“Bà vừa mới nói chuyện xong với mẹ Nasser qua điện thoại đấy!” - Fareeda nói với Deya khi cô đi học về. Mắt bà tràn đầy mãn nguyện: “Cậu ta sẽ qua gặp cháu thêm một lần nữa vào ngày mai.”

Trong phòng khách, Deya rót cho Fareeda một tách chai, tai cô chỉ nghe có một nửa. Cô không thể ngừng suy nghĩ về người phụ nữ ở BOOKS AND BEANS. Cô có nên trốn học để gặp cô ta hay không? Nhỡ đâu giáo viên của cô gọi cho Fareeda và báo là cô không đi học thì sao? Nhỡ đâu khi đi tìm cái hiệu sách cô lại bị lạc thì sao? Nhỡ có điều gì xảy ra với cô trên tàu thì sao? Cô vẫn nghe những câu chuyện rùng rợn về tàu điện ngầm, nào là phụ nữ hay bị cướp, hiếp, hoặc thậm chí cả bị giết nữa, sâu trong những góc tối tăm. Nhưng cô không tài nào có đủ tiền để gọi taxi, nhất là chỉ với mấy đồng lẻ mà Fareeda thường cho cô để mua nước ở máy bán tự động. Nhưng cô phải thử... Cô phải biết tại sao người phụ nữ kia liên hệ với mình. Cô không thể sống tiếp mà cứ hồ nghi thế này được.

“Bà cũng ngạc nhiên là Nasser muốn gặp cháu lần nữa cơ đấy!” - Fareeda tiếp tục, tay với lấy cái điều khiển: “Nhất là cả khi biết cháu tìm đủ mọi cách khiến cho ai có ý định cầu hôn cháu mà bà tìm được trong năm nay đều chạy mất dép. Thế nào mà cậu bé ấy lại nhìn thấu được sự ngớ ngẩn của cháu.”

“Cháu chắc là bà vui rồi.” - Deya nói.

“Ồ, tất nhiên là bà phải vui chứ!” - Fareeda bấm chuyển kênh: “Một chàng rể tốt là tất cả những gì một người mẹ muốn cho đứa con gái của mình.”

“Đây có phải điều mà bà muốn cho chính con gái của bà hay không? Ngay cả khi nó đồng nghĩa với việc bà sẽ không bao giờ nhìn thấy cô ấy lần nữa?” - Fareeda gả Sarah đi cho một người đàn ông ở Palestine khi Deya còn nhỏ và từ đó Deya chưa gặp lại cô mình.

“Cái đó khác!” - Fareeda nói. Tay bà run lên và bà đặt điều khiển tivi xuống. Nhắc đến Sarah làm cho Fareeda cảm thấy như bị ai đó đánh vào dây thần kinh của mình. “Bà cưới chồng cho cháu ở ngay đây, trong chính khu Brooklyn này. Bà không để cháu đi đâu cả!”

“Kể cả thế!” - Deya nói: “Bà có nhớ cô ấy không?”

“Có nhớ hay không thì làm được gì? Nó đi rồi, mọi thứ đâu có thay đổi được nữa. Bà đã nói với cháu cả ngàn lần là không được nhắc đến con bà trong cái nhà này. Sao cháu cứ khó khăn vậy nhỉ?”

Deya nhìn đi chỗ khác. Cô muốn giậm chân quanh phòng, muốn đá vào tường vào cửa, muốn đập vỡ kính cửa sổ. Cô muốn hét vào mặt Fareeda. Cháu không muốn nghe theo lời bà nữa! Cô sẽ nói thế với bà. Cho đến khi bà nói cho cháu nghe sự thật về bố mẹ cháu! Nhưng khi hít một hơi, những câu nói ấy trong đầu cô tan rã. Cô đủ hiểu bà cô để biết rằng bà sẽ không bao giờ thú nhận điều gì. Nếu Deya muốn câu trả lời, cô phải tự tìm hiểu lấy.

Sáng hôm sau, ở bến xe buýt, Deya đã đưa ra quyết định của mình. Cô sẽ đi đến hiệu sách.

“Nghe này!” - Cô nói với các em mình khi họ đứng đợi xe buýt cùng nhau: “Hôm nay chị không đi học.”

“Thế chị đi đâu?” - Nora hỏi, nhìn cô dò hỏi. Deya có thể thấy Layla và Amal đang nhìn cô với ánh mắt hoài nghi.

“Chị có chuyện phải làm..” - Cô có thể cảm thấy cái đầu nhọn của tấm danh thiếp trong túi áo jilbab[1] của cô: “Một chuyện rất quan trọng!”

“Nhưng là chuyện gì?” - Nora hỏi.

Deya cố bịa ra một lời nói dối thuyết phục: “Chị đi đến thư viện để điền đơn tuyển sinh đại học.”

“Mà không xin phép Fareeda á?”

“Nhỡ chị bắt thì sao?” - Layla nói: “Fareeda sẽ giết chị mất.”

“Chị ấy nói đúng đấy!” - Amal thêm vào: “Em không nghĩ đấy là ý kiến hay đâu.”

Deya chuyển ánh nhìn sang chiếc xe buýt đang đi tới. “Đừng lo cho chị!” - Cô nói: “Chị biết mình đang làm gì mà.”

Khi chiếc xe buýt đã khuất bóng ở sau góc phố, Deya lấy tấm danh thiếp của hiệu sách ra và đọc lại địa chỉ một lần nữa: Số 800, đường Broadway, New York, NY, 10003.

Mắt cô nheo lại đọc dòng chữ in bé tí, chợt nhận ra rằng cái hiệu sách này không phải ở Brooklyn mà ở Manhattan. Trong cô trào lên cảm giác vừa hoảng loạn vừa buồn nôn. Cô mới chỉ đến Manhattan có vài lần, lúc nào đi cô cũng ngồi ghế sau trên xe của Khaled. Làm sao cô tự đến đó một mình được đây? Cô hít một hơi thật sâu. Cô vẫn sẽ phải hỏi phương hướng như đã định. Không có gì thay đổi cả. Cô đi bộ đến ga tàu điện gần nhất ở đại lộ Bay Ridge và đi xuống những bậc thang tối om, tim cô đập liên hồi, thình thịch - thình thịch - thình thịch. Ga tàu đông đúc với những khuôn mặt xa lạ. Trong giây lát, Deya đã muốn quay lại và chạy ngay về nhà. Cô đứng sững lại, nhìn đoàn người vụt qua, lắng nghe tiếng bíp bíp khi họ quẹt thẻ để đi qua hàng rào kim loại. Có một cái quầy lát kính ở phía cuối sân ga, với một người đàn ông ngồi lọt thỏm trong đó. Deya tiến về phía ông ta.

“Chú ơi cho cháu hỏi...” - Cô ấn tấm danh thiếp lên kính: “Chú có thể chỉ cho cháu đến địa chỉ này được không ạ?”

“Broadway à?” - Đôi mắt ông ta hướng lên trần: “Đi tàu chữ R nhé. Hướng Broadway.”

Cô nhìn ông ta, mắt chớp chớp.

“Đi tàu chữ R.” - Ông nhắc lại một lần nữa, chậm rãi hơn: “Đi về khu phố trên[2] đến đại lộ Forest Hills, số Bảy Mươi Mốt. Xuống ở phố số Mười Bốn, ga của quảng trường Union.

Tàu chữ R. Phố trên. Ga quảng trường Union. Cô cố nhớ từng chữ một.

“Cảm ơn chú!” - Cô nói, lấy trong túi ra vài tờ đô la: “Vé tàu bao nhiêu ạ?”

“Khứ hồi?"

Cô lặp lại từ ngữ không quen thuộc ấy: “Khứ hồi ấy ạ?"

“Ừ."

“Cháu không chắc mình hiểu nó nghĩa là gì."

“Là đi hai chiều. Đi lên phố và đi về."

“A..” - Cô cảm thấy mặt mình bỏng rát. Chắc chú ấy nghĩ cô ngố tàu lắm đây. Nhưng đó không phải lỗi của cô. Làm sao cô hiểu được những biệt ngữ của người Mỹ? Từ bé đến lớn, ông bà cô chỉ cho cô xem những kênh truyền hình Ả Rập.

“Vâng." - Cô nói: “Thế thì cho cháu mua vé hai chiều ạ."

“Bốn đô năm mươi."

Thế là gần hết nửa chỗ tiền tiêu vặt trong tuần của cô rồi! Cô đưa những tờ tiền còn ấm của mình qua ô cửa kính. Cũng may là cô đều dành hầu hết chỗ tiền tiêu vặt của mình để tiết kiệm. Cô chỉ tiêu tiền khi mua sách. Cô thường mua lại sách từ các sạp hàng đồ cũ bày trước sân[3], hay từ cuốn catalog của trường và cả từ chính bạn cùng lớp của cô, những người đã quen với việc bán cho cô những cuốn tiểu thuyết cũ trong suốt nhiều năm qua. Cô biết họ cảm thấy thương hại cô vì cô không có một gia đình bình thường.

Một tiếng rầm từ xa làm Deya giật mình. Cô vội cầm chiếc thẻ tàu điện ngầm màu vàng mù tạt rồi vội vàng chạy tới những cái cột kim loại. Thêm một tiếng rầm nữa, lần này hung hăng hơn. Từ những chuyển động hối hả xung quanh, Deya nhận ra những âm thanh đó đến từ những toa tàu và mọi người đang vội vàng chạy đến để cho kịp chuyến. Cô đảo bước cùng họ, bắt chước sự thanh thoát khi họ quẹt cái thẻ tàu qua rãnh kim loại một cách trơn tru. Khi cái thẻ có vẻ không hoạt động, cô quẹt thêm một lần nữa, cẩn thận hơn. Bíp. Được rồi! Cô đẩy cái cửa xoay và bước qua.

Giữa ga tàu tối om, Deya cắn móng tay, nhìn xung quanh lo lắng. Tiếng ồn của những toa tàu đến và đi khiến cô nhảy dựng lên. Có một người đàn ông khiến cô phải chú ý khi anh ta đi về phía cuối ga tàu. Anh ta kéo khóa quần xuống và một dòng nước đổ xuống đường ray trước mặt anh. Phải mất một lúc, cô mới nhận ra là anh ta đang đái bậy. Cô bắt đầu thở hổn hển và cô quay mặt đi, cố tập trung nhìn vào một con chuột cống đang chạy lon ton trên đường ray. Không lâu sau cô nghe thấy thêm một tiếng rầm, rồi đến tiếng huýt sáo văng vẳng đâu đây. Nhìn lên, cô thấy một tia sáng lóe lên từ đường hầm ở phía cuối ga tàu. Tàu chữ R đã đến. Cô hít một hơi thật sâu khi nó phóng vụt qua cô rồi rung lên và từ từ dừng lại.

Trên tàu chật kín những ồn ào, chen chúc hằng ngày. Xung quanh cô, người thì nhìn vô hồn về phía trước, người lại dán mắt vào điện thoại. Có người Ý, Trung Quốc, Hàn Quốc, Mexico, Jamaica... đủ mọi loại sắc tộc mà Deya có thế hình dung. Nhưng ở họ có nét gì đấy rất Mỹ. Đó là nét gì vậy? Deya nghĩ phải chăng đó là cách họ nói chuyện to tiếng, hoặc ít ra là to tiếng hơn cô. Hay đó là cái cách họ đứng trên tàu đầy tự tin, không cảm thấy có lỗi khi chiếm lấy không gian của người khác.

Quan sát họ, một lần nữa Deya hiểu cái cảm giác làm người đứng ngoài. Cô cứ hình dung ra cảnh họ cúi xuống nhìn cô như những vị thẩm phán trong một phiên tòa. Cô là cái loại người gì? Cô tưởng tượng họ đang nghĩ như thế. Sao cô lại ăn mặc như thế này? Cô có thể thấy sự phán xét ủ sâu trong đôi mắt của họ. Cô có thể cảm thấy họ đang quan sát nỗi sợ của cô khi phải đứng đây, sự lưỡng lự khi cô di chuyển, bộ trang phục cô đang mặc và chỉ nhiêu đó thôi là đã đủ để họ ra quyết định rằng họ biết mọi thứ về cô. Rõ ràng, cô phải là nạn nhân của một nền văn hóa áp bức, còn nếu không thì chắc hẳn cô là hiện thân của một truyền thống man rợ. Khả năng cao cô là người vô giáo dục, chưa được khai hóa. Cô không là ai cả. Có khi, cô còn là một phân tử cực đoan, một tên khủng bố. Cả một chủng tộc, với văn hóa và những trải nghiệm riêng, bị pha loãng ra để trở thành một câu chuyện.

Vấn đề ở đây là, cho dù họ có thấy gì, hoặc nghĩ gì về cô đi chăng nữa, trong chính mắt Deya cũng không thấy mình có gì tốt đẹp. Tâm hồn bị xé ra làm đôi. Giằng co giữa những giới hạn. Ở đây hay ở đó đâu có quan trọng gì. Cô không thuộc về cả hai.

Phải mất đến gần năm phút bị chẹt cứng trong toa tàu, cô mới tìm thấy một chỗ ngồi. Cuối cùng thì một người phụ nữ cũng đẩy cái vali bằng da của cô ta ra và thế là Deya có chỗ để ngồi xuống. Deya quan sát cô ta. Da sáng màu. Tóc màu mật ong. Cặp kính tròn một cách hoàn hảo màu đồi mồi. Trông cô ta ngồi đó thật tự tin, mặc chiếc váy ngắn màu đen. Chân cô ta dài và săn chắc, mùi nước hoa của cô ta phảng phất quanh Deya. Những bông hoa. Deya nghĩ chắc cô ta phải là ai đó quan trọng lắm. Giá mà chính cô, Deya, cũng có thể trở thành một người quan trọng. Có quá nhiều thứ cô muốn làm, quá nhiều nơi cô muốn đi, vậy mà cô vẫn ở đây, thậm chí phải chật vật mãi mới lên được tàu - một việc tưởng như đã quá đỗi quen thuộc với không biết bao nhiêu người, đến nỗi họ đi mà không buồn suy nghĩ đến lần thứ hai.

Giờ thì đến lượt người phụ nữ ấy nhìn chằm chằm vào cô. Deya cố nở một nụ cười. Ngày nay, những người như cô ấy mặc quần jean và áo phông còn khó, huống gì là đội hijab và mặc jilbab như Deya. Đúng là không công bằng cho cô khi phải sống như thế này, luôn luôn sợ hãi không biết mọi người thấy gì khi họ nhìn vào mình. Cuối cùng, cô cũng hiểu tại sao Fareeda cấm không cho chị em cô đội hijab khi không đến trường và thấy nỗi sợ hãi có thể ép con người ta phải che đậy bản chất của mình.

Sau vài hơi thở sâu, Deya lén nhìn xung quanh toa tàu. Cô hướng mắt đến đâu là thấy mọi người đang chăm chăm nhìn mình đến đấy. Cái cảm giác ấy lại trào lên trong ngực cô. Cô nuốt nước bọt, cố gắng đẩy nó xuống nhưng nó bám chặt lấy cô nơi cuống họng. Cô quay mặt vào phía cửa sổ tối đen. Tại sao lúc nào cô cũng sợ hãi, nhạy cảm, cũng bị ảnh hưởng bởi thế giới xung quanh đến vậy? Cô ước gì mình có thể trở nên mạnh mẽ hơn, ước gì mình có thể trở thành người ca một bài ca buồn mà không bật khóc, đọc những tin tức khủng khiếp mà không thấy phát bệnh, một người không cảm thấy quá sâu sắc về mọi thứ. Nhưng cô lại không phải là người như thế.

Chuyến tàu chữ R tưởng như cứ đi mãi, dừng lại ở vô số ga. Deya nhìn ra ngoài cửa sổ, mỗi lần qua ga cô đều đọc đi đọc lại biển hiệu đến ba lần để biết chắc là cô không bỏ lỡ điểm dừng của mình. Phố Mười Bốn - Ga quảng trường Union. Đến phố Court, nhân viên tàu báo đây là ga cuối ở Brooklyn và Deya nhận ra là đoàn tàu chuẩn bị băng qua một đường hầm dưới sông Hudson. Nghĩ về việc đi dưới mặt nước vừa làm cô sợ lại vừa khiến cô thấy thích thú. Cô tự hỏi không biết người ta làm thế nào mà xây được đường hầm dưới nước nhỉ, những thiết kế như thế mới thật phi thường làm sao. Cô cố tưởng tượng ra chính mình một ngày nào đó cũng tạo ra một cái gì đó thật đẹp, rồi bằng cách nào đó thay đổi thế giới... Nhưng, cô không thể. Sớm thôi, cô sẽ phải lấy chồng, sau đó thì cô sẽ ra sao? Cô sẽ sống cuộc đời như thế nào? Một cuộc đời của những trách nhiệm đã được định trước. Cô bóp chặt tấm danh thiếp trong tay. Nhưng có lẽ nào Fareeda đã đúng? Có khi cuộc đời cô sẽ khác cuộc đời của Isra? Có khi, Nasser sẽ để cô làm những gì mà cô muốn. Có khi lấy chồng, cô sẽ tìm thấy tự do.

❀ ❀ ❀

[1] Áo choàng dài, rộng để mặc bên ngoài của phụ nữ Hồi giáo, ND.

[2] Uptown New York: phía Bắc Central Park (Công viên Trung Tâm), ND.

[3] Nguyên tác: "yard sale", dùng để chỉ các món đồ gia dụng không dùng đến được các gia đình người Mỹ mang bày bán trước sân nhà mình, ND.