Ngày thứ ba

Ricciardo, biệt hiệu il Zima, tặng Messer Francesco Vergellesi một con ngựa đi đường của mình và nhờ thế được phép chuyện trò cùng vợ ông ta. Nàng giữ im lặng, chàng tự đáp lại lời mình thay cho nàng, và kết quả sau đó đã diễn ra đúng như câu trả lời ấy.

Pamfilo dứt lời câu chuyện về Fra Puccio trong những tràng cười của các bà, nữ vương với một vẻ uy quyền liền ra hiệu cho Elisa tiếp lời. Không phải vì ác ý mà chỉ do thói quen cũ, nàng cất giọng hơi chua chát đôi chút: "Nhiều kẻ, dẫu biết chẳng là bao, cứ ngỡ thiên hạ chẳng hay biết gì; thế rồi thường xảy ra chuyện họ tưởng lừa phỉnh được người khác, để rồi sau đó mới nhận ra chính mình mới là kẻ bị dắt mũi; bởi vậy, kẻ nào không có duyên cớ mà cứ thích thử thách trí khôn của người khác thì quả là đại ngốc. Nhưng vì có lẽ không phải ai cũng cùng chung quan điểm với tôi, nên theo đúng thứ tự câu chuyện đã định, tôi xin kể cho quý vị nghe câu chuyện đã xảy ra với một quý ông người Pistoia cũng chính vì lý do đó."

Ở Pistoia có một quý ông thuộc dòng họ Vergellesi, tên là Messer Francesco, một người giàu có, hiểu biết và tháo vát trong mọi việc, ngặt nỗi lại tham lam vô độ. Được bổ nhiệm làm chánh án Milan, ông đã sắm sửa đầy đủ mọi thứ cần thiết cho chuyến đi vinh quang của mình, duy chỉ thiếu một con ngựa đi đường thật xứng ý; tìm mãi chẳng được con nào vừa lòng, ông đâm ra lo lắng. Bấy giờ trong thành có một thanh niên tên là Ricciardo, gia thế bình thường nhưng rất giàu có. Chàng ta lúc nào cũng ăn mặc tươm tất và chải chuốt đến mức người ta thường gọi là il Zima, và từ lâu chàng đã đem lòng yêu thầm nhớ trộm vợ của Messer Francesco – một phu nhân vô cùng xinh đẹp và đức hạnh – nhưng chẳng thành. Chàng có một trong những con ngựa đi đường đẹp nhất toàn vùng Toscana và rất trân quý vẻ đẹp của nó. Chuyện chàng say đắm vợ của Messer Francesco ai nấy đều hay, thế nên có kẻ đã mách với người chồng rằng, nếu ngài mở lời xin, thế nào il Zima cũng hiến tặng con ngựa ấy vì tình cảm chàng dành cho phu nhân. Thấu tâm can trước lòng tham, Messer Francesco liền cho gọi il Zima đến và ngỏ ý muốn mua con ngựa, ngụ ý để chàng dâng tặng mình. Nghe vậy, chàng thanh niên vô cùng hoan hỉ bèn đáp rằng: "Thưa ngài, dẫu ngài có trao cho tôi toàn bộ cơ đồ trên thế gian này, ngài cũng chẳng thể mua được con ngựa của tôi; nhưng nếu để nhận làm quà thì ngài có thể lấy nó bất cứ lúc nào ngài muốn, với điều kiện trước khi dắt ngựa đi, tôi được phép nói chuyện riêng với phu nhân nhà ngài trước mặt ngài, nhưng phải đứng cách xa mọi người sao cho không ai nghe được ngoài nàng." Vị quý ông vì quá tham lam lại tưởng bẫy được người, liền đáp rằng ông ta rất ưng thuận và chàng muốn nói gì với nàng tùy ý; đoạn, để chàng ở lại phòng khách của dinh thự, ông bước thẳng vào phòng ngủ của vợ, kể cho nàng nghe việc ông dễ dàng có được con ngựa thế nào, rồi bảo nàng ra nghe il Zima giãi bày, nhưng dặn dò kỹ lưỡng là không được đáp lời nửa câu hay một tiếng trước bất cứ điều gì chàng nói. Nàng phu nhân vô cùng chần chừ, nhưng vì phận sự phải làm theo ý chồng, nàng đành hứa tuân lệnh và theo chồng ra phòng khách để nghe il Zima bày tỏ.

Sau khi nhắc lại thỏa thuận với vị quý ông, chàng thanh niên liền ngồi xuống cùng phu nhân ở một góc phòng khách cách xa tất cả mọi người và bắt đầu cất lời: "Thưa phu nhân cao quý, thần tin chắc rằng người vốn dĩ vô cùng thông tuệ, hẳn đã nhận ra từ lâu thần đã đem lòng yêu người sâu sắc đến nhường nào. Tình yêu ấy nảy nở vì vẻ đẹp vượt trội của người – thứ nhan sắc mà thần nghĩ chẳng người phụ nữ nào trên cõi đời này sánh bằng, chưa kể đến phong thái duyên dáng cùng những phẩm hạnh vô song ở nơi người, thứ có thể chinh phục cả những tâm hồn cao cả nhất của nhân gian; bởi vậy, thần thiết tưởng chẳng cần phải thốt lên bằng lời rằng tình yêu này là thứ lớn lao và mãnh liệt nhất mà đời người từng dành cho một bóng hồng; và thần chắc chắn sẽ mãi giữ trọn lòng mình như thế cho đến khi cõi đời tàn lụi, thậm chí là lâu hơn thế nữa. Bởi nếu ở thế giới bên kia người ta vẫn yêu nhau như chốn trần gian, thần nguyện sẽ yêu người đến muôn đời muôn kiếp. Vì thế, người hãy vững lòng rằng chẳng có gì trên đời này, dù lớn hay nhỏ, thuộc về người một cách trọn vẹn và chắc chắn bằng chính thân xác lẫn tâm hồn thần đây, cũng như mọi thứ thuộc về thần. Để người có thể tin tưởng điều đó bằng những minh chứng rành rành, thần xin thổ lộ rằng thần sẽ lấy làm vinh hạnh biết bao nếu được người sai bảo bất cứ điều gì có thể làm phu nhân vui lòng, còn hơn là khi thần ra lệnh mà cả thế giới phải ngoan ngoãn tuân theo lập tức. Vì thần đã thuộc về người, như người vừa nghe tỏ, nên chẳng có gì là quá đáng khi thần dám dâng lên những lời khẩn cầu trước bậc cao sang của người – nơi duy nhất ban phát cho thần mọi sự bình yên, an lành và hạnh phúc, chứ chẳng phải chốn nào khác. Vâng, với tư cách là kẻ tôi tớ hèn mọn nhất, thần xin khẩn cầu người – ôi niềm hy vọng ngọt ngào và duy nhất của tâm hồn thần, giữa muôn ngọn lửa tình vẫn hướng về người mà sưởi ấm – xin lòng trắc ẩn của người hãy rộng mở, và xin sự lạnh lùng mà người từng dành cho kẻ thuộc về người đây hãy nguôi ngoai, để thần, được an ủi bởi sự ân cần của người, có thể thốt lên rằng: cũng giống như thần từng gục ngã trước nhan sắc của người, giờ đây chính lòng thương xót của người đã ban cho thần sự sống. Nếu tấm lòng kiêu kỳ của người khước từ lời khẩn cầu này, cuộc đời thần chắc chắn sẽ tàn lụi, thần sẽ chết, và khi ấy người sẽ mang tiếng là kẻ giết người. Dù cái chết của thần chẳng mang lại vinh dự gì cho người, nhưng thần chắc rằng sẽ có lúc lương tâm cắn rứt khiến người hối hận vì đã gây ra cơ sự này; rồi sẽ có những lúc, tâm trạng tốt hơn, người sẽ tự nhủ: "Khổ thân chưa, sao ta lại nhẫn tâm không rủ lòng thương lấy chàng Zima tội nghiệp của ta!" – và sự hối hận muộn màng ấy sẽ chỉ mang lại cho người nỗi niềm dằn vặt khôn nguôi. Thế nên, để chuyện ấy không xảy ra, ngay lúc này đây khi người đang nắm trong tay quyền cứu rỗi cuộc đời thần, xin hãy nghĩ lại và rủ lòng thương trước khi quá muộn, bởi chỉ có người mới có thể biến thần thành kẻ hạnh phúc nhất hay kẻ khốn khổ nhất trần đời. Thần tin tưởng sự nhã nhặn của người sẽ không nỡ để thần phải nhận lấy cái chết làm phần thưởng cho một tình yêu lớn lao nhường ấy, mà sẽ dùng một lời đáp ngọt ngào đong đầy ân sủng để vực dậy tâm hồn đang phấp phỏng, hoang mang và run rẩy trước mặt người đây."

Nói đoạn, chàng im bặt, thở dài sườn sượt, kèm theo vài giọt lệ và kiên nhẫn đợi chờ câu trả lời từ phu nhân. Nàng – người mà bấy lâu nay dẫu có trải qua bao năm tháng chàng theo đuổi, bao cuộc đấu thương rình rang, bao khúc ca dưới ánh trăng hay những việc tương tự mà chàng làm vì tình yêu dành cho nàng cũng chẳng thể mảy may lay động – giờ đây bỗng thấy lòng mình xao xuyến trước những lời nồng nhiệt đầy thiết tha của người tình si. Lần đầu tiên trong đời, nàng cảm nhận được một thứ chưa từng biết đến: ái tình là gì. Và dẫu cho vẫn tuân thủ rắp rong mệnh lệnh của người chồng, nàng giữ nguyên chiếc môi ngậm chặt, nhưng chẳng tài nào ngăn nổi những tiếng thở dài khe khẽ làm lộ rõ những điều mà nàng vô cùng khao khát được đáp lời il Zima.

Đợi một lúc lâu mà chẳng thấy câu hồi đáp, il Zima lấy làm lạ rồi chợtngầm đoán ra mưu đồ của người chồng. Thế nhưng, khi nhìn vào gương mặt nàng, bắt gặp những tia nhìn lấp lánh thỉnh thoảng hướng về phía mình, lại nhận ra những tiếng thở dài nàng cố nén chặt trong lồng ngực, chàng bấy giờ như được tiếp thêm hy vọng và can đảm. Lập tức nghĩ ra một kế sách mới, chàng liền tự mình đáp lời trong lúc nàng đang chăm chú lắng nghe: "Zima của thiếp, quả thực từ lâu thiếp đã nhận ra tình cảm sâu sắc và trọn vẹn mà chàng dành cho thiếp; và giờ đây, qua những lời chàng vừa thổ lộ, thiếp lại càng thấu hiểu hơn nữa, lòng vô cùng hoan hỉ như lẽ ra phải thế. Dẫu cho trước kia thiếp có vẻ lạnh lùng và tàn nhẫn với chàng, chàng đừng vội tin rằng sâu thẳm trong tim thiếp lại cạn tàu ráo máng như cái vẻ bề ngoài ấy; trái lại, thiếp vẫn luôn yêu thương và trân quý chàng hơn tất thảy mọi người. Nhưng sở dĩ thiếp phải hành xử như vậy là vì nỗi sợ miệng lưỡi thế gian cũng như để giữ gìn danh tiếng của bản thân. Thế nhưng giờ đây thời khắc đã điểm, là lúc thiếp có thể đường hoàng cho chàng thấy lòng mình và đền đáp mối tình thắm thiết mà chàng đã và đang dành cho thiếp. Vậy nên chàng hãy vững lòng và tràn đầy hy vọng, bởi chỉ ít ngày nữa thôi, Messer Francesco sẽ lên đường đến Milan nhận chức chánh án như chàng đã rõ – người vừa hiến dâng con ngựa tuyệt mỹ cho ông ấy chính vì tình yêu dành cho thiếp; và một khi ông ấy đã đi rồi, thiếp xin lấy danh dự và tình yêu đích thực dành cho chàng ra để hứa rằng, trước khi nhiều ngày trôi qua, chàng chắc chắn sẽ được sum họp cùng thiếp để đôi ta cùng nhau tận hưởng trọn vẹn và hoan hỉ trái ngọt ái tình. Và để thiếp không phải bàn thêm với chàng về chuyện này nữa, thiếp xin dặn trước rằng: khi nào chàng nhìn thấy hai chiếc khăn ăn được treo bên cửa sổ căn phòng hướng ra khu vườn của chúng ta, hãy tìm cách đến gặp thiếp qua lối cửa vườn vào lúc chập tối hôm ấy, và nhớ cẩn thận đừng để ai nhìn thấy. Chàng sẽ thấy thiếp đang đợi sẵn, và đôi ta sẽ cùng nhau đắm chìm trong niềm vui hoan lạc suốt cả đêm thâu cho phỉ nguyện tâm can."

Dứt lời đáp thay cho phu nhân, chàng lại quay về với giọng điệu của chính mình và tiếp lời: "Phu nhân dấu yêu, mọi giác quan của thần lúc này đang ngập tràn niềm vui sướng khôn tả trước câu trả lời đầy ân huệ của người, đến mức thần khó lòng cất lời đáp lại, chứ đừng nói chi đến việc dâng lên lời tạ ơn cho xứng đáng; vâng, dẫu thần có thể ăn nói ngọt ngào đến đâu đi nữa, cũng chẳng có mỹ từ nào đủ dài để thần tỏ hết lòng biết ơn như lòng hằng mong ước và lẽ ra phải làm; thế nên, thần xin phó mặc cho sự tinh tế của người để tự cảm nhận những điều mà dù rất muốn, thần chẳng thể thốt nên lời. Thần chỉ xin thưa một điều rằng: thần chắc chắn sẽ làm đúng như những gì người đã dặn dò; và khi ấy, có lẽ được xác tín rõ ràng hơn về ân huệ tày trời mà người đã ban phát, thần sẽ hết lòng tìm cách tạ ơn người cho phải đạo trong khả năng của mình. Lúc này đây chẳng còn gì để nói thêm nữa; vậy nên, hỡi phu nhân dấu yêu của thần, xin Chúa ban cho người niềm hoan hỉ và sự an khang mà người hằng mong mỏi, và thần xin phó thác người cho Ngài."

Mặc cho chàng nói hết lời, phu nhân vẫn chẳng thốt ra một tiếng. Bấy giờ il Zima mới đứng lên quay về phía người chồng. Thấy chàng đã đứng dậy, Messer Francesco liền bước tới cất tiếng cười hỏi: "Thế nào, chàng thấy sao? Ta đã giữ đúng lời hứa để chàng chuyện trò cùng phu nhân nhà ta chưa?"

"Thưa ngài, chưa ạ," il Zima đáp; "vì ngài hứa cho tôi nói chuyện với phu nhân nhà ngài, còn ngài lại bắt tôi nói chuyện với một bức tượng đá."

Những lời ấy khiến người chồng vô cùng đắc ý; dẫu vốn đã có ấn tượng tốt về vợ, nay ông ta lại càng kính trọng nàng hơn và bảo: "Thế thì con ngựa đích thực thuộc về ta rồi."

"Vâng, thưa ngài, đúng là thế," il Zima đáp, "nhưng nếu từ đầu tôi biết rằng cái ơn nhận được từ ngài lại cho ra thứ trái ngọt thế này, thì tôi đã dâng quách con ngựa cho ngài mà chẳng cần ngài phải mở lời hỏi xin; và ước gì tôi đã làm thế, bởi giờ đây ngài thì mua được ngựa còn tôi thì chẳng bán được gì."

Messer Francesco cười vang trước câu nói ấy; và sau khi đã có trong tay con ngựa vừa ý, chỉ ít ngày sau, ông lên đường đến Milan để nhậm chức chánh án. Nàng phu nhân ở lại một mình trong nhà, chợt nhớ đến những lời của il Zima, nhớ tình cảm chàng dành cho mình cũng như con ngựa mà chàng đã đem hiến tặng; và mỗi khi thấy chàng lững thững đi ngang qua nhà, nàng lại tự nhủ: "Mình đang làm gì thế này? Sao lại để tuổi thanh xuân trôi qua uổng phí? Hắn ta đã đi Milan mất rồi và phải sáu tháng nữa mới trở về. Đợi đến lúc ấy hắn mới đến đền ơn mình chắc? Chờ đến lúc già nua hay sao? Hơn nữa, tìm đâu ra một người tình tâm lý như il Zima? Mình đang thui thủi một mình và chẳng phải sợ ai cả. Chẳng có lý do gì để ta bỏ lỡ cơ hội ngàn vàng này khi còn có thể; đâu phải lúc nào ta cũng rảnh rỗi thế này. Sẽ chẳng ai hay biết chuyện đâu, và dẫu có bị lộ đi chăng nữa, thà làm rồi hối hận còn hơn là nhịn để rồi tiếc nuối."

Sau khi đã tự định đoạt trong lòng, một hôm nàng liền treo hai chiếc khăn ăn lên cửa sổ hướng ra vườn đúng như lời il Zima đã dặn. Vừa thoáng thấy hiệu lệnh ấy, lòng chàng khấp khởi mừng vui khôn tả. Khi màn đêm buông xuống, chàng lặng lẽ một mình tìm đến cánh cổng vườn của nhà phu nhân; thấy cửa mở sẵn, chàng tiến thẳng vào một cánh cửa khác dẫn thông vào nhà và bắt gặp người thương đang đợi sẵn ở đó. Thấy bóng chàng, nàng mừng rỡ bước đến đón chào và ôm chầm lấy nhau hôn hít cả trăm ngàn bận, rồi cùng nhau rảo bước lên lầu vào phòng ngủ. Cả hai ngả mình lên giường chẳng mảy chần chừ giây lát, cùng nhau tận hưởng đỉnh cao của niềm hoan lạc ái tình. Và đó không phải là lần duy nhất, bởi trong suốt khoảng thời gian vị quý ông còn lưu lại Milan cho đến tận khi ông ta trở về, il Zima vẫn lén lút lui tới nơi ấy nhiều bận, mang lại sự thỏa mãn tột cùng cho cả đôi bên.