Chỉ hơn một tháng sau cuộc gặp gỡ trên ngọn đồi ấy — vào một buổi sáng phủ đầy sương muối cuối tháng Mười Một — Adam và Dinah đã thành vợ thành chồng.

Đó là một sự kiện được cả làng bàn tán xôn xao. Tất cả thợ của ông Burge đều được nghỉ làm, cũng như thợ của ông Poyser, và phần lớn những ai được nghỉ đều diện trang phục đẹp nhất đến dự đám cưới. Tôi nghĩ rằng hầu như không có cư dân nào ở Hayslope từng được nhắc đến trong câu chuyện này mà nay vẫn sống trong giáo xứ vào buổi sáng tháng Mười Một ấy lại không có mặt trong nhà thờ để chứng kiến lễ cưới của Adam và Dinah, hoặc đứng gần cửa nhà thờ để chúc mừng họ khi bước ra. Bà Irwine và các con gái đang đợi sẵn bên cổng nghĩa trang trên chiếc xe ngựa của họ (vì giờ đây họ đã có xe ngựa) để bắt tay cô dâu chú rể và gửi những lời chúc tốt đẹp nhất; còn vì Miss Lydia Donnithorne đang vắng mặt ở Bath, bà Best, ông Mills và ông Craig đã cảm thấy có trách nhiệm đại diện cho "gia tộc" tại The Chase trong dịp này. Lối đi trong nghĩa trang ngập tràn những gương mặt quen thuộc, nhiều trong số đó là những người từng nhìn thấy Dinah lần đầu khi cô giảng đạo trên bãi cỏ. Cũng dễ hiểu khi họ tỏ ra hào hứng đến vậy trong buổi sáng tân hôn của cô, bởi vì chưa từng có ai giống như Dinah và câu chuyện đã đưa cô đến với Adam Bede được ghi nhớ trong lịch sử Hayslope từ trước tới nay.

Bessy Cranage, với chiếc mũ và chiếc áo đẹp nhất, đang sụt sùi khóc dù cô chẳng hiểu vì sao mình khóc; bởi vì, như người anh họ Wiry Ben đứng cạnh cô đã khôn ngoan nhắc nhở, Dinah đâu có đi đâu, và nếu Bessy đang buồn chán thì cách tốt nhất là hãy noi gương Dinah mà kết hôn với một anh chàng lương thiện nào đó đang sẵn sàng lấy cô. Ngay cạnh Bessy, vừa bước qua cửa nhà thờ, là bọn trẻ nhà Poyser, đang lén lút nhìn quanh góc ghế dài để xem cho bằng được nghi lễ kỳ lạ ấy; gương mặt Totty mang một vẻ lo lắng bất thường khi nghĩ đến cảnh cô Dinah quay về sẽ trông già đi, bởi vì theo kinh nghiệm của Totty thì chẳng có người đã lập gia đình nào còn trẻ cả.

Tôi thật ghen tị với tất cả bọn họ vì được chứng kiến khoảnh khắc buổi lễ hoàn tất và Adam dắt Dinah bước ra khỏi nhà thờ. Sáng nay cô không mặc đồ đen, bởi bà thợ may Poyser nhất quyết không chịu mạo hiểm rước lấy vận rủi như thế, và đã tự tay tặng cô chiếc váy cưới bằng vải xám, dẫu vẫn may theo kiểu Quaker thường thấy, vì Dinah không thể nhượng bộ điểm này. Thế là khuôn mặt tựa đóa ly ấy hiện ra với vẻ trang nghiêm dịu ngọt bên dưới chiếc mũ trùm đầu Quaker màu xám, không cười cũng chẳng đỏ mặt, chỉ có đôi môi hơi run rẩy dưới sức nặng của những cảm xúc thiêng liêng. Adam, khi siết chặt cánh tay cô vào mạn sườn, bước đi với dáng vẻ hiên ngang quen thuộc và cái đầu ngẩng cao như để đối mặt với cả thế giới tốt hơn thế nữa. Nhưng không phải vì anh đang kiêu hãnh bất thường vào buổi sáng này, như thói quen thường thấy của những chú rể, mà bởi niềm vui của anh mang một thứ ý nghĩa ít phụ thuộc vào đánh giá của người đời. Thoảng đâu đó có một chút u buồn trong niềm hạnh phúc sâu thẳm ấy; Dinah thừa hiểu điều đó, và cô không hề cảm thấy chạnh lòng.

Theo sau cô dâu chú rể còn có ba cặp đôi khác: đi đầu là Martin Poyser, trông rạng rỡ như ngọn lửa bùng cháy trong buổi sáng sương muối này, đang dìu cô phù dâu điềm đạm Mary Burge; tiếp theo là Seth với nụ cười bình thản hạnh phúc, dìu bà Poyser trên cánh tay; và cuối cùng là Bartle Massey đi cùng Lisbeth — Lisbeth trong bộ váy và chiếc mũ mới tinh, bận rộn với niềm tự hào về đứa con trai cùng niềm hạnh phúc vì có được cô con gái mà bấy lâu ao ước đến mức chẳng còn tìm đâu ra lý do để mà phàn nàn nữa.

Bartle Massey đã đồng ý đến dự đám cưới theo lời nài nỉ thiết tha của Adam, dẫu vẫn bày tỏ thái độ phản đối hôn nhân nói chung và cuộc hôn nhân của một kẻ thực tế nói riêng. Mặc dù vậy, ông Poyser vẫn trêu chọc ông sau bữa tiệc cưới, rằng lúc ở phòng áo thánh, ông đã hôn cô dâu nhiều hơn một cái so với mức cần thiết.

Theo sau cặp đôi cuối cùng ấy là ông Irwine, lòng đầy hoan hỉ trước thành quả tốt đẹp trong buổi sáng nay khi đã xe duyên cho Adam và Dinah. Bởi ông từng chứng kiến Adam trong những giờ phút đau khổ tột cùng nhất; và còn mùa gieo hạt đau thương nào có thể mang lại thứ quả ngọt nào tuyệt vời hơn thế này? Tình yêu từng mang lại niềm hy vọng và sự ủi an trong giờ phút tuyệt vọng, tình yêu từng tìm được lối đi đến góc tù tối tăm và đến với tâm hồn còn tăm tối hơn thế của tội nghiệp Hetty — tình yêu mạnh mẽ mà dịu dàng ấy sẽ mãi là người bạn đồng hành và trợ thủ của Adam cho đến cuối đời.

Tiếng bắt tay chúc tụng rôm rả hòa cùng những câu “Chúa phù hộ cho các con” và vô số lời chúc tốt đẹp dành cho bốn cặp đôi vang lên rộn rã tại cổng nghĩa trang, ông Poyser đại diện cho mọi người phát biểu với sự hoạt ngôn hiếm thấy, bởi ông nắm trong tay mọi câu trò đùa phù hợp cho ngày cưới. Và ông nhận xét rằng phụ nữ lúc nào cũng chỉ biết mít ướt trong đám cưới mà thôi. Ngay cả bà Poyser cũng chẳng dám tin vào giọng nói của mình khi những người hàng xóm đến bắt tay bà, và Lisbeth bắt đầu khóc ngay trước mặt vị khách đầu tiên dám bảo rằng trông bà đang trẻ lại.

Ông Joshua Rann, vì mắc một chút chứng thấp khớp, đã không tham gia kéo chuông vào buổi sáng hôm nay, và với ánh mắt có phần coi thường những lời chào hỏi xuồng xã chẳng cần đến sự điều phối chính thức của người thư ký nhà thờ, ông bắt đầu cất giọng trầm ấm ngân nga bài thánh ca, “Ôi thật là một phước lành biết bao,” như để dạo đầu một chút cho màn trình diễn mà ông dự định sẽ thể hiện trong bài thánh vịnh đám cưới vào Chủ nhật tuần tới.

“Đó là một tin vui để khích lệ Arthur đấy,” ông Irwine nói với mẹ khi họ lên xe rời đi. “Tôi sẽ viết thư cho thằng bé ngay khi về đến nhà.”