "Quả thực là tắc rồi, đằng trước vây một đám đông người, nghe tiếng động có vẻ như có nô lệ ngã xuống, chủ nhân tức giận xấu hổ, đang đánh mắng..."
"Đánh mắng?" Lý Khắc nhíu mày, tĩnh tâm lại phân biệt kỹ càng, quả nhiên nghe thấy từ không xa truyền tới tiếng reo hò và tiếng mắng chửi, còn có tiếng quyền cước đánh vào da thịt phát ra những âm thanh trầm đục dày đặc.
Những âm thanh này hòa lẫn trong tiếng ồn ào của thị đình, thoạt nghe thì không nổi bật, nghe kỹ lại thấy vô cùng chói tai.
Ban ngày ban mặt, cứ thế mà đánh người giữa phố sao?
Lý Khắc có chút khó tin, nhấc chân định chui vào đám đông, nào ngờ lại bị Long Triển kéo giật lại một cái.
"Công tử, chuyện lạ chớ quái, chớ nên nhiều chuyện."
Lý Khắc vung tay hất Long Triển ra, chỉ vào đám đông nói: "Triển thúc, giữa ban ngày ban mặt mà hành động bạo ngược như thế, lẽ nào không có ai quản thúc sao?"
Hợp đồng khế ước đã lập, tiền bạc hàng hóa phân minh, người ta đánh mắng là lệ nhân của nhà mình, chính là đánh chết tươi, cũng thuộc về phi công thất cáo. Quan phủ không nghe, thì có can hệ gì đến người khác?"
Lý Khắc ngây người.
Trầm mặc hồi lâu sau, hắn thở dài sâu một tiếng: "Đán, đi sang trái, đi tìm quân hầu Thủy Thành. Nơi này cứ như phát điên vậy, chúng ta vẫn nên lo chuyện cho nhanh, không dạo nữa."
Trải qua một phen này, trong lòng Lý Khắc đối với quan thị này không còn chút hảo cảm nào nữa.
Phong tục ở Khổ Tửu Lý chất phác, cho dù là người khắc bạc cũng ít khi đánh mắng thần thiếp, quan nô thỉnh thoảng có bị đánh, cũng là vì bọn họ quá mức quái đản, bị lôi ra để giết gà dọa khỉ mà thôi.
Cho nên cho dù đã thuộc lòng luật Tần, Lý Khắc vẫn theo bản năng đánh đồng nô lệ thời Tần với những kẻ bán thân làm gia nhân trong phim ảnh ti vi, làm chủ hay làm nô, ít nhất ở điểm làm người, mọi người đều giống nhau.
Thế nhưng ở trong cái thị tứ sâu trong núi coi con người như hàng hóa này, sự ràng buộc của đạo đức đột nhiên tiêu tan thành mây khói.
Hành hung giữa phố, không ai ngăn cản thì chớ, ngược lại còn reo hò hùa theo. Tất cả những điều này, rốt cuộc là lỗi của ai?
Sự bảo vệ của luật Tần đối với chủ nô là vô nguyên tắc và không có điểm dừng, chủ nhân tự ý giết thần thiếp thuộc về phi công thất cáo, quan phủ sẽ không quản, thần thiếp lại càng không có quyền tố tụng, kẻ đi cáo trạng sẽ có tội.
Nhưng Lý Khắc lại tin rằng, bước ra khỏi ngọn núi sâu này, thì dẫu có phóng mắt nhìn toàn bộ đại Tần cũng khó mà xuất hiện khung cảnh tùy tiện đánh mắng thần thiếp vừa rồi, bởi vì đây là giới hạn làm người.
Chỉ có ở nơi này...
Nhìn quanh bốn phía, đâu đâu cũng có nô lệ bị kéo lên đài cao, bị ép buộc trợn mắt nhe răng, mặc cho người ta bình phẩm, rồi niêm yết giá cả, công khai rao bán.
Khách hàng và nô lệ bị phân chia nhân tạo thành hai loại lớn, hầu như không giống như cùng một loài. Mà một khi đã xuất hiện sự cách biệt về loài, sự thương xót và kiềm chế nên có tự nhiên sẽ biến mất, một cách thuận lý thành chương.
Lý Khắc rất không thích bầu không khí này.
Sự không thích này thúc giục hắn bước nhanh hơn, chỉ muốn làm nhanh cho xong việc rồi trốn chạy khỏi nơi đây, càng khiến cho lần đầu tiên hắn sinh ra cảm giác chán ghét đối với luật Tần.
Luật Tần là công bằng, là dày đặc, cũng là tiên tiến. Nhưng một bộ luật nếu đã hoàn toàn mất đi tính người, thì thực sự còn đáng để người ta tuân theo nữa không?
