Lần này lại đến lượt Adam đổ lỗi cho Fareeda.
“Tất cả là tại mẹ!” - Anh nói. Sarah đã bỏ đi được bảy ngày và cả gia đình quây lại quanh sufra.
Đang cúi mặt xuống cái đĩa ăn tối, Fareeda ngẩng lên nhìn. Bà có thể cảm thấy tất cả mọi người đang dán mắt vào bà. “Con đang nói gì thế?”
“Mẹ là lý do nó bỏ đi!”
Fareeda nhướn mày, định mở miệng ra để phản đối nhưng Adam vẫy tay, gạt đi trước khi bà có cơ hội để nói một lời nào.
“Kết quả của mẹ hết đấy!” - Anh nói líu nhíu: “Con đã bảo mẹ đừng cho nó học trường công, đã bảo là mẹ nên dạy nó ở nhà nhưng mẹ có nghe con đâu. Mà để làm gì cơ chứ? Chỉ để nó học tiếng Anh xong giúp mẹ lấy giấy hẹn với bác sĩ đúng không?” Anh khịt mũi và lắc đầu: “Đấy, mẹ cứ dễ dãi với nó cho lắm vào, với cả hai thằng kia nữa. Ai mẹ cũng dễ, chỉ trừ con!”
Anh nói như thể Fareeda chưa hề cân nhắc điều này, có khi là lỗi tại bà thật. Nhưng bà vẫn giữ vẻ mặt điềm tĩnh và lạnh như tiền: “Có thế thôi mà con cũng phải nổi đóa lên sao? Chỉ vì bố mẹ đặt nhiều áp lực lên con, vì con là con trai trưởng?” - Bà chống tay vào bàn rồi nhổm người dậy: “Này, nếu thế sao con không kiếm lấy cái gì mà uống cho khuây khỏa bớt đi? Con giỏi làm thế lắm cơ mà?”
Adam đứng bật dậy khỏi bàn và lao xuống dưới tầng hầm.
Không lâu sau đó, đến cả Omar và Ali cũng đổ lỗi cho Fareeda khiến cho bà suýt thì nhổ cho mỗi đưa một bãi nước bọt. Tại sao ư, tất nhiên là tại bà chứ còn ai nữa! Cứ đổ hết lỗi lên đầu đàn bà đi! Nhưng bà đã cố gắng hết sức có thể để nuôi con cái khôn lớn trên đất nước xa lạ này.
Nhẽ ra, Khaled sẽ đổ mọi tội lỗi lên đầu bà, chỉ có điều lúc này ông cũng đang bận trách chính mình. Đêm nào, ông cũng giấu nỗi đau sau làn khói hookah nhưng rõ ràng, việc mất con gái mới khiến ông cảm thấy hối hận. Fareeda có thể thấy rõ điều ấy ánh lên trong mắt ông. Bà biết ông đang nghĩ gì, ông đã dành cả đời người để chiến đấu và tỏ ra mạnh mẽ, cố để không ngã gục xuống khi quân lính chiếm lấy nhà của gia đình ông, cố để bảo vệ danh dự của gia đình. Nhưng cuối cùng thì vì cái gì? Giờ ông còn chút danh dự nào đâu.
Điều gì đã khiến họ rời bỏ quê hương để sang Mỹ, nơi mà những chuyện như thế này có thể xảy ra? Những chuyện như thế này... Miệng Fareeda khô khốc khi bà tự chất vấn chính mình. Nếu ông bà nuôi dạy con gái ở quê nhà, liệu nó có dám cãi lời ông bà, có dám bôi tro trát trấu vào mặt ông bà như thế này hay không? Bị chết đói thì đã sao nào? Bị bắn khi đi qua trạm kiểm soát, bị khí ga nổ banh xác trên đường đi học hay đi đến mosque thì đã sao nào? Có lẽ, họ nên ở lại và để mấy tên lính ấy giết quách đi còn hơn. Đáng nhẽ ra, họ nên ở lại để chiến đấu và bảo vệ mảnh đất quê hương mình, nên ở lại và chết. Thà như vậy còn hơn bị cảm giác hối hận và tội lỗi giày vò.
Fareeda nằm trong phòng nhưng không ngủ được. Cứ đặt đầu xuống gối là tâm trí bà lại rối loạn hết cả lên. Bà hết nghĩ về quá khứ lại nghĩ đến mấy đứa con của mình. Về Sarah. Phải chăng bà đã không làm tròn trách nhiệm của một người mẹ? Nhiều đêm, bà cố tự thuyết phục bản thân mình là không phải như thế. Dù gì đi chăng nữa, chẳng phải bà đã dạy con mình như cái cách mà bố mẹ bà đã dạy bà hay sao? Chẳng phải bà đã cho chúng thấy thế nào là cứng rắn, là kiên cường hay sao? Chẳng phải, bà đã dạy cho chúng rằng người Ả Rập là phải luôn đặt gia đình lên hàng đầu hay sao? Lạy Chúa, bà đâu dạy chúng nó bỏ trốn. Nhưng bà không trách chúng nó yếu đuối được. Có trách thì chỉ biết trách cái đất nước này và những chuẩn mực đạo đức thấp kém của nó.
Fareeda biết cứ lo lắng mãi về những điều bà không thay đổi được thì cũng chẳng có ích gì. Tâm trí bà hướng về Umm Ahmed. Giờ đây, bà ta như người mất hồn, lúc nào cũng tự đổ lỗi cho mình sau cái chết của Hannah, nghĩ rằng bà ta có thể ngăn được điều đó xảy ra và cứu lấy con gái bà. Thật lòng mà nói, Fareeda không đồng quan điểm với Umm Ahmed một chút nào. Nếu Sarah đã lấy chồng rồi mà còn về kể với bà là: “Mẹ ơi, con khổ lắm, con bị chồng đánh...” thì liệu Fareeda có khuyên con bỏ đi rồi ly dị chồng hay không? Fareeda biết là bà sẽ không làm như thế. Umm Ahmed đã nghĩ gì không biết?
Fareeda biết dù người phụ nữ có nói gì đi chăng nữa cũng không thoát khỏi truyền thống văn hóa dân tộc. Ngay cả khi nó có nghĩa là bi kịch. Ngay cả khi nó có nghĩa là chết. Chí ít, Fareeda còn nhận ra được bà phải đứng ở đâu trong nền văn hóa của mình, chí ít bà còn biết chấp nhận, thay vì chỉ suốt ngày ngồi đấy mà ca thán rằng “giá như tôi đã làm gì khác đi.” Chỉ một người phụ nữ thôi không làm nên điều gì cả. Cần phải có cả một đội quân. Bà cứ tự nghĩ thế để an ủi mình nhưng đêm nay, những suy nghĩ ấy chỉ khiến bà thấy tủi thân thêm mà thôi.
