Câu chuyện của hoàng hậu khiến các chàng trai bật cười và làm dấy lên vài tiếng thì thầm phản đối từ phía các nữ nhân; đoạn, ngay khi họ vừa im lặng, Dioneo liền cất lời:

– Hỡi các nữ nhân duyên dáng, một con quạ đen giữa bầy bồ câu trắng muốt đôi khi lại làm tăng thêm vẻ đẹp cho chúng chẳng kém gì một thiên nga trắng như tuyết. Cũng vậy, giữa đám đông hiền triết, sự hiện diện của một kẻ kém khôn ngoan hơn không chỉ làm nổi bật thêm vẻ uy nghi và đức độ của họ, mà còn mang lại niềm vui và sự khuây khỏa. Thế nên, khi tất cả các tiểu thư đây đều vô cùng kín đáo và nết na, thì một kẻ có phần xốc nổi như tôi lại càng nên được quý mến hơn. Bởi chính những khiếm khuyết của tôi sẽ làm cho phẩm hạnh của các vị tỏa sáng rực rỡ hơn là khi tôi mang lại công trạng lớn lao để rồi lu mờ đi phần nào vẻ đẹp ấy; và hệ quả là, tôi đáng được dung thứ rộng rãi hơn, cũng như được các vị kiên nhẫn lắng nghe những điều tôi sắp nói hơn là khi tôi khôn ngoan hơn. Vì vậy, tôi sẽ kể cho các vị nghe một câu chuyện ngắn gọn, qua đó các vị có thể thấu hiểu rằng người ta cần phải cẩn trọng biết bao khi tuân thủ các điều kiện do những kẻ làm phép đặt ra, và chỉ một sơ suất nhỏ đến đâu cũng đủ để phá hỏng toàn bộ công sức của pháp sư.

Cách đây chừng một hoặc hai năm, ở Barletta có một vị linh mục tên là Dom Gianni di Barolo. Vì bổng lộc xứ đạo quá nghèo nàn, ông phải kiếm thêm kế sinh nhai bằng cách dắt theo một con ngựa thồ, bôn ba khắp các phiên chợ ở vùng Apulia để buôn bán dạo. Trong những chuyến hành trình đó, ông kết thân sâu sắc với một kẻ tự xưng là Pietro da Tresanti, cũng hành nghề buôn bán tương tự với sự trợ giúp của một con lừa. Để tỏ lòng gắn bó và quý mến, theo phong tục xứ Apulia, ông vẫn gọi người kia là anh em kết nghĩa Pietro, và mỗi khi ghé qua Barletta, ông đều đưa Pietro về nhà xứ, chu đáo lo liệu chỗ ăn nghỉ cùng mọi tiện nghi tốt nhất trong khả năng của mình. Về phần Pietro, dù vô cùng nghèo khó và chỉ có một ngôi nhà nhỏ tồi tàn ở Tresanti, vừa đủ chỗ cho bản thân, người vợ trẻ trung, phơi phới cùng con lừa của hắn, nhưng mỗi khi Dom Gianni đến Tresanti, hắn vẫn đón ông về nhà và tiếp đãi hết lòng nhằm đáp lại ơn hiếu khách mà ông từng dành cho hắn ở Barletta. Dẫu vậy, ngặt một nỗi là nhà hắn chỉ có một chiếc giường nhỏ xíu để hai vợ chồng ngủ chung, nên hắn không thể bố trí cho linh mục một chỗ nghỉ ngơi tươm tất như ý muốn. Thế là, con ngựa của Dom Gianni đành phải ở chung chuồng với con lừa của Pietro, còn bản thân vị linh mục thì buộc phải ngả lưng ngay bên cạnh trên một bó rơm.

Người vợ, vốn biết rõ sự chu đáo mà vị linh mục dành cho chồng mình ở Barletta, đã không ít lần định sang ngủ nhờ nhà một người hàng xóm tên là Zita Caraprese, con gái của quan án Giudice Leo, mỗi khi linh mục ghé qua, để ông có thể ngủ chung giường với chồng mình. Nàng cũng từng nhiều lần đề nghị điều đó với Dom Gianni, nhưng ông nhất quyết không chịu nghe theo. Có lần, giữa nhiều dịp khác, ông bảo nàng:

– Thưa hiền thê Pietro, nàng đừng bận tâm vì ta; ta thấy rất thoải mái, bởi hễ thích là ta lại có thể biến con ngựa này thành một thiếu nữ xinh đẹp để nằm cùng, rồi sau đó, khi muốn, ta lại đổi nó về nguyên hình là con ngựa; thế nên ta chẳng mớ gì phải rời xa nó.

Người vợ trẻ kinh ngạc khôn xiết, nhưng lại tin là thật liền đem chuyện kể lại với chồng:

– Nếu hắn thực sự là bạn tốt của anh như anh vẫn nói, sao anh không bắt hắn dạy phép thuật cho, để anh có thể biến em thành ngựa rồi vừa làm ăn được với lừa lại vừa dùng được cả ngựa? Thế chẳng phải một vốn bốn lời hay sao; và khi về đến nhà, anh lại có thể biến em thành người như cũ.

Pietro, vốn là kẻ khờ khạo kém cỏi, liền tin lời vợ và nghe theo lời xúi giục của nàng, bắt đầu nài nỉ Dom Gianni truyền nghề cho mình bằng mọi cách có thể. Vị linh mục tìm đủ mọi cách để chữa cái thói dại dột ấy cho hắn, nhưng không sao lay chuyển được, bấy giờ mới bảo rằng:

– Này nhé, vì anh đã nhất quyết đòi cho bằng được, sáng mai chúng ta sẽ thức dậy trước bình minh như mọi bận, rồi ta sẽ chỉ cho anh cách làm. Thật tình mà nói, công đoạn khó nhằn nhất trong chuyện này chính là việc gắn cái đuôi, chốc nữa anh sẽ rõ.

Thế là, khi trời vừa hửng sáng, gia chủ Pietro cùng người vợ, vốn đã trằn trọc suốt đêm vì quá sốt ruột mong chờ sự việc được hoàn tất, liền vùng dậy gọi Dom Gianni. Vị linh mục chỉ mặc độc chiếc áo lót trên người, bước sang căn phòng nhỏ của Pietro và bảo:

– Trên đời này ta chẳng đời nào làm chuyện này cho ai ngoài anh cả; thế nên, vì anh đã có nhã ý, ta sẽ chiều lòng. Nhưng ngặt một nỗi là anh phải làm đúng theo mọi điều ta dặn, nếu muốn việc này thành công mỹ mãn.

Họ đáp rằng sẽ tuân rắp mọi lời ông chỉ bảo. Ngay lập tức, ông cầm ngọn đèn đưa cho Pietro và dặn dò:

– Hãy chú ý xem ta làm gì và ghi nhớ cho kỹ những lời ta nói. Hơn hết, nếu không muốn phá hỏng tất cả, anh phải cẩn thận rằng bất kể nghe hay thấy điều gì, tuyệt đối không được thốt ra dù chỉ một lời, đồng thời hãy cầu nguyện cho chiếc đuôi dính thật chặt vào.

Pietro cầm lấy ngọn đèn, hứa sẽ làm y như lời dặn. Bấy giờ, Dom Gianni liền lột sạch xiêm y của Gemmata cho đến khi nàng trần truồng như khi mới sinh ra, rồi bắt nàng chống tay chân xuống đất giống hệt như loài ngựa, đồng thời dặn dò nàng không được kêu lên nửa lời dù có chuyện gì xảy ra đi chăng nữa. Sau đó, khẽ lướt tay qua khuôn mặt và đầu nàng, ông bắt đầu đọc: "Đây là đầu ngựa đẹp," rồi chạm vào mái tóc nàng và cất tiếng: "Đây là bờm ngựa đẹp." Tiếp đến, ông sờ lên tay nàng và phán: "Đây là chân và móng ngựa đẹp." Khi rà đến ngực nàng và thấy bầu ngực ấy tròn trịa, săn chắc, liền có một thứ không được gọi tên tự động bừng tỉnh và chổng ngược cả lên, khiến ông phải thốt lên ngay: "Đây là ngực ngựa đẹp." Cứ thế, ông làm tương tự với lưng, bụng, mông, đùi và chân của nàng. Cuối cùng, khi chẳng còn việc gì ngoài chiếc đuôi, ông vén vạt áo lót của mình lên, túm lấy cái thuổng mà ông vẫn dùng để gieo trồng nhân thế, vội vã thọc thẳng vào luống đất đã được dọn sẵn và tuyên bố: "Và đây là đuôi ngựa đẹp!"

Pietro, nãy giờ vẫn chăm chú theo dõi mọi động tác, tận mắt chứng kiến công đoạn cuối cùng ấy và nhận thấy có điều gì đó không ổn, liền kêu lên:

– Ơ hay, thưa Dom Gianni, tôi không muốn có cái đuôi ở chỗ ấy đâu, tôi không muốn có đuôi ở chỗ ấy!

Ngay khoảnh khắc đó, chất dịch căn nguyên vốn là thứ giúp mọi sinh vật gắn kết bền chặt đã tuôn trào, và Dom Gianni vội v rút tay ra, cất giọng thở dài:

– Khổ thân tôi chưa, anh Pietro kết nghĩa ơi, anh đã làm trò trống gì thế hả? Chẳng phải tôi đã dặn anh là dù thấy bất cứ chuyện gì cũng không được hé răng nửa lời hay sao? Con ngựa đã hình thành trọn vẹn rồi đấy; thế mà chỉ vì cái tội lém lỉnh của anh mà mọi thứ tiêu tan hết sạch, từ nay chẳng còn cách nào làm lại được nữa đâu.

Pietro cãi lại:

– Chúa tôi ơi, ngặt nỗi tôi có muốn cái đuôi ở chỗ đó đâu cơ chứ. Sao ngài không bảo tôi rằng: "Anh tự mà làm lấy đi"? Vả lại, ngài tính đặt nó thấp quá đấy chứ.

Dom Gianni đáp:

– Bởi vì ngay từ lần đầu tiên, anh có đời nào biết cách đặt cho khéo léo như ta đâu.

Người vợ trẻ nghe đoạn đối thoại ấy liền đứng phắt dậy, với tất cả sự ngây thơ thật thà, nàng quay sang mắng chồng:

– Đồ ngu ngốc! Sao anh lại dám phá hỏng cơ sự của anh lẫn của tôi thế hả? Anh từng thấy con ngựa nào trên đời này mà lại không có đuôi chưa? Chúa phù hộ tôi chứ, anh đã nghèo rớt mồng tơi rồi, mà có bị nghèo mạt rệp đi nữa thì cũng đáng đời lắm.

Thế rồi, vì những lời mà Pietro vừa thốt ra, hy vọng biến người vợ thành ngựa từ nay đã vĩnh viễn tiêu tan. Nàng buồn rầu, chán nản mặc lại quần áo của mình; còn Pietro, đành tiếp tục cất bước cùng con lừa cũ kỹ để hành nghề buôn bán như xưa, dắt díu nhau cùng Dom Gianni đến hội chợ Bitonto, và từ đó về sau không bao giờ dám hé miệng nhờ vả vị linh mục làm giúp việc ấy nữa.

Người ta có thể tự tưởng tượng ra đám đông đã cười lớn đến mức nào trước câu chuyện này – một câu chuyện mà các nữ nhân thấu hiểu tường tận hơn cả ý định ban đầu của Dioneo. Nhưng khi những câu chuyện trong ngày đã khép lại và ánh nắng bắt đầu dịu bớt sức nóng, vị hoàng hậu biết rằng triều đại của mình đã đi đến hồi kết liền đứng dậy, tháo chiếc vương miện trên đầu xuống trao tận tay Pamfilo – người duy nhất trong nhóm chưa từng được tôn vinh theo vinh dự ấy – rồi mỉm cười nói:

– Tâu bệ hạ, một gánh nặng lớn lao đang đặt lên đôi vai ngài, bởi vì ngài là người cuối cùng phải gánh vác trách nhiệm bù đắp cho những thiếu sót của thiếp cũng như của những vị tiền nhiệm đã giữ cương vị mà ngài đang nắm giữ lúc này. Nguyện xin Chúa ban ơn phước cho ngài, giống như Người từng rủ lòng thương giúp thiếp đưa ngài lên ngai vàng.

Pamfilo hân hoan đón nhận vinh dự được trao phó và đáp lời:

– Phẩm hạnh của người cùng với chư vị thần dân sẽ giúp cho trẫm xứng đáng nhận được những lời ngợi khen, hệt như các vị tiền nhiệm trước đây.

Đoạn, theo đúng thông lệ của các bậc tiên vương, sau khi đã cùng quan quản gia sắp đặt chu toàn mọi nhu yếu phẩm, ngài quay sang nhìn các nữ nhân đang chờ đợi và cất tiếng:

– Hỡi các tiểu thư đáng yêu, nữ nhân Emilia, vị hoàng hậu của chúng ta trong ngày hôm nay, đã cho phép các nàng tự do bàn luận về bất cứ chủ đề nào mình yêu thích nhằm đem lại chút thời gian nghỉ ngơi cho tâm trí. Giờ đây, khi tất cả đã được thư thái, trẫm xét thấy nên quay trở lại lề lối thông thường, vì vậy trẫm muốn mỗi người trong số các nàng hãy suy ngẫm để ngày mai chúng ta cùng đàm luận về chủ đề sau: BẤT KỲ AI ĐÃ CÓ NHỮNG HÀNH XỨ HÀO HIỆP HOẶC CAO THƯỢNG TRONG CÁC VẤN ĐỀ TÌNH ÁI HOẶC NHỮNG LĨNH VỰC KHÁC. Việc kể lại và thực hiện những điều cao đẹp ấy chắc chắn sẽ thắp lên ngọn lửa trong tâm hồn thiện lương của các nàng để sống sao cho xứng đáng; nhờ đó, cuộc đời chúng ta – vốn dĩ ngắn ngủi trong cõi phàm trần này – sẽ được lưu danh muôn thuở qua tiếng thơm muôn đời; đây là điều mà tất cả những ai không chỉ sống vì cái bụng như loài vật, chẳng những phải khao khát mà còn phải dốc lòng tìm kiếm và theo đuổi.

Chủ đề này làm vui lòng cả hội đồng hoan hỉ. Được sự cho phép của vị vua mới, mọi người đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đắm mình vào những trò giải trí quen thuộc tùy theo sở thích của mỗi người; cứ thế cho đến giờ dùng bữa tối. Họ vui vẻ quay lại bàn tiệc, được phục vụ chu đáo và trang trọng. Khi bữa tối kết thúc, họ bước vào những điệu nhảy quen thuộc, và sau khi cất lên muôn khúc ca ngắn với phần lời thú vị hơn là tinh xảo về âm nhạc, nhà vua liền cất lời yêu cầu Neifile hãy hát một khúc ca bằng chính danh nghĩa của nàng. Lập tức, với giọng hát trong trẻo và tươi vui, nàng chẳng chút chần chừ mà cất tiếng cất cao:

Thiếu nữ hồn nhiên tuổi mới tròn,

Rộn ràng ca hát tháng Năm non,

Tình thơ, ý nhạc, lòng thanh thản.

Tôi bước dạo quanh những cánh đồng,

Ngắm nhìn hoa thắm, sắc vàng, trong,

Hồng gai rực rỡ, huệ tinh tuyết.

Từng đóa, từng bông, dạ khát khao,

So với dung nhan người bấy lâu,

Đã trói buộc tôi trọn kiếp này.

Chẳng chút ước mơ nào khác nữa,

Chỉ mong thỏa mãn ý người trao.

Hễ thấy đóa nào thoạt giống anh,

Lòng tôi hân hoan hái nâng niu,

Trò chuyện say sưa cùng với nó.

Bao nỗi tâm tình giấu kín trong,

Cùng muôn hy vọng lẫn sầu đông,

Tôi bày tỏ hết, nào giấu giếm.

Rồi kết chung hoa với sắc hồng,

Bằng sợi tóc vàng óng ánh trông.

Ôi, khoái cảm mắt nhìn hoa thắm,

Tựa hồ ngắm nghía chính bóng hình,

Kẻ đã nhóm lên ngọn lửa tình.

Hương thơm ngan ngát từ hoa ấy,

Tỏa thấu vào tôi, ngập cõi lòng,

Chẳng ngôn từ nào tả xiết mong.

Chỉ những tiếng thở dài chứng giám,

Từ sâu lồng ngực suốt ngày đêm,

Chẳng dữ dội, cuồng bão như ai.

Trái lại, ấm êm và dịu dàng,

Bay thẳng đến người tôi dấu yêu.

Chàng nghe thấu vận lòng thương mến,

Liền cất bước chân đến với tôi.

Để khi tôi suýt cất lời thỉnh:

"Xin hãy đến đây, kẻo tuyệt vời!"

Chàng đã kề bên tự thủa nào.

Khúc ca của Neifile nhận được vô vàn lời tán dương từ cả nhà vua lẫn các nữ nhân khác. Sau đó, vì phần lớn đêm đã trôi qua, nhà vua liền ra lệnh cho tất cả trở về phòng nghỉ ngơi cho đến khi trời sáng.

KẾT THÚC NGÀY THỨ CHÍN

CỦA TÁC PHẨM DECAMERON

Bắt đầu Ngày thứ Mười và cũng là Ngày cuối cùng của Decameron,

nơi dưới sự trị vì của Pamfilo, người ta bàn luận về

những ai đã có hành xử hào hiệp hoặc cao thượng trong

các vấn đề tình ái hoặc những lĩnh vực khác.

Những đám mây nhỏ ở phương Tây vẫn còn ánh lên sắc hồng rực rỡ, trong khi chân trời phía Đông đã bắt đầu rạng ngời ánh vàng kim thuần khiết, thì Pamfilo đã thức dậy, cho gọi các bạn đồng hành cùng các nữ nhân. Khi tất cả đã tề tựu đông đủ, chàng bàn bạc với mọi người về điểm đến cho buổi dạo chơi, đoạn thong thả bước đi dưới sự đồng hành của Filomena và Fiammetta, trong khi tất cả những người khác nối đuôi theo sau. Cứ thế, vừa trò chuyện, kể chuyện vừa đối đáp vô số điều về cuộc sống tương lai bên nhau, họ dạo chơi thư thái trong một khoảng thời gian dài; rồi sau khi đã đi một vòng khá xa và ánh nắng bắt đầu oi bức, họ quay trở lại cung điện. Ở đó, họ rửa sạch các chiếu ly tại con suối trong vắt và ai muốn đều có thể uống chút nước; đoạn họ tản ra nô đùa dưới những tán bóng mát dễ chịu của khu vườn cho đến giờ dùng bữa. Sau khi đã ăn uống và nghỉ trưa theo thói quen, họ tụ họp tại nơi nhà vua đã định sẵn, và tại đó, ngài cất lời yêu cầu Neifile mở đầu phần đàm luận đầu tiên. Nàng vui vẻ cất tiếng: