Ngày thứ Ba

MỘT TÊN NÀI NGỰA ÂN ÁI VỚI HOÀNG HẬU, VỢ VUA AGILULF; NHÀ VUA HAY BIỆT, KHÔNG NÓI MỘT LỜI, LIỀN TÌM RA KẺ ĐÓ RỒI CẮT TRỤI MỘT BÊN TÓC HẮN; NHƯNG KẺ BỊ CẮT TÓC LẠI ĐI CẮT TÓC TẤT CẢ CÁC BẠN ĐỒNG HÀNH KHÁC Y HỆT NHƯ VẬY NÊN ĐÃ THOÁT KHỎI TAI ƯƠNG

Câu chuyện của Filostrato vừa dứt, khiến các bà các cô lúc thì đỏ mặt, lúc lại mỉm cười, bấy giờ hoàng hậu liền ra hiệu cho Pampinea tiếp lời. Nàng bèn mỉm cười cất tiếng: "Có những kẻ thật thiếu tế nhị khi cứ tìm mọi cách để tỏ ra mình hiểu biết và thông thạo những chuyện vốn chẳng can gì đến họ; để rồi trong lúc vạch ra những khiếm khuyết thầm kín của người khác nhằm che đậy sự ngu dốt của bản thân, họ tưởng rằng sẽ giảm bớt được nỗi hổ thẹn, nào ngờ lại làm cho nó trầm trọng thêm vô hạn. Và để chứng minh điều đó là sự thật, hỡi các vị phu nhân đáng yêu, ta xin kể cho các vị nghe về sự ranh mãnh của một kẻ mà theo đánh giá của một vị vua anh minh và dũng cảm, có lẽ còn bị coi là kém cỏi hơn cả Masetto."

Agilulf, Vua xứ Lombard, cũng như các bậc tiền bối, đã chọn Pavia, một thành phố thuộc xứ Lombard, làm kinh đô. Ông kết hôn với Theodolinda, hoàng thái hậu của Autari – cũng là một vị Vua xứ Lombard quá cố. Nàng là một tuyệt sắc giai nhân, vô cùng kín đáo và nết na, nhưng lại có phần lận đận trong đường tình duyên. Nhờ tài trí và sự anh minh của Vua Agilulf, giang sơn nhà Lombard từ lâu đã được thái bình thịnh vượng. Có một lần, một tên nài ngựa hầu hạ hoàng hậu – kẻ có thân phận thấp kém vô cùng, nhưng bản lĩnh lại vượt xa cái địa vị hèn mọn ấy, đồng thời lại có dung mạo khôi ngô, cao lớn chẳng khác nào nhà vua – bỗng đem lòng si mê hoàng hậu đến cuồng dại. Thân phận thấp hèn không ngăn được hắn nhận ra rằng mối tình này là hoàn toàn hoang đường; thế nên, vốn là một kẻ khôn ngoan, hắn không thổ lộ với bất kỳ ai, thậm chí chẳng dám dùng ánh mắt để bày tỏ. Dù sống không chút hy vọng nào có được ân huệ của nàng, trong thâm tâm hắn vẫn kiêu hãnh vì đã trao trọn tâm tư vào chốn cao sang ấy. Lửa tình cháy bỏng khiến hắn luôn nỗ lực hơn tất cả những người khác để làm bất cứ điều gì mà hắn cho là có thể làm vui lòng hoàng hậu. Nhờ vậy, mỗi khi nàng có dịp ngự giá ra ngoài, nàng thà cưỡi con tuấn mã do hắn chăm sóc còn hơn của bất cứ ai khác. Những lúc như thế, hắn coi đó là vinh dự lớn lao vô hạn, chẳng bao giờ rời khỏi chiếc bàn đạp cương ngựa của nàng, và tự thấy hạnh phúc biết bao mỗi khi được chạm vào trang phục của hoàng hậu.

Thế nhưng, như ta vẫn thường thấy: hy vọng càng cạn thì tình yêu càng dâng cao, tâm trạng của anh chàng xà ích tội nghiệp ấy cũng lâm vào cảnh ngộ tương tự. Hắn cảm thấy vô cùng dằn vặt khi phải kìm nén khao khát mãnh liệt trong lòng, một thứ tình cảm giấu kín và chẳng có lấy một tia hy vọng nào nâng đỡ. Nhiều lần, không thể dứt bỏ được mối tình oan trái ấy, hắn đã tự định đoạt cái chết cho chính mình. Suy tính đắn đo về cách thức, hắn quyết định tìm đến cái chết sao cho thiên hạ thấy rõ mình ngã xuống vì tình yêu dành cho hoàng hậu. Để đạt được mục đích đó, hắn tự nhủ phải liều mình thực hiện một canh bạc có thể cho phép hắn thỏa mãn toàn bộ hoặc một phần khao khát thầm kín. Hắn không định cất lời thưa với hoàng hậu, cũng chẳng tính chuyện viết thư tỏ tình, bởi thừa biết nói hay viết đều chỉ là vô ích. Thay vào đó, hắn chọn cách liều lĩnh tìm cách ân ái với nàng. Chẳng còn con đường nào khác ngoài việc tìm mưu kế giả dạng nhà vua – người mà hắn biết rõ không ngủ lại phòng hoàng hậu suốt đêm – để đột nhập vào tẩm cung của nàng.

Vì thế, để biết rõ nhà vua ăn mặc và hành xử ra sao khi đến thăm hoàng hậu, hắn đã vài lần ẩn nấp ban đêm ở một đại sảnh lớn trong cung điện, căn phòng nằm giữa phòng ngủ của nhà vua và hoàng hậu. Một đêm nọ, hắn tận mắt thấy nhà vua bước ra khỏi phòng, khoác một chiếc áo choàng lớn, tay cầm một ngọn nến sáng và tay kia cầm chiếc gậy nhỏ. Nhà vua tiến thẳng về phía phòng hoàng hậu, gõ nhẹ một hoặc hai tiếng bằng chiếc gậy mà không nói năng gì. Ngay lập tức, cửa được mở ra và ngọn nến trên tay vua được cầm lấy. Ghi nhớ kỹ càng cảnh ấy và chứng kiến cả lúc nhà vua trở ra theo lối cũ, hắn bèn hạ quyết tâm làm theo y hệt. Hắn xoay xở tìm được một chiếc áo choàng giống hệt chiếc của nhà vua, cùng với một ngọn nến và một chiếc gậy. Trước tiên, hắn tắm rửa thật sạch sẽ trong nhà tắm công cộng để mùi mồ hôi trâu ngựa không làm hoàng hậu khó chịu hay đánh động sự nghi ngờ của nàng. Sau đó, hắn tiếp tục ẩn nấp trong đại sảnh lớn như thường lệ.

Khi biết chắc mọi người đã chìm vào giấc ngủ và đây là thời điểm hoặc để biến khát vọng thành hiện thực, hoặc dấn thân vào đại sự để tìm đến cái chết hằng mong mỏi, hắn bèn dùng đá lửa mang theo để đánh lửa, thắp sáng ngọn nến, quấn chặt áo choàng quanh người rồi tiến đến cửa tẩm cung, gõ hai nhịp bằng chiếc gậy. Cánh cửa được mở ra bởi một thị nữ còn ngái ngủ, nàng nhận lấy ngọn nến rồi che khuất ánh sáng lại. Chẳng nói chẳng rằng, hắn bước qua lớp màn che, cởi áo choàng ra và lên chiếc giường nơi hoàng hậu đang say giấc. Ôm lấy nàng đầy khao khát và giả vờ như đang có tâm sự bực dọc – bởi hắn biết tính nhà vua vốn không thích trò chuyện mỗi khi đang phiền muộn – hắn cứ thế ân ái với hoàng hậu nhiều lần mà chẳng nói một lời hay nhận lấy câu hỏi nào.

Sau đó, dù vô cùng lưu luyến chẳng muốn rời xa, nhưng vì sợ ở lại quá lâu sẽ biến niềm vui vừa có được thành nỗi đau thương, hắn liền chỗi dậy, cầm lấy áo choàng và ngọn nến, lặng lẽ lui bước rồi nhanh chóng trở về giường của mình. Hắn vừa mới ngả lưng thì nhà vua đã thức dậy và bước vào tẩm cung của hoàng hậu. Nàng hết sức ngạc nhiên; và khi nhà vua lên giường, vui vẻ cất lời chào hỏi, nàng liền lấy lại can đảm trước sự niềm nở ấy và nói: "Ôi chúa thượng, đây là kiểu cách mới mẻ gì thế này? Ngài vừa mới rời khỏi đây sau khi ân ái với thần thiếp nồng nhiệt hơn mọi khi cơ mà, sao giờ lại quay lại sớm thế? Xin ngài hãy cẩn trọng đấy."

Nghe những lời ấy, nhà vua lập tức hiểu ra rằng hoàng hậu đã bị đánh lừa bởi vóc dáng và phong thái giống hệt của mình. Nhưng vốn là một người khôn ngoan, nhận thấy nàng và chẳng có ai khác phát hiện ra sự việc, ông liền tự nhủ không nên để nàng biết chuyện – điều mà nhiều kẻ ngốc nghếch sẽ không làm, bởi họ thường sẽ tru tréo lên rằng: "Ta nào có ở đây. Kẻ nào đã đến đây? Mọi chuyện thế này là sao? Ai đã bén mảng đến đây?" Từ đó sẽ sinh ra muôn vàn rắc rối khiến nhà vua vô cớ làm khổ vợ và khơi gợi cho nàng khao khát lại những khoảnh khắc vừa trải qua. Hơn thế nữa, nếu ông giữ im lặng thì chẳng có chút hổ thẹn nào giáng xuống đầu ông cả, trong khi cất lời lên chỉ chuốc lấy điều nhục nhã mà thôi.

Thế là nhà vua, lòng đầy bực dọc nhưng nét mặt và lời nói vẫn điềm tĩnh, đáp rằng: "Này vợ yêu, nàng không thấy ta đủ sức khỏe để ở lại đây một bận rồi quay lại lần nữa sao?"

"Vâng, thưa bệ hạ," nàng đáp. "Tuy nhiên, thiếp xin ngài hãy lượng sức giữ gìn sức khỏe."

Agilulf liền bảo: "Ta rất sẵn lòng nghe theo lời khuyên của nàng, vì thế lần này ta sẽ đi ngay để nàng được nghỉ ngơi."

Nói đoạn, ông khoác áo choàng lên, rời khỏi phòng với tâm trạng phừng phừng lửa giận và căm phẫn trước sự nhục nhã vừa giáng xuống đầu mình. Ông thầm nhủ phải kín đáo lùng sục cho ra kẻ thủ ác, đinh ninh rằng y thể nào cũng là người trong hoàng tộc và dẫu là ai đi nữa thì cũng chẳng thể trốn khỏi cung điện này. Cầm một ngọn đèn rất nhỏ đặt trong chiếc lồng đèn lồng, ông rảo bước dọc theo một hành lang rất dài nằm bên trên dãy chuồng ngựa của cung điện, nơi tất cả gia nhân ở chung trong những chiếc giường khác nhau.

Đoán rằng dù kẻ phạm tội là ai đi chăng nữa, thì nhịp đập con tim và hơi thở gấp gáp vì sức lực vừa tiêu tốn hẳn vẫn chưa thể tĩnh lại ngay, ông bèn lặng lẽ bước đi từ đầu hành lang này, lần lượt đặt tay lên ngực từng người để kiểm tra xem trái ai đang đập loạn nhịp. Trong khi tất cả mọi người đều đang ngủ say như chết, thì kẻ vừa ở phòng hoàng hậu vẫn chưa tài nào chợp mắt. Nhìn thấy nhà vua bước vào và đoán được mục đích của chuyến đi này, hắn hoảng sợ đến mức tim đập thình thịch vì mệt nhọc ban nãy nay lại càng đập nhanh hơn nữa do nỗi sợ hãi tột cùng. Hắn thầm chắc mẩm nếu nhà vua phát hiện ra chuyện này, y sẽ đem mình ra xử tử ngay lập tức, và muôn vàn suy nghĩ xẹt qua đầu hắn xem phải xoay sở ra sao.

Tuy nhiên, thấy nhà vua đi tay không và chẳng mang theo thứ vũ khí nào, hắn liền quyết định giả vờ ngủ say để xem ngài định làm gì. Agilulf kiểm tra rất nhiều người mà vẫn chưa tìm ra kẻ mình đang truy lùng, cho đến khi bước tới chỗ tên nài ngựa và cảm nhận lồng ngực hắn đang phập phồng đập mạnh. Ông tự nhủ: "Chính là tên này."

Tuy nhiên, để không ai hay biết về kế hoạch tiếp theo của mình, ông chẳng làm gì gã ngoài việc dùng chiếc kéo nhỏ mang theo cắt xén một nhúm tóc bên tai hắn – thứ mốt tóc thời bấy giờ để rất dài – để dựa vào dấu hiệu ấy mà nhận dạng gã vào sáng hôm sau. Xong xuôi, ông lặng lẽ quay về phòng mình.

Tên tội phạm, kẻ đã cảm nhận toàn bộ sự việc vừa rồi, vốn là một gã cực kỳ ranh mãnh, nên hắn hiểu ngay lý do vì sao mình lại bị đánh dấu như vậy. Hắn liền vùng dậy ngay lập tức, tìm một cây kéo – vốn có sẵn vài chiếc ở khu chuồng ngựa dùng để cắt tỉa cho thú vật – rồi rón rén bước đến chỗ tất cả những kẻ đang nằm ngủ dọc hành lang, khéo léo cắt ngắn đúng một nhúm tóc ngay phía trên tai của từng người y hệt như thế. Sau khi đã hoàn tất mọi chuyện mà chẳng bị ai phát hiện, hắn quay lại giường ngủ tiếp.

Sáng hôm sau, khi nhà vua thức dậy, ông hạ lệnh cho toàn bộ gia nhân tề tựu trước mặt mình trước cả khi cổng cung điện được mở ra; và mệnh lệnh nhanh chóng được tuân thủ. Khi tất cả đứng xếp hàng trước mặt ngài với mái tóc để trần, ông bắt đầu đảo mắt tìm kiếm kẻ mà mình đã ra tay cắt tóc hôm qua. Thế nhưng, khi nhìn thấy đa phần bọn họ đều có mái tóc bị cắt xén theo đúng một kiểu y hệt nhau, ông không khỏi kinh ngạc và thầm nghĩ: "Kẻ mà ta đang tìm kiếm, dù xuất thân hèn mọn đến đâu, cũng cho thấy y sở hữu trí thông minh chẳng tầm thường chút nào."

Nhận thấy mình không thể lật tẩy kẻ tình nghi mà không làm rùm beng mọi chuyện, và lại chẳng muốn chuốc lấy sự nhục nhã lớn lao chỉ vì một màn trả thù vặt vãnh, ông quyết định chỉ dùng một câu nói duy nhất để răn đe thủ phạm, đồng thời cho y biết rằng mình đã nắm thóp sự việc. Quay sang tất cả những kẻ có mặt ở đó, ôngõ dõng dạc tuyên bố: "Kẻ nào đã làm chuyện đó thì chớ có tái phạm nữa, và tất cả các ngươi hãy lui về bình yên."

Kẻ khác trong hoàn cảnh ấy hẳn sẽ lôi chúng ra tra tấn bằng cực hình trèo thừng, tra khảo, gặng hỏi; và làm như thế chẳng khác nào tự phơi bày cho thiên hạ điều lẽ ra phải tìm mọi cách che giấu. Bằng cách tự làm lộ tẩy bản thân như vậy, dẫu có trả được thù xưa đi chăng nữa, thì sự hổ thẹn của nhà vua chẳng những không vơi đi mà còn nhân lên gấp bội, đồng thời danh dự của hoàng hậu cũng vấy bẩn theo. Những ai nghe được lời nhà vua đều ngẩn người kinh ngạc và bàn tán hồi lâu về ngụ ý đằng sau câu nói ấy; nhưng chẳng một ai hiểu được ngoại trừ kẻ trong cuộc. Và y, vốn là một kẻ khôn ngoan, suốt quãng đời còn lại của Agilulf, chưa từng hé môi nửa lời về chuyện đó, cũng chẳng bao giờ dám đem mạng sống ra thử lửa trong một canh bạc liều lĩnh như thế thêm lần nào nữa.