Chính Fareeda là người đưa ra ý kiến không nên cho Deya bú sữa mẹ. Cho con bú khiến Isra không mang thai được còn Adam cần có ngay một đứa con trai. Isra nghe theo lời bà mà không phản đối gì hết, pha những bình sữa hộp ở trên chạn bếp và hy vọng - Fareeda biết điều này - cô sẽ giành lại được sự yêu quý từ bà. Bà quan sát bộ ngực căng phồng của Isra và cảm giác tội lỗi lại dâng lên trong lồng ngực bà. Cái cảnh quen thuộc ấy gợi lại một ký ức xưa cũ. Fareeda đẩy nó sang một bên. Cứ sống mãi trong quá khứ cũng chẳng có ích gì, bà tự nhủ với mình như thế.

Và đúng như dự tính, bốn tháng sau, Isra lại có bầu.

Khi lái xe về nhà từ phòng khám của bác sĩ Jaber, Fareeda ngồi ghế trên. Bên cạnh bà, Khaled đang lấy ngón tay gõ vào vô lăng, miệng ngân nga theo những giai điệu của ca sĩ người Ai Cập, Umm Kulthum. Qua gương chiếu hậu, Fareeda thấy Isra ở đằng sau đang ôm chặt Deya, mắt nhìn lơ đãng ra ngoài cửa sổ, ngắm đàn chim bồ câu rỉa vụn bánh mì trên vỉa hè. Fareeda quay mặt về phía cô.

“Mẹ bảo con có đúng không?” - Fareeda nói: “Mẹ biết là con sẽ có bầu sớm thôi nếu con không cho con bú.”

Isra cười: “Con mong là Adam sẽ vui!”

“Tất nhiên là nó sẽ vui rồi!”

“Nhưng nhỡ bây giờ anh ấy không muốn có thêm em bé thì sao ạ?”

“Vớ vẩn! Con cái là chất keo gắn kết vợ chồng lại với nhau.”

“Nhưng nhỡ..” - Isra ngưng lại, hít lấy một hơi thật sâu: “Nhỡ lại là con gái thì sao ạ?”

“Không, không, không!” - Fareeda nói, ngồi lại vào chỗ của mình: “Lần này sẽ là con trai. Mẹ linh cảm được điều ấy.”

Khaled nhướn mày đầy hoài nghi: “Bà linh cảm được sao?”

“Đúng, tôi linh cảm được chứ! Đấy là bản năng của một người phụ nữ!”

“Ừ hẳn thế rồi! ” - Ông vừa nói vừa cười: “Tôi không biết tại sao bà vẫn cuồng con trai đến thế. Alhamdulillah, chúng ta có đủ rồi.”

“À, thế cơ hả?” - Fareeda quay về phía ông: “Thế tôi hỏi cái lòng tốt của ông để ở đâu khi tôi mang bầu, hay là ông quên mất ông đã hành hạ tôi như thế nào rồi?”

Ông nhìn đi chỗ khác, mặt đỏ bừng lên.

“Giờ ông không có gì để nói nữa đúng không?”

“Bikafi!” - Khaled lườm bà sắc lẹm: “Đủ rồi đấy!”

Fareeda lắc đầu. Sao suốt bao năm mà ông vẫn vô cảm đến vậy, sau tất cả những gì ông đã bắt bà trải qua? Sau tất cả những gì bà đã làm cho ông? Tại ông hết. Bà hít một hơi thật sâu, cố đẩy suy nghĩ ấy ra khỏi đầu. Fareeda hiểu vị trí của bà trong thế giới này. Những vết thương từ tuổi thơ - cái đói, cái nghèo và sự bóc lột - đã dạy cho bà biết mọi sang chấn ở trên đời đều gắn liền với nhau, không thể tách rời. Bà không hề ngạc nhiên khi cha bà về nhà và đánh mẹ con bà không thương tiếc, vì bi kịch Nakba vẫn cuộn lên trong huyết quản của ông. Và bà cũng không hề ngạc nhiên khi lấy phải một người đàn ông đánh vợ. Làm sao ông không đánh bà được kia chứ, khi mà họ nghèo đến nỗi cuộc sống của họ chỉ toàn ô nhục? Bà biết nỗi khổ của người phụ nữ bắt đầu từ nỗi khổ của người đàn ông, rằng món nợ của người này rồi cũng thành món nợ của người kia. Liệu những người đàn ông trong cuộc đời bà có hành hạ bà, nếu chính họ không bị ngược đãi, vùi dập? Fareeda e rằng câu trả lời là không. Chính sự nhận thức về nỗi đau đằng sau nỗi đau đã giúp bà vượt qua được quá khứ bạo lực của Khaled và không để nó phá hủy bà. Ủ rũ cả ngày thì cũng đâu có ích gì. Bà đã quyết định từ lúc mới cưới rằng, bà sẽ chỉ tập trung vào những thứ mà bà có thể kiểm soát được.

Bà rời mắt khỏi Khaled và hướng sang phía gương chiếu hậu. “Đừng nghe lời ông ta!” - Bà nói với Isra: “Inshallah, lần này con sẽ có con trai.”

Nhưng Isra vẫn có vẻ lo lắng.

Fareeda thở dài: “Và kể cả là con gái, chắc là không phải đâu, nhưng nếu, lạy Chúa, có thế đi chăng nữa, thì đấy cũng chưa phải là ngày tận thế.”

Isra nhìn vào mắt bà: “Không phải thật chứ ạ?”

“Không!” - Fareeda nói: “Con lại mang bầu thêm lần nữa thôi, có gì đâu.” Isra mới may mắn làm sao. Giá như cũng từng có ai tốt với bà như thế.

* * *

“Đi thôi.” - Fareeda đứng trước cửa bếp và ghé mắt xuống nhìn Isra trong bộ váy ngủ màu hồng nhạt. Cô đang quỳ xuống để với lấy cái mạng nhện dưới tủ lạnh. Họ vừa lau xong nhà, nhồi bột và đặt một nồi đậu bắp hầm lên bếp để ninh.

“Mình đi đâu vậy mẹ?” - Isra hỏi.

Fareeda vuốt đường viền áo choàng màu xanh dương đậm của mình cho thẳng, rồi kéo nó ra để che cái phần giữa “phì nhiêu” của bà. “Mẹ con mình đi thăm Umm Ahmed, bạn của mẹ.” - Fareeda nói: “Con dâu cô ấy vừa đẻ con trai. Cháu trai đầu tiên của Umm Ahmed.”

Tay Isra trôi xuống phía bụng của cô. Cô giật mạnh tay mình ra. Fareeda biết chủ đề này khiến Isra không được thoải mái. Quan sát Isra kéo mép váy ngủ, bà còn thấy thương cho cô gái này. Có lẽ bà không nên đặt quá nhiều áp lực vào cô. Nhưng nếu không thế, làm sao bà giữ được dòng giống nhà mình ở cái xứ sở này? Làm sao họ đảm bảo được thu nhập trong tương lai? Vả lại, cũng chẳng riêng gì Isra bị dè bỉu vì đẻ con gái. Mọi thứ vốn đã vậy rồi, Fareeda nghĩ. Có thể là chúng không công bằng thật nhưng quy tắc phải do bà đẻ ra. Đó chỉ là cách thế giới này vận hành mà thôi. Và Isra không nằm ngoài cái nguyên lý ấy. Bầu không khí ngoài trời tươi mát nhưng chóp mũi họ vẫn cảm thấy buôn buốt vì những cơn gió bị bỏ lại từ mùa đông. Fareeda dẫn đường và Isra đi theo cùng với Deya nằm trong xe đẩy. Fareeda cũng chẳng nhận ra là cả hai chưa hề rời nhà từ ngày họ đến phòng khám của bác sĩ Jaber về. Mấy ngày ấy trời lạnh quá. Khaled một mình tự đi mua đồ dùng cho cả tuần. Ông lái xe xuống đại lộ số Năm vào mỗi sáng Chủ Nhật để mua thịt halal từ quầy bán thịt Alsalam và vào các chiều thứ Sáu, sau lời cầu nguyện jumaa, ông từ Brooklyn đến chợ thực phẩm Three Guys để tìm mua loại bí ngòi và cà tím mà Fareeda thích. Bà nóng lòng đợi đến bây giờ, khi thời tiết đã trở nên ấm áp hơn, để được đi cùng với ông. Fareeda không thích phải thừa nhận điều này và bà cũng chưa bao giờ than thành tiếng. Nhưng suốt mười lăm năm sống ở Mỹ, bà có thể dễ dàng đếm những lần bà phải ra ngoài làm việc gì đấy mà không có mặt Khaled. Bà không biết lái xe hay nói tiếng Anh cho nên ngay cả khi có đi khỏi nhà, bà cũng phải thò đầu ra trước xem xét tình hình rồi mới bước ra và cũng chỉ dám đi dạo mấy góc loanh quanh để thăm những người hàng xóm Ả Rập của mình. Ngay cả lúc này, Fareeda vẫn đang liếc mắt lại và muốn quay đầu về, dù chỉ đi qua có vài dãy phố là đến nhà Umm Ahmed. Ở nhà, bà biết giường bà ở đâu, rồi biết phải giật bao nhiêu cái thì lò sưởi mới chạy, biết cả cần bao nhiêu bước để đi từ hành lang vào đến bếp. Ở đó, bà biết cái giẻ nào là giẻ sạch, rồi biết phải bật trước bao lâu thì lò nướng mới nóng, biết cả phải nêm bao nhiêu nhúm bột thì là Ai Cập vào nồi súp đậu láng. Nhưng ở đây, trên những con phố này, bà chẳng biết gì hết. Nhỡ bà bị lạc thì sao? Nhỡ có ai đó tấn công bà? Rồi bà sẽ phải làm gì? Mười lăm năm ở cái đất này, bà vẫn không cảm thấy an toàn.

Nhưng thế vẫn tốt hơn là sống trong trại tị nạn, Fareeda tự nhắc nhở mình khi bà lo lắng nhìn những chiếc xe ô tô chạy băng qua, tập trung hết sức mình để chuẩn bị sang đường. Tốt hơn so với những năm mà bà và Khaled đã bỏ phí trong những cái lều đó. Bà nghĩ về những con đường bị phá nát thời thơ ấu, về những ngày bà ngồi xổm bên cạnh mẹ mình, tay áo xắn đến khuỷu tay, để giặt quần áo trong những cái xô rỉ sét. Những ngày bà đứng xếp hàng đến vài tiếng đồng hồ trước trạm của Liên Hiệp Quốc, để chờ lấy mấy túi gạo và bột mì, hay vài cái chăn để họ không bị chết cóng trong những mùa đông lạnh giá, rồi chao đảo vì phải khuân vác đồ nặng về lều của mình. Những ngày mà mùi hôi thối từ cống thoát nước thoát ra kinh khủng đến nỗi bà phải lấy kẹp quần áo kẹp mũi mình lại rồi mới đi qua được. Hồi ấy, khi còn ở trại tị nạn, nỗi lo lúc nào cũng gắn lấy cơ thể bà, như một cái chi thứ năm vậy. Ít ra ở đây, trên đất Mỹ, họ có áo để giữ ấm, có thức ăn nóng hổi trên bàn và trên đầu họ có cái nóc nhà để che chở.

Họ tới dãy phố nhà Umm Ahmed. Nhà ở đây nhìn giống y chang nhau và cả những người đi bộ trên phố nom cũng hao hao nhau. Họ giống nhau không phải vì cái cách họ ăn mặc - quần jean rách và áo khoét sâu cổ, dù chúng khiến Fareeda phát ghét, mà là cái cách di chuyển hối hả qua phố như những con côn trùng. Fareeda tự hỏi cảm giác làm người Mỹ là như thế nào nhỉ, cái cảm giác mỗi lần bước ra khỏi cửa là biết chính xác mình phải đi đâu và mình sẽ phải làm gì. Cả đời bà đã bị quăng quật từ căn bếp này sang căn bếp kia, chăm lo cho hết đứa con này đến đứa con khác. Nhưng thế vẫn tốt hơn, bà nghĩ. Tốt hơn khi có một điểm tựa tinh thần, khi biết vị trí của mình là ở đâu trong thế giới này, hơn là sống như cái cách mà những người Mỹ kia vẫn sống, rong chơi từ ngày này qua tháng khác mà không có giá trị nào níu chân cả. Không lạ gì khi cuối đời họ phải sống một mình - hết ly dị rồi lại đến nghiện ngập, rượu chè.

“Ahlan wasahlan!”[1] - Umm Ahmed mời họ vào nhà, rồi dẫn Fareeda và Isra vào trong sala. Bên trong, những người phụ nữ khác đã ngồi sẵn. Fareeda biết tất cả bọn họ và họ đứng lên để chào bà, trao những nụ hôn lên má nhau, mỉm cười khi họ lén nhìn trộm Deya. Fareeda có thể thấy Isra đang đỏ mặt vì ngượng ngùng. Hầu hết những người phụ nữ ở đây đều đến để chúc mừng gia đình bà khi Deya chào đời, không quên buông một lời nhận xét khiếm nhã về việc Isra không đẻ được con trai. Mấy lần bà phải quay sang nhìn Isra, hắng giọng và ra hiệu cho cô phải thả lỏng ra. Bà ước gì Isra hiểu được rằng những bình luận ấy cũng không có gì ghê gớm cả, rằng cô đừng có vì những lời ấy mà cảm thấy bị xúc phạm. Nhưng Isra lại đa cảm, Fareeda nghĩ, vừa nghĩ vừa lắc đầu. Quá đa cảm. Có lẽ khi cô đủ từng trải, trái tim của cô sẽ trở nên chai sạn hơn.

“Cảm ơn mẹ con bà đã đến thăm!” - Umm Ahmed nói, tay rót chai cho Fareeda và Isra. Sau đó, bà lấy hộp Mackintosh màu tím đựng sô-cô-la, mời hai mẹ con họ và đợi cho đến khi mỗi người đã nhón lấy một viên kẹo bóng loáng rồi mới trở về chỗ ngồi.

“Alf mabrouk!” - Fareeda nói, tay bóc vỏ que kẹo caramel màu vàng: “Ngàn lời chúc mừng đến gia đình bà!”

“Cảm ơn bà!” - Umm Ahmed quay sang phía Isra, mắt dán vào cái bụng đang cầng lên của cô: “Inshallah sớm đến lượt cháu, cháu gái thân mến!”

Isra gật đầu, hàm nghiến chặt lại. Fareeda ước gì cô có thể nói một lời gì đó tốt đẹp để đáp lại Umm Ahmed, hay bất kỳ người phụ nữ nào trong phòng. Chắc họ nghĩ cô ngù ngờ lắm, lúc nào cũng im lặng, trống rỗng. Fareeda luôn ước có một cô con dâu mà bà có thể khoe với các bà bạn của mình, như một cái lắc tay bằng vàng hai mươi tư karat vậy. Đúng, Isra biết nấu ăn và dọn dẹp nhưng con bé chẳng biết gì về các trò giải trí hay các mối quan hệ xã hội cả. Nó trì trệ như nước rửa bát và riêng điều đó thì Fareeda cũng chẳng thể làm gì để thay đổi được cả. Bà sẽ chọn kỹ hơn khi bà đi tìm vợ cho Omar.

“Thế bà nói tôi nghe..” - Fareeda nói với Umm Ahmed, người đang ngồi ở giữa phòng: “Ahmed chắc phải háo hức lắm khi sinh cho bố mẹ được cậu quý tử đầu tiên ấy nhỉ.”

“Vâng, đúng rồi!” - Umm Ahmed nói, dò la cẩn thận để không bắt gặp phải ánh mắt của Isra: “Alhamdulillah! Cả nhà chúng tôi đều rất hạnh phúc!”

“Đúng là không có cái phước nào lớn hơn là sinh ra được một cậu quý tử khỏe mạnh.” - Một bà nói: “Tất nhiên là chúng ta cũng quý con gái nhưng đúng là không có gì sánh được với việc có con trai.”

“Đúng rồi, đúng rồi!” - Fareeda đồng ý. Bà có thể cảm thấy Isra đang nhìn mình nhưng bà không muốn bị tỏ ra là do ghen tị nên không tham gia vào cuộc chuyện trò. “Ở nhà tôi, Adam lo tất, từ điều hành công việc buôn bán, rồi đến giúp bố mẹ trả các loại hóa đơn. Tôi không biết gia đình mình sẽ phải làm gì nếu như không sinh ra nó mà sinh ra một đứa con gái khác.”

Những người phụ nữ gật đầu. “Nhất là ở cái đất nước này... ” - Một bà lại lên tiếng: “Con trai thì cần gấp đôi, mà con gái thì khó dạy gấp đôi.”

Fareeda cười: “Chính xác! Tôi chỉ có mỗi Sarah nhưng việc nuôi dạy nó ở cái đất nước này đúng là ác mộng. Xin Chúa hãy giúp bất kỳ những người phụ nữ nào phải nuôi dạy con gái ở trên đất Mỹ.”

Những người phụ nữ gật đầu đồng ý. Lén nhìn sang phía Isra, bà thấy đôi mắt cô đang dán chặt vào Deya và bà buồn thay cho cô vì đã phải nghe những lời này. Nhưng điều đó là sự thật. Tốt hơn hết là từ giờ cô phải bắt đầu làm quen với nó, Fareeda nghĩ. Rồi có lẽ cô sẽ bỏ đi cái suy nghĩ là chỉ có mình Fareeda mới có những tư tưởng kiểu như thế này. Đâu chỉ có mình bà đâu! Tất cả những người phụ nữ trong căn phòng này biết đó là sự thật. Không chỉ riêng họ, câu chuyện đã từ thời cha mẹ họ, rồi cha mẹ của cha mẹ họ và tất cả những thế hệ đi trước nữa. Có lẽ nếu Isra nhận ra tầm quan trọng của việc có con trai, cô sẽ cảm thấy bớt nhạy cảm về vấn đề này.

Umm Ahmed rót chai cho mọi người thêm một vòng nữa. “Nói thế thôi...” - Bà lên tiếng, khuôn mặt giấu sau làn hơi nước đang bốc lên: “Chúng ta biết phải làm gì nếu không có con gái đây? Fatima với Hannah giúp tôi làm tất cả mọi chuyện. Kể cả có một ngàn thằng con trai tôi cũng sẽ không đánh đổi con gái mình.”

“Hừm!” - Fareeda nói, vồ lấy thêm một viên kẹo sô-cô-la nữa từ cái hộp Mackintosh màu tím rồi nhét vào miệng. Bà mừng thầm là Sarah không ở đây mà nghe mấy lời này.

“Thế để tôi đoán, có phải Ahmed lấy tên bố mình để đặt tên cho con trai đúng không?” - Fareeda hỏi.

“Đúng rồi!” - Umm Ahmed đặt cái bình trà lên trên bàn uống nước và tựa vào ghế ngồi: “Noah.”

“Thế, bé Noah đâu rồi?” - Một người phụ nữ cất tiếng hỏi, đảo mắt xung quanh phòng khách tìm.

“Ừ, đúng rồi!” - Fareeda nói: “Thế con dâu bà đâu rồi?”

Umm Ahmed nhích người: “Con bé đang ngủ ở trên nhà.”

Những người phụ nữ ngây người ra nhìn bà. Fareeda buông tiếng cợt nhả. Bà thấy Isra đang hướng về phía Umm Ahmed, hai mắt mở tròn to, có khi còn đang thầm ước bà ta là mẹ chồng của cô cũng nên.

“Ôi, thôi nào!” - Umm Ahmed nói: “Thế bà không nhớ cái cảnh phải thức trông con cả đêm à? Con bé chắc phải kiệt sức mất rồi!”

“Chà, chắc là tôi không nhớ có đoạn được ngủ rồi.” - Fareeda nói. Những người phụ nữ cười thầm khoái trá còn Umm Ahmed giấu hai tay vào giữa đùi mình.

“Tất cả những gì tôi nhớ là nấu cơm, dọn dẹp và đi theo sau hầu hạ hết người này đến người kia..” - Fareeda nói: “Còn Khaled, về đến nhà cái là ông ta ngồi sẵn ra đấy chờ tôi phục vụ.”

Những lời lẽ của Fareeda như nhóm lên một ngọn lửa trong căn phòng. Những người phụ nữ bắt đầu buôn chuyện tanh tách, than vãn về những nỗi nhọc nhằn của họ và cái cảnh phải quanh quẩn xó nhà như những con gián.

“Tất nhiên là tôi nhớ rồi.” - Umm Ahmed nói: “Nhưng giờ mọi thứ đã khác.”

“Khác ư?”

“Nếu con dâu tôi cần ngủ thêm một chút, thì sao tôi lại không để nó ngủ cơ chứ? Tôi giúp nó thêm một chút thì có hề gì đâu.”

“Giúp nó?” - Fareeda nhìn về phía Isra rồi vội quay mặt đi, hy vọng cô không trông chờ điều tương tự từ bà. Bà nói thêm: “Không phải nó mới là người nên giúp bà sao?”

“Fareeda nói đúng đấy!” - Một người phụ ở phía bên sofa chêm vào: “Chúng mình lấy vợ cho con trai để làm gì nếu chúng mình phải giúp con dâu. Mục đích ở đây là để bớt đi gánh nặng, chứ không phải thêm việc vào người.”

Umm Ahmed mỉm cười lặng lẽ, tay bà kéo lại vạt áo choàng màu xanh. “Nào, thưa các quý bà!” - Bà nói: “Tất cả các bà chắc còn nhớ cái cảm giác khi mới chân ướt chân ráo đến Mỹ. Mình đến đây không có mẹ mà cũng chẳng có cha. Chỉ có chồng và một đàn con. Các bà có nhớ cái cảm giác sáng chồng đi làm, để các bà ở nhà chăm con một mình, ở cái nơi mà tiếng mình cũng chẳng biết. Các bà có nhớ những năm ấy nó tôi tệ đến mức nào không?”

Fareeda không nói gì. Những người phụ nữ khác nhấm nháp chai, mắt giấu đằng sau tách trà nhìn chằm chằm vào Umm Ahmed.

“Con dâu tôi ở đây một mình...” - Umm Ahmed nói: “Cũng y như tôi ngày xưa vậy. Việc ít nhất tôi có thể làm là đỡ đần cho cháu.”

Fareeda ước gì Umm Ahmed đừng nói những lời đó. Bà không muốn Isra nuôi hy vọng rằng bà cũng sẽ đối xử với cô như vậy. Đó là điều bà ghét nhất ở phụ nữ: Họ luôn mang mình ra so sánh với người khác bất cứ khi nào có dịp. Lạy Chúa trên cao, để bà nhắc cho Isra nhớ là con dâu Umm Ahmed đã sinh hạ quý tử cho nhà bà ấy, chứ không phải thêm một đứa con gái nữa. Như thể Fareeda cần thêm một đứa con gái nữa. Một mảnh vỡ trong ký ức hiện lên trong tâm trí bà và bà cố đẩy nó đi. Bà ghét phải suy nghĩ về nó. Ghét phải suy nghĩ về chúng. Run rẩy, bà bóc thêm một viên kẹo sô-cô-la nữa, tiếng giấy bạc lạo xạo bên tai làm nhiễu đi những suy nghĩ trong đầu bà. Bà nuốt xuống.

❀ ❀ ❀

[1] (Tiếng Ả Rập): Lời chào mời khách vào nhà, ND.