“Thưa tiểu thư,” công nương nói với Adrienne de Cardoville bằng một giọng lạnh lùng, nghiêm khắc, “tôi thấy mình có trách nhiệm với bản thân cũng như với các vị đây phải điểm lại một vài nét về những sự việc đã diễn ra trong suốt thời gian qua. Sáu tháng trước, khi vừa mãn tang cha, tiểu thư đã đòi tự quản lý gia tài và xin được giải phóng khỏi sự giám sát. Đáng tiếc là tôi đã yếu lòng đồng ý. Tiểu thư đã rời khỏi nhà, dọn đến khu nhà phụ để sống xa mọi sự kèm cặp. Và từ đó bắt đầu một chuỗi những khoản chi tiêu, khoản sau hoang phí hơn khoản trước. Thay vì chỉ cần một hoặc hai nữ tì được tuyển chọn theo đúng thông lệ, tiểu thư lại chọn những nữ gia sư làm bạn đồng hành rồi diện cho họ những bộ trang phục lố bịch và đắt đỏ khôn lường. Quả thực, ngay trong sự tĩnh lặng của tư dinh, tiểu thư cũng tự mình đổi hết bộ trang phục của thời đại này đến thời đại khác. Những sở thích ngốc nghếch và thói đành hanh vô lý của tiểu thư cứ kéo dài vô tận chẳng có điểm dừng: tiểu thư chẳng những bỏ bê bổn phận tôn giáo, mà thậm chí còn cả gan báng bổ một căn phòng bằng cách dựng lên ở chính giữa đó một thứ bàn thờ ngoại giáo, trên đặt một bức tượng cẩm thạch tạc hình một thiếu niên và một thiếu nữ” — công nương thốt lên những lời này như thể chúng đang làm cháy bỏng đôi môi bà — “nếu muốn coi đó là một tác phẩm nghệ thuật thì tùy, nhưng đó là một tác phẩm hoàn toàn không phù hợp với một người ở độ tuổi của tiểu thư. Tiểu thư trải qua cả ngày trời tự giam mình trong tư dinh, từ chối gặp gỡ bất kỳ ai; còn bác sĩ Baleinier, người duy nhất trong số những người bạn của tôi mà tiểu thư có vẻ còn chút lòng tin, sau khi dùng trăm phương ngàn kế thuyết phục để vào được bên trong, thường xuyên bắt gặp tiểu thư trong một trạng thái kích động đến mức ông ấy cảm thấy vô cùng lo lắng cho sức khỏe của tiểu thư. Tiểu thư vẫn luôn khăng khăng đòi đi ra ngoài một mình mà không thèm giải thích hành động của mình với bất kỳ ai. Tiểu thư lấy làm thích thú khi tìm đủ mọi cách để chống lại quyền lực của tôi bằng ý chí của mình. Tất cả những điều đó có đúng không?”

“Bức tranh về quá khứ của tôi không được tô hồng cho lắm,” Adrienne mỉm cười nói, “nhưng cũng không hẳn là khác biệt là bao.”

“Vậy là tiểu thư thừa nhận,” linh mục d’Aigrigny nói, nhấn mạnh từng từ một, “rằng tất cả các sự việc mà bác tiểu thư đã nêu ra đều hoàn toàn chính xác từng chi tiết chứ?”

Mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía Adrienne, tựa hồ câu trả lời của nàng có tầm quan trọng vô cùng lớn.

“Vâng, thưa cha,” nàng đáp; “con sống đường hoàng quang minh chính đại nên câu hỏi này trở nên thừa thãi.”

“Như vậy những sự thật này đã được thừa nhận,” linh mục d’Aigrigny quay sang nói với vị bác sĩ và nam tước.

“Những sự thật này đã hoàn toàn được xác lập,” ông Tripeaud cất giọng hào phóng lên tiếng.

“Thưa bác,” Adrienne hỏi, “màn dào đầu dài dòng này có ích gì cơ chứ?”

“Màn dào đầu dài dòng này, thưa tiểu thư,” công nương nghiêm nghị đáp, “là để phơi bày quá khứ nhằm biện minh cho tương lai.”

“Thật tình, thưa bác, những tiến trình đầy bí ẩn kiểu này thoảng phong cách trả lời của nhà tiên tri xứ Cumae. Chắc hẳn chúng phải nhằm che đậy điều gì đó vô cùng ghê gớm.”

“Có lẽ vậy, thưa tiểu thư — bởi vì đối với một số tính cách, chẳng có gì đáng sợ bằng bổn phận và sự vâng lời. Tính cách của tiểu thư lại thuộc tuýp người dễ nổi loạn—”

“Con xin thừa nhận điều đó, thưa bác — và sự việc sẽ mãi là như vậy, cho đến khi bổn phận và sự vâng lời đến với con dưới một hình hài mà con có thể tôn trọng và yêu thương.”

“Tiểu thư có tôn trọng và yêu thương mệnh lệnh của tôi hay không, thưa tiểu thư,” công nương cất giọng cộc lốc, gay gắt nói, “thì từ hôm nay, từ khoảnh khắc này trở đi, tiểu thư sẽ phải học cách quy phục một cách mù quáng và tuyệt đối trước ý chí của tôi. Tóm lại, tiểu thư sẽ không được làm bất cứ điều gì nếu không có sự cho phép của tôi: điều đó là cần thiết, tôi khẳng định như vậy, và tôi đã quyết định mọi chuyện sẽ phải diễn ra như thế.”

Adrienne nhìn bác mình trong giây lát, rồi bật lên một tiếng cười vô cùng sảng khoái và vang dội, tràng cười ngân nga suốt một hồi lâu trong căn phòng rộng lớn. D’Aigrigny và nam tước Tripeaud giật mình đầy phẫn nộ. Công nương trừng mắt nhìn đứa cháu gái với vẻ giận dữ. Vị bác sĩ ngước mắt lên trời, hai tay đan vào nhau trước ngực cùng một tiếng thở dài ra điều đạo đức giả.

“Thưa tiểu thư,” linh mục d’Aigrigny lên tiếng, “những tràng cười như thế là hoàn toàn không đúng mực. Những lời của công nương rất nghiêm túc và đáng nhận được một thái độ tiếp nhận khác.”

“Ồ, thưa cha!” Adrienne vừa lấy lại bình tĩnh vừa nói, “đâu phải lỗi tại con khi con cười. Làm sao con có thể giữ được vẻ mặt nghiêm trang khi nghe bác con nói về sự phục tùng mù quáng trước các mệnh lệnh của bác ấy chứ? Liệu một con chim én vốn quen bay lượn trên cao tận hưởng ánh nắng mặt trời, có mọc đủ cánh để sống chung với loài chuột chũi trong bóng tối hay không?”

Trước câu trả lời này, d’Aigrigny ra vẻ trố mắt nhìn những thành viên khác trong thứ hội đồng gia đình này với vẻ kinh ngạc ngẩn ngơ.

“Chim én ư? Ý cô ta là gì vậy?” vị linh mục hỏi nam tước kèm theo một ra hiệu mà người kia liền hiểu ngay.

“Tôi không biết nữa,” Tripeaud đáp, đoạn cũng trố mắt nhìn vị bác sĩ. “Cô ta còn nhắc cả chuột chũi nữa chứ. Thật là chưa từng thấy — thật không thể hiểu nổi.”

“Và như vậy, thưa tiểu thư,” công nương nói, tỏ vẻ đồng điệu với sự kinh ngạc của những người khác, “đây chính là câu trả lời mà tiểu thư dành cho tôi sao?”

“Chắc chắn rồi,” Adrienne đáp, bản thân nàng cũng lấy làm ngạc nhiên khi họ lại vờ như không hiểu phép ẩn dụ mà nàng vừa sử dụng, dẫu nàng đã quen ăn nói bằng ngôn từ bóng bẩy.

“Thôi nào, thôi nào, thưa tiểu thư,” bác sĩ Baleinier mỉm cười ơn nghĩa nói, “chúng ta phải biết khoan dung chứ. Tiểu thư Adrienne thân mến của chúng ta vốn dĩ có một tâm hồn quá đỗi khác thường và dễ xúc cảm! Cô ấy quả thật là người phụ nữ điên đáng yêu nhất mà tôi từng biết; tôi đã nói với cô ấy điều đó hàng trăm lần rồi, trên cương vị một người bạn cũ cho phép sự suồng sã ấy.”

“Tôi có thể hiểu rằng sự gắn bó khiến ông bao dung — nhưng điều đó không vì thế mà thay đổi sự thật, thưa bác sĩ,” d’Aigrigny nói, như thể đang qu trách vị bác sĩ vì đã bênh vực tiểu thư de Cardoville, “rằng những câu trả lời như thế cho các vấn đề nghiêm túc là vô cùng kỳ quặc.”

“Cái hại là ở chỗ tiểu thư hình như không thèm hiểu tính chất nghiêm túc của buổi họp mặt này,” công nương gay gắt nói. “Có lẽ tiểu thư sẽ hiểu rõ hơn khi tôi đã ban hành các mệnh lệnh của mình.”

“Chúng ta hãy cùng nghe những mệnh lệnh ấy xem nào, thưa bác,” Adrienne đáp lời khi nàng đang ngồi ở phía bên kia chiếc bàn, đối diện với công nương, tay chống chiếc cằm nhỏ lúm đồng tiền vào lòng bàn tay xinh xắn với một vẻ mỉa mai duyên dáng thật đẹp mắt.

“Từ ngày mai trở đi,” công nương tiếp lời, “tiểu thư sẽ rời khỏi ngôi nhà mùa hè mà tiểu thư hiện đang ở, sẽ sa thải đám hầu cận của mình, và đến ở trong hai căn phòng tại tòa nhà này, nơi mà người ta chỉ có thể ra vào qua căn hộ của tôi. Tiểu thư sẽ không bao giờ được đi ra ngoài một mình. Tiểu thư sẽ đi lễ cùng với tôi. Việc độc lập tài chính của tiểu thư chấm dứt do thói hoang phí đã rành rành chứng minh. Tôi sẽ lo liệu mọi khoản chi tiêu của tiểu thư, kể cả việc đặt may quần áo để tiểu thư có thể ăn mặc đoan trang và đúng mực. Cho đến khi tiểu thư đến tuổi trưởng thành (vốn sẽ bị hoãn lại vô thời hạn nhờ sự can thiệp của một hội đồng gia đình), tiểu thư sẽ không có bất kỳ đồng tiền nào tự mình định đoạt. Đó là quyết định của tôi.”

“Và chắc chắn quyết định của ngài chỉ có thể được ca ngợi thôi, thưa công nương,” nam tước Tripeaud nói; “chúng ta chỉ có thể khích lệ ngài tỏ ra thật cương quyết, bởi những sự hỗn loạn như thế phải có hồi kết.”

“Đã quá muộn để chặn đứng một vết nhơ như vậy rồi,” vị linh mục bồi thêm.

“Sự khác thường và trạng thái tâm lý quá khích — có lẽ có thể tha thứ cho nhiều điều,” vị bác sĩ ngọt nhạt cất lời.

“Không nghi ngờ gì nữa,” công nương lạnh lùng đáp lại Baleinier, kẻ đang hoàn thành rất tròn vai diễn của mình; “nhưng thưa bác sĩ, khi đó thì những biện pháp cần thiết phải được áp dụng với những tính cách kiểu này.”

Bà de Saint-Dizier đã bày tỏ quan điểm một cách kiên quyết và mạch lạc; bà tỏ ra vô cùng quả quyết về khả năng thực thi những lời đe dọa của mình. Ông Tripeaud và d’Aigrigny vừa mới đồng thuận hoàn toàn với những lời của công nương. Adrienne bắt đầu nhận ra rằng một điều gì đó rất nghiêm túc đang được trù tính, và sự vui vẻ của nàng lập tức bị thay thế bởi vẻ mặt đầy mỉa mai cay đắng cùng tinh thần độc lập bị xúc phạm.

Nàng đứng phắt dậy, mặt hơi ửng hồng; đôi cánh mũi phập phồng, đôi mắt ánh lên những tia giận dữ, và khi ngẩng đầu lên, nàng khéo léo hất mái tóc vàng óng ả bồng bềnh với một cử động kiêu hãnh vốn là bản tính của nàng. Sau một thoáng im lặng, nàng nói với công nương bằng một giọng sắc lạnh: “Bác đã nhắc đến quá khứ, thưa bác; con cũng xin nói đôi lời về nó, vì chính bác buộc con phải làm điều đó, dẫu con có đôi chút tiếc nuối vì sự cần thiết ấy. Con đã rời khỏi dinh thự của bác, bởi vì con không tài nào sống nổi lâu hơn nữa trong bầu không khí ngập tràn đạo đức giả tăm tối cùng sự phản bội đen tối này.”

“Thưa tiểu thư,” d’Aigrigny nói, “những lời nói đó vừa thô bạo lại vừa vô lý.”

“Vì ngài đã ngắt lời tôi, thưa ngài,” Adrienne vừa nói dồn dập vừa dán mắt vào vị linh mục, “xin hãy nói cho tôi biết, tôi đã từng bắt gặp những tấm gương nào trong ngôi nhà của bác mình?”

“Những tấm gương tuyệt vời chứ sao, thưa tiểu thư.”

“Tuyệt vời ư, thưa ngài? Có phải vì ở đó, ngày nào tôi cũng chứng kiến sự cải đạo của bác ấy tiến hành song song với chính sự cải đạo của ngài không?”

“Thưa tiểu thư, tiểu thư quên mất phép tắc rồi đấy!” công nương thét lên, mặt tái mét vì cơn thịnh nộ.

“Thưa bác, con không hề quên — con vẫn nhớ, giống như bao người khác; chỉ có vậy thôi. Con chẳng có người họ hàng nào để mà nương nhờ vào sự chở che. Con muốn sống một mình. Con muốn được hưởng thụ nguồn thu nhập của mình — bởi vì con thà tự mình tiêu xài chúng còn hơn là để mặc cho ông Tripeaud phung phí.”

“Thưa tiểu thư,” vị nam tước hét lên, “tôi không thể tưởng tượng nổi sao cô lại dám cả gan—”

“Thưa ngài!” Adrienne nói, ra hiệu dập tắt tiếng của hắn bằng một cử động uy quyền áp đảo, “tôi đang nhắc đến ngài — chứ không phải nói chuyện với ngài. Tôi muốn tiêu số tiền kiếm được của mình,” nàng tiếp tục, “theo sở thích của riêng tôi. Tôi đã trang hoàng lộng lẫy chốn ẩn cư mà mình đã chọn lựa. Thay vì những kẻ hầu người hạ thô lỗ, kém dạy dỗ, tôi đã chọn những cô gái xinh đẹp và được giáo dục tử tế dẫu nhà nghèo khó. Nền giáo dục của họ không cho phép họ phải chịu bất kỳ sự nô dịch nhục nhã nào, dẫu tôi đã cố gắng làm cho hoàn cảnh của họ trở nên dễ chịu và thoải mái. Họ không hầu hạ tôi, mà là làm dịch vụ cho tôi — tôi trả tiền cho họ, nhưng tôi mang ơn họ — những sự phân biệt tinh tế mà Điện hạ chắc sẽ không hiểu nổi, tôi biết rõ điều đó. Thay vì nhìn họ ăn mặc luộm thuộm hoặc kém duyên dáng, tôi đã sắm cho họ những bộ trang phục rất hợp với gương mặt đáng yêu của họ, bởi vì tôi ưa chuộng tất cả những gì trẻ trung và xinh đẹp. Việc tôi ăn mặc theo kiểu này hay kiểu khác chỉ liên quan đến chiếc gương soi của tôi mà thôi. Tôi đi ra ngoài một mình, bởi vì tôi thích làm theo ý thích của mình. Tôi không đi lễ nhà thờ — nhưng nếu tôi vẫn còn một người mẹ, tôi sẽ giải thích cho bà nghe về lòng sùng đạo của mình, và bà sẽ chẳng vì thế mà ôm hôn tôi ít đi chút nào. Sự thật là tôi đã dựng một bàn thờ ngoại giáo tôn vinh tuổi trẻ và sắc đẹp, bởi vì tôi tôn thờ Thiên Chúa trong tất cả những gì Người tạo ra tốt đẹp và xinh tươi, cao cả và vĩ đại — bởi vì vào mỗi buổi sáng và buổi chiều, trái tim tôi đều lặp đi lặp lại lời cầu nguyện thiết tha và thành kính: ‘Lạy Đấng Tạo Hóa, con tạ ơn Ngài! Tạ ơn Ngài!’ — Điện hạ bảo rằng ông Baleinier thường xuyên bắt gặp con trong chốn độc cư của mình, là nạn nhân của một sự kích động kỳ lạ: vâng, điều đó là sự thật; bởi vì chính vào khoảnh khắc ấy, khi tư tưởng thoát ly khỏi mọi thứ khiến hiện tại trở nên đáng ghê tởm và đau đớn đối với tôi, tôi tìm thấy chốn dung thân nơi tương lai — chính vào lúc ấy, những chân trời diệu kỳ trải dài trước mắt tôi — chính vào lúc ấy, những viễn cảnh lộng lẫy hiện ra trước mắt tôi, khiến tôi cảm thấy bản thân mình chìm đắm trong một cơn ngất ngây thánh thiện và siêu phàm, tựa hồ tôi không còn thuộc về cõi trần gian này nữa!”

Khi Adrienne thốt lên những lời cuối cùng ấy với sự nhiệt huyết ngập tràn, khuôn mặt nàng bỗng trở nên biến đổi, rạng rỡ và chói lọi biết bao. Vào khoảnh khắc ấy, nàng đã quên bẵng đi mọi thứ đang vây quanh mình.

“Chính là lúc đó,” nàng tiếp lời, với tinh thần bay bổng ngày một cao hơn, “khi tôi hít thở bầu không khí trong lành, hồi sinh và tự do — vâng, tự do — trên hết, là tự do — và vô cùng khoẻ khoắn, vô cùng dịu ngọt cho tâm hồn! — Vâng, thay vì phải chứng kiến những người chị em của mình nhẫn nhục chịu đựng một ách thống trị ích kỷ, nhục nhã và tàn bạo, thứ mang lại cho họ những thói hư tật xấu đầy cám dỗ của đời nô lệ, sự lừa dối duyên dáng, sự phỉnh nịnh mê hồn, sự dối trá ngọt ngào, sự khuất phục đầy khinh bỉ, sự vâng lời đầy căm hận — tôi nhìn thấy họ, những người chị em cao quý của tôi! Xứng đáng và chân thành vì họ được tự do, trung thực và tận tụy vì họ có quyền tự do lựa chọn — chẳng hống hách cũng chẳng đê hèn, vì họ không có ông chủ nào để cai trị hay nịnh hót — được yêu thương và tôn trọng, bởi vì họ có thể rụt tay lại khỏi một bàn tay bất lương được trao đi đầy tình nghĩa. Ôi, những người chị em của tôi! Những người chị em của tôi! Tôi cảm nhận được điều đó. Đây không chỉ là những viễn cảnh an ủi — chúng là những niềm hy vọng thiêng liêng.”

Bị cuốn đi bất chấp ý muốn của bản thân bởi cơn xúc cảm dâng trào, Adrienne khựng lại trong giây lát để trở về với mặt đất; nàng chẳng hề hay biết rằng những nhân vật khác trong màn kịch này đang đưa mắt nhìn nhau với vẻ mặt đầy hoan hỉ.

“Những điều cô ta nói ở đó thật tuyệt vời,” vị bác sĩ thì thầm vào tai công nương, người đang ngồi ngay cạnh ông; “nếu cô ta đứng về phe chúng ta thì cô ấy cũng chẳng nói khác đi được đâu.”

“Chỉ bằng sự khắt khe quá mức,” d’Aigrigny bồi thêm, “chúng ta mới có thể uốn nắn cô ta đạt tới điểm mong muốn.”

Nhưng dường như nỗi niềm kích động của Adrienne đã tan biến đi sau khi tiếp xúc với những tình cảm cao thượng mà nàng vừa thổ lộ. Quay sang Baleinier với một nụ cười, nàng nói: “Tôi phải thú nhận rằng, thưa bác sĩ, chẳng có gì nực cười hơn việc buông thả theo dòng chảy của những tư duy nào đó, ngay trước mặt những kẻ không tài nào hiểu nổi chúng. Điều này sẽ tạo cho ông một cơ hội tuyệt vời để giễu cợt cái sự thăng hoa tâm hồn mà đôi khi ông vẫn hay trách móc tôi. Lại để cho bản thân bị cuốn đi bởi những cơn cao hứng ngay vào một thời điểm nghiêm túc nhường này! — bởi vì quả thực, vấn đề đang bàn tới có vẻ rất nghiêm trọng. Nhưng ông thấy đấy, bác sĩ Baleinier thân mến ạ, một khi ý tưởng đã xộc vào đầu tôi, thì tôi chẳng thể nào ngăn mình theo đuổi nó cho đến cùng được đâu, giống y như hồi nhỏ tôi chẳng thể nào nhịn được việc cứ cắm đầu chạy theo những con bướm vậy.”

“Và chỉ có Chúa mới biết được những con bướm rực rỡ đủ màu sắc ấy,” ông Baleinier mỉm cười với vẻ bao dung của người cha nói, “đang bay lượn qua bộ óc của cô, sẽ dẫn dắt cô đi đến xó xỉnh nào. Ôi cô nàng ngổ ngáo, đến bao giờ cô mới chịu ngoan ngoãn và khôn ngoan như vẻ bề ngoài đáng yêu của mình đây?”

“Ngay khoảnh khắc này đây, thưa vị bác sĩ hiền từ của tôi,” Adrienne đáp. “Tôi sắp sửa gạt bỏ những mộng mơ để đối mặt với thực tại, và sẽ dùng ngôn từ rành mạch, dứt khoát, như ông sắp sửa được nghe đây.”

Nói đoạn, hướng về phía người bác, nàng tiếp lời: “Bác đã trút bầu tâm sự về quyết định của mình cho con nghe, thưa bác; bây giờ con cũng sẽ nói cho bác biết quyết định của con. Chỉ trong vòng một tuần nữa, con sẽ dọn khỏi cái tư dinh mà con đang ở để chuyển đến một ngôi nhà mà con đã cho sắp xếp theo sở thích của mình, nơi con sẽ sống theo cách sống của riêng con. Con chẳng có cha cũng chẳng có mẹ, và con không phải giải trình hành động của mình với bất kỳ ai ngoại trừ chính bản thân con.”

“Trời ạ, thưa tiểu thư,” công nương vừa nói vừa nhún vai, “cô đang ăn nói sằng bậy đấy. Cô quên mất rằng xã hội có những quyền lợi đạo đức bất khả xâm phạm, thứ mà chúng ta có nghĩa vụ phải buộc mọi người tuân thủ. Và hãy tin tôi đi, chúng ta sẽ không bỏ qua chúng đâu.”

“Vậy ra, thưa bác, chính bác, cùng với ngài d’Aigrigny và ngài Tripeaud, là những người đại diện cho đạo đức của xã hội ư! Điều này đối với con thật quá sức nực cười. Có phải vì ngài Tripeaud đã coi (con buộc phải thừa nhận điều này) gia tài của tôi như của riêng ngài ấy không? Có phải vì—”

“Này, thực tình mà nói, thưa tiểu thư,” Tripeaud bắt đầu lên tiếng.

“Đúng lúc lắm, thưa bác,” Adrienne quay sang nói với công nương mà chẳng thèm đếm xỉa gì đến vị nam tước, “nếu nhân cơ hội này, con sẽ phải xin bác giải thích về một số quyền lợi, mà thiết nghĩ cho đến nay vẫn bị che giấu khỏi con.”

Những lời này của Adrienne khiến d’Aigrigny và công nương giật nảy mình, rồi nhanh chóng trao nhau một cái nhìn đầy bồn chồn và lo lắng. Adrienne dường như chẳng hề hay biết điều đó, nàng vẫn tiếp tục: “Để chấm dứt những đòi hỏi của bác, thưa bác, đây là quyết định cuối cùng của con. Con sẽ sống ở đâu và sống thế nào tùy theo ý thích của con. Con nghĩ rằng, giả sử con là đàn ông, sẽ chẳng có ai dám áp đặt lên con, ở cái tuổi của con, thứ quyền bảo hộ khắc nghiệt và nhục nhã mà bác đang trù tính, chỉ vì con đã sống như cách con đã sống cho đến tận bây giờ — một cách trung thực, tự do và hào phóng trước thanh thiên bạch nhật.”

“Ý nghĩ này thật ngớ ngẩn! Thật là điên rồ!” công nương thét lên. “Muốn sống đơn độc thế này chẳng khác nào đẩy sự vô luồng và thiếu kín đáo đến tận cùng giới hạn.”

“Nếu quả thực là vậy, thưa bác, thì bác phải ôm ấp một cái nhìn thế nào về biết bao nhiêu cô gái nghèo khổ, mồ côi giống như con, những người phải sống đơn độc và tự do, đúng như cái cách con muốn được sống? Họ đâu có được thọ hưởng một nền giáo dục tinh tế như con, thứ giáo dục có thể nâng cao tâm hồn và thanh lọc trái tim. Họ đâu có của cải dư dả như con để che chở họ khỏi những cám dỗ hiểm ác của cảnh nghèo túng; vậy mà họ vẫn sống một cách lương thiện và kiêu hãnh trong cơn hoạn nạn của mình.”

“Tội lỗi và nhân đức vốn chẳng hề tồn tại đối với thứ rác rưởi hạ đẳng ấy!” nam tước Tripeaud thét lên, với vẻ mặt giận dữ và sự khinh miệt gớm ghiếc.

“Thưa bác, bác sẽ đuổi việc một tên gia nhân dám cả gan ăn nói như thế trước mặt bác,” Adrienne nói với công nương, không tài nào giấu nổi vẻ ghê tởm, “vậy mà bác lại bắt con phải lắng nghe những lời lẽ ấy!”

Hầu tước d’Aigrigny liền dùng đầu gối khẽ húc Tripeaud dưới gầm bàn, để nhắc nhở hắn rằng hắn không được phép ăn nói trong phòng khách của công nương giống như cách hắn làm ở mấy hành lang của Sở Giao dịch chứng khoán. Để chữa cháy cho sự thô lỗ của vị nam tước, vị linh mục tiếp lời: “Không thể có sự so sánh nào giữa những kẻ thuộc tầng lớp mà cô vừa nêu với một tiểu thư đài các thuộc hàng danh giá.”

“Đối với một linh mục Công giáo, thưa cha, sự phân biệt đó nghe không mấy mang tính Cơ Đốc giáo cho lắm,” Adrienne đáp lại.

“Tôi thừa hiểu ngụ ý trong những lời của mình, thưa tiểu thư,” vị linh mục lạnh lùng đáp; “thêm vào đó, lối sống độc lập mà cô muốn theo đuổi, đi ngược lại với mọi lẽ phải, có thể dẫn đến những hậu quả vô cùng nghiêm trọng cho chính cô. Gia đình cô có lẽ một ngày nào đó sẽ muốn thấy cô kết hôn—”

“Con sẽ tha cho gia đình khỏi phiền phức đó, thưa ngài, nếu như con có kết hôn đi chăng nữa, con sẽ tự mình chọn lựa, điều đó đối với con cũng có vẻ khá là hợp lẽ thường. Nhưng thực tình mà nói, con chẳng mảy mặn mà gì với chiếc xiềng xích nặng nề mà sự ích kỷ cùng thói tàn bạo cứ đinh đóng chặt mãi vào cổ chúng ta.”

“Thật là bất lịch sự, thưa tiểu thư,” công nương nói, “khi dám ăn nói nhẹ bẫng về một thiết chế như vậy.”

“Nhất là trước mặt bác, thưa bác, con xin tạ lỗi vì đã làm tổn hại đến Điện hạ! Bác sợ rằng lối sống độc lập của con sẽ dọa chạy mất tất cả những gã đàn ông đến cầu hôn; nhưng đó lại là một lý do nữa để con kiên định với sự độc lập của mình, bởi vì con căm ghét những kẻ đến cầu hôn. Con chỉ mong sao họ có cái nhìn tồi tệ nhất về con, và chẳng có cách nào tốt hơn để đạt được mục đích đó ngoài việc tỏ ra sống giống như cách họ đang sống. Con đặt trọn niềm tin vào những thói đành hanh, những sự ngốc nghếch, những lỗi lầm ngọt ngào của mình để bảo vệ bản thân khỏi sự quấy rầy của bất kỳ cuộc săn lùng hôn nhân nào.”

“Cô sẽ được toại nguyện hoàn toàn về phương diện đó thôi,” bà de Saint-Dizier tiếp lời, “nếu như chẳng may lời đồn đại lọt vào tai ai và chiếm được lòng tin rằng cô đã đẩy sự quên busng đi mọi bổn phận và phẩm giá lên đến mức cao tột độ, đó là việc trở về nhà vào lúc tám giờ sáng. Tôi được bảo rằng sự việc là như vậy nhưng tôi cứ tài nào ép mình tin nổi một chuyện tày đình thế.”

“Bác đã lầm rồi đấy, thưa bác, bởi vì điều đó hoàn toàn chính xác.”

“Vậy là cô thừa nhận ư?” công nương thét lên.

“Con thừa nhận tất cả những gì con làm, thưa bác. Sáng nay con đã về nhà vào lúc tám giờ.”

“Các vị nghe thấy rồi chứ?” công nương thốt lên.

“Ồ!” ông d’Aigrigny cất giọng trầm trầm thốt lên.

“Á!” vị nam tước cất giọng lanh lảnh thốt lên.

“Ố!” vị bác sĩ lầm bầm kèm theo một tiếng thở dài não nề.

Nghe thấy những tiếng kêu than thảm thương ấy, Adrienne có vẻ như định cất lời, có lẽ để tự biện hộ; nhưng đôi môi nàng nhanh chóng cong lên một nụ cười khinh bỉ, cho thấy nàng khinh miệt chẳng thèm hạ mình xuống để đưa ra bất kỳ lời giải thích nào.

“Thế ra đó là sự thật,” công nương nói. “Ồ, đứa con gái khốn nạn, cô đã tập cho tôi quen với việc chẳng có gì phải ngạc nhiên nữa; thế nhưng, tôi vẫn hoài nghi về khả năng diễn ra của một hành vi như thế. Phải nhờ đến câu trả lời trơ tráo và xấc láo của cô mới đủ sức thuyết phục tôi tin vào sự thật phũ phàng đó.”

“Thưa bác, việc nói dối từ trước đến nay vẫn luôn tỏ ra trơ tráo hơn là nói ra sự thật.”

“Và cô đã đi đâu, thưa tiểu thư? Và để làm gì chứ?”

“Thưa bác,” Adrienne vừa ngắt lời bác mình vừa nói, “con chưa từng nói dối bao giờ — nhưng con cũng chẳng nói nhiều hơn mức con muốn; và hơn nữa, việc tự bào chữa trước một lời buộc tội đầy phỉ báng là một hành động hèn nhát. Thôi chúng ta đừng bàn về chuyện đó nữa: những lời chì chiết của bác về vấn đề này sẽ chỉ hoài công vô ích mà thôi. Quay trở lại vấn đề khác nhé: dinh thự này thuộc về con! Vì con sắp sửa dọn đi rồi, nên con chẳng bận tâm việc bác có tiếp tục sống ở đây hay không; nhưng tầng trệt hiện đang bỏ trống. Ngoài các phòng tiếp khách ra, ở đó còn có hai dãy phòng hoàn chỉnh; con đã cho thuê chúng từ một dạo trước rồi.”

“Thật ư!” công nương nói, nhìn d’Aigrigny với vẻ kinh ngạc tột độ. “Và cô đã nhượng lại chúng cho ai vậy,” bà châm chọc hỏi thêm.

“Cho ba thành viên trong họ hàng của con.”

“Tất cả những chuyện này có ý nghĩa gì chứ?” bà de Saint-Dizier ngày càng kinh ngạc lên tiếng.

“Nó có nghĩa là, thưa bác, con muốn ngỏ lòng hiếu khách hào phóng đối với một vị hoàng tử trẻ tuổi người Ấn Độ, người họ hàng bên ngoại của con. Cậu ấy sẽ đến đây trong hai hoặc ba ngày tới, và con muốn chuẩn bị sẵn sàng các phòng ốc để đón tiếp cậu ấy.”

“Các vị nghe thấy rồi chứ?” d’Aigrigny nói với vị bác sĩ và Tripeaud, ra vẻ bàng hoàng tột độ.

“Chuyện này vượt quá sức tưởng tượng của bất kỳ ai!” vị nam tước thốt lên.

“Hỡi ôi!” vị bác sĩ từ tốn quan sát, “bản tính hào phóng tự thân vốn là vậy — nhưng cái đầu bướng bỉnh ngốc nghếch lại cứ nhô ra!”

“Tuyệt lắm!” công nương nói. “Tôi không thể ngăn cản tiểu thư, thưa tiểu thư, khỏi việc công bố những dự định hoang đường nhất; nhưng có thể đoán trước rằng cô sẽ chẳng chịu dừng lại lưng chừng trên con đường phô trương ấy đâu. Hết chưa thế?”

“Vẫn chưa hẳn đâu, thưa Điện hạ. Sáng nay con được biết rằng hai người họ hàng bên phái nữ của con — cũng là họ hàng bên ngoại — những đứa trẻ tội nghiệp mới mười lăm tuổi — là hai cô con gái mồ côi của tướng quân Simon đã đến nơi sau một chuyến hành trình dài, và hiện đang ở cùng với người vợ của vị chiến sĩ dũng cảm đã đưa họ về Pháp từ tận sâu thẳm vùng Siberia.”

Nghe những lời này từ Adrienne, d’Aigrigny và công nương không sao kìm được việc giật nảy mình bất ngờ, trân trân nhìn nhau đầy hoảng sợ, bởi họ đâu có ngờ rằng tiểu thư de Cardoville lại nắm rõ thông tin về sự trở về của các cô con gái tướng quân Simon đến thế. Phát hiện này đối với họ chẳng khác nào một cú sét đánh ngang tai.

“Chắc hẳn hai ngấy đang lấy làm kinh ngạc khi thấy con nắm rõ tin tức đến vậy,” Adrienne nói; “may mắn thay, trước khi kết thúc, con hy vọng sẽ còn làm hai người kinh ngạc hơn nữa. Nhưng xin quay lại với hai người con gái của tướng quân Simon này: Điện hạ sẽ hiểu rằng, con không thể nào để mặc họ cho những người tốt bụng đã đùm bọc họ một cách tạm bợ chăm sóc được. Dù gia đình này lương thiện và chịu thương chịu khó, nhưng đó không phải là nơi dành cho họ. Con sẽ đến đón họ về đây và sắp xếp cho họ ở những dãy phòng dưới tầng trệt, cùng với người vợ của vị chiến sĩ, người sẽ rất phù hợp để gánh vác việc chăm sóc họ.”

Nghe những lời ấy, d’Aigrigny và vị nam tước nhìn nhau, và vị nam tước thốt lên: “Quả thật là cô ta mất trí rồi.”

Chẳng thèm đếm xỉa gì đến Tripeaud, Adrienne tiếp tục: “Tướng quân Simon chẳng mấy chốc nữa sẽ đến Paris. Điện hạ thừa hiểu sẽ thú vị biết bao khi có thể giới thiệu các con gái của ông ấy với ông, và chứng minh rằng họ đã được đối xử xứng đáng như những gì họ đáng được nhận. Sáng mai con sẽ cho người đi gọi thợ may và thợ cắt áo, để họ chẳng phải thiếu thốn bất cứ thứ gì. Con muốn người cha ngỡ ngàng của họ khi trở về sẽ thấy các con gái mình xinh đẹp mọi đường. Con nghe nói họ xinh đẹp như thiên thần — nhưng con sẽ cố gắng biến họ thành những tiểu thần tình yêu Cupids.”

“Đủ rồi đấy, thưa tiểu thư, chắc cô phải nói xong rồi chứ?” công nương nói với một giọng mỉa mai và đầy vẻ cáu kỉnh sâu sắc, trong khi d’Aigrigny, dù bề ngoài tỏ ra điềm tĩnh và lạnh lùng nhưng khó lòng che giấu nổi nỗi dằn vặt trong tâm trí.

“Hãy thử nghe tiếp đi!” công nương tiếp tục, hướng về phía Adrienne. “Chẳng lẽ không còn người họ hàng nào nữa mà cô muốn nhét vào cái gia đình gắn kết đầy thú vị này sao? Quả thực một vị nữ hoàng cũng chẳng thể hành động với vẻ hào nhoáng lớn lao hơn thế.”

“Đúng thế! Con muốn dành cho gia đình mình một sự đón tiếp vương giả — đúng với tầm vóc của người con trai một vị vua và những người con gái của công tước de Ligny. Thật tốt biết bao khi kết hợp những xa hoa khác của cuộc đời với sự xa hoa của một trái tim biết hiếu khách.”

“Châm ngôn ấy quả thực rất hào phóng,” công nương nói, ngày càng tỏ ra bấn loạn hơn; “chỉ tiếc là cô lại chẳng sở hữu những mỏ vàng của xứ El Dorado để biến nó thành hiện thực mà thôi.”

“Chính là về chủ đề một mỏ vàng, được đồn đại là vô cùng giàu có, mà con cũng muốn thưa chuyện với Điện hạ đây. Liệu con có thể tìm được một cơ hội nào tốt hơn thế nữa chứ? Dẫu gia tài của con vốn dĩ đã vô cùng đáng kể, nhưng nó chẳng là gì so với những gì có thể thuộc về gia đình chúng ta vào bất kỳ khoảnh khắc nào. Vậy nên có lẽ ngài sẽ tha thứ cho cái gọi là thói hoang phí vương giả của con chăng.”

Tình thế tiến thoái lưỡng nan của d’Aigrigny mỗi lúc một trở nên gai góc hơn. Vụ việc về những tấm huy chương vốn vô cùng quan trọng, đến mức hắn đã giấu giếm cả bác sĩ Baleinier, mặc dù hắn đã triệu tập sự giúp đỡ của vị bác sĩ để thúc đẩy những lợi ích to lớn. Ngay cả Tripeaud cũng chẳng hề được thông báo về điều đó, bởi công nương tin rằng bà đã tiêu hủy mọi dấu vết của những tài liệu thuộc về cha của Adrienne, những thứ có thể đưa hắn ta vào đường dây mối nhợ của phát hiện này. Do đó, vị linh mục không chỉ vô cùng hoảng sợ vì tiểu thư de Cardoville có thể đã nắm được bí mật này, mà hắn còn run rẩy lo sợ rằng cô sẽ đem nó ra phơi bày.

Công nương, cùng chung nỗi hoảng sợ với d’Aigrigny, liền cắt lời đứa cháu gái bằng cách thét lên: “Thưa tiểu thư, có một số công chuyện gia đình cần phải được giữ kín, và dù chẳng hiểu chính xác cô đang ám chỉ điều gì, tôi vẫn phải đề nghị cô hãy đổi chủ đề khác đi.”

“Sao cơ, thưa bác! Chẳng lẽ chúng ta không phải đang tề tựu trong một bữa tiệc gia đình ở đây sao? Chẳng lẽ điều đó chưa đủ rõ ràng qua những lời có phần kém nhã nhặn vừa được thốt ra ở đây ư?”

“Mặc kệ chứ, thưa tiểu thư! Khi những vấn đề liên quan đến lợi ích được đặt lên bàn cân, những thứ vốn dĩ ít nhiều gây tranh cãi, thì việc đem chúng ra bàn tán mà chẳng có các tài liệu được trưng ra trước mặt mọi người là hoàn toàn vô tích sự.”

“Và từ nãy đến giờ chúng ta đang bàn về chuyện gì hả bác, nếu không phải là những vấn đề lợi ích chứ? Con thực tình chẳng tài nào hiểu nổi sự ngạc nhiên và bối rối của bác.”

“Tôi chẳng hề ngạc nhiên cũng chẳng bối rối chút nào hết, thưa tiểu thư; nhưng suốt hai tiếng đồng hồ qua, cô đã ép tôi phải lắng nghe quá nhiều điều mới mẻ và quái gở, nên việc có chút ngỡ ngàng là điều hoàn toàn dễ hiểu.”

“Con xin lỗi Điện hạ, nhưng bác đang bối rối lắm đấy,” Adrienne nhìn chằm chằm vào bác mình nói, “và ngài d’Aigrigny cũng vậy — điều đó càng củng cố thêm một số mối nghi ngờ mà con chưa có thời gian để làm sáng tỏ. Vậy ra con đã đoán trúng phóc rồi sao?” nàng bồi thêm sau một thoáng ngập ngừng. “Chúng ta hãy cùng chờ xem—”

“Thưa tiểu thư, tôi ra lệnh cho cô phải ngậm miệng lại,” công nương thét lên, không còn kìm chế nổi bản thân mình nữa.

“Ồ, thưa bác!” Adrienne nói, “đối với một người vốn dĩ có khả năng tự chủ cảm xúc cực kỳ cao, bác đang tự làm mình mất mặt một cách kỳ lạ đấy.”

Định mệnh (như cách mà một số người vẫn hay nói) đã đến cứu nguy cho công nương và linh mục d’Aigrigny vào thời điểm ngặt nghèo này. Một gã gia nhân bước vào phòng; nét mặt hắn mang đầy những dấu hiệu hoảng hốt và bấn loạn đến mức công nương vừa nhìn thấy liền thét lên ngay: “Sao thế, Dubois! Có chuyện gì vậy?”

“Xin tạ lỗi với Điện hạ vì đã dám làm gián đoạn ngài bất chấp lệnh cấm ngặt, nhưng có một viên thanh tra cảnh sát đòi gặp trực tiếp ngài ngay lập tức. Hắn đang ở dưới nhà, và ngoài sân thì đầy rẫy cảnh sát lẫn binh lính.”

Bất chấp sự kinh ngạc tột độ mà sự việc bất ngờ mới mẻ này mang lại, công nương, quyết tâm chớp lấy cơ hội vừa hé mở để bàn bạc nhanh các biện pháp với d’Aigrigny xoay quanh những lời đe dọa vạch trần của Adrienne, liền đứng dậy và nói với vị linh mục: “Xin ngài vui lòng đi cùng tôi, thưa ngài d’Aigrigny, bởi tôi chẳng hiểu sự hiện diện của viên thanh tra cảnh sát này có ngụ ý gì.”

D’Aigrigny liền bước theo người phụ nữ sang căn phòng bên cạnh.