“Nasser đang đợi cháu đấy!” - Fareeda bảo Deya khi cô đi học về: “Thay đồng phục ra! Nhanh lên!”

Phải cố gắng lắm, Deya mới không quay lại tra hỏi Fareeda ngay lúc đó. Suốt bao nhiêu năm qua, bà đã nói dối cô về Sarah! Bà còn đang giấu cái gì nữa? Nhưng Deya biết, sẽ tốt hơn nếu cô không thách thức Fareeda lúc này. Nó sẽ chỉ khiến cô gặp nhiều khó khăn nếu sau này cô muốn quay lại chỗ của Sarah, thế là cô cắn lưỡi và không nói gì cả, giậm chân chạy xuống cầu thang. Khi cô quay trở lại, Nasser và mẹ anh ta đang uống trà chai và nhấm nháp đĩa bánh quy ma’amool[1] trong phòng khách. Deya rót trà vào chén của cô với Nasser trước khi quay vào trong bếp, anh ta đi sát theo sau. Cô ngồi đối diện với anh ta, nâng chén trà lên sát mặt mình. Hơi nóng bốc lên làm cô cảm thấy thư thái.

“Xin lỗi đã để anh phải chờ!” - Cô nói.

“Không sao!” - Nasser nói: “Dạo này đi học thế nào?”

“Cũng bình thường.”

“Em có học được cái gì thú vị không?”

Cô nhấm một ngụm trà: “Cũng không có gì lắm.”

Họ rơi vào trạng thái im lặng khó xử, tay Nasser cứ sốt ruột mân mê chén trà của mình: “Em không nghĩ là em sẽ gặp lại anh đúng không? Em nghĩ là em đã làm anh sợ chạy mất dép?”

“Cho đến giờ có vẻ hiệu quả!” - Cô nói mà không buồn nhìn anh ta.

Anh khẽ cười: “Chà, có vẻ không hiệu quả với anh rồi.” Lại im lặng. “Thế bây giờ, chúng mình cũng nên nói về những bước tiếp theo nhỉ?”

Cô nhìn vào mắt anh ta: “Bước tiếp theo?”

“Ý anh là kết hôn ấy.”

“Kết hôn?”

Anh ta gật đầu.

“Kết hôn thì làm sao cơ?”

“Em nghĩ gì về việc lấy anh?”

Deya định mở mồm ra phản đối nhưng cô nghĩ sẽ tốt hơn nếu cô không thể hiện gì bây giờ. Cô cẩn kéo dài thêm những buổi gặp mặt này với anh ta cho đến khi cô biết mình phải làm gì. “Em không chắc em nghĩ gì nữa!” - Cô nói: “Em gặp anh mới có lần thứ hai.”

“Anh biết!” - Nasser nói, mặt đỏ ửng lên: “Nhưng người ta vẫn nói, nếu cái gì đúng thì mình sẽ linh cảm thấy nó ngay lập tức.”

“Có lẽ điều đó đúng khi mình đi chợ chọn mua giày.” - Deya nói: “Nhưng chọn bạn đời cần nghiêm túc hơn một chút, anh có nghĩ thế không?”

Nasser cười và Deya có thể thấy là cô đã chọc quê anh rồi. “Thật lòng nhé...” - Nasser nói: “...đây là lần đầu tiên anh đồng ý gặp mặt một cô gái đến lần thứ hai đấy. Ý anh là, anh gặp nhiều cô rồi... Mệt lắm, thật đấy, đi đám cưới người ta, mẹ anh tìm thấy không biết bao nhiêu là cô gái. Nhưng gặp họ xong rồi anh chẳng muốn tiến triển thêm gì cả.”

“Tại sao không ạ?”

“Chắc là tại anh không thấy giữa anh và họ có naseeb, anh đoán vậy. Em biết câu tục ngữ Ả Rập rồi đấy: Có duyên thì, dù có trên đỉnh núi cũng chạm tới dược, không duyên thỉ có giữa hai môi cũng chẳng với xong”

Chắc sự khinh bỉ của Deya phải hiện rõ lắm trên mặt cô lúc này.

“Sao thế?” - Anh hỏi: “Em không tin vào naseeb à?”

“Không phải là em không tin nhưng mà chỉ ngồi và đợi duyên số đến thì em thấy bị động lắm. Em ghét suy nghĩ rằng em không có chút quyền tự chủ nào với chính cuộc đời của mình.”

“Nhưng đấy chính là ý nghĩa của naseeb!” - Nasser nói: “Cuộc đời này đã định sẵn trước rồi, đã được maktub[2] hết rồi.”

“Thế buổi sáng anh còn mở mắt dậy làm gì? Anh mất công đi học, đi làm hay bước chân ra khỏi phòng làm gì, nếu cuộc đời anh có ra sao cũng không phải do anh quyết định?”

Nasser lắc đầu: “Số phận của anh đã được định sẵn không có nghĩa là anh sẽ nằm trên giường cả ngày. Nó chỉ có nghĩa là Chúa trời đã biết trước được những gì anh sẽ làm.”

“Nhưng anh không nghĩ là sự quy phục ấy khiến anh từ bỏ những quyết định của riêng mình ư? Kiểu như, nếu mọi thứ đã được viết sẵn hết cả rồi, thì đâu còn ý nghĩa gì nữa?”

“Cũng có thể!” - Nasser nói: “Nhưng nó cũng nhắc nhở anh về vị trí của mình trên thế giới này, giúp anh chống chọi với khó khăn khi mọi thứ không theo ý anh muốn.”

Deya phân vân không biết liệu cô thấy câu trả lời của anh yếu đuối hay dũng cảm nữa. “Em lại thích nghĩ là em có khả năng kiểm soát cuộc đời của chính mình.” - Deya nói: “Em muốn tin là em có quyền quyết định.”

“Chúng ta luôn có quyền quyết định. Anh chưa bao giờ nói là mình không có.” Deya nhìn anh, chớp mắt. Anh ta nói tiếp: “Thật thế mà! Như sự sắp đặt hôn nhân này chẳng hạn.”

“Chỉ có anh mới có thể đi khắp nơi và cầu hôn bất cứ cô gái nào anh muốn.” - Cô nói: “Nhưng em chẳng thấy em có chút quyền quyết định nào cả.”

“Có mà! Em có thể nói từ chối cho đến khi em gặp người thích hợp.”

Cô đảo mắt nói: “Với em, đó không phải là quyền quyết định.”

“Cũng tùy vào cách em nhìn vấn đề nữa.”

“Dù em có nhìn vào kiểu gì đi chăng nữa, cuối cùng em vẫn bị ép phải lấy chồng. Chỉ vì em được đưa ra sự lựa chọn không có nghĩa là em có quyền quyết định. Anh không thấy à?” - Cô lắc đầu: “Quyền quyết định không đi kèm với điều kiện. Con người ta chỉ thực sự có quyền quyết định khi họ được tự do.”

“Có lẽ vậy...” - Nasser nói: “Nhưng nhiều khi, con người ta không làm gì khác được ngoài cải thiện những gì mình đang có một cách tốt nhất có thể. Chỉ biết sống với thực tại và chấp nhận mọi thứ theo lẽ vốn dĩ của nó.”

Deya thở dài, trong cô rối ren những hoài nghi về suy nghĩ của chính mình. Cô không muốn chấp nhận mọi thứ theo lẽ vốn dĩ của nó. Cô muốn sống khác đi, muốn tự quyết định tương lai, cầm lái chính cuộc đời của mình.

“Thế bây giờ, bà bảo cậu ấy là cháu ưng nhé?” - Fareeda nói sau khi Nasser về. Bà đang đứng ở bên cửa bếp, môi nhấm nháp một tách kahwa.

“Cháu cần thêm thời gian.” - Deya nói.

“Đến giờ này, ít nhất cháu cũng phải biết là cháu có thích cậu ta hay không rồi chứ?”

“Cháu còn chẳng biết gì mấy về anh ta, Teta à.”

Fareeda thở dài: “Bà đã kể cho cháu nghe chuyện bà gặp ông cháu như thế nào chưa?” Deya lắc đầu. “Lại đây, lại đây! Bà kể cho cháu nghe!”

Fareeda bắt đầu kể chuyện về đêm tân hôn của bà, gần năm mươi năm trước, trong trại tị nạn al-Am’ari[3]. Lúc đó, bà mới bước sang tuổi mười bốn.

“Cả bà và chị bà, bà Huda, đều lấy chồng hôm ấy..” - Fareeda nói: “Lấy hai anh em. Bà nhớ bà ngồi trong trại, tay nhuộm màu henna, mắt lấm lem phấn kohl, trong khi mẹ bà đang cuốn tóc cho hai chị em bà bằng mấy cái kẹp tóc mà bà ấy mượn từ hàng xóm. Phải đến khi ký hợp đồng hôn nhân xong xuôi, hai chị em bà mới được nhìn thấy chồng mình lần đầu tiên! Bà với bà Huda rất run khi được mẹ dẫn hai chị em sang chỗ họ. Người anh cao và gầy mắt nhỏ, mặt lấm tấm tàn nhang; người em da rám nắng, vai rộng, tóc màu quế. Người em cười. Ông ấy có hàm răng trắng đẹp và bà nhớ là mình đã thầm ước ông ấy là chồng mình. Nhưng mẹ bà kéo khuỷu tay bà đến chỗ người anh và thì thầm: Từ giờ trở đi, người đàn ông này sẽ là tổ ấm của con.”

“Nhưng đó là cả triệu năm về trước rồi..” - Deya nói: “Chỉ vì bà được gả đi như thế không có nghĩa là cháu cũng nên bước theo vết xe đổ của bà.”

“Cháu đâu có bước theo vết xe đổ của bà!” - Fareeda nói: “Cháu đã từ chối vài người rồi cơ mà! Và cháu mới gặp Nasser có lần thứ hai! Có ai bảo cháu phải cưới cậu ấy ngay ngày mai đâu. Ngồi với cậu ấy thêm vài lần nữa, để hai đứa có cơ hội tìm hiểu nhau.”

“Thế gặp anh ấy năm lần sẽ giúp cháu hiểu anh ấy ạ?”

“Chẳng ai hiểu ai đâu, con gái ạ. Dù có ở với nhau cả đời người.”

“Đó là lý do tại sao chuyện này thật nực cười.”

“Ừ, nực cười nhưng người ta vẫn cứ làm thế suốt bao thế kỷ rồi đấy.”

“Có lẽ đó là lý do tại sao mà ai cũng thật khổ sở.”

“Khổ sở?” - Tay Fareeda vẫy trong không khí: “Cháu nghĩ cháu khổ? Đúng là không thể tin được!” Deya lùi lại, cô biết chuyện gì chuẩn bị đến. “Cháu chưa bao giờ biết khổ là gì. Bà mới có sáu tuổi khi gia đình bà phải chuyển đến trại tị nạn, cả nhà ở một cái lều trong góc, chỉ có một phòng duy nhất, cố gắng tránh xa những cái cống không nắp và những cái xác thối rữa trên đường. Cháu sẽ không tin nổi lúc đó trông bà dơ duốc thế nào đâu - tóc rối bù, quần áo bẩn, chân đen xì như than. Bà vẫn thường thấy mấy cậu con trai đá bóng bên cống hay đi xe đạp trên đường đất và bà ước gì mình có thể chạy ra chơi cùng. Nhưng ngay cả khi bà mới chỉ là một đứa trẻ, bà đã biết chỗ của mình là ở đâu. Bà biết rằng mẹ mình cần giúp đỡ một tay - lúc đó bà ấy còn đang ngồi xổm trước cái xô, giặt quần áo với bất kỳ loại nước nào kiếm được. Ngay cả khi bà mới chỉ là một đứa trẻ, bà đã biết, trước hết mình là một người phụ nữ.”

“Nhưng đó là năm mươi năm trước ở Palestine...” - Deya nói: “Giờ mình sống ở Mỹ rồi bà ạ. Đó không phải là lý do tại sao bà đến đây ư? Để có một cuộc sống tốt hơn? Chẳng phải điều đó có nghĩa là chúng cháu cũng sẽ có một cuộc sống tốt hơn?”

“Nhà ta không đến đây để nuôi dạy con gái thành người Mỹ.” - Fareeda nói: “Vả lại, phụ nữ Mỹ cũng lấy chồng, cháu biết đấy. Nếu không phải ở tuổi cháu, thì cũng sớm thôi. Ở đâu thì phụ nữ cũng phải kết hôn mà thôi.”

“Nhưng nó không công bằng!”

Fareeda thở dài: “Thì bà có bao giờ nói là nó công bằng đâu con gái.” - Giọng bà hạ xuống, tay bà đặt lên vai Deya: “Nhưng đất nước này không an toàn cho những cô gái như cháu. Bà chỉ muốn cháu được bảo vệ mà thôi. Nếu cháu sợ mình đang tiến đến hôn nhân nhanh quá thì cũng không sao. Bà hiểu. Cháu có thể gặp Nasser nhiều lần cho đến khi cháu thấy thoải mái. Như thế có được không?”

Như thể cứ gặp một người lạ mặt thêm vài lần nữa sẽ giúp cô cảm thấy bớt đi phần nào sự bất định về mọi thứ trước những lời nói dối của ông bà cô vậy. Nhưng chí ít thì cô có thêm thời gian để quyết định xem mình phải làm gì.

“Cũng được ạ.”

“Tốt!” - Fareeda nói: “Nhưng hứa với bà một điều...”

“Gì ạ?”

“Cháu cần phải buông bỏ quá khứ, con gái ạ. Để cho mẹ cháu đi!”

Deya không buồn nhìn vào mắt Fareeda khi cô đi xuống nhà để thay quần áo.

* * *

Tối hôm đó, sau khi Deya và các em cô ăn tối và lui về phòng, Deya kể với Nora về chuyện cô tới gặp Sarah. Ban đầu, cô chỉ định giữ chuyện này cho riêng mình nhưng cô biết Nora sẽ nghi ngờ nếu cô trốn học thêm lần nữa. Suốt cả cuộc nói chuyện, Nora không hỏi thêm gì cả, chỉ im lặng lắng nghe - điểm tĩnh, chăm chú như thể cô bé đang nghe một câu chuyện mà Deya vẫn kể mỗi đêm, thi thoảng lại quay về phía cửa nghe ngóng xem Fareeda có ở đấy hay không.

“Chắc cô có gì quan trọng muốn nói cho chị biết..” - Nora nói sau khi Deya kể xong: “Chứ không thì cô đã chẳng liều liên lạc với chị làm gì.”

“Chị không biết nữa. Cô nói cô muốn giúp chị nhưng chị cảm giác như cô ấy đang giấu chị điều gì đó.”

“Kể cả có thế đi chăng nữa, cũng phải có lý do thì cô ấy mới liên lạc với chị. Rồi có lúc, cô phải nói với chị thôi.”

“Chị sẽ cố tìm ra vào ngày mai.”

“Gì cơ? Chị lại trốn học nữa á? Nhỡ chị bị bắt thì sao?”

“Không ai bắt được chị đâu. Hơn nữa, em không tò mò xem cô muốn nói gì à? Teta đã nói dối chúng ta suốt bao nhiêu năm qua. Nếu chuyện của Sarah bà còn nói dối được, biết đâu bà đang giấu chúng ta điều gì nữa thì sao? Chúng ta xứng đáng được biết sự thật.”

Nora nhìn cô không chớp mắt một lúc lâu. “Chị phải cẩn thận đấy!” - Cô bé nói: “Chị không biết người phụ nữ này là ai! Chị không tin cô ta được!”

“Đừng lo! Chị biết mà!”

“Đúng rồi!” - Nora nói, miệng nở một nụ cười tinh quái: “Em quên mất là mình đang nói chuyện với ai.”

❀ ❀ ❀

[1] Một loại bánh quy của người Ả Rập làm từ quả chà là và các loại như hạt dẻ cười hay hạt óc chó, ND.

[2] Một từ trong tiếng Ả Rập chỉ quan niệm của người Hồi giáo, tin rằng số phận của họ đã được thánh Allah viết sẵn, ND.

[3] Trại tị nạn của người Palestine ở phía Nam thành phố Al Bireh tại trung tâm Bờ Tây, ND.