“Có điều gì đấy vô lý ở đây...” - Deya nói với Sarah vào một buổi chiều thứ Sáu, sau khi Sarah kể cho cô thêm một câu chuyện nữa về Isra. Họ ngồi tựa đầu bên cửa sổ, nhấm nháp cốc cà phê vanilla latte mà Sarah pha.
“Điều gì cơ?” - Sarah hỏi.
Deya đặt cốc xuống: “Nếu mẹ cháu thích sách thế thì tại sao mẹ cháu lại không muốn chị em cháu có cuộc sống tốt đẹp hơn?”
“Mẹ cháu muốn chứ!” - Sarah nói: “Nhưng mẹ cháu cũng chỉ cố được đến vậy thôi.”
“Thế tại sao mẹ cháu lại ngăn không cho chúng cháu đi học.”
Sarah nhìn cô bé, giật mình: “Cháu nói gì thế?”
“Có lần mẹ cháu gọi cháu là sharmouta..” - Deya nói, bụng cô bé xoắn lên khi cô nhớ lại ký ức ấy: “Rồi mẹ cháu bảo là cháu không được đi học nữa.”
“Isra sẽ không bao giờ nói như thế, nhất là với cháu!”
“Nhưng mẹ cháu có nói mà! Cháu nhớ!”
“Isra mà cô biết sẽ không bao giờ thốt ra cái từ đấy!” - Sarah nói: “Có phải chuyện này xảy ra sau khi cô bỏ đi không?”
“Cháu nghĩ chắc thế đấy!” - Deya nói, bỗng nhiên cảm thấy không chắc chắn. Hồi ấy cô còn bé quá. Mọi ký ức của cô bé đều rời rạc.
“Cháu có nhớ tại sao mẹ cháu nói thế không?”
“Cũng không hẳn ạ!”
“Cháu có nhớ là khi nào không?”
“Chắc là ngay trước khi xảy ra vụ tai nạn ô tô... Cháu không biết... Ý cháu lá, ký ức của cháu thì còn rõ ràng nhưng cháu không chắc chắn chính xác là như thế nào...”
“Cứ nói cho cô nghe...” - Sarah cắt ngang: “Nói cho cô nghe mọi thứ mà cháu nhớ!”
❀ ❀ ❀
Bên ngoài, bầu trời xám xịt và tối sầm lại khi Deya và Nora lên xe buýt đi học về. Khi họ xuống trạm dừng, mẹ họ đã đứng sẵn ở đấy đợi như thường lệ. Bụng người mẹ phồng lên một chút và cô bé tự hỏi không biết có phải mẹ lại có bầu hay không. Deya tưởng tượng đứa em thứ năm trong cái phòng ngủ chật hẹp của mình. Cô bé tự hỏi không biết em bé sẽ nằm ở đâu, không biết bố có mua một cái cũi nữa không, hay là nó sẽ nằm trong cũi của Amal và Amal sẽ nằm chung giường với mình và Nora. Mặt đứa bé hiện dần ra trong đầu Deya, càng ngày càng to hơn, khiến cô bé bị nghẹt thở. Deya hít một hơi thật sâu và nới lỏng ba lô ra khỏi vai mình.
Deya chạm vào tay khi mẹ với lấy cô bé. Isra trao cho Deya một nụ cười thật nhanh trước khi quay đi. Isra luôn cười với Deya như thế, mép chỉ hơi nhếch lên.
Ở phía sau, cô bé có thể nghe thấy bạn cùng lớp đang vẫy chào từ trên xe buýt: “Bye Deya! Hẹn gặp cậu vào ngày mai!”
Deya quay ra để vẫy tay chào. Khi cô bé quay người lại thì thấy mẹ đang quắc mắt nhìn mình.
“Tại sao mấy đứa con trai ấy lại nói chuyện với con?” - Mẹ nói. Cô bé thấy lạ khi mẹ mình lớn tiếng như vậy.
“Mấy bạn đó học cùng lớp con, mẹ à.”
“Tại sao con lại nói chuyện với các bạn trai trong lớp?”
“Vì đấy là bạn của con.”
“Bạn?”
Deya gật đầu và nhìn xuống đất.
“Con không thể làm bạn với đám con trai được! Mẹ nuôi con để con thành sharmouta à?”
Deya lùi lại, cảm thấy tổn thương vì những lời này: “Không! Mẹ à, con có làm gì đâu...”
“Uskuti![1] Con biết là con không được phép nói chuyện với con trai cơ mà! Con nghĩ cái gì vậy? Con là con gái Ả Rập. Con có hiểu không? Con gái Ả Rập!” Nhưng Deya không hiểu. “Nghe mẹ nói này, Deya! Mở tai ra mà nghe đây!” - Isra hạ giọng xuống, thì thầm: “Chỉ vì con được sinh ra trên đất Mỹ không có nghĩa con là người Mỹ. Chừng nào con còn sống trong cái gia đình này thì chừng ấy con sẽ không bao giờ trở thành người Mỹ.”
Deya không nhớ nổi đoạn đường về nhà hôm ấy, không nhớ nổi cô đã cảm thấy như thế nào khi phải bước từng bước rón rén trên vỉa hè, rồi lén chui xuống tầng hầm và trèo lên giường mình. Tất cả những gì Deya nhớ là khi cô trườn vào ga trải giường với cuốn sách trong tay - Matilda[2] - và cố gắng chạy trốn thực tại qua những trang sách. Cô ấn ngón tay vào giữa gáy sách, lật hết trang này đến trang kia cho đến khi không nghe thấy tiếng tai mình rung lên nữa.
Và điều tiếp theo, cô bé biết là mẹ xuống dưới nhà với mình. Cả căn phòng yên lặng và mẹ ngồi đó, bên mép giường, ôm lấy đầu gối. Bao lâu sau đó Deya mới nhích lại gần mẹ mình? Cô cũng không nhớ nổi. Tất cả những gì lúc đấy mà cô bé nhớ là cô đã chớp mắt nhìn đến tuyệt vọng để mong bắt gặp ánh mắt của mẹ mình, để thấy mẹ cười, dù chỉ là một tí ti thôi. Nhưng cô còn chẳng thấy hết được mặt mẹ mình nữa, chứ đừng nói là ánh mắt của bà. Cô bé với ra để chạm vào tay mẹ. Mẹ cô giật lại.
Deya đợi mẹ nói điều gì. Hay là mẹ đang nghĩ cách gì đấy để phạt cô bé? Và tại sao mà Deya lại không bị phạt kia chứ, cô bé hư lắm mà. Tại Deya khiến mẹ phải buồn, cô bé đâu cần thêm lý do gì nữa.
Deya tự hỏi không biết mình sẽ bị phạt như thế nào. Cô bé nhìn quanh phòng. Có cái gì đáng lấy đâu. Chỉ có vài món đồ chơi lăn lóc trên sàn. Cô bé nghĩ có khi mẹ sẽ lấy cái tivi đi. Hay là cái đài cát sét, chỉ để trừng phạt? Deya không chắc nữa. Cô bé chẳng có gì cả.
Nhưng rồi, Deya thấy cuốn sách đang nằm dưới tay mình và cô bé nhận ra là mình có thứ đáng để lấy. Deya bắt đầu nghĩ về những lời mẹ sẽ nói khi mẹ bắt cô bé phải đưa sách cho bà và từ nay cô sẽ bị cấm không được đến thư viện ở trường ở nữa, cô sẽ không được...
“Deya!” - Mẹ bắt đầu: “Bố con...”
Làm ơn đừng nói thế mà! Làm ơn đừng lấy sách của con đi!
“Nghe mẹ nói này..” - Giờ thì cả người mẹ đang run lên: “Mẹ biết là con rất yêu trường con..
Con sẽ làm tất cả mà, con xin mẹ đấy! Đừng lấy sách của con!
“Nhưng...” - Mẹ cô hít một hơi: “Con không thể đi học ở PS 170[3] nữa.”
Tim Deya như ngừng đập. Trong giây lát, cô bé cảm thấy choáng ngợp vì không thở được. Deya cảm thấy mình như một cuốn sách vậy, chịu áp lực bởi một trọng lượng vô hình dưới tấm bìa. Cô bé nuốt nước bọt: “Sao cơ ạ?”
“Không chỉ con, mà cả Nora nữa!”
“Không! Mẹ, con xin mẹ...”
“Mẹ xin lỗi, con gái!” - Isra nói, giọng nghẹn lại: “Mẹ rất xin lỗi! Nhưng mẹ không có sự lựa chọn nào khác cả.”
❀ ❀ ❀
[1] Tiếng Ả Rập: Câm miệng, ND.
[2] Tiểu thuyết dành cho thiếu nhi của nhà văn người Anh, Roald Dahl, ND.
[3] Trường tiểu học công ở quận Brooklyn, New York, ND.
★ ★ ★
“Đó có phải là khi cháu bắt đầu đi học ở trường đạo không?” - Sarah hỏi khi Deya kể xong câu chuyện: “Sau khi họ bắt cháu thôi học ở PS 170 ấy?”
“Cháu nghĩ thế!” - Deya nói: “Cô có biết tại sao họ lại không cho bọn cháu học ở đấy nữa không?”
Sarah lắc đầu, ngồi sang một bên.
“Từ từ đã..” - Deya nói: “Cô bỏ nhà đi năm nào?”
“Sao thế?”
“Cháu muốn biết!”
“Một chín chín bảy!”
“Thế là cô vẫn còn ở nhà!” - Deya nói: “Chắc cô phải nhớ gì chứ!”
Sarah nhìn xuống đầu gối: “Cô nghĩ chắc là vì cô bỏ đi. Chắc là họ sợ rằng có ngày cháu và em cháu lại giẫm vào vết xe đổ của cô.”
“Cũng có lý!”
Họ im lặng một lúc rồi Sarah nhìn vào mắt Deya: “Cháu có nhớ sau khi cô đi thì như thế nào không?”
“Cũng không hẳn! Sao ạ?”
“Điều cuối cùng cháu nhớ là gì?” - Sarah hỏi.
“Gì cơ ạ?”
“Cháu có nhớ lần cuối cháu nhìn thấy bố mẹ cháu không?”
Deya cân nhắc: “Cháu nghĩ... Cháu không chắc nữa!”
“Thế cháu nhớ gì?”
Deya cảm thấy sự nặng nề của ký ức trên đầu lưỡi mình, những lời mà cô chưa từng nói ra: “Bố mẹ cháu đưa bọn cháu ra công viên. Đó là điều cuối cùng mà cháu nhớ.”
“Kể cho cô nghe chuyện gì đã xảy ra đi!”
Deya đã tua lại ký ức này trong đầu cô rất nhiều lần trước khi cô có thể nhớ một cách chi tiết nhất: Mẹ đợi cô và Nora ở trạm xe buýt, còn Layla và Amal đang ngủ trong xe đẩy. “Nhà mình đi công viên!” - Mẹ nói, miệng nở nụ cười tươi nhất mà Deya từng thấy. Deya cảm thấy như trong tim mình đang có cầu vồng. Họ đi dọc xuống đại lộ số Năm, răng va lập cập, còn da thì sởn cả gai ốc vì lạnh. Xe cộ bấm còi inh ỏi. Người người vội vã bước qua. Khi họ đến ga tàu điện ngầm, Deya nhận ra là mẹ định đưa chị em họ lên tàu và bụng Deya thắt lại vì sợ, cô bé chưa bao giờ đi tàu cả. Deya liên tục hít thở khi họ bước xuống những bậc cầu thang bẩn thỉu. Ở dưới ga, ánh sáng lờ mờ làm cô bé bị đau mắt. Ga tàu xám xịt, dưới sàn đầy rác và bã kẹo cao su, rơi cả xuống đường ray. Chuột cống chạy giữa các thanh đường ray, Deya lùi ra xa khỏi mép ga. Ở cuối đường hầm, cô bé có thể thấy một ánh sáng lóe lên đang lao tới. Đó chính là tàu điện ngầm. Cô bé ôm lấy chân mẹ khi tàu chạy vụt qua. Khi đoàn tàu dừng trước mặt họ, cửa mở ra và Adam đứng ở đó. Bố Deya lao về phía mẹ con họ, tay ôm lấy cô bé. Rồi cả sáu người gia đình họ đi công viên.
“Vậy là Adam gặp mẹ con cháu ở trạm tàu điện ngầm và đưa các cháu đi công viên?” - Sarah hỏi.
“Vâng!”
Sarah nhìn cô trong im lặng.
“Gì ạ?”
“Không có gì!” - Sarah nói, lắc đầu: “Thế sau đó thì sao?”
“Cháu không biết!” - Deya ngồi thụp xuống ghế: “Cháu cố nhớ nhiều lần rồi nhưng cháu không thể. Cháu chỉ biết là có khi cháu tự bịa chuyện ra cũng nên. Có khi tất cả đều là do cháu bịa ra hết. Như thế mới lý giải được tại sao câu chuyện lại chẳng ăn khớp với nhau gì cả.”
“Cô xin lỗi...!” - Một lúc sau, Sarah nói.
“Cháu không hiểu nổi! Cô nói cô sẽ giúp cháu hiểu thêm về quá khứ nhưng cô còn không giải thích nổi tại sao mẹ cháu viết lá thư kia. Nhỡ có điều gì xảy ra với mẹ cháu sau khi cô đi thì sao? Làm sao mà cô biết được? Cô có ở với mẹ cháu đâu.”
“Cô xin lỗi!” - Sarah nhắc lại một lần nữa, mắt nhìn xuống sàn: “Ngày nào cô cũng nghĩ về chuyện ấy. Cô ước gì mình đã không bỏ mẹ cháu mà đi!”
Giờ thì Deya bắt đầu xả hết những gì mà cô bé đã giữ trong lòng bấy lâu, cô bé không ngăn nổi mình lại nữa: “Cô đã thử giúp mẹ cháu chưa? Nếu cô biết bố đánh mẹ cháu, tại sao cô không làm gì? Cháu tưởng cô thân với mẹ cháu lắm cơ mà?”
“Mẹ cháu là một người bạn, người chị của cô...”
“Thế thì tại sao cô không đưa mẹ cháu đi cùng? Tại sao cô lại bỏ mặc mẹ cháu? Tại sao cô lại bỏ mặc cả bọn cháu nữa?”
“Mẹ cháu không chịu đi với cô!” - Mắt Sarah ngấn nước: “Cô đã cầu xin mẹ cháu đi cùng với cô nhưng mẹ cháu không chịu. Có lẽ, cô nên cố cầu xin mẹ cháu thêm chút nữa. Đó là điều mà cô day dứt đến tận bây giờ. Nhưng lúc này, cô ở đây để giúp cháu.” -Cô lau nước mắt đi rồi nói tiếp: “Cô xin cháu đấy, Deya! Mẹ cháu cũng sẽ muốn cô giúp cháu!”
“Vậy thì cô giúp cháu đi! Nói cho cháu biết cháu phải làm gì!”
“Cô không thể nói cho cháu biết cháu phải làm gì được. Nếu chính cháu không tự quyết định được cho bản thân mình thì đâu còn ý nghĩa gì nữa? Dù cháu có làm gì cũng sẽ vô nghĩa nếu đó không phải là sự lựa chọn của cháu. Nó phải xuất phát từ bên trong cháu. Đó là cách duy nhất mà cô giúp cháu được. Vậy cháu muốn làm gì?”
“Cháu không biết! Chuyện đâu có đơn giản như vậy!”
“Nhưng nó là như thế! Cháu đang để những nỗi sự hãi che lấp suy nghĩ của mình. Cháu phải đào sâu vào bên trong chính mình. Cháu muốn làm gì?”
“Cháu muốn tự mình đưa ra quyết định! Cháu muốn có quyền được lựa chọn.”
“Vậy thì cháu làm đi! Bắt đầu từ bây giờ!”
Deya lắc đầu: “Cô nói nghe thì đơn giản lắm nhưng mọi chuyện đâu có thế! Cô không hiểu gì cả!”
“Cháu có thể nói gì với cô cũng được nhưng cháu không thể nói là cô không hiểu. Cô chưa bao giờ nói là sẽ dễ dàng cả. Nhưng đó là điều mà cháu phải làm.”
Deya thở dài, lấy tay xoa thái dương. Đầu cô thì đau, còn cơ thể cô thì đã mỏi nhừ. Cô bé không biết phải làm gì, hay phải bắt đầu từ đâu nữa. Deya đứng dậy để đi về: “Cháu phải đi đây!”
