Đầy bồn chồn, chú tâm và lo lắng, ghé người qua một khung cửa sổ tu viện, nữ thợ may dõi theo mọi cử động của Mademoisle de Cardoville và Rose Simon, những người mà cô hoàn toàn không ngờ lại có thể gặp nhau ở một chốn như thế này.

Tiến sát đến hàng rào ngăn cách khu vườn tu viện với khu vườn của nhà thương điên do bác sĩ Baleinier quản lý, cô thiếu nữ mồ côi nói nhỏ vài lời với Adrienne. Nét mặt Adrienne lập tức bộc lộ vẻ kinh ngạc, phẫn nộ và xót thương. Đúng lúc ấy, một nữ tu chạy tới, đưa mắt nhìn quanh trái phải như thể đang lo lắng tìm kiếm ai đó. Nhận ra Rose đang rụt rè nép sát vào hàng rào, bà ta liền nắm lấy cánh tay cô bé, có vẻ như đang quở mắng rất nặng lời. Bất chấp những lời lẽ đầy quả quyết mà Mademoisle de Cardoville hướng về phía mình, bà ta vội vã lôi cô bé đi. Cô mồ côi ngấn lệ, ngoái đầu nhìn lại Adrienne mấy lần, trong khi vị tiểu thư, sau khi bày tỏ sự quan tâm sâu sắc bằng những cử động đầy biểu cảm, liền quay phắt đi như để che giấu những giọt nước mắt của mình.

Hành lang nơi cô thợ may đứng chứng kiến cảnh tượng cảm động ấy nằm ở tầng một. Ý nghĩ đi xuống tầng trệt ngay lập tức lóe lên trong đầu người thợ may; cô muốn tìm cách lẻn vào khu vườn để có cơ hội trò chuyện với thiếu nữ tóc vàng óng ả, đồng thời xác định xem đó có thực sự là Mademoisle de Cardoville hay không. Nếu tìm thấy vị tiểu thư trong một khoảnh khắc minh mẫn, cô có thể thưa rằng Agricola đang có những điều vô cùng quan trọng muốn nhắn gửi, ngặt nỗi chàng lại không biết làm sao để liên lạc với nàng. Trời đã xế chiều, mặt trời đang lặn dần, và vì sợ Florine phải chờ lâu nóng ruột, Mẹ Gù vội vã hành động. Với những bước chân nhẹ nhàng, vừa đi vừa lo lắng lắng nghe động tĩnh, cô đi đến cuối hành lang – nơi có ba, bốn bậc thang dẫn xuống chiếu nghỉ của phòng máy ép, rồi tiếp tục xoắn ốc đi xuống tầng trệt. Nghe thấy tiếng người nói chuyện trong phòng máy ép, cô thợ may rảo bước xuống cầu thang và thấy mình đang ở trong một hành lang dài, giữa nhà có một cánh cửa kính mở ra khoảng sân vườn dành riêng cho bề trên. Một lối đi nhỏ được viền bằng hàng rào hoàng dương cao đã che khuất cô khỏi những ánh mắt tò mò. Cô rón rén đi dọc theo lối ấy cho đến khi tới được đoạn hàng rào thưa – nơi phân ranh giới giữa vườn tu viện và vườn nhà thương điên của bác sĩ Baleinier.

Cô nhìn thấy Mademoisle de Cardoville đang ngồi cách đó chỉ vài bước chân, một tay tựa lên chiếc ghế dài mộc mạc. Sự kiên định trong tính cách của Adrienne đã có lúc chao đảo bởi mệt mỏi, kinh ngạc, sợ hãi và tuyệt vọng trong đêm kinh hoàng khi nàng bị bác sĩ Baleinier đưa vào nhà thương điên. Tên bác sĩ này, với sự gian ác tận độ, đã lợi dụng triệt để sự suy yếu và chán chường của nàng để gieo rắc hoài nghi về chính sự minh mẫn của nàng, dẫu chỉ trong chốc lát. Nhưng sự tĩnh tâm vốn dĩ phải đến sau những cảm xúc bạo liệt và đau đớn nhất, kết hợp cùng lý trí và khả năng suy xét của một bộ óc tinh tế, sắc sảo, đã sớm giúp Adrienne nhận ra sự vô căn cứ đằng sau nỗi sợ do vị bác sĩ xảo quyệt kia tạo ra. Nàng không còn tin rằng đó chỉ là một sự nhầm lẫn của một kẻ mang danh nhà khoa học nữa. Qua cung cách của con người ấy – nơi sự đạo đức giả ghê tởm hòa quyện cùng sự táo tợn hiếm có, lại được hậu thuẫn bởi một tay nghề tinh vi không kém – nàng nhìn thấu một cách rõ ràng rằng bác sĩ Baleinier thực chất chỉ là con rối mù quáng trong tay Công chúa de Saint-Dizier. Từ khoảnh khắc ấy, nàng giữ sự im lặng điềm tĩnh nhưng đầy uy nghi; không một lời than vãn, không một tiếng trách móc nào lọt qua làn môi nàng. Nàng chờ đợi. Dù được tự do đi lại trong khuôn viên (nhưng bị tước đoạt hoàn toàn mọi phương thức liên lạc với thế giới bên ngoài những bức tường kia), hoàn cảnh của Adrienne vẫn vô cùng ngặt nghèo và đau đớn, nhất là đối với một người vốn tha thiết yêu chuộng sự bao quanh của những gì đẹp đẽ và hài hòa. Tuy nhiên, nàng linh cảm rằng tình trạng này sẽ không kéo dài lâu. Nàng không hiểu tường tận về các điều khoản luật pháp và cách chúng thực thi, nhưng sự minh mẫn mách bảo nàng rằng việc giam cầm một người trong vài ngày với cái cớ tâm thần không ổn định – dẫu có vẻ hợp lý hay không – có thể được mưu tính và thực hiện một cách nhởn nhơ, nhưng không thể kéo dài quá giới hạn nhất định. Bởi suy cho cùng, một tiểu thư danh giá bậc nhất xã hội không thể bỗng dưng bốc hơi khỏi thế gian mà không vấp phải những cuộc tra hỏi; và cái cớ về một cơn điên bất chợt sẽ dẫn đến một cuộc điều tra nghiêm túc. Dù đúng hay sai, niềm tin ấy đã khôi phục lại cho Adrienne sự kiên cường và sức sống vốn có trong tính cách.

Dẫu vậy, đôi lúc nàng vẫn tự hỏi trong vô vọng về nguyên nhân thực sự đằng sau âm mưu tước đoạt tự do này. Nàng quá hiểu Công chúa de Saint-Dizier để có thể tin rằng mụ ta hành động như vậy mà không nhắm đến một mục đích cụ thể nào, hay chỉ để gây ra một niềm đau đớn chốc lát. Về điểm này, Mademoisle de Cardoville không hề lầm tưởng: Cha d’Aigrigny và công chúa đều đinh ninh rằng Adrienne – vốn biết nhiều hơn nàng thể hiện – thấu tỏ tầm quan trọng của việc phải có mặt tại ngôi nhà trên phố Saint-François vào ngày 13 tháng Hai, và nàng đang quyết tâm bảo vệ quyền lợi của mình. Giam cầm Adrienne với mác người điên là đòn chí mạng giáng vào tương lai của nàng; nhưng sự phòng bị này rồi sẽ thành công cốc, bởi Adrienne, dẫu đã lần ra manh mối về bí mật gia tộc mà họ muốn che giấu, vẫn chưa hoàn toàn thấu suốt ý nghĩa của nó do thiếu một số tài liệu đã thất lạc hoặc bị giấu kín.

Dù động cơ đằng sau hành vi đê tiện của kẻ thù đối với Mademoisle de Cardoville là gì đi nữa, nàng vẫn cảm thấy vô cùng ghê tởm. Không ai trên đời này ít lòng thù hận hay mong muốn trả thù hơn vị thiếu nữ quảng đại ấy, nhưng khi nghĩ đến tất cả những thống khổ mà Công chúa de Saint-Dizier, viện phụ d’Aigrigny và bác sĩ Baleinier đã gây ra cho mình, nàng tự nhủ sẽ đòi lại một sự đền bù xứng đáng, chứ không phải để trả thù. Nếu điều đó bị khước từ, nàng quyết tâm chiến đấu – không khoan nhượng, không nghỉ ngơi – chống lại liên minh của sự xảo trá, giả hình và tàn độc ấy, không phải vì nỗi hận cho những gì bản thân đã gánh chịu, mà để bảo vệ những nạn nhân vô tội khác khỏi cùng một cực hình, những người có lẽ sẽ không đủ sức vùng lên và tự vệ như nàng.

Adrienne, vẫn chìm trong dư âm đau đớn từ cuộc gặp gỡ với Rose Simon, đang tựa người vào một bên chiếc ghế dài mộc mạc và lấy tay trái che mắt. Nàng tháo chiếc mũ và đặt bên cạnh, tư thế ngả đầu vô tình buông xõa những lọn tóc vàng óng xuống đôi gò má sáng ngời, thanh tân. Trong dáng nằm thả lỏng đầy vẻ tao nhã tự nhiên ấy, những đường cong tuyệt mỹ của thân hình nàng càng được tôn lên qua lớp áo lụa màu xanh sẫm. Chiếc cổ áo rộng thắt chiếc nơ satin hồng cùng đôi cổ tay bằng ren tinh xảo càng làm giảm bớt sự chênh lệch sắc độ giữa màu áo và làn da trắng ngời tựa thiên nga cùng đôi bàn tay như tạc từ tranh của Raphael, thấp thoáng những đường gân xanh li ti mờ ảo. Trên mu bàn chân đầy đặn và thon gọn là những sợi dây mảnh mai của một đôi giày satin đen nhỏ nhắn. Bác sĩ Baleinier đã cho phép nàng ăn mặc theo gu thẩm mỹ quen thuộc của mình, bởi với Adrienne, sự trang nhã không phải biểu hiện của sự điệu đà vanh vảnh, mà là một thứ nghĩa vụ đối với bản thân – bởi nàng vốn dĩ sinh ra đã quá đỗi kiều diễm.

Vừa nhìn thấy vị tiểu thư này – người mà y phục và dáng vẻ khiến cô vô cùng ngưỡng mộ một cách vô tư lự, không hề có chút ghen tị hay so sánh cay đắng nào với bộ y tế nghèo nàn và thân hình dị dạng của chính mình – Mẹ Gù lập tức tự nhủ với sự nhạy bén và thông minh vốn có rằng: thật kỳ lạ khi một kẻ điên lại có thể ăn vận chỉnh tề và duyên dáng đến thế. Do đó, với tâm trạng pha trộn giữa kinh ngạc và xúc động, cô bước đến gần hàng rào ngăn cách giữa mình và Adrienne – dẫu vẫn thoáng nghĩ rằng người thiếu nữ bất hạnh ấy có lẽ vẫn đang phát bệnh, và đây chỉ là một khoảnh khắc tỉnh táo hiếm hoi.

Rồi, bằng một giọng nói rụt rè nhưng đủ lớn để lọt vào tai người đối diện, để xác thực xem đó có đúng là Adrienne hay không, Mẹ Gù cất lời trong tiếng tim đập thình thịch: “Mademoisle de Cardoville!”

“Ai gọi tôi đấy?” Adrienne thốt lên. Khi ngẩng phắt đầu lên và nhận ra người gù lưng, nàng không khỏi kìm nén một tiếng kêu ngạc nhiên, suýt thốt lên vì hoảng hốt. Quả thực, sinh thế khốn khổ ấy – xanh xao, dị dạng, mặc rách rưới – bất ngờ xuất hiện trước mắt chắc chắn sẽ khơi gợi ở Mademoisle de Cardoville, một người vốn say đắm cái đẹp và sự tao nhã, một cảm giác chán ghét, nếu không muốn nói là kinh hãi; và cả hai cảm xúc ấy đều hiện rõ trên gương mặt biểu cảm của nàng.

Người kia hoàn toàn không nhận ra ấn tượng mà mình vừa tạo ra. Đứng bất động, mắt dán chặt, hai tay đan vào nhau trong một niềm ngưỡng mộ tựa như sùng bái, cô đắm chìm ngắm nhìn vẻ đẹp lóa mắt của Adrienne – người mà cô mới chỉ nhìn thấy một nửa qua khung cửa sổ có chấn song. Tất cả những gì Agricola từng kể về nét duyên dáng của nữ ân nhân dường như còn thua xa thực tế đến ngàn lần; và chưa bao giờ, ngay cả trong những giấc mơ thơ ca thầm kín nhất, cô từng tưởng tượng ra được một sự hoàn mỹ hiếm có nhường ấy.

Thế là, bằng một sự tương phản kỳ lạ, một cảm giác ngạc nhiên đồng điệu bỗng dâng lên trong lòng cả hai thiếu nữ – hai thái cực tiêu biểu cho sự dị dạng và nét kiều diễm, cho cảnh nghèo hèn và sự giàu sang. Sau khi dâng lên một thứ "lễ vật" tôn kính không thể kìm nén dành cho Adrienne, Mẹ Gù bước thêm một bước sát lại hàng rào.

“Cô muốn gì?” Mademoisle de Cardoville cất tiếng hỏi, đứng dậy với một sự chán chường thoáng hiện không thể qua mắt được người thợ may. Hiểu ý, cô thợ may rụt rè cúi gằm mặt, cất giọng dịu dàng: “Xin lỗi madame vì đã đường đột xuất hiện trước người. Nhưng thời gian vô cùng quý giá, tôi đến từ phía Agricola.”

Khi thốt lên những từ ấy, cô thợ may lo lắng ngước nhìn lên, sợ rằng Mademoisle de Cardoville đã quên mất tên của người thợ cả. Nhưng thật ngạc nhiên và hạnh phúc khôn tả, nỗi sợ hãi của Adrienne dường như vơi đi khi nghe đến cái tên Agricola; nàng bước sát lại hàng rào, nhìn người đối diện với sự tò mò đầy nhân hậu.

“Cô đến từ anh Agricola Baudoin ư?” nàng hỏi. “Cô là ai?”

“Là em nuôi của anh ấy, thưa madame – một nữ thợ may nghèo sống chung một tòa nhà.”

Adrienne dường như đang thu gom lại những suy nghĩ của mình, rồi mỉm cười hiền từ sau một thoáng im lặng: “Hóa ra chính cô là người đã thuyết phục anh Agricola tìm đến tôi để nhờ bảo lãnh sao?”

“Ồ, madame, người vẫn nhớ...”

“Tôi chưa bao giờ quên bất cứ điều gì cao thượng và hào hiệp. Anh Agricola đã vô cùng xúc động khi nhắc đến lòng tận tụy của cô. Tôi nhớ rất rõ, thật lạ nếu tôi lại quên chuyện đó. Nhưng sao cô lại có mặt ở tu viện này?”

“Họ bảo tôi có lẽ sẽ tìm được chút việc làm ở đây vì tôi đang thất nghiệp. Đáng tiếc là tôi đã bị bề trên từ chối.”

“Và sao cô nhận ra tôi?”

“Dựa vào vẻ đẹp tuyệt trần của ngài, thưa madame, điều mà anh Agricola từng kể cho tôi nghe.”

“Hoặc đúng hơn là nhờ thế này,” Adrienne mỉm cười nói, dùng đầu ngón tay hồng hào khẽ nhấc lên chỏm của một lọn tóc vàng mượt mà.

“Xin ngài hãy tha thứ cho Agricola, thưa madame,” cô thợ may mỉm cười nhẹ nhàng – một nụ cười hiếm hoi xuất hiện trên đôi môi ấy: “anh ấy là một thi sĩ, nên đã không bỏ sót bất kỳ nét hoàn mỹ nào trong bản mô tả đầy cung kính và ngưỡng mộ về vị ân nhân của mình.”

“Và điều gì đã thúc đẩy cô đến đây nói chuyện với tôi?”

“Hy vọng được giúp ích cho ngài, thưa madame. Ngài đã tiếp đón Agricola với sự nhã nhặn lớn lao dường ấy, nên tôi mạo muội xin được chia sẻ một phần lòng biết ơn của anh ấy.”

“Cô hoàn toàn có quyền làm điều đó, cô gái thân mến của tôi ạ,” Adrienne đáp lại với vẻ duyên dáng khôn tả; “cho đến tận lúc này, ngặt nỗi tôi vẫn chỉ có thể giúp đỡ người anh nuôi của cô trên ý định mà thôi.”

Trong khi trao đổi những lời ấy, Adrienne và Mẹ Gù nhìn nhau với sự ngạc nhiên ngày một nhân lên. Trước hết, Mẹ Gù kinh ngạc vì một người bị coi là tâm thần lại có thể diễn đạt rành mạch đến thế; kế đến, cô ngạc nhiên trước sự tự nhiên và phóng khoáng khi chính mình đối đáp lại các câu hỏi của Mademoisle de Cardoville – mà không hề biết rằng vị tiểu thư ấy được ban cho một thứ đặc ân quý giá của những tâm hồn cao cả và nhân hậu: khơi gợi ở những kẻ tiếp xúc với nàng tất cả những gì đồng điệu với bản tính của nàng. Về phần mình, Mademoisle de Cardoville cũng vô cùng xúc động và kinh ngạc khi nghe cô gái xuất thân thấp hót, ăn mặc chẳng khác nào kẻ ăn xin này, lại biết dùng những từ ngữ được chắt lọc chuẩn mực đến thế. Càng nhìn, cảm giác chán ghét ban đầu trong nàng càng phai nhạt dần, để rồi chuyển hóa thành một thứ cảm xúc hoàn toàn trái ngược. Với sự nhạy quan sát sắc sảo và tỉ mỉ vốn có của phụ nữ, nàng nhận ra bên dưới chiếc mũ trùm bằng đăng ten đen của Mẹ Gù là mái tóc màu hạt dẻ mượt mà, óng ả. Nàng cũng nhận thấy độ trắng trẻo của đôi bàn tay dài, gầy guộc, dẫu nó chìa ra từ phần tay áo vá chằng vá đùm – một bằng chứng không thể chối cãi rằng sự chăm chút, sạch sẽ và lòng tự trọng vẫn đang giằng co quyết liệt với những triệu chứng của cảnh bần hàn cùng cực. Adrienne còn tìm thấy nơi nét mặt xanh xao, u buồn ấy, trong biểu cảm của đôi mắt xanh vừa thông minh, dịu dàng vừa rụt rè, một nét đẹp trang nghiêm nhã nhặn đủ để khiến người ta quên đi thân hình dị dạng. Adrienne yêu cái đẹp thể xác và say đắm nó, nhưng nàng có một tư duy quá siêu việt, một tâm hồn quá cao thượng, một trái tim quá nhạy cảm để không biết trân trọng vẻ đẹp tinh thần, ngay cả khi nó tỏa ra từ một dung nhan khiêm nhường và đầy đau khổ. Chỉ có điều, kiểu trân trọng này hoàn toàn mới mẻ với Mademoisle de Cardoville; trước nay, khối tài sản kếch xù và nếp sống tao nhã luôn giữ nàng cách xa những người thuộc tầng lớp của Mẹ Gù.

Sau một thoáng im lặng ngắn ngủi, khi vị tiểu thư dòng dõi quý tộc và cô thợ may nghèo ngắm nhìn nhau thật kỹ, Adrienne cất lời: “Tôi nghĩ có thể dễ dàng lý giải nguyên nhân của sự ngạc nhiên đôi bên. Chắc hẳn cô đã nhận ra tôi ăn nói khá rành mạch đối với một kẻ mất trí – nếu họ nói với cô tôi là người như thế. Còn tôi,” Mademoisle de Cardoville nói thêm với giọng điệu xót xa đầy cung kính, “lại thấy sự tinh tế trong ngôn từ và phong thái của cô mang lại một sự tương phản kỳ lạ với hoàn cảnh mà cô đang trải qua, khiến cho sự ngạc nhiên của tôi thậm chí còn lớn hơn cả của cô.”

“Ôi, thưa madame!” Mẹ Gù thốt lên, một nguồn niềm vui sâu sắc và chân thành trào dâng khiến những giọt nước mắt chực trào trên khóe mi; “có thật thế không? – họ đã lừa tôi – ngài không hề điên! Vừa rồi, khi thấy ngài quá đỗi nhân hậu và xinh đẹp, khi nghe giọng nói ngọt ngào của ngài, tôi đã không thể tin rằng một tai họa khủng khϊếp như vậy lại có thể giáng xuống ngài. Nhưng hỡi ôi, thế sao ngài lại ở chốn này, thưa madame?”

“Tội nghiệp đứa trẻ!” Adrienne thốt lên, cảm động trước sự quan tâm đầy ân cần của sinh linh tuyệt vời này; “và tại sao một người với khối óc và trái tim như cô lại phải lâm vào cảnh khốn cùng thế này? Nhưng hãy yên tâm! Tôi sẽ không mãi bị giam ở đây đâu – và điều đó đủ để cho cô biết rằng cả hai chúng ta rồi sẽ trở về đúng vị trí thuộc về mình. Tin tôi đi, tôi sẽ không bao giờ quên việc cô, dẫu phải đối mặt với những ý nghĩ đau đớn bủa vây khi thấy mình bị tước đoạt sinh kế – chỗ dựa duy nhất của bản thân – vẫn nghĩ đến việc tìm đến tôi và cố gắng giúp đỡ tôi. Quả thực cô có thể giúp ích cho tôi rất nhiều, và tôi vô cùng mừng vì điều đó, bởi khi ấy tôi sẽ mang ơn cô sâu sắc – và cô sẽ thấy cách tôi đền đáp lòng biết ơn ấy như thế nào!” Adrienne mỉm cười dị dàng. Rồi nàng tiếp lời: “Nhưng, trước khi nói về bản thân tôi, hãy nghĩ đến những người khác. Anh nuôi của cô còn bị giam trong ngục không?”

“Lúc này đây, thưa madame, tôi hy vọng anh ấy đã lấy lại được tự do nhờ lòng quảng đại của một người bạn đồng ngũ. Cha anh ấy đã đến đặt tiền thế chân vào hôm qua, và họ hứa sẽ thả anh ấy ra trong hôm nay. Nhưng từ trong ngục, anh ấy đã viết thư cho tôi rằng anh ấy có điều quan trọng muốn tiết lộ với ngài.”

“Với tôi ư?”

“Vâng, thưa madame. Nếu Agricola được phóng thích ngay lập tức, bằng cách nào anh ấy có thể liên lạc với ngài?”

“Anh ấy có bí mật muốn nói với tôi ư!” Mademoisle de Cardoville chau mày ngạc nhiên suy tư. “Tôi cố gạn lọc trong tâm trí xem đó có thể là gì; nhưng chừng nào tôi còn bị giam trong căn nhà này và bị cách ly với mọi người, anh Agricola tuyệt đối không được nghĩ đến việc tiếp cận tôi, dù trực tiếp hay gián tiếp. Anh ấy phải đợi cho đến khi tôi được tự do; nhưng chưa hết, anh ấy còn phải giải cứu khỏi tu viện kia hai đứa trẻ đáng thương, những kẻ còn đáng thương hơn tôi gấp bội. Các con gái của Thống chế Simon đang bị giam cầm ở đó trái với ý muốn của chúng.”

“Ngài biết tên họ sao, thưa madame?”

“Khi anh Agricola báo tin họ đến Paris, anh ấy kể rằng họ mười lăm tuổi và trông giống nhau như đúc – thế nên, hôm kia, khi đi dạo như thường lệ, tôi quan sát thấy hai gương mặt nhỏ nhắn đẫm nước mắt áp sát vào cửa sổ của hai buồng giam riêng biệt, một ở tầng trệt, một ở tầng một, một linh tính thầm kín mách bảo tôi rằng đó chính là những đứa trẻ mồ côi mà anh Agricola từng nhắc đến, và tôi đã dành cho họ sự quan tâm sâu sắc như những người thân thích.”

“Họ là họ hàng của ngài sao, thưa madame?”

“Vâng, chắc chắn rồi. Vì thế, không thể làm gì hơn, tôi đã cố gắng diễn tả bằng cử động để cho họ thấy tôi đồng cảm với họ nhường nào. Nước mắt và nỗi buồn trên những gương mặt xinh xắn ấy đã nói lên rằng họ cũng bị cầm tù trong tu viện này, y hệt như tôi trong ngôi nhà này vậy.”

“Ôi! Tôi hiểu rồi, thưa madame – ngài là nạn nhân từ sự thù hận của gia đình mình?”

“Dù số phận tôi có ra sao, tôi vẫn ít đáng thương hơn hai đứa trẻ ấy – những kẻ đang chìm trong sự tuyệt vọng thực sự đáng sợ. Việc bị chia cắt chính là nỗi đau đớn lớn nhất đè nặng lên họ. Qua vài lời mà một trong hai đứa vừa thốt lên với tôi, tôi thấy rằng họ cũng giống như tôi, là nạn nhân của một âm mưu đê tiện. Nhưng nhờ có cô, chúng ta có thể cứu được họ: Kể từ khi bước chân vào ngôi nhà này, tôi hoàn toàn bị cắt đứt liên lạc với bên ngoài; họ không cho tôi giữ bút hay giấy, thế nên việc viết thư là bất khả thi. Bây giờ hãy lắng nghe tôi thật chăm chú, và chúng ta sẽ đánh bại được cuộc đàn áp bỉ trá này.”

“Ôi, xin hãy nói! Hãy nói đi, thưa madame!”

“Người lính đã đưa những đứa trẻ mồ côi này đến nước Pháp, cha của anh Agricola, hiện vẫn ở trong thành phố chứ?”

“Vâng, thưa madame. Ồ! Giá như ngài chứng kiến cơn thịnh nộ và nỗi tuyệt vọng của ông ấy khi trở về nhà mà không còn tìm thấy những đứa trẻ mà người mẹ lâm chung đã phó thác cho ông!”

“Ông ấy phải cẩn trọng, không được hành động dù chỉ một chút bạo lực nào. Điều đó sẽ hỏng bét tất cả. Hãy cầm chiếc nhẫn này,” Adrienne vừa nói vừa rút nhẫn khỏi ngón tay, “và đưa cho ông ấy. Ông ấy phải lập tức đi ngay – cô có chắc mình nhớ được tên và địa chỉ không?”

“Ôi! Vâng, thưa madame. Xin ngài cứ yên tâm. Agricola chỉ nhắc đến tên ngài một lần, và tôi không hề quên. Đó là ký ức của trái tim.”

“Tôi hiểu rồi, cô gái thân mến ạ. Vậy hãy ghi nhớ cái tên Bá tước de Montbron.”

“Bá tước de Montbron – tôi sẽ không quên.”

“Ông ấy là một trong những người bạn thâm giao của tôi, hiện cư ngụ tại Quảng trường Vendome, số 7.”

“Quảng trường Vendome, số 7 – tôi sẽ khắc ghi.”

“Cha của anh Agricola phải đến gặp ông ấy vào tối nay, và nếu ông ấy không có nhà, hãy đợi cho bằng được lúc ông ấy về. Ông ấy phải xin diện kiến như thể có lời nhắn từ tôi, và đưa chiếc nhẫn này làm tín vật chứng minh. Khi đã gặp được ông ấy, ông ấy phải thuật lại tất cả – vụ bắt cóc hai đứa trẻ, tên tu viện nơi chúng bị giam giữ, và cả việc tôi bị giam cầm như một kẻ tâm thần tại nhà thương điên của bác sĩ Baleinier. Sự thật có một sức nặng tự thân mà ngài de Montbron sẽ nhận ra. Ông ấy là một người từng trải, đầy phán đoán và có sức ảnh hưởng lớn. Ông ấy sẽ lập tức tiến hành các biện pháp cần thiết, và ngày mai hoặc ngày kia, những đứa trẻ mồ côi tội nghiệp ấy cùng với tôi sẽ được trả lại sự tự do – tất cả đều nhờ vào cô! Nhưng thời gian vô cùng quý giá; chúng ta có thể bị phát hiện bất cứ lúc nào, hãy mau lên, đứa trẻ ngoan của tôi!”

Ngay khoảnh khắc lùi lại, Adrienne nói với Mẹ Gù bằng một nụ cười ngọt ngào và giọng điệu âu yếm đến mức không thể hoài nghi sự chân thành của nàng: “Anh Agricola từng bảo tôi rằng tôi có một trái tim giống như cô. Bây giờ tôi mới hiểu những lời ấy vinh dự và tôn vinh tôi nhường nào. Xin hãy cho tôi cầm tay cô!” Mademoisle de Cardoville nói thêm, đôi mắt ngấn lệ; nàng luồn bàn tay tuyệt đẹp của mình qua một khe hở trên hàng rào và đưa ra cho người kia. Lời nói và cử chỉ của vị tiểu thư cao quý chứa đựng sự chân tình sâu sắc đến nỗi cô thợ may, không mảy may ngượng ngùng, run rẩy đặt bàn tay nghèo nàn, gầy guộc của mình vào tay Adrienne. Về phần mình, Adrienne với một cảm giác kính cẩn thành kính đã tự động đưa lên môi hôn nhẹ và thốt lên: “Vì tôi không thể ôm cô như một người chị em, xin cho phép tôi được hôn bàn tay này – một bàn tay được tôn vinh bởi lao động!”

Bất chợt, tiếng bước chân vang lên trong khu vườn của bác sĩ Baleinier; Adrienne giật mình rút tay lại, khuất dạng sau những lùm cây, vội vã thốt lên: “Can đảm, ghi nhớ và hy vọng!”

Tất cả diễn ra nhanh đến mức nữ thợ may không kịp cất lời hay động đậy; những giọt nước mắt, những giọt nước mắt ngọt ngào tuôn rơi lã chã trên đôi má xanh xao. Đối với một tiểu thư đài các như Adrienne de Cardoville, việc đối xử với cô như chị em ruột thịt, hôn tay cô, bảo rằng nàng tự hào vì có trái tim giống cô – một sinh linh khốn khổ đang lay lắt nơi đáy sâu cùng cực của sự bất hạnh – chính là việc bày tỏ một tinh thần bình đẳng huynh đệ thiêng liêng hệt như những lời phúc âm.

Có những lời nói và ấn tượng khiến một tâm hồn cao thượng quên đi năm tháng khổ đau, và như một tia chớp bất ngờ, soi rọi cho nó thấy giá trị và sự vĩ đại của chính mình. Mẹ Gù cũng vậy. Nhờ lời nói đầy hào hiệp ấy, cô chợt nhận thức được giá trị bản thân dẫu chỉ trong chớp mắt. Và dẫu cảm giác ấy vụt qua nhanh chóng như sự thăng hoa tuyệt diệu, cô vẫn chắp tay ngước nhìn trời cao với lòng biết ơn thiết tha; bởi lẽ, nếu nữ thợ may khốn khổ ấy không thực hành cái thứ ngôn ngữ rỗng tuếch của bọn đạo đức giả cực đoan, thì chẳng ai giàu có hơn cô về thứ tình cảm tôn giáo sâu sắc – thứ mà đối với các giáo điều khô khan cũng giống như sự vô tận của bầu trời đầy sao so với mái vòm của một ngôi nhà thờ.

Năm phút sau khi rời khỏi Mademoisle de Cardoville, Mẹ Gù lặng lẽ rời khu vườn mà không bị ai phát hiện, leo trở lại tầng một và khẽ gõ cửa phòng máy ép. Một nữ tu ra mở cửa cho cô.

“Nữ tu Florine, người đã đi cùng tôi, không còn ở đây nữa phải không thưa sơ?” cô thợ may hỏi.

“Cô ta không thể chờ em lâu hơn được nữa. Chắc hẳn em đến từ chỗ bề trên của chúng ta phải không?”

“Vâng, vâng thưa sơ,” cô thợ may đáp, mắt nhìn đăm đăm xuống đất; “sơ có thể làm ơn chỉ đường cho tôi ra ngoài được không?”

“Đi theo ta.”

Cô thợ may lẽo đẽo bước theo nữ tu, run rẩy trong từng bước chân sợ rằng sẽ đụng độ bề trên – người chắc chắn sẽ tra hỏi nguyên nhân tại sao cô ở lại tu viện lâu đến thế.

Cuối cùng cánh cổng bên trong cũng khép lại sau lưng Mẹ Gù. Rảo bước nhanh qua khoảng sân rộng lớn và tiến lại gần bốt gác để nhờ gã gác cổng mở cửa cho ra ngoài, cô chợt nghe thấy những lời vang lên bằng một giọng khàn khàn: “Xem ra, lão Jerome ạ, tối nay chúng ta phải gấp đôi cảnh giác rồi. Nào, ta sẽ nhồi thêm hai viên đạn nữa vào khẩu súng này. Bề trên bảo chúng ta phải đi tuần hai vòng thay vì một.”

“Tao chẳng cần súng ống gì hết, Nicholas,” giọng kia đáp; “tao có chiếc lưỡi hái sắc bén này, thứ vũ khí đích thực của một người làm vườn – và nó chẳng thua kém gì đâu.”

Mang theo sự bất an không dằn được trước những lời vừa nghe được một cách tình cờ, Mẹ Gù tiến lại gần bốt gác và cất tiếng xin gã mở chiếc cổng lớn.

“Mày từ đâu tới?” gã gác cổng quát lớn, thò nửa người ra khỏi bốt gác, tay lăm lăm khẩu súng hai nòng đang nạp đạn dở dang, đồng thời săm soi cô thợ may với ánh mắt đầy nghi kỵ.

“Tôi vừa vào gặp bề trên ra,” Mẹ Gù rụt rè đáp.

“Có thật thế không?” Nicholas gầm gừ. “Trông mày giống một con bù nhìn được phù phép ấy nhỉ. Thôi kệ. Mau lượn đi cho khuất mắt!”

Cánh cổng bật mở, Mẹ Gù bước ra ngoài. Vừa đi được vài bước trên con phố nhỏ, tới sự ngạc nhiên tột độ của cô, cô nhìn thấy chú chó Spoil-sport đang lúp xúp chạy đến, và cách đó không xa là chủ nhân của nó, Dagobert, cũng đang hớt hải tiến tới. Cô đang toan rảo bước về phía người lính thì một giọng nói vang dội, trầm ấm cất lên từ khoảng cách không xa: “Ôi, chị gái hiền lành của tôi ơi!” khiến cô phải quay phắt lại. Từ phía đối diện với hướng Dagobert đang tới, cô nhìn thấy Agricola đang hộc tốc chạy về phía mình.