Quan tình, hiểu theo nghĩa đen thì ít nhất có mấy tầng ý nghĩa sau:

Thứ nhất, tình cảm của quan, bao gồm tình yêu, "tính tình", v.v. của quan, tiếng Anh là LOVE, SEX;

Thứ hai, tâm tình của quan, như cảm xúc của quan chức, tiếng Anh là EMOTION, FEELING;

Thứ ba, chuyện của quan, chính là những câu chuyện chốn quan trường, tiếng Anh là THINGS;

Thứ tư, thị trường của quan, chính là giá cả của quan, tiếng Anh là PRICE. Ví dụ như ở một số nơi bí thư huyện ủy giá 5 triệu nhân dân tệ, cục trưởng giá 50 vạn nhân dân tệ đại loại như vậy, tuy không niêm yết giá công khai nhưng lại là một bí mật ai cũng biết. Cũng bao gồm cả giá cả hoặc cái giá không phải bằng tiền, như lỏng lưng quần, được cất nhắc trọng dụng.

Tác phẩm này do bản thân tôi viết, đặt tên là "Quan tình", có lẽ sẽ liên quan đến một trong những khái niệm trên, hoặc cũng có thể là nhiều khái niệm, thậm chí còn vượt ra ngoài số đó. Ở đây tôi không đưa ra giới hạn hay định nghĩa trước, hứng tới đâu viết tới đó, ngòi bút trôi đến đâu, người khôn tự khắc sẽ ngộ ra đến đó.

Tuy tác giả vẫn thuộc hàng thanh niên (nhưng đã chẳng còn trẻ trung, ngày một già đi), đã dấn thân vào quan trường hơn 10 năm. Hơn 10 năm qua, gió cũng từng trải, mưa cũng từng qua, thành công từng có, thất bại từng nếm, nhưng suy cho cùng vẫn không phải là kẻ cá gặp nước chốn quan trường. Những gập ghềnh từng trải, những chèn ép từng gặp, những cay đắng tai ương từng nếm trải cũng không ít, không nhỏ. May là tư tưởng vẫn được tự do, tự thân cũng chưa bị tước đoạt quyền tự do, thế nên mới có thể có cái khổ, có cái vui, có điều suy ngẫm, có chỗ thấu suốt. Sau nỗi bi thương là nụ cười nhành hoa phất phới, mọi bụi trần đều hóa mây bay, thoảng qua đỉnh đầu, bay vụt trước mắt.

Có người nói quan trường hắc ám, tôi cho rằng người đó nói rất đúng. Quan trường quả thực có quá nhiều chuyện thị phi, quá nhiều âm mưu, quá nhiều cạm bẫy, quá nhiều điều xẤU xa.

Có người nói quan trường quang minh, tôi cho rằng người đó nói rất đúng. Quan trường quả thực có không ít người tốt, không ít tinh anh, không ít chính nghĩa, không ít lương thiện.

Quan trường chính là như vậy, vừa hắc ám lại vừa quang minh, một nửa là đen, một nửa là trắng, một nửa là chính nghĩa, một nửa là tà ác, có thị có phi, có đẹp có xấu, có thiện có ác.

Trong quan trường có người tốt, cũng có kẻ xấu, lại có không ít người không gọi là tốt cũng chẳng phải kẻ xấu, hay còn gọi là vừa tốt vừa xấu. Trong quan trường có việc tốt, cũng có việc xấu, lại có không ít việc chẳng tính là tốt cũng chẳng phải việc xấu, hay còn gọi là việc vừa tốt vừa xấu, thậm chí nhiều hơn cả là những việc chẳng tốt chẳng xấu, tẻ nhạt vô nghĩa nhưng lại buộc phải làm, hơn nữa còn phải làm ra vẻ vô cùng nghiêm túc, sợ sệt lo lắng. Dù trong lòng đại đa số mọi người đều hiểu đây đích thị là chủ nghĩa hình thức chính gốc, nhưng chẳng ai muốn vạch trần bộ quần áo mới của hoàng đế này, chẳng ai dám chọc thủng lời nói dối chân thật ấy, ai nấy đều đang nghiêm túc làm giả, nghiêm túc diễn kịch.

——Bản thân cuộc sống vốn dĩ là một vở kịch.

——Bản thân xã hội vốn dĩ là một sân khấu lớn.

Văn học chính là học về con người, quan trường chính là sân khấu của con người. Quan trường cũng là xã hội, hơn nữa còn là hình thu nhỏ của xã hội, là nơi tập trung phản ánh các hiện tượng xã hội và mâu thuẫn xã hội.

Nhìn xuyên qua một giọt nước có thể thấy được ánh hào quang của cả mặt trời, quan sát quan trường, chúng ta cũng có thể hiểu được sự tiến hóa và hiện trạng của toàn bộ xã hội.

Tình tiết tiểu thuyết thuần túy là hư cấu, những người có liên quan tuyệt đối đừng tự nhận mình là nhân vật trong truyện để tránh sinh ra hiểu lầm. Để vạch trần các hiện tượng xã hội bất lương, mang lại cho độc giả sự chấn động mạnh mẽ, tôi đã tập hợp một số hiện tượng xảy ra ở những địa điểm và thời gian khác nhau vào chung một sân khấu, nhưng xin độc giả đừng sinh ra suy nghĩ rằng xã hội này đã tuyệt vọng, bởi vì trong thế giới này, đất nước này, người tốt vẫn không ít, quan tốt vẫn không ít——ít nhất bản thân tôi cũng tính là một người đi, ha ha. Nhân gian vốn có chính nghĩa và chân lý, mọi tà ác và hắc ám đều chỉ là lớp nền phụ họa, không thể nào trở thành kẻ cai trị vĩnh viễn.

Mấu chốt của vấn đề, vấn đề mấu chốt, chính là sinh thái xã hội, sinh thái quan trường, là cơ chế xã hội, thể chế chính trị. Dưới cơ chế và thể chế tốt, kẻ xấu hay bản tính xấu xa của con người sẽ bị hạn chế, không đến mức gây ra tác hại lớn cho người khác và xã hội. Ngược lại, dưới cơ chế và thể chế tồi tệ, kẻ xấu lộng hành, cái ác được đà phát triển, người tốt bị ức hiếp chèn ép, khó bề báo đáp, chẳng làm nổi việc tốt, trong khi đám gà gáy cẩu đạo lại có thể thao túng cục diện để mưu đồ tư lợi, làm điều ác. Đây mới là vấn đề bi thảm nhất, đáng sợ nhất, nghiêm trọng nhất!

Kinh Phật có câu: Sợ quả ác, càng sợ nhân ác. Chúng ta thà căm hận bọn tham quan ô lại, chi bằng hãy căm hận môi trường và thể chế đã sản sinh, dung dưỡng và bảo vệ bọn tham quan ô lại ấy, rồi cùng nhau nỗ lực nhanh chóng thay đổi nó, tận gốc nó, tạo nên một sinh thái xã hội, sinh thái quan trường lành mạnh, vươn lên.

Lấy người làm gương, có thể biết được được mất. Nhìn vào cuốn tiểu thuyết này, chúng ta cũng có thể coi nó như chiếc gương soi để hiểu và nhận thức môi trường mà mỗi người đang sống, cảm nhận sự thật của xã hội, xã hội của sự thực, đồng thời suy ngẫm và khám phá đạo lý làm người, nghệ thuật sinh tồn.

Chữ nghĩa tuy tẻ nhạt, thừa thãi, nhưng đối với tôi, vì không có bục giảng hay sân khấu nào tốt hơn, nên đành mượn đến chữ nghĩa để vật chất hóa những chuyện nhìn thấy, nghĩ trong đầu, giữa người với người, giữa vật với vật cùng những cảm ngộ của mình thành cuốn tiểu thuyết này. Nếu ngài không chê, chi bằng sau giờ tan tầm, trong những ngày nghỉ lễ, hãy bớt chút thời gian, dằn lòng kiên nhẫn đọc qua tác phẩm tồi tệ của tôi. Bản thân tôi không dám nói sẽ giúp quý vị mở mang tầm mắt, chỉ mong có thể đổi lấy nụ cười của quý vị, khiến quý vị thu được chút cảm ngộ, tâm giới khoáng đạt hơn một chút, thế là tôi đã mãn nguyện lắm rồi.

Nếu hỏi mục đích tôi sáng tác tác phẩm này là gì, tôi nghĩ ít nhất có ba điều:

Thứ nhất, bản năng hoặc thôi thúc sáng tạo, trong lòng có điều muốn nói, giống như xương cá mắc ở cổ họng, không khạc ra thì không chịu được. Thế nên, sáng tác vừa là một sự nhọc nhằn, cũng là một niềm khoái cảm;

Thứ hai, mượn việc giáo dục để giải trí. Sau khi đọc xong, những tình tiết, miêu tả, nghị luận ấy có lẽ sẽ mang lại cho độc giả cảm giác tươi mới, cảm giác náo nhiệt, cảm giác thẩm mỹ, cảm giác thẩm xú (cảm thụ cái xấu), thậm chí là một thứ khoái cảm nào đó chỉ có thể cảm nhận bằng ý vị chứ không thể diễn tả bằng lời. Nhưng thực ra mục đích thực sự của tôi không phải là trò chuyện với bạn, hay kể cho bạn nghe một câu chuyện do tôi bịa ra, mà là để nói cho bạn biết một số đạo lý, ví dụ như tất cả chúng ta nên cùng quan tâm, cùng nỗ lực, cùng nhau xây dựng một sinh thái xã hội, sinh thái quan trường lành mạnh, vươn lên, giảm bớt và hạn chế văn hóa độc hại, hiện tượng độc hại chốn quan trường;

Thứ ba, mưu sinh vì bát cơm manh áo, kiếm chút nhuận bút để nuôi gia đình, cải thiện cuộc sống——tôi nói thật lòng đấy, quý vị tuyệt đối đừng cười chê tôi nhé! Bảo tôi là quan chức cũng được, bảo tôi là nhà văn cũng được, nhưng suy cho cùng, tôi vẫn là một con người thôi, là một động vật kinh tế mà thôi, ha ha ha.

Có lẽ sẽ có người đưa ra ý kiến trái chiều, thậm chí là lên án công kích việc tôi tập trung phơi bày các hiện tượng bất lương của quan trường như thế này, nhưng tôi muốn tuyên bố trước một câu: Vạch trần sự hắc ám không phải để hủy hoại thế giới này, mà là để khiến nó trở nên quang minh hơn, tốt đẹp hơn; lột trần vết sẹo không phải cố ý hành hạ con người, mà là để ánh nắng chiếu rọi vào nó, để nặn mủ, tiêu viêm cho nó, giúp nó nhanh chóng lành lại. Yêu càng sâu, hận càng sắc, chỉ trích cũng là một hình thức bảo bọc quý giá hơn, chân thành hơn. Bản thân là đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc, công chức nhà nước, tôi từ trước đến nay vẫn luôn ủng hộ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, yêu mến tổ quốc xã hội chủ nghĩa, trung thành với sự nghiệp phục vụ nhân dân. Cho dù tôi viết chưa đủ hay, lời lẽ quá mức gay gắt, thì xin cũng đừng xếp tôi vào hàng ngũ kẻ thù giai cấp chống Đảng, chống xã hội chủ nghĩa.

Tôi không biết tác phẩm này sau này có trở thành danh tác hay không, nhưng tôi sáng tác theo tiêu chuẩn hoặc kỳ vọng của một danh tác. Bản thân tôi có sự tự tin khá lớn đối với chất lượng của tác phẩm. Tôi nghĩ, nó không chỉ mang giá trị hiện thực, mà còn phải phấn đấu trở thành một tác phẩm kinh điển lưu truyền đời sau, thậm chí trở thành danh tác.

Đường biên tập viên của tờ "Tiểu thuyết Nguyệt báo" sau khi đọc tác phẩm của tôi đã nói rằng nó "không giống tiểu thuyết, giống văn học hiện thực hoặc phóng sự văn học". Tôi thực sự rất vui mừng, bởi vì đó chính là hiệu quả mà tôi theo đuổi. Dù nó thuộc về tiểu thuyết hư cấu, nhưng lại bắt nguồn từ cuộc sống chân thực, tôi dốc sức viết ra cảm giác lịch sử nặng nề, cảm giác thời đại chân thực, đây cũng là nguyên nhân và đặc điểm chung khiến nhiều danh tác trở thành danh tác.

Đương nhiên, ngòi bút có sắc bén hay không, tư tưởng có sâu sắc hay không, kiến giải có độc đáo hay không, phê phán có đau đớn sâu sắc hay không, xin các vị độc giả tự phán định và đóng góp nhiều ý kiến quý báu.

Viết lời này làm tựa.

Lưu Cách Học

Lên ý tưởng cuối năm 2003

Hoàn thành bản thảo cuối năm 2005

Nhân vật chính:

Trình Không —— Nam thanh niên tốt nghiệp đại học được tuyển dụng vào cơ quan chính quyền thành phố Ngạn Đông, người miền Bắc, thật thà, cương trực, liên tục bị bài xích, chèn ép, đả kích, uất ức không gặp thời.

Lưu Gia —— Nam thanh niên tốt nghiệp đại học được tuyển dụng vào cơ quan chính quyền thành phố Ngạn Đông, người miền Nam, lanh lợi, sau khi quen thuộc với quy tắc ngầm chốn quan trường thì nhanh chóng thích nghi, vận dụng thành thạo, nhanh chóng trưởng thành tiến bộ, thăng đến chức Phó chủ nhiệm Văn phòng chính quyền thành phố Ngạn Đông, trở thành cán bộ lãnh đạo cấp phó phòng trẻ nhất thành phố này.

Thị trưởng Trịnh —— Vị lãnh đạo đưa ra quyết định tuyển dụng sinh viên đại học vào cơ quan chính quyền thành phố Ngạn Đông, cơ bản là liêm khiết, nhưng rất am hiểu đạo lý làm quan, yêu mến cấp dưới nhiều hơn là nghiêm khắc, lấy việc nịnh bọt cấp trên, thu thu phục lòng người làm trọng, giữa những thành tích và tiếng tăm thật giả lẫn lộn đã được đề cử làm ứng viên Phó tỉnh trưởng.

Chủ nhiệm Quốc —— Chủ nhiệm Văn phòng chính quyền thành phố Ngạn Đông, sau thăng chức Phó chủ nhiệm Nhân đại thành phố Ngạn Đông, là cán bộ lão thành, từng trải sương gió, tương đối công đạo.

Chủ nhiệm Ân —— Chủ nhiệm Văn phòng chính quyền thành phố Ngạn Đông, sau thăng chức Phó thị trưởng thành phố Ngạn Đông, từng là thanh niên trí thức về nông thôn, leo lên từng bước từ cơ sở, không có bao nhiêu học thức nhưng giỏi luồn lúi, ham mê tửu sắc, thô bạo, phóng túng rồi chết trên yên ngựa.

Phó chủ nhiệm Lỗ —— Phó chủ nhiệm Văn phòng chính quyền thành phố Ngạn Đông, cán bộ chuyển ngành quân đội, ngay thẳng, hào sảng.

Hồ Mộng —— Nữ cán bộ trẻ của Văn phòng chính quyền thành phố Ngạn Đông, xuất thân là đánh máy viên, bản chất hãy còn tạm ổn, nhưng sau khi vào cơ quan nghe tai này lọt tai kia, bị tiêm nhiễm hóa hư hỏng, phóng túng không gò bó, dựa vào nhan sắc và thể xác để trèo cao, dùng lời gièm pha hãm hại người khác.

Đại tỷ Lý —— Điều tra viên cấp phó phòng thuộc Văn phòng chính quyền thành phố Ngạn Đông, sống ở tầng lớp trung trung, khôn ngoan giữ mình, vẫn có thể giữ gìn sự trong sạch.

Trưởng khoa Tạng —— Trưởng khoa thuộc Văn phòng chính quyền thành phố Ngạn Đông, đầu óc lanh lợi, lắm mưu nhiều kế, dựa vào thủ đoạn trò vặt để len lỏi vào cơ quan chính quyền thành phố Ngạn Đông, tâm địa hẹp hòi, thích khơi mào thị phi, cuối cùng rơi vào cảnh tứ bề thọ địch, thui thủi cô đơn, về hưu trước thời hạn.

Bộ trưởng Ngưu —— Bộ trưởng Bộ Tổ chức Thành ủy Ngạn Đông, già đời quỷ quyệt, bát diện uy phong, không có nguyên tắc tổ chức, là một con hổ mặt cười.

Cục trưởng Mã —— Phó bộ trưởng Bộ Tổ chức kiêm Cục trưởng Cục Nhân sự Thành ủy Ngạn Đông, là nữ đồng chí, tương đối công đạo, ngay thẳng, quan niệm tổ chức mạnh mẽ, ý thức phục tùng mạnh mẽ, nhưng bị người khác kiềm chế, đối với nhiều chuyện cũng đành lực bất tòng tâm.

Cục trưởng Ngô —— Cục trưởng Cục Quản lý Giao thông thành phố Ngạn Đông, con nhà quan, công tử bột, chiếm giữ chức vụ béo bở, kiếm tiền từ xe cộ, chơi gái đẹp, tiêu dao khoái lạc.

Bạch Xuân —— Cán bộ Cục Nhân sự thành phố Ngạn Đông, nam thanh niên tốt nghiệp đại học được tuyển dụng vào cơ quan chính quyền thành phố Ngạn Đông, vì bị sự quyến rũ về nhan sắc của người đàn bà lẳng lơ Tả Bồi dụ dỗ mà sa chân lỡ bước, chìm đắm trong tửu sắc, thân bại danh liệt, hình dung tàn tạ.

Cục trưởng Tôn —— Cục trưởng Cục Quản lý Bất động sản thành phố Ngạn Đông, đại tham quan ẩn giấu vô cùng sâu.

Hồng Quân —— Tổng giám đốc Công ty Phát triển Bất động sản Phi Trì, đi theo con đường của Cục trưởng Tôn để phát triển bất động sản và phất lên giàu có, trở thành tỷ phú, định cư ở Mỹ.

Mỹ Ngọc —— Tổng giám đốc Công ty Bất động sản Tinh Giao, vốn là thư ký tòa án của Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Ngạn Đông, là tình nhân của Viện trưởng Lê thuộc Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Ngạn Đông. Dưới sự quan tâm và nâng đỡ của Viện trưởng Lê, cô ta đã ra biển lớn kinh doanh, mở công ty bất động sản, phát tài làm giàu, là một tấm gương thành công phất lên nhờ nhan sắc.

Tưởng Lệ Lệ —— Vốn là nhân viên đánh máy của Cục Dân chính thành phố Ngạn Đông, sau khi bấu víu được Phó bí thư Thành ủy Cát, liền được "bạo dạn cất nhắc", trọng dụng. Chỉ trong vỏn vẹn 6 năm ngắn ngủi đã leo lên đến chức Phó cục trưởng Cục Văn hóa thành phố, là một tấm gương thành công thăng tiến nhờ nhan sắc.

Vương Ngọc Lâm —— Chủ nhiệm Văn phòng Tuyển sinh cao đẳng thuộc Cục Giáo dục thành phố Ngạn Đông, tham lam tiền tài sắc đẹp, kiêu ngạo, giữa tiếng gió chống tham nhũng đã tự chuốc họa vào thân, ngã ngựa.

Phòng Kiến Quốc —— Tổng giám đốc Công ty Phát triển Bất động sản Long Thái thành phố Ngạn Đông, thân tín cốt cán của Cục trưởng Cục Quản lý Bất động sản Tôn, trong phong trào chống tham nhũng vì để bảo vệ chủ nhân đã thắt cổ tự sát.