Phan Châu học viện lịch sử lâu đời, hoàn cảnh thanh u, tựa như một tòa đại trang viên. Bên trong có mấy tòa phòng học, thư viện cùng các kiến trúc khác, lại có một dãy dài ký túc xá cho sinh viên. Khu vực trung tâm thậm chí còn có một mặt hồ nhỏ...

Đến học viện tu nghiệp đọc sách chủ yếu có hai hạng sinh viên, một là "lẫm sinh", tục xưng là "đầu đẳng sinh", là những người có thành tích ưu dị, xếp hạng tam giáp trong các kỳ thi đồng tử thí ở các huyện. Họ tới học viện đọc sách chẳng những không phải nộp học phí, mỗi tháng còn được phát gạo lương, đãi ngộ mười phần hậu hĩnh.

Dĩ nhiên, lẫm sinh cũng có kỳ hạn, lấy ba năm làm hạn kỳ. Sau ba năm, bất kể có trúng cử hay không đều sẽ bị bãi bỏ tư cách lẫm sinh, biến thành sinh viên bình thường.

Tục ngữ có câu: Nghèo học văn, giàu luyện võ.

Nhưng trên thực tế, tiền tốn cho việc đọc sách cũng chẳng hề ít. Bằng không thì trong nước Ân đã không có nhiều người mù chữ đến vậy, chiếm tới tám, chín phần mười.

Trong số sinh viên của Phan Châu học viện, tuyệt đại bộ phận đều thuộc bậc tú tài, song cũng có một bộ phận nhỏ là cử nhân. Bọn họ chủ yếu là chuẩn bị cho kỳ thiên tử thí, tự thành biên chế, lập riêng thành lớp.

Tại nước Ân, cử nhân thuộc tầng lớp trung lưu trong giới sĩ đại phu, nhưng nếu không có nhân mạch bối cảnh thì cũng chẳng thể ra làm quan. Dù sao một chiếc mũ quan một vị trí, một củ cải một cái hố, ắt phải có chỗ trống mới bù đắp vào được.

Thế nên phải xếp hàng đợi khuyết, nếu có khí vận, có thủ đoạn thì có lẽ rất nhanh sẽ có cơ hội, nhưng kẻ cứ ngồi trơ mắt chờ đợi thì e rằng cả đời chỉ còn lại hai chữ "chờ đợi" mà thôi.

Cho nên sau khi trúng cử, không ai là không muốn thi đỗ tiến sĩ.

Thiên tử thí ba năm một khoa, độ khó cực cao, muốn trúng tiến sĩ thì mồ mả tổ tiên thật sự phải bốc khói xanh mới được.

Thi không đỗ tiến sĩ thì không được triều đình an bài chức vụ, không ít cử nhân luống tuổi đành phải ở nhà làm một phú hộ địa chủ. Kẻ nào thảm hại thì đến địa chủ cũng chẳng làm nổi, chỉ nhỉnh hơn tú tài đôi chút.

Phan Châu học viện có lớp cử nhân, lại có cả lớp sĩ nữ.

Theo luật lệnh nước Ân, nữ tử không được ra làm quan, nhưng tu tập thi từ thư họa, lễ nghi ca múa thì hoàn toàn không có vấn đề gì, thế nên mới mở ra một lớp như vậy.

Nghe nói là vô cùng được hoan nghênh.

Là một người đọc sách, Trần Đường hiểu biết không ít về Phan Châu học viện. Hắn biết đến học viện theo học không hề bị giới hạn thời gian, đăng ký lúc nào học lúc đó, thu phí theo từng buổi, mỗi buổi nghe giảng phải nộp ba mươi tiền, giá cả rõ ràng, già trẻ không lừa. Việc chọn môn học cũng mang tính tự chủ, muốn nghe giảng môn nào thì chọn môn ấy.

Ở điểm này, tính cởi mở và tự do của nó khiến cho chế độ giáo dục kiếp trước của Trần Đường cũng phải tự than không bằng.

Chính vì vậy, Trần Đường đến Phan Châu học viện đọc sách chẳng gặp chút trở ngại nào, chỉ cần có công danh tú tài cùng với tiền bạc, đủ hai thứ ấy là xong.

Hắn hỏi đường, tìm đến phòng viện trưởng.

Viện trưởng của Phan Châu học viện họ Tào, tên Dục, tự Vi Công, là một danh nho bản địa tại Phan Châu, giữ chức viện trưởng đã hai mươi năm, đức cao vọng trọng.

Rất nhanh, Trần Đường đã nhận được một tờ thời khóa biểu.

Trước khi tới, hắn đã có dự tính và kế hoạch rõ ràng, biết rõ mảng kiến thức nào của mình còn yếu kém, từ đó bốc thuốc đúng bệnh, chọn tám môn kinh nghĩa, tạm thời đánh dấu trước hai mươi buổi học, thế là mất đứt sáu trăm tiền.

Trần Đường lại nhận một tấm thẻ bài thân phận, đăng ký thông tin lớp học và các việc liên quan, khi tới giờ học chỉ cần mang theo thẻ bài là được.

Đến giờ học mà không tới, quá hạn coi như bỏ — trừ phi xin nghỉ trước, mới có thể dời sang tiết học vào thời gian khác.

Việc sắp xếp buổi học ở Phan Châu học viện rất đơn giản, một ngày cơ bản có hai buổi, buổi sáng và buổi chiều, mỗi buổi kéo dài một canh giờ. Người đảm nhiệm việc giảng dạy đa phần là cử nhân, cũng có bậc tiến sĩ, nhưng phần lớn đều đã có tuổi, từ chốn quan trường cáo lão hồi hương. Lại có một số danh nhân tài tử tính tình cao khiết, thỉnh thoảng nhận lời mời đến học viện làm giảng sư, mang tính chất lâm thời, dạy thay vài buổi.

Thực ra thu nhập của việc làm giảng sư vô cùng khả quan, một sinh viên mỗi buổi nộp ba mươi tiền, học viện lấy đi một nửa, nửa còn lại chính là thù lao của giảng sư.

Một người là mười lăm tiền, mười người là một trăm năm mươi tiền, nếu có mấy chục sinh viên thì chậc chậc, thành quả lao động trong một canh giờ quả thực kiếm quá nhẹ nhàng.

Tất nhiên, muốn tới Phan Châu học viện làm giảng sư cũng chẳng phải chuyện dễ dàng.

Xong xuôi mọi thủ tục thì trời đã vào buổi trưa, Trần Đường tính toán lại, món tiền lớn bán giấy da chỉ còn dư lại hai ba trăm tiền.

Tiền này tiêu thật nhanh hết. Nay chuyển vào trong thành, chi tiêu thường nhật thôn quê chẳng thể nào sánh được, sẽ chỉ ngày một chật vật hơn.

Nói cho cùng, vẫn phải tìm một công việc ổn định mới có nguồn thu nhập lâu dài.

Những buổi học mà Trần Đường đã chọn, sớm nhất cũng phải ba ngày sau mới bắt đầu, không cần vội vã. Do hắn không ăn ở trong học viện nên làm xong thủ tục là có thể rời đi. Bụng dạ cũng đã đói cồn cào, hắn liền rảo bước về nhà rủ Tô Lăng cùng ra ngoài ăn cơm.

Nhà mới tuy có sẵn bàn ghế gia cụ, ngày thường cũng có người dọn dẹp, nhưng vẫn còn không ít đồ đạc cần phải thu xếp. Tô Lăng bận rộn suốt cả buổi sáng, từ trong ra ngoài đều được nàng thu dọn ngăn nắp, sạch sẽ tinh tươm.

Trần Đường thấy vậy liền khen ngợi một câu: "A Lăng, muội đảm đang quá."

Gương mặt nhỏ nhắn của Tô Lăng lấm lem bụi bẩn, có chút ngượng ngùng cúi gằm đầu xuống.

Trần Đường nói: "Trong nhà còn thiếu thứ gì, lát nữa ăn cơm xong ta đi mua sắm cho đủ cả."

Những thứ còn thiếu chủ yếu là đồ dùng nhà bếp. Nồi niêu xoong chảo cùng các thứ tương tự. Ngoài ra, Tô Lăng còn muốn mua thêm ít hạt giống rau củ.

Hai người không tới tửu lầu sang trọng, chỉ chọn một quán cơm nhỏ sạch sẽ. Dẫu vậy, Tô Lăng vẫn có chút xót ruột, bảo rằng chỉ cần tới sạp mì ven đường ăn một bát là được rồi, tiền bạc phải biết chắt bóp tằn tiện...

Cơm trưa xong xuôi, họ liền đi dạo phố mua đồ.

Dọc đường, Tô Lăng vui mừng ríu rít như chú chim nhỏ. Sống trên đời mười ba năm, hôm nay là lần đầu tiên nàng được đi dạo phố ở phủ Phan Châu.

Trần Đường rất thấu hiểu tâm tình của nàng, còn mua cho nàng một xâu kẹo hồ lô. Thiếu nữ cắn từng viên, miệng luôn miệng khen ngọt.

Hơn một canh giờ sau, mọi thứ cơ bản đã mua sắm đầy đủ, lỉnh kỉnh đủ loại, hai người vất vả lắm mới khuân hết về.

Lúc đi ngang qua phố Hàn Mặc, Ngô Hàm trông thấy liền trợn tròn mắt hỏi: "Trần lão đệ, đệ dọn nhà đấy à?"

Trần Đường thuận miệng đáp: "Đúng vậy, ta vừa mua một căn nhà ở phía trước."

"Cái gì?"

Ngô Hàm suýt nữa nhảy dựng lên: Mua nhà ở phố Hàn Mặc, khoác lác chắc!

Gã là người bản xứ của châu phủ, nhưng gia cảnh đã sớm sa sút, giờ chỉ bám vào căn nhà cũ mà sống qua ngày. Căn nhà gã ở có vị trí không tốt, nằm tít bên khu tây thành, muốn về nhà phải đi qua một con ngõ dài hẹp hòi, quanh năm ẩm ướt, mốc meo hôi hám, đâu thể sánh được với phố Hàn Mặc nơi này, vừa sạch sẽ thanh nhã lại ung dung tự tại.

Trần Đường lại nói: "Ta còn đăng ký học ở Phan Châu học viện, sắp tới phải đến lớp đọc sách rồi. Ngô ca, chúc huynh buôn may bán đắt nhé."

Ngô Hàm nghe vậy thì cả người như chết lặng, cõi lòng tựa như bị đâm cho hai nhát dao, chẳng rõ là đau đớn hay chua xót, hay là cảm giác gì khác. Tóm lại trăm mối ngổn ngang dâng lên trong lòng, đến nỗi hai người Trần Đường rời đi lúc nào gã cũng chẳng hề hay biết. Gã cứ đứng chết trân ở đó, bỗng nhiên ngửa mặt lên trời than dài: "Ông trời ơi, sao mà bất công thế này..."