Trời đã không còn đủ sáng để người ta có thể lên giường đi ngủ mà không cần đến ngọn nến, ngay cả trong nếp nhà thức khuya dậy sớm của vợ chồng Poyser, và Hetty cầm theo một cây nến khi cuối cùng con bé bước lên phòng ngủ của mình không lâu sau khi Adam đã rời đi, rồi cài then cửa lại phía sau.
Giờ đây con bé sẽ đọc lá thư của mình. Chắc chắn—trong thư nhất định phải có những lời an ủi. Sao Adam có thể biết được sự thật cơ chứ? Việc anh ấy nói ra những điều đã nói vốn là điều hoàn toàn dễ hiểu.
Con bé đặt cây nến xuống và lấy bức thư ra. Thư thoang thoảng mùi hương hoa hồng, khiến nó cảm thấy như thể Arthur đang đứng ngay sát bên mình. Nó áp bức thư lên môi, và một luồng cảm xúc gợi nhớ ào về trong chốc lát đã cuốn phăng đi mọi nỗi sợ hãi. Nhưng tim nó bắt đầu đập loạn nhịp một cách kỳ lạ, và tay thì run rẩy khi phá bỏ niêm phong. Nó chậm rãi đọc; việc đọc chữ viết tay của một quý tộc vốn chẳng hề dễ dàng đối với nó, dẫu cho Arthur đã cố gắng viết cho thật rõ ràng.
“HETTY YÊU DẤU CỦA ANH—Anh đã nói hoàn toàn thật lòng khi bày tỏ rằng anh yêu em, và anh sẽ không bao giờ quên tình yêu của chúng ta. Anh sẽ mãi là người bạn chân chính của em chừng nào đời còn kéo dài, và anh mong sẽ chứng minh điều này cho em thấy bằng nhiều cách. Nếu trong thư này anh có nói điều gì làm em đau lòng, xin đừng tin rằng đó là vì anh thiếu tình yêu và sự ân cần dành cho em, bởi vì không có gì là anh không thể làm vì em, nếu anh biết điều đó thực sự mang lại hạnh phúc cho em. Anh không đành lòng nghĩ đến cảnh Hetty bé nhỏ của anh phải rơi những giọt nước mắt trong lúc anh không ở đó để lau đi; và nếu anh chỉ làm theo ý nguyện của riêng mình, thì lúc này anh đã ở bên em thay vì ngồi viết thư. Thật rất khó khăn cho anh khi phải rời xa em—còn khó khăn hơn nữa khi phải viết ra những lời có vẻ vô tình, dẫu chúng xuất phát từ sự quan tâm chân thành nhất.”
“Hetty dấu yêu, tình yêu của chúng ta từng ngọt ngào biết bao đối với anh, việc em mãi yêu anh cũng sẽ ngọt ngào biết bao, nhưng anh cảm nhận được rằng sẽ tốt hơn cho cả hai nếu chúng ta chưa từng có niềm hạnh phúc ấy, và rằng bổn phận của anh là yêu cầu em hãy bớt yêu và bớt bận tâm về anh càng ít càng tốt. Lỗi lầm hoàn toàn thuộc về anh, bởi dẫu anh không thể cưỡng lại khao khát được ở gần em, thì suốt thời gian qua anh vẫn luôn cảm thấy tình cảm em dành cho anh có thể mang lại cho em nỗi buồn. Lẽ ra anh phải cưỡng lại cảm xúc của mình. Anh đã có thể làm thế, nếu anh là một người đàn ông tử tế hơn thực tế của anh; nhưng giờ đây, một khi quá khứ không thể thay đổi được nữa, anh có trách nhiệm phải bảo vệ em khỏi bất kỳ tai họa nào mà anh có khả năng ngăn chặn. Và anh cảm thấy đó sẽ là một tai họa lớn cho em nếu tình cảm của em vẫn cứ mãi hướng về anh đến mức em chẳng thể nghĩ đến bất kỳ người đàn ông nào khác—người có lẽ đủ khả năng làm cho em hạnh phúc hơn bằng tình yêu của anh ta so với những gì anh có thể làm, và nếu em cứ mãi ngóng chờ một tương lai hoàn toàn không thể xảy ra. Bởi vì, Hetty yêu dấu, nếu anh làm điều mà một lần em từng nhắc tới, và biến em thành vợ mình, thì anh sẽ làm một việc mà chính em rồi đây cũng sẽ cảm nhận thấy đó là sự khốn khổ thay vì hạnh phúc cho em. Anh biết em không bao giờ có thể hạnh phúc trừ khi kết hôn với một người cùng hoàn cảnh; và nếu bây giờ anh cưới em, anh sẽ chỉ làm trầm trọng thêm lỗi lầm mình đã gây ra, bên cạnh việc đi ngược lại bổn phận trong những mối quan hệ khác của cuộc đời. Em chẳng biết gì về thế giới mà anh buộc phải sống, hỡi Hetty yêu dấu, và chẳng mấy chốc em sẽ bắt đầu chán ghét anh, bởi vì chúng ta có quá ít điểm chung.”
“Và vì anh không thể cưới em, chúng ta buộc phải chia tay—chúng ta phải cố gắng không còn cảm thấy như những người yêu nhau nữa. Anh đau khổ khôn tả khi nói những điều này, nhưng chẳng còn cách nào khác. Hãy giận anh đi, người ngọt ngào của anh ơi, anh đáng bị như thế; nhưng xin đừng tin rằng anh sẽ không luôn quan tâm đến em—sẽ luôn biết ơn em—sẽ luôn nhớ về Hetty của anh; và nếu có bất kỳ rắc rối nào ập đến mà lúc này chúng ta chưa lường trước được, hãy tin tưởng rằng anh sẽ làm mọi thứ nằm trong khả năng của mình.”
“Anh đã bảo em nơi để gửi thư tới nếu em muốn viết, nhưng anh vẫn ghi lại ở dưới đây kẻo em quên. Đừng viết thư trừ khi có việc gì thực sự anh có thể giúp được em; bởi vì, Hetty yêu dấu, chúng ta phải cố gắng nghĩ về nhau càng ít càng tốt. Xin hãy tha thứ cho anh, và cố gắng quên đi mọi thứ về anh, ngoại trừ việc anh sẽ mãi mãi, chừng nào còn sống, là người bạn ân cần của em,
“ARTHUR DONNITHORNE.”
Hetty chậm rãi đọc bức thư ấy; và khi ngước nhìn lên, bóng hình của một gương mặt tái nhợt đang phản chiếu trên tấm gương cũ mờ ảo—một gương mặt trắng tựa cẩm thạch với những đường nét trẻ thơ bầu bĩnh, nhưng ẩn chứa nỗi buồn sâu sắc hơn cả nỗi đau của một đứa trẻ. Hetty không nhìn thấy gương mặt ấy—nó chẳng thấy gì cả—nó chỉ cảm thấy mình lạnh ngắt, buồn nôn và run rẩy. Lá thư rung lên và sột soạt trong tay nó. Nó đặt thư xuống. Đó là một cảm giác kinh khủng—cái lạnh và cơn run rẩy này. Nó quét sạch cả những ý nghĩ đã sinh ra nó, và Hetty đứng dậy lấy một chiếc áo choàng ấm trong tủ quần áo, quấn lấy người, rồi ngồi như thể chẳng nghĩ đến điều gì ngoài việc làm sao cho ấm lại. Chẳng mấy chốc, nó cầm lại bức thư bằng bàn tay vững vàng hơn và bắt đầu đọc lại từ đầu. Những giọt nước mắt lúc này đã trào ra—những giọt nước mắt tuôn rơi ào ạt làm nó mờ cả mắt và làm nhòe trang giấy. Nó chẳng cảm thấy gì ngoài việc Arthur thật tàn nhẫn—tàn nhẫn khi viết ra những lời ấy, tàn nhẫn vì đã không cưới nó. Những lý do tại sao anh không thể cưới nó hoàn toàn không tồn tại trong tâm trí nó; làm sao nó có thể tin vào bất kỳ nỗi khốn khổ nào có thể giáng xuống đời nó từ việc thực hiện tất cả những gì nó từng hằng mong mỏi và mơ tưởng cơ chứ? Nó không có sẵn những khái niệm để có thể hình thành nên ý niệm về nỗi khốn khổ đó.
Khi vứt mạnh bức thư xuống một lần nữa, nó vô tình nhìn thấy khuôn mặt mình trong gương; lúc này gương mặt ấy đã ửng đỏ và ướt đẫm nước mắt; nó gần như giống như một người bạn tâm giao mà nó có thể than thở cùng—một người sẽ thương xót cho nó. Nó chống cằm lên khuỷu tay, nhìn sâu vào đôi mắt tối sầm đang ngấn lệ và bờ môi đang run rẩy, rồi thấy những giọt nước mắt trào ra ngày một nhiều hơn, thấy khuôn mặt ấy co rút lại vì những tiếng nấc nghẹn ngào.
Sự tan vỡ của toàn bộ thế giới mộng ảo nhỏ nhoi, cú đánh chí mạng giáng vào niềm đam mê mới chớm nở, đã hành hạ bản tính ham chuộng hưởng lạc của nó bằng một nỗi đau áp đảo, quét sạch mọi thôi thúc muốn kháng cự và tạm lắng đi sự tức giận của nó. Nó ngồi nức nở cho đến khi ngọn nến vụt tắt, rồi trong nỗi kiệt quệ, nhức nhối và mụ mẫm vì khóc lóc, nó cứ thế ngã vật lên giường mà vẫn nguyên quần áo rồi chìm vào giấc ngủ.
Ánh bình minh mờ ảo đã len lỏi trong phòng khi Hetty tỉnh giấc, lúc đó vừa quá bốn giờ, với cảm giác buồn tủi âm ỉ, nguyên nhân của nó dần hiện rõ trong tâm trí khi nó bắt đầu nhận ra những đồ vật xung quanh trong ánh sáng mập mờ. Và rồi nỗi sợ hãi ập đến khi nó nhận ra mình phải che giấu nỗi đau đớn ấy cũng như phải chịu đựng nó, dưới ánh ban mai ảm đạm đang buông xuống. Nó không thể nằm thêm được nữa. Nó đứng dậy và bước về phía chiếc bàn: bức thư vẫn nằm đó. Nó mở ngăn kéo đựng báu vật của mình: đôi khuyên tai và chiếc mặt dây chuyền vẫn nằm ở đó—những tín vật của khoảng thời gian hạnh phúc ngắn ngủi—những tín vật báo hiệu sự tẻ nhạt kéo dài suốt phần đời còn lại sẽ theo sau. Nhìn ngắm những món đồ trang sức nhỏ bé mà ngày trước nó từng ngắm nghía và mân mê đầy trìu mến như là lời cam kết cho thiên đường xiêm y lộng lẫy trong tương lai, nó như sống lại những khoảnh khắc khi chúng được trao cho nó kèm theo những cái ôm ấp đầy dịu dàng, những lời lẽ ngọt ngào đến kỳ lạ, những ánh mắt rực rỡ khiến nó ngập tràn trong sự ngạc nhiên ngọt ngào đến ngỡ ngàng—chúng quá đỗi ngọt ngào vượt xa mọi điều nó từng tưởng tượng. Và người Arthur từng trò chuyện và nhìn ngắm nó theo cách ấy, người đang hiện diện cùng nó lúc này—người mà nó cảm nhận được vòng tay đang ôm lấy mình, má áp sát má, hơi thở phả vào người nó—lại chính là kẻ Arthur tàn nhẫn, tàn nhẫn đã viết nên bức thư đó, bức thư mà nó chộp lấy, vò nát rồi lại mở ra để đọc thêm lần nữa. Trạng thái tinh thần tê dại một nửa là hậu quả của trận khóc lóc dữ dội đêm qua khiến nó buộc phải nhìn lại xem những suy nghĩ khốn khổ của mình có thực sự là sự thật hay không—liệu bức thư có thực sự tàn nhẫn đến thế không. Nó phải đưa thư sát vào cửa sổ mới có thể đọc được dưới ánh sáng mờ nhạt. Phải! Mọi chuyện còn tệ hơn—nó còn tàn nhẫn hơn thế. Nó lại vò nát bức thư trong cơn giận dữ. Nó căm ghét kẻ đã viết nên bức thư ấy—căm ghét chính vì lý do nó đã bấu víu lấy hắn bằng tất cả tình yêu thương của mình—bằng tất cả niềm đam mê và sự vanh vanh tuổi trẻ đã tạo nên tình yêu ấy.
Sáng nay nó chẳng còn giọt nước mắt nào. Nó đã khóc cạn sạch từ đêm qua, và giờ đây nó cảm thấy cái sự khốn khổ khô khốc của buổi sáng sớm, thứ còn tồi tệกว่า cả cú sốc ban đầu bởi nó mang theo cả tương lai bên cạnh hiện tại. Mỗi buổi sáng sắp tới, chừng nào trí tưởng tượng còn có thể với tới, nó sẽ phải thức dậy và cảm nhận rằng ngày mới sẽ chẳng mang lại niềm vui nào cho mình. Bởi vì chẳng có sự tuyệt vọng nào tuyệt đối cho bằng thứ xuất hiện trong những khoảnh khắc đầu tiên của nỗi đau lớn lao đầu tiên, khi ta vẫn chưa biết thế nào là đã chịu đựng rồi được chữa lành, thế nào là đã tuyệt vọng rồi tìm lại được hy vọng. Khi Hetty bơ phờ bắt đầu cởi bỏ bộ quần áo đã mặc suốt cả đêm để rửa mặt và chải tóc, nó mang một cảm giác phát ốm rằng cuộc đời mình sẽ cứ tiếp diễn theo cái đà này. Nó sẽ mãi làm những việc chẳng lấy gì làm vui thú, thức dậy với những công việc quen thuộc nhàm chán, gặp gỡ những kẻ nó chẳng thèm bận tâm, đi nhà thờ, đến Treddleston, và đi uống trà cùng bà Best, mà chẳng mang theo bất kỳ ý nghĩ hạnh phúc nào bên mình. Bởi vì những niềm vui ngắn ngủi đầy độc hại ấy đã hủy hoại vĩnh viễn tất cả những niềm vui nhỏ nhoi từng làm nên sự ngọt ngào trong đời nó—chiếc váy mới may chuẩn bị cho Hội chợ Treddleston, bữa tiệc nhà ông Britton nhân ngày lễ hội Broxton, những chàng trai theo đuổi mà nó sẽ còn làm cao từ chối trong một thời gian dài, và viễn cảnh về đám cưới sẽ diễn ra cuối cùng khi nó được mặc chiếc áo lụa cùng rất nhiều quần áo mới một lúc. Giờ đây tất cả những thứ ấy đối với nó đều trở nên tẻ nhạt và ảm đạm; mọi thứ sẽ là sự mệt mỏi, và nó sẽ mang theo bên mình một cơn khát khao và nỗi mong mỏi vô vọng đến suốt đời.
Nó dừng lại giữa lúc đang cởi đồ trong sự mệt mỏi và tựa người vào chiếc tủ quần áo cổ kính sẫm màu. Cổ và tay nó để trần, mái tóc xõa xuống thành từng lọn xoăn mềm mại—và chúng vẫn xinh đẹp y hệt như hồi tối hôm đó của hai tháng trước, khi nó đi qua đi lại trong căn phòng ngủ này với gương mặt rực rỡ niềm kiêu hãnh và hy vọng. Lúc này nó chẳng màng nghĩ đến cổ hay tay mình nữa; ngay cả nhan sắc của chính nó cũng trở nên dửng dưng đối với nó. Đôi mắt nó buồn bã lướt qua căn phòng cổ kính ảm đạm, rồi thẫn thờ nhìn ra khung cảnh bình minh đang dần ló dạng. Liệu có ký ức nào về Dinah thoáng qua trong tâm trí nó không? Về những lời tiên tri đầy điềm gở từng khiến nó tức giận? Về lời nài nỉ trìu mến của Dinah mong nó hãy xem như một người bạn lúc hoạn nạn? Không, ấn tượng ấy quá ư mờ nhạt để có thể quay trở lại. Bất kỳ tình cảm hay sự an ủi nào mà Dinah có thể trao đi cũng sẽ trở nên dửng dưng với Hetty vào sáng nay y như mọi thứ khác, ngoại trừ niềm đam mê đang chịu tổn thương của nó. Nó chỉ đang nghĩ rằng mình không bao giờ có thể ở lại đây và tiếp tục sống nếp đời cũ kỹ này—nó thà chịu đựng một điều gì đó hoàn toàn mới mẻ còn hơn là chìm đắm trở lại vòng luẩn quẩn thường ngày cũ. Nó ước gì có thể bỏ trốn ngay trong sáng hôm đó, và không bao giờ phải nhìn thấy bất kỳ gương mặt quen thuộc nào nữa. Nhưng bản tính của Hetty vốn chẳng phải là kẻ dám đối mặt với những khó khăn—dám buông bỏ những gì quen thuộc để lao đầu vào một hoàn cảnh vô định nào đó. Bản tính của nó vốn ưa sự xa hoa và kiêu kỳ—chứ không hề nồng nhiệt—và nếu như nó có làm bất kỳ hành động liều lĩnh nào đi chăng nữa, thì điều đó phải được thúc đẩy bởi sự tuyệt vọng của nỗi sợ hãi. Tâm trí nó chẳng có mấy khoảng trống để suy tính trong cái vòng tròn chật hẹp của trí tưởng tượng, và chẳng mấy chốc nó đã chốt lại một điều duy nhất nó sẽ làm để thoát khỏi cuộc sống cũ: nó sẽ xin bác cho phép mình đi làm hầu phòng cho quý tộc. Người hầu của cô Lydia sẽ giúp nó tìm được một chỗ làm, nếu cô ấy biết Hetty có sự cho phép của bác.
Khi đã nghĩ đến điều này, nó búi tóc lên và bắt đầu rửa mặt: việc đi xuống nhà và cố gắng cư xử như bình thường có vẻ khả thi hơn với nó. Nó sẽ xin bác ngay trong ngày hôm nay. Với sức sống tràn trề của Hetty, những tổn thương tinh thần như thế này phải tốn rất nhiều mới có thể để lại dấu ấn sâu đậm; và khi nó đã ăn mặc gọn gàng như mọi khi trong bộ đồ làm việc, với mái tóc giắt gọn gàng dưới chiếc mũ nhỏ, một người quan sát hờ hững chắc chắn sẽ ấn tượng với nét tròn trịa trẻ trung ở má và cổ cùng ánh mắt và hàng lông mi đen thẳm của nó hơn là bất kỳ dấu hiệu buồn rầu nào trên người. Nhưng khi nó cầm bức thư bị vò nát lên và cất vào ngăn kéo, cốt để khóa khuất đi khỏi tầm mắt, những giọt nước mắt cay đắng nhức nhối, chẳng mang lại sự giải thoát nào như những giọt nước mắt lớn rơi xuống đêm qua, lại trào ra khóe mắt nó. Nó vội vã lau đi: nó không được phép khóc vào ban ngày. Sẽ không một ai được phép phát hiện ra nó khốn khổ đến nhường nào, sẽ không một ai biết rằng nó đang thất vọng về điều gì; và ý nghĩ rằng ánh mắt của bác gái và bác trai sẽ đổ dồn vào mình đã mang lại cho nó sự tự chủ thường đi kèm với nỗi sợ hãi lớn lao. Bởi vì Hetty nhìn nỗi bất hạnh thầm kín của mình hướng tới viễn cảnh họ có thể biết được chuyện gì đã xảy ra, tựa như một kẻ tù nhân ốm yếu và mệt mỏi có thể nghĩ đến chiếc gông cùm bỏng rát. Họ sẽ nghĩ hạnh phúc của nó là điều đáng hổ thẹn, và sự hổ thẹn chính là cực hình. Đó chính là lương tâm của Hetty tội nghiệp.
Thế là nó khóa ngăn kéo lại và bước đi làm công việc buổi sớm.
Vào buổi tối, khi ông Poyser đang hút tẩu, và vì thế sự tốt bụng của ông đang ở mức độ tột đỉnh, Hetty chớp lấy cơ hội lúc bác gái vắng nhà để lên tiếng: “Thưa bác, cháu ước gì bác cho phép cháu đi làm hầu phòng cho quý tộc.”
Ông Poyser bỏ chiếc tẩu ra khỏi miệng và nhìn Hetty với vẻ ngạc nhiên hiền từ trong giây lát. Con bé đang may vá, và vẫn tiếp tục công việc của mình một cách chăm chỉ.
“Ơ hay, cái khỉ gì xui khiến con nghĩ ra chuyện đó thế, con gái?” Cuối cùng ông cũng lên tiếng, sau khi đã nhả một hơi khói mang tính bảo thủ.
“Cháu thích công việc ấy—cháu thích nó hơn là làm việc đồng áng.”
“Không, không; con tưởng thế thôi vì con có biết gì về nó đâu, con gái ạ. Nó chẳng tốt bằng một nửa cho sức khỏe của con, lẫn vận may trong đời con đâu. Ta muốn con ở lại với chúng ta cho đến khi con tìm được một người chồng tốt: con là cháu ruột của ta, và ta không muốn con đi làm người hầu đợt, dẫu đó là nhà của một quý tộc đi nữa, chừng nào ta còn có nhà cho con ở.”
Ông Poyser dừng lại, và tiếp tục nhả khói tẩu.
“Cháu thích công việc may vá,” Hetty nói, “và cháu sẽ được trả lương cao.”
“Bác gái có hơi gay gắt với con à?” ông Poyser nói, không để ý đến lý lẽ tiếp theo của Hetty. “Con đừng để bụng chuyện đó, con gái ạ—bà ấy làm vì tốt cho con thôi. Bà ấy muốn điều tốt cho con; và chẳng có mấy bà bác không phải máu mủ gì với con mà lại đối xử với con như bà ấy đâu.”
“Không, không phải bác gái ạ,” Hetty đáp, “nhưng cháu thích công việc đó hơn.”
“Việc con học may vá chút ít thì chẳng sao cả—và ta đã nhanh chóng đồng ý chuyện đó, miễn là bà Pomfret sẵn lòng dạy con. Bởi vì nhỡ có chuyện gì xảy ra, biết xoay sở tay chân với nhiều loại công việc khác nhau cũng là điều tốt. Nhưng ta chưa bao giờ có ý định để con đi làm người hầu cả; dòng họ nhà ta bao đời nay đều tự ăn bánh mì phô mai bằng chính sức mình từ xưa đến nay cơ mà, phải thế không, Cha? Hẳn là cha không muốn cháu gái mình đi ăn lương chứ?”
“Ừ-ừ-m,” cụ già Martin lên tiếng, kéo dài âm tiết ra với ý định làm cho nó vừa cay đắng vừa mang ý phủ định, trong khi cụ chồm người về phía trước và nhìn xuống sàn nhà. “Nhưng con nhỏ này lại giống tính mẹ nó. Ta đã vất vả lắm mới kìm chân nó lại được, thế mà nó vẫn cứ cưới bất chấp lời ta ngăn cản—một tên gã rách việc chỉ có trong tay hai con gia súc trong khi trang trại đáng lẽ phải có mười con—thảo nào mà chết vì sưng phổi trước tuổi ba mươi.”
Hiếm khi cụ già lại nói một câu dài đến thế, nhưng câu hỏi của con trai cụ đã rơi xuống như một nhúm củi khô vào đống than hồng của sự oán hận lâu ngày chưa nguôi, thứ luôn khiến người ông ghẻ lạnh Hetty hơn là những đứa con của con trai mình. Của hồi môn của mẹ nó đã bị cái tên vô tích sự Sorrel đó tiêu sạch, và Hetty thì mang dòng máu của Sorrel trong người.
“Tội nghiệp nó, tội nghiệp nó!” Martin con nói, tỏ ý tiếc nuối vì đã khơi lại sự khắc nghiệt mang tính hoài niệm này. “Nó gặp vận rủi thôi. Nhưng Hetty cũng có cơ hội tốt chẳng kém gì bất kỳ cô gái nào ở vùng này để kiếm được một người chồng vững vàng, đàng hoàng.”
Sau khi thả ra một gợi ý đầy ẩn ý đó, ông Poyser quay lại với chiếc tẩu và sự im lặng của mình, nhìn Hetty xem con bé có đưa ra dấu hiệu nào cho thấy đã từ bỏ mong ước sai lầm của mình hay không. Nhưng thay vì thế, Hetty, bất chấp sự kìm nén, bắt đầu khóc, một phần vì bực bội trước sự từ chối, một phần vì nỗi buồn bị dồn nén suốt cả ngày.
“Này, này!” ông Poyser nói, với ý định ngăn con bé lại một cách vui đùa, “đừng có khóc lóc nữa chứ. Khóc lóc là dành cho những kẻ không nhà cửa, chứ không phải cho những kẻ muốn bỏ nhà ra đi. Bà thấy sao?” ông tiếp tục quay sang nói với vợ, người lúc này vừa bước trở lại gian nhà chính, tay đan len với tốc độ dữ dội, tựa như chuyển động đó là một chức năng thiết yếu, giống như sự rung rẩy của cặp râu cua biển.
“Thấy sao á? Chứ sao nữa, tôi nghĩ là chúng ta sắp bị trộm mất gà đến nơi rồi, với cái con bé tối đến cứ quên khóa chuồng gà thế này. Lại chuyện gì thế hả Hetty? Mày khóc lóc cái gì?”
“Thì nó cứ đòi đi làm hầu phòng cho quý tộc,” ông Poyser nói. “Tôi bảo nó là chúng ta có thể lo cho nó chỗ tử tế hơn thế.”
“Tôi biết ngay là nó dở chứng gì rồi, cả ngày nay cứ ngậm chặt miệng lại như thế. Tất cả là tại cái thói cứ hay lai vãng chỗ bọn người hầu ở The Chase đó, chúng ta thật ngốc khi để nó đi. Nó tưởng làm thế sẽ sung sướng hơn là ở với những người ruột thịt đã nuôi nấng nó từ hồi còn bé xíu bằng thằng Marty. Nó tưởng làm hầu phòng thì chẳng có gì ngoài việc mặc quần áo đẹp hơn thứ nó sinh ra đã được mặc, tôi dám cá là thế. Từ sáng đến tối trong đầu nó chỉ toàn nghĩ xem kiếm được cái giẻ rách nào để chưng diện lên người, đến mức tôi hay hỏi đùa xem nó có muốn làm con bù nhìn rơm ngoài đồng không, vì thế thì bên trong lẫn bên ngoài nó toàn là giẻ rách cả. Tôi sẽ không bao giờ đồng ý cho nó đi làm hầu phòng, chừng nào nó hãy còn được những người thân thích tử tế chăm lo cho cho đến khi nó kết hôn với một người nào đó khá khẩm hơn bọn quản gia, cái giống chẳng phải người thường mà cũng chẳng phải quý ông, chỉ biết sống trên nhung lụa và rất hay đứng chống tay sau vạt áo rồi mong vợ phải làm việc nuôi mình.”
“Ừ, đúng thế,” ông Poyser nói, “chúng ta phải tìm cho nó một người chồng khá hơn thế, và có sẵn những người tốt hơn kìa. Nào, con gái, nín khóc đi rồi đi ngủ đi. Ta sẽ lo cho con chỗ tốt hơn là để con đi làm hầu phòng. Đừng có nhắc lại chuyện đó nữa.”
Khi Hetty đã lên lầu, ông nói: “Tôi cứ thắc mắc sao nó lại cứ muốn đi đâu mất, hóa ra tôi cứ tưởng nó có ý với Adam Bede. Dạo này trông nó cứ có vẻ như thế.”
“Ấy giời, ai mà biết được nó thích cái gì, vì mọi thứ chẳng thể đọng lại trong đầu nó lâu hơn hạt đậu khô. Tôi tin chắc con bé Molly ấy—dẫu cho nó cũng bực bội đủ điều—nhưng tôi tin là nó còn quyến luyến chúng ta và mấy đứa nhỏ hơn, dẫu nó mới về đây từ mùa lễ Michael năm ngoái, còn hơn là Hetty. Nhưng nó nhiễm cái thói muốn làm hầu phòng từ cái hồi hay sang chỗ bọn người hầu đó—lẽ ra chúng ta phải biết chuyện đó sẽ dẫn đến đâu khi để nó đi học may vá chứ. Nhưng tôi sẽ dập tắt cái thói ấy sớm thôi.”
“Bà cũng sẽ tiếc hùi hụi nếu phải xa nó chứ bộ, nếu không vì muốn tốt cho nó,” ông Poyser nói. “Nó giúp được bà bao nhiêu việc trong nhà.”
“Tiếc á? Phổi chứ tiếc, tôi cưng chiều nó hơn mức nó đáng được nhận—một con ranh vô tình vô nghĩa, lại muốn bỏ rơi chúng ta theo cái cách đó. Tôi đã cưu mang nó bên mình ngót nghét bảy năm nay rồi còn gì, lo lắng cho nó, dạy nó đủ thứ mà nào có tiếc công vô ơn đâu. Thế mà tôi vẫn đang đi cuộn lanh, ngày đêm nghĩ rằng sau này nó cưới chồng thì mớ vải đó sẽ làm ga giường với khăn trải bàn cho nó, và nó sẽ sống ngay trong giáo xứ với chúng ta, chẳng bao giờ rời khỏi tầm mắt—đúng là tôi ngu ngốc khi cứ bận lòng vì nó, một đứa chẳng khác gì quả anh đào mà bên trong toàn hạt cứng.”
“Thôi nào, đừng có xé ra to chuyện mấy chuyệnn vặt vãnh chứ,” ông Poyser dịu dàng dỗ dành. “Nó quý chúng ta mà, ta dám chắc thế; nhưng nó còn trẻ, hay nghĩ vẩn vơ những chuyện chẳng tài nào giải thích nổi. Mấy con ngựa tơ ấy mà, chúng hay lồng lộn bỏ chạy lắm lúc chẳng vì lý do gì đâu.”
Tuy nhiên, những câu trả lời của người bác lại mang đến một tác động khác đối với Hetty bên cạnh việc làm nó thất vọng và bật khóc. Nó thừa thừa biết người mà bác đang ám chỉ khi nhắc đến chuyện hôn nhân và một người chồng đàng hoàng, vững vàng; và khi đã ở trong phòng ngủ một lần nữa, viễn cảnh kết hôn với Adam hiện ra trước mắt nó dưới một ánh sáng hoàn toàn mới. Trong một tâm hồn không có những sự đồng cảm mạnh mẽ nào dẫn lối, nơi không có một ý thức tối thượng về lẽ phải để một tâm trạng đang dao động có thể bấu víu vào và tĩnh tâm chịu đựng, một trong những kết quả đầu tiên của đau khổ chính là sự bấu víu mơ hồ, tuyệt vọng vào bất kỳ hành động nào có thể làm thay đổi hoàn cảnh thực tại. Tầm nhìn của Hetty tội nghiệp về những hệ lụy, vốn chưa bao giờ vượt quá sự tính toán viển vông chật hẹp về những niềm vui và nỗi đau có thể xảy ra cho chính mình, lúc này đã hoàn toàn bị che lấp bởi sự cáu kỉnh liều lĩnh dưới nỗi đau hiện tại, và nó đã sẵn sàng cho một trong những hành động co giật, vô căn cứ mà qua đó những con người khốn khổ nhảy vọt từ một nỗi đau tạm thời sang một sự khốn khổ kéo dài suốt đời.
Tại sao nó lại không thể kết hôn với Adam cơ chứ? Nó chẳng thèm bận tâm mình làm gì, miễn là điều đó tạo ra một chút thay đổi trong cuộc đời nó. Nó tự tin rằng anh ấy vẫn sẽ muốn cưới nó, và bất kỳ suy nghĩ xa xôi nào về hạnh phúc của Adam trong chuyện này thì chưa bao giờ bén mảng đến tâm trí nó.
“Thật kỳ lạ!” có lẽ bạn sẽ thốt lên như thế, “sự lao đầu bốc đồng này vào một con đường có vẻ như đáng ghét nhất đối với tâm trạng hiện tại của nó, và chỉ mới là đêm thứ hai của nỗi buồn!”
Đúng vậy, những hành động của một tâm hồn nhỏ nhoi tầm thường như Hetty, đang giãy giụa giữa những số phận bi thảm nghiêm trọng của một con người, thật kỳ lạ. Chẳng khác gì chuyển động của một chiếc thuyền nhỏ không có dải dằn bị tung hứng trên một vùng biển giông bão. Trông nó mới xinh xắn làm sao với cánh buồm sặc sỡ dưới ánh nắng ban mai, neo đậu trong vịnh nhỏ yên bình!
“Hãy để kẻ nào đã tháo dây neo của nó phải gánh chịu sự mất mát.”
Nhưng điều đó sẽ chẳng cứu vãn được chiếc thuyền—thứ xinh xắn lẽ ra có thể trở thành một niềm vui bền lâu.
