Vào một buổi sáng Chủ Nhật, sau khi Isra và Sarah đã rửa xong bát rồi ngồi xuống bên bàn ăn với một ấm ibrik chai nóng hổi, Fareeda bước vào trong bếp. “Rót cho mẹ một cốc!” - Bà nói.
Ngay lập tức, Isra với tay lấy cốc từ chạn bát. Cô đã quen với việc nghe Fareeda sai đến nỗi cơ thể cô cứ thế làm mà không cần suy nghĩ. Khi Isra rót cho bà một cốc chai, Fareeda quay sang Sarah. “Hôm nay con may đấy!” - Bà nói.
“Sao lại thế ạ?” - Sarah hỏi.
“Bởi vì..” - Fareeda ngừng lại, ngón tay gõ lên miệng cốc: “Mẹ đã tìm thấy một người xem mặt cho con.”
“Mẹ đang nói nghiêm túc đấy ạ?” - Sarah nói, ngồi phịch xuống ghế.
“Tất nhiên là mẹ nghiêm túc rồi! Chiều nay cậu ấy sẽ đến đây!”
“Anh ta là ai?”
“Con trai út của Umm Ali, Nader.” - Fareeda nở nụ cười đắc thắng: “Cái cậu mà mẹ chỉ cho con ở hiệu thuốc hồi tháng trước ấy, con nhớ không?”
“Không!” - Sarah nói: “Mà có hay không cũng chẳng khác gì! Con có biết anh ta đâu!”
“Ôi dào ôi, đừng tiêu cực thế chứ! Trước lạ sau quen có gì đâu!”
“Mẹ nói gì chả được!”
“Cứ trợn mắt lên đi!” - Fareeda nói: “Nhưng là đàn bà ấy mà, không có việc gì quan trọng hơn việc lấy chồng cả, muốn khác cũng chẳng khác được.”
“Chị có nghe bà ấy nói không?” - Sarah hỏi Isra khi Fareeda rời khỏi bếp. Cô nhìn ra ngoài cửa sổ, đôi mắt nâu ngân ngấn nước.
“Chị rất tiếc!” - Cuối cùng thì Isra cũng lên tiếng.
“Em không hiểu tại sao bà ấy cứ khăng khăng gả em đi ngay cho bằng được. Lạy Chúa, em còn chưa học xong cấp ba!”
Isra nhìn cô trìu mến. Nhưng cô hiểu lý do tại sao: Sarah càng lớn càng nổi loạn. Cô có thể hình dung Fareeda đã lo lắng như thế nào khi thấy Sarah không chịu tham gia vào bất cứ phong tục truyền thống nào, thậm chí hầu như cô cũng chẳng nói tiếng Ả Rập nữa. Nhiều khi, Isra nhìn ra cửa sổ và thấy Sarah đi học về, vội vội vàng vàng quệt lớp trang điểm đi trước khi bước vào nhà. Tháng trước, khi Sarah đưa cho cô cuốn The Bell Jar của Sylvia Plath, cô để ý thấy trong cặp cô bé có một chiếc áo hai dây. Cô không nói gì, Sarah cũng thế và nhét cái áo xuống dưới chồng sách. Isra tự hỏi không biết Sarah còn đang giấu những gì nữa. Cô không biết nếu mình là Fareeda thì sẽ cảm thấy như thế nào. Cô không biết cô sẽ theo sát con gái mình đến đâu để đảm bảo an toàn cho chúng nữa.
“Em không muốn lấy chồng! Bà ấy không thể ép em được!”
“Nói bé thôi không mẹ nghe thấy đấy!”
“Em không quan tâm, kệ cho bà ấy nghe thấy. Đây là nước Mỹ. Bà ấy không thể ép em lấy chồng được.”
“Không, mẹ nói là làm đấy!” - Isra thì thầm: “Em cãi lời mẹ là em sẽ phải chịu phạt.”
“Bà ấy làm được gì nào? Đánh em ư? Em sẵn sàng chịu đòn mỗi ngày nếu em không phải lấy chồng.”
Isra lắc đầu: “Sarah này, chị không nghĩ là em hiểu vấn đề. Đâu chỉ có mỗi mình Fareeda đánh em. Không sớm thì muộn, cả bố và anh em cũng sẽ đánh em nữa. Em chịu được đến khi nào?”
Sarah khoanh tay trước ngực: “Họ đánh được đến khi nào thì cứ đánh.”
Isra quan sát khuôn mặt rạng ngời và đôi mắt sắc như mắt mèo của Sarah. Cô ước gì khi còn là thiếu nữ, cô cũng mạnh mẽ được Sarah. Nếu cô can đảm lên thì không biết cuộc đời cô sẽ khác như thế nào. Mắt Sarah nheo lại: “Em sẽ không sống như chị!”
“Và sống như chị là sống như thế nào?” - Isra hỏi, dù cô đã biết câu trả lời.
“Em sẽ không để ai điều khiển em cả!”
“Sẽ không có ai điều khiển em đâu!” - Isra nói nhưng giọng cô đã phản bội cô.
“Có thể, chị đang tự nói dối bản thân mình nhưng chị không qua mắt được em đâu.”
Dù qua sách, cô hiểu rằng những gì cô nói không phải là thật nhưng những ngôn từ cũ kỹ ấy vẫn tuôn ra: “Phụ nữ ở đời là vậy mà em!”
“Nhưng chị không thật sự tin vào điều đó, đúng không?”
“Chị không thấy có cách nào khác cả!” - Isra thì thầm.
“Chính chị mà cũng có thể nói như vậy được sao? Cuộc đời này có nhiều thứ quan trọng hơn là việc lấy chồng. Em cứ nghĩ chị tin như vậy cơ. Nhưng em dám chắc là chị vẫn tin vào điều ấy.”
“Chị vẫn tin nhưng điều đó đâu có nghĩa là chúng ta có khả năng để thay đổi hoàn cảnh.”
Sarah chớp mắt nhìn cô: “Thế có nghĩa là chị bảo em phải chấp nhận những gì người ta áp đặt lên cuộc đời em sao? Sống thế thì sống làm gì nữa!”
“Chị chưa bao giờ bảo như thế là đúng cả nhưng chị chỉ thấy mình không thay đổi được gì thôi.”
“Em có thể đứng lên vì những gì em muốn! Em có quyền từ chối!”
“Cũng chẳng có ý nghĩa gì! Fareeda sẽ không chịu nghe đâu!”
“Thế thì em sẽ nói với anh ta. Em sẽ nhìn thẳng vào mắt anh ta và nói: Tôi không muốn lấy anh! Tôi sẽ khiến anh phải sống trong địa ngục!”
Isra lắc đầu: “Rồi bà ấy vẫn sẽ gả em đi thôi. Không người này thì có người khác.”
“Không!” - Sarah nói, đứng thẳng dậy: “Em sẽ không để điều đó xảy ra! Kể cả khi em có phải dọa tất cả những thằng đàn ông trên thế giới này.”
“Nhưng Sarah, em không thấy à?”
“Thấy gì ạ?”
“Thấy là em không có quyền lựa chọn!”
“Chị đang nghĩ như vậy đúng không? Chị nghĩ là em không có quyền lựa chọn đúng không?” - Bất chấp sự thách thức trong giọng nói của Sarah, Isra có thể cảm thấy được là cô đang lo lắng: “Rồi chị xem!”
Một lúc sau, Sarah xuất hiện trong bếp, diện váy kaftan màu trắng ngà. Bên ngoài, những tán cây rung chầm chậm, cành trơ trụi lá, từ cửa sổ bếp vẫn có thể thấy rõ lớp băng còn sót lại phủ ở trên. “Nhìn em xinh lắm!” - Isra nói với cô.
“Sao cũng được!” - Sarah nói, đi ngang qua Isra. Cô với lên chạn lấy một cái bát và bắt đầu bày hoa quả vào trong: “Đằng nào cũng phải làm thì làm cho xong.”
“Em đang làm gì thế?” - Isra hỏi.
“Trông em giống như em đang làm gì? Em đang cố bày biện để mời khách của nhà ta đây.”
Isra giật cái bát từ tay cô: “Em không được mời họ hoa quả đầu tiên!”
“Thế thì em đi pha cà phê!” - Sarah nói, lấy ra một cái cốc từ trong ngăn kéo.
“Cà phê?”
“Vâng ạ.”
“Sarah, không ai lại đi mời cà phê đầu tiên cả.”
Cô nhún vai: “Em chả bao giờ để ý đến mấy thứ vớ vẩn đó.”
Isra tự hỏi có phải Sarah cố tình mời nhà bên kia uống cà phê Thổ Nhĩ Kỳ trước hay không, như cái cách cô đã làm nhiều năm trước hay đúng là con bé không biết thật. “Em chỉ cần xếp tách trà lên khay thôi!” - Isra nói: “Để chị đi pha chai.”
Sarah dựa người vào bàn bếp, xếp những chiếc cốc thủy tinh lên khay phục vụ. Isra nhẩm đếm ở trong đầu: Fareeda. Khaled. Cậu xem mặt. Mẹ cậu ta. Bố cậu ta. Năm người tất cả.
“Đây!” - Cô nói, đoạn đưa cho Sarah cái khay: “Mang ra đi trong lúc chị rót trà.”
Sarah đứng bất động trước cửa bếp. Isra ước cô có thể làm gì đấy để giúp Sarah. Nhưng cuộc sống vốn dĩ vẫn thế rồi, cô tự nhủ. Cô chẳng làm gì được cả. Cảm giác bất lực này làm cô thấy khuây khỏa đi phần nào. Chính ra, cứ tự biết rằng mình không thay đổi được gì, biết rằng mình không có quyền lựa chọn, lại khiến cuộc sống dễ thở hơn. Cô nhận ra là mình hèn nhưng cô cũng biết sức người chỉ có đến vậy thôi. Một mình cô đâu thể thay đổi cả một nền văn hóa đã ngấm vào tư tưởng con người ta hằng bao nhiêu thế kỷ và Sarah cũng vậy. “Thôi nào!” - Cô thì thầm, huých nhẹ vào tay Sarah: “Họ đang chờ đấy!”
Đêm hôm đấy, Isra không ngủ được. Cô không thể ngừng suy nghĩ về việc Sarah sẽ sớm ra đi. Cô tự hỏi không biết họ có còn thân nhau được nữa không nếu Sarah đi lấy chồng, không biết Sarah có được về thăm nhà, không biết con bé có nhớ cô hay không. Cô tự hỏi không biết mình có tiếp tục đọc sách được nữa không? Isra đã đủ trưởng thành để biết thế giới sẽ bớt khổ đau hơn nếu con người ta không hy vọng quá nhiều. Cô còn bắt đầu nghĩ rằng, có khi đọc sách có hại hơn là có lợi. Sách thức tỉnh cô, bắt cô phải mở mắt ra đối diện với sự thật và những khiếm khuyết của nó. Có lẽ sẽ tốt hơn nếu cô không biết những điều ấy. Sách chỉ toàn làm dấy lên những hy vọng hão huyền. Dù thế, cô vẫn thấy cái viễn cảnh sống mà không có sách đáng sợ hơn rất nhiều.
Ngày hôm sau, Fareeda ngồi trong phòng khách chờ mẹ của cậu hôm qua đến xem mặt gọi và báo cho bà quyết định của gia đình họ. Isra giật mình mỗi khi chuông điện thoại reo, trong một buổi chiều phải có ít nhất nửa tá các cuộc gọi đến. Mỗi lần Fareeda nghe điện thoại là Isra lại thấy hoảng loạn, chăm chú quan sát từng nét mặt của bà. Chỉ riêng Sarah là chẳng có vẻ đả động gì. Cô ngồi khoanh chân trên ghế sofa, mặt úp vào sách, như thể cô không hề bận tâm đến thế giới ngoài kia.
Chuông điện thoại lại reo lên, Fareeda vội vàng bắt máy. Isra quan sát bà nói lời chào salaam nồng hậu qua điện thoại nhưng cô để ý ngay sau đó bà lặng đi. Mắt bà mở to và mồm bà há hốc khi nghe điện thoại, chỉ nghe thôi mà không nói gì. Isra cắn ngón tay.
“Họ nói không!” - Fareeda nói khi bà gác máy: “Không! Nói mỗi thế thôi!”
Sarah rời mắt khỏi cuốn Chuyện người tùy nữ[1], ngẩng lên nhìn: “Ồ!” - Cô nói, trước khi giở sang trang khác. Isra thấy tim mình đang đập thình thịch sau làn váy ngủ.
“Nhưng tại sao bà ấy lại nói không?” - Fareeda nhìn xoáy vào trong mắt Sarah: “Con nói là cuộc trò chuyện giữa con với cậu ấy diễn ra tốt đẹp cơ mà?”
“Mẹ, con không biết! Có khi anh ấy không thích con. Chỉ vì người ta nói chuyện tử tế với mình không có nghĩa là mình nên lấy họ.”
“À, lại bắt đầu trứng khôn hơn vịt rồi đấy!” - Mắt Fareeda phình to ra. Bà giật lấy quyển sách từ tay Sarah, quăng nó ra giữa phòng. “Đợi đấy!” - Bà nói, quay người đi: “Đợi đến khi tao tìm được thằng nào nó gánh mày đi hộ tao. Wallahi, tao không quan tâm nó già hay nó béo. Tao sẽ gả mày ngay cho thằng đầu tiên chịu lấy mày!”
Isra quay sang Sarah. Cô tưởng Sarah vẫn đang ngồi co ro trên ghế sofa nhưng không, Sarah đã đứng bật dậy một cách duyên dáng và đi ra tìm sách. Nhìn thấy ánh mắt Isra, cô nói: “Em ghét bà ta nhất trên đời!”
“Suỵt!” - Isra nói: “Mẹ nghe thấy bây giờ!”
“Cứ để bà ta nghe thấy!”
Khi cô đã pha xong ấm trà giúp thần kinh Fareeda dịu lại, Isra lui xuống nhà để đọc sách. Bên cạnh cô, Deya đang ngồi vẽ nguệch ngoạc lên một quyển sách tô màu. Nora và Layla thì ngồi chơi xếp hình Lego. Amal đang ngủ trong nôi. Thấy con ngồi quanh phòng, thỉnh thoảng lại hé mắt nhìn cô, một cảm giác bất lực trỗi dậy trong sâu thẳm Isra. Cô phải làm gì đó, bất kể thứ gì, để giúp con gái cô.
“Mẹ!” - Deya nói. Isra mỉm cười trong khi thật tâm cô chỉ muốn hét lên. “Cô giáo bảo bọn con phải đọc cái này cho bài tập về nhà.” - Deya đưa cho Isra một cuốn truyện tranh của Dr. Seuss. Isra cầm lấy cuốn sách và ra hiệu cho con ngồi xuống. Khi đọc, cô có thể thấy mắt Deya mở to ra vì tò mò và phấn khích. Cô với tay vuốt ve mặt con. Nora và Layla vừa nghe nửa vời vừa xây cầu Lego xung quanh cô. Amal vẫn ngủ ngon lành.
“Con thích mẹ đọc cho con nghe!” - Deya nói khi Isra đọc xong truyện.
“Con thích à?”
Deya gật đầu: “Mẹ lúc nào cũng như thế này được không?”
“Như thế này là như thế nào?” - Isra hỏi.
Deya nhìn xuống chân: “Vui ấy!”
“Mẹ vẫn vui mà!” - Isra nói.
“Lúc nào nhìn mẹ cũng buồn!”
Isra nuốt nước bọt, cố gắng giữ để giọng không lạc đi: “Mẹ không buồn!”
“Mẹ không buồn ạ?”
“Mẹ hứa là mẹ không buồn thật mà!”
Deya nhăn mặt và Isra biết là giọng cô nghe chẳng thuyết phục chút nào cả. Cô cảm thấy mình đang thất bại. Cô cố gắng hết sức để che chở cho con gái mình, để con gái không phải buồn, như cái cách mà cô ước mẹ mình che chở cho cô vậy. Cô cho con đi ngủ trước khi Adam về nhà, để cho chúng không bao giờ nhìn thấy anh đánh cô. Nỗi buồn cũng như căn bệnh ung thư vậy, lúc nào cũng ở đó, lớn dần lên trong im lặng, cho đến khi người ta phát hiện ra thì đã quá muộn rồi. Cô mong là con gái mình không để ý thấy điều đó. Có khi lớn lên rồi, Deya cũng sẽ quên đi. Dù gì thì nó vẫn còn bé. Nó không thể nhớ hết những ngày này. Isra vẫn có thể học để làm một người mẹ tốt. Có lẽ, cô vẫn cứu được con mình. Có lẽ bây giờ vẫn chưa phải là quá muộn.
“Mẹ không buồn!” - Isra nhắc lại, lần này cô mỉm cười: “Mẹ có con cơ mà!” Cô ôm con gái vào lòng: “Mẹ yêu con lắm, habibti của mẹ!”
“Mẹ, con cũng yêu mẹ!”
❀ ❀ ❀
[1] Nguyên tác The Handmaid's Tale: Cuốn tiểu thuyết của tác giả người Canada, Margaret Atwood, xuất bản năm 1985. Nội dung hướng đến chủ đề về những người phụ nữ bị chèn ép trong một xã hội gia trưởng và các cách họ chống lại cũng như cố gắng giành lấy tự do cá nhân và sự độc lập.
