“Parva leves capiunt animos—Những vật nhỏ nhặt thường lay động tâm hồn non trẻ,” đó là nhận định của một bậc thầy vĩ đại về ái tình. Quả thực, kể từ ngày hôm đó, nàng Sophia bắt đầu dành chút thiện cảm cho Tom Jones, đồng thời nảy sinh không ít ác cảm đối với người bạn đồng hành của chàng.

Theo thời gian, nhiều biến cố ngẫu nhiên đã vun đắp cho cả hai thứ tình cảm ấy trong lòng nàng; và dẫu chúng ta không kể lại, độc giả cũng có thể dễ dàng suy ra từ những gì tôi đã hé lộ trước đó về tính cách trái ngược giữa hai chàng thanh niên, cũng như việc một người tỏ ra phù hợp với sở thích của nàng hơn hẳn kẻ kia. Thật ra, từ khi còn rất nhỏ, Sophia đã nhận thức được rằng Tom, dẫu là một kẻ lang chèo, lêu lổng và bốc đồng, chẳng bao giờ gây hại cho ai ngoài chính mình; còn ngài Blifil, dẫu là một thanh niên thận trọng, kín đáo và điềm đạm, lại là kẻ chỉ chăm chăm mưu cầu lợi ích cho riêng bản thân mình — và kẻ duy nhất ấy là ai thì độc giả có thể tự đoán ra mà chẳng cần đến sự trợ giúp nào từ chúng ta.

Trên đời này, hai kiểu người ấy không phải lúc nào cũng được đối đãi bằng sự nhìn nhận tương xứng với bản chất của từng người; điều mà xét theo lợi ích cá nhân, lẽ ra người ta phải dành cho họ. Nhưng có lẽ ẩn sau đó là một lý do thực tế: khi bắt gặp một người có bản tính thực sự nhân hậu, người ta rất dễ coi đó là một báu vật và cũng giống như mọi thứ tốt đẹp khác, họ muốn giữ rịt lấy nó cho riêng mình. Do đó, họ có thể nghĩ rằng việc hô hào ca ngợi một con người như vậy chẳng khác nào, theo cách nói thông tục, tự chuốc lấy sự phiền toái hoặc chia sẻ cái vốn dĩ họ muốn dành trọn cho riêng mình. Nếu lý do này vẫn chưa làm độc giả thỏa mãn, tôi đành chịu không biết phải giải thích thế nào về cái thái độ dửng dưng mà tôi vẫn thường thấy người ta dành cho một phẩm chất vốn mang lại vinh dự lớn lao cho bản loại người và đem lại những điều tốt đẹp nhất cho xã hội. Nhưng với Sophia thì lại khác. Nàng kính trọng Tom Jones và khinh miệt ngài Blifil gần như ngay từ khi nàng hiểu được ý nghĩa của hai từ đó.

Sophia đã đi vắng cùng người cô suốt hơn ba năm trời; trong khoảng thời gian đó, rất hiếm khi nàng được gặp lại hai chàng thanh niên ấy. Tuy nhiên, có một lần nàng cùng cô tới dùng bữa tại nhà ngài Allworthy. Lần đó diễn ra chỉ vài ngày sau vụ con gà gô mà chúng ta đã nhắc đến trước kia. Sophia lắng nghe toàn bộ câu chuyện bên bàn ăn nhưng không nói một lời nào; thực ra, trên đường về nhà, người cô cũng chẳng gạn hỏi được mấy câu từ nàng. Thế nhưng, khi người hầu gái đang cởi y phục cho nàng vào buổi tối, cô ta chợt cất lời: “Thưa tiểu thư, chắc hôm nay hẳn tiểu thư đã gặp lại thiếu gia Blifil rồi chứ?” Nàng liền đáp với vẻ đầy phẫn uốn: “Ta căm ghét cái tên Blifil cũng như căm ghét mọi thứ đê tiện và bội bạc; ta lấy làm lạ sao ngài Allworthy có thể để cho kẻ giáo viên độc ác, cổ lỗ sĩ ấy trừng phạt một đứa trẻ tội nghiệp một cách tàn nhẫn đến thế, chỉ vì một chuyện bắt nguồn từ bản tính tốt bụng của nó.” Đoạn, nàng thuật lại toàn bộ câu chuyện cho người hầu nghe và kết luận rằng: “Chẳng lẽ cô không nghĩ đó là một thiếu gia có khí phách cao thượng hay sao?”

Giờ đây, tiểu thư đã trở về bên người cha kính yêu; ông trao cho nàng quyền quản lý toàn bộ dinh cơ và xếp nàng ngồi ở vị trí trang trọng nhất cuối bàn ăn — nơi Tom (vốn vì niềm đam mê săn bắn cuồng nhiệt mà trở thành một sủng thần của lão địa chủ) thường xuyên lui tới dự tiệc. Những chàng trai có bản tính cởi mở, hào phóng thường tự nhiên có lòng mến khách và ga-lăng đối với phụ nữ; nếu họ lại sở hữu trí tuệ sáng suốt, như trường hợp của Tom, thì đức tính ấy sẽ bộc lộ qua thái độ ân cần, nhã nhặn với tất cả mọi người phái yếu nói chung. Điều này đã giúp Tom nổi bật hẳn lên: một bên là sự thô lỗ, cộc cằn của những gã địa chủ thôn quê thuần túy, còn một bên là tác phong trầm mặc, có phần ủ rũ của ngài Blifil. Giờ đây, ở tuổi đôi mươi, Tom bắt đầu có tiếng tăm là một chàng trai khôi ngô, lịch thiệp trong mắt tất cả phụ nữ quanh vùng.

Tom đối xử với Sophia chẳng có gì gọi là đặc biệt, ngoại trừ việc chàng dành cho nàng sự kính trọng lớn hơn hẳn so với những người khác. Sự phân biệt ấy dường như là điều hiển nhiên mà sắc đẹp, gia thế, trí tuệ và phong thái duyên dáng của nàng đòi hỏi; chứ bản thân chàng hoàn toàn không có chút mưu tính nào đối với nàng cả — về điểm này, hiện tại chúng ta cứ để cho độc giả lên án sự khờ khạo của chàng, nhưng có lẽ sau này chúng ta sẽ đủ sức giải thích hợp lý cho thái độ ấy.

Bên cạnh sự ngây thơ và nết na ở mức độ cao nhất, Sophia còn sở hữu một nét lanh lợi đáng kinh ngạc trong tính khí. Nét rạng rỡ ấy càng trở nên bừng sáng mỗi khi nàng ở cạnh Tom, đến mức nếu không phải vì chàng còn quá trẻ và vô tư, chắc chắn chàng đã phải nhận ra điều đó; hoặc giả như tâm trí của ngài Western không mải bận tâm đến những bãi săn, chuồng ngựa hay cũi chó, thì có lẽ ông cũng đã mảy may sinh lòng ghen ghét. Thế nhưng, vị đại điền chủ này vốn chẳng mảy may hoài nghi điều gì, ngược lại, ông còn tạo mọi cơ hội có thể giữa Tom và cô con gái cưng mà bất cứ kẻ si tình nào cũng phải ao ước. Và chính nhờ việc chỉ tuân theo những thôi thúc của lòng hào hiệp và bản tính lương thiện vốn có, Tom đã tận dụng những cơ hội ấy một cách vô cùng tốt đẹp — thậm chí còn tốt hơn cả khi chàng mang trong đầu những mưu toan thâm độc đối với tiểu thư.

Thực ra cũng chẳng có gì lạ khi điều này lọt khỏi tầm mắt của những người xung quanh, bởi ngay cả bản thân tội nghiệp Sophia cũng chẳng hề hay biết gì; và trái tim nàng đã mất đi không tài nào cứu vãn nổi trước khi nàng kịp ngờ ngàng nhận ra nó đang lâm vào vòng nguy hiểm.

Sự tình đang ở chốn đó thì vào một buổi chiều nọ, khi tìm thấy Sophia đang ở một mình, sau vài lời xin lỗi ngắn gọn, Tom với vẻ mặt hết sức nghiêm túc liền ngỏ lời muốn nhờ nàng giúp đỡ một việc, và chàng hết lòng hy vọng sự nhân hậu của nàng sẽ chấp thuận.

Dù cho cả tác phong lẫn cách vào đề của chàng thanh niên ấy chẳng có chút gì gọi là biểu hiện của việc đang đến để tỏ tình, thế nhưng — chẳng biết có phải vì Thần Ái Tình đã thì thầm điều gì vào tai nàng, hay vì nguyên nhân nào khác mà tôi không dám chắc — quả thực, một ý nghĩ mang máng như thế chắc chắn đã len lỏi vào tâm trí nàng: đôi má nàng bỗng chốc tái mét, chân tay run lẩy bẩy, và giọng nói hẳn đã nghẹn ngào nếu như Tom dừng lại để đợi câu trả lời. Nhưng chàng nhanh chóng giải tỏa cơn bối rối ấy cho nàng bằng cách tiếp tục trình bày thỉnh cầu của mình: chàng muốn nhờ nàng nói giúp dăm ba câu cho người gác rừng, bởi nếu ngài Western cứ khăng khăng theo đuổi vụ kiện này, hậu quả để lại sẽ là sự tàn lụi của bản thân anh ta cũng như cả một gia đình đông đúc.

Sophia nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, nở một nụ cười ngọt ngào và nói: “Hóa ra đây là cái ơn huệ to lớn mà anh đã cất công xin xỏ với vẻ mặt nghiêm trọng đến vậy sao? Tôi sẽ giúp anh hết lòng. Thật tình tôi rất thương hại gã khốn khổ ấy, và mới ngay hôm qua thôi, tôi đã gửi chút ít đồ đạc cho vợ hắn.” “Chút ít đồ đạc” ấy thực chất là một chiếc áo đầm của nàng, dăm ba mét vải lanh và mười shilling tiền mặt — điều mà Tom đã nghe ngóng được, và chính nó đã khơi gợi ý định nhờ vả này trong đầu chàng.

Được đà xông lên nhờ sự suôn sẻ ban đầu, chàng thanh niên của chúng ta quyết định tiến xa hơn nữa, thậm chí còn cả gan nài nỉ nàng xin cho anh ta vào làm việc trong trang trại của cha nàng. Chàng khẳng định rằng bản thân tin chắc anh gác rừng ấy là một trong những kẻ lương thiện nhất vùng và vô cùng xứng đáng với chiếc ghế gác rừng vốn may mắn đang còn bỏ trống.

Sophia đáp lời: “Được rồi, tôi sẽ nhận lời nốt việc này; nhưng tôi không dám hứa trước là mọi chuyện sẽ thuận buồm xuôi gió như yêu cầu đầu tiên đâu — điều mà tôi xin cam đoan với anh là sẽ không buông tha cho cha tôi nếu chưa đạt được mục đích. Dù sao đi nữa, tôi cũng sẽ cố gắng hết sức vì gã đàn ông khốn khổ ấy, bởi trong thâm tâm, tôi thực sự coi hắn và gia đình là những mảnh đời đáng thương vô hạn. Và giờ đây, thưa ngài Jones, đến lượt tôi phải nhờ ngài một việc.”

“Một ơn huệ ư, thưa tiểu thư!” Tom kêu lên: “Nếu ngài thấu hiểu được niềm vui sướng nhường nào khi tôi được đón nhận một mệnh lệnh từ ngài, ngài sẽ nhận ra rằng chỉ riêng việc cất lời nhắc đến nó thôi cũng đã là ban phát cho tôi ân huệ lớn lao nhất rồi; bởi vì xin thề bằng bàn tay ái ân này, tôi sẵn sàng hy sinh cả tính mạng để làm đẹp lòng ngài.”

Nói đoạn, chàng chộp lấy bàn tay nàng và thành kính đặt lên đó một nụ hôn — đây cũng là lần đầu tiên đôi môi chàng chạm vào tay nàng. Dòng máu vừa mới rút khỏi đôi má nàng giờ đây quay trở lại đền bù xứng đáng, ùa rần rật khắp gương mặt và cổ khiến cả vùng da ấy chuyển sang một màu đỏ lựng. Lần đầu tiên trong đời, nàng cảm nhận được một thứ xúc cảm vốn xa lạ trước kia, và khi có thời gian tĩnh tâm suy ngẫm, nó bắt đầu hé lộ cho nàng những bí mật mà nếu độc giả chưa tự đoán ra, thì cũng sẽ sớm biết được trong thời gian thích hợp.

Ngay khi vừa có thể cất lời (dù không phải là ngay lập tức), Sophia liền cho chàng biết rằng điều nàng muốn nhờ vả chính là việc xin chàng đừng dẫn dắt cha mình lao qua quá nhiều hiểm nguy trong những chuyến đi săn nữa. Bởi qua những gì tai nghe mắt thấy, nàng thực sự hoảng sợ mỗi khi họ cùng nhau xuất mã, và lúc nào cũng nơm nớp lo sợ có ngày cha mình sẽ được khiêng về nhà với những khúc xương gãy vụn. Do đó, nàng khẩn khoản cầu xin chàng vì ơn nghĩa của nàng mà hãy cẩn trọng hơn; và vì chàng thừa thừa biết ngài Western chắc chắn sẽ bám theo sau, xin đừng phi ngựa quá đà hay liều lĩnh thực hiện những cú nhảy nguy hiểm ấy trong tương lai nữa.

Tom thành kính hứa sẽ tuân thủ mọi mệnh lệnh của nàng; sau khi gửi lời cảm ơn vì thái độ sẵn lòng chiều theo thỉnh cầu của mình, chàng cáo từ và ra về trong niềm hân hoan ngập tràn vì chiến thắng.

Tội nghiệp Sophia, nàng cũng hân hoan chẳng kém, nhưng theo một cách hoàn toàn khác biệt. Dù vậy, những xúc cảm trong lòng nàng lúc này thì trái tim của độc giả (nếu ngài hay nàng đích thực có một trái tim) sẽ tái hiện lại chân thực hơn bất cứ lời văn nào của tôi — dẫu cho tôi có sở hữu nhiều cái miệng đến thế nào đi chăng nữa, số cái miệng mà các nhà thơ hằng ao ước để tha hồ ngấu nghiến, chắc là vậy, những món trứ danh ê hề mà họ hằng được ban phát.

Thói quen hằng buổi chiều của ngài Western, ngay sau khi đã ngà ngà say, là thưởng thức cô con gái rượu tấu đàn harpsichord; bởi ông là một người vô cùng yêu âm nhạc, và biết đâu đấy, nếu sinh sống ở chốn phồn hoa đô hội, ông đã có thể được nhìn nhận như một nhà sành sỏi thực thụ — chỉ có điều ông luôn bài xích những bản hòa tấu tuyệt diệu nhất của ngài Handel mà thôi. Ông chưa bao giờ thấy mặn mà với bất kỳ thể loại âm nhạc nào ngoại trừ những giai điệu tươi vui, khoáng đạt; quả thực, những khúc ca tủ của ông chính là Old Sir Simon the King, St George he was for England, Bobbing Joan cùng vài bài khác nữa.

Dù là một bậc thầy thực thụ về âm nhạc và chẳng bao giờ muốn tấu lên bất cứ khúc ca nào ngoài các tác phẩm của Handel, thế nhưng vì quá mực chiều chuộng niềm vui của cha, tiểu thư đã học thuộc lòng toàn bộ những giai điệu ấy chỉ để làm đẹp lòng ông. Dẫu vậy, thỉnh thoảng nàng vẫn cố gắng lôi kéo ông đến với gu thưởng thức của mình; và mỗi lần ông đòi nàng lặp lại mấy khúc ca dao bình dân ấy, nàng lại đáp lời bằng một câu “Thôi nào, thưa cha kính yêu,” đồng thời nài nỉ ông cho phép nàng được tấu lên một khúc nhạc khác.

Tuy nhiên, vào buổi tối hôm nay, khi vị đại điền chủ đã rời xa ly rượu quý, nàng chủ động tấu lại toàn bộ những giai điệu yêu thích của ông đến ba lần liên tiếp mà chẳng cần ai phải mở lời nài nỉ. Hành động này khiến vị điền chủ tốt bụng vô cùng hoan hỷ; ông bật dậy khỏi chiếc ghế bành, ôm chầm lấy con gái đặt một nụ hôn và thề rằng tay nghề đàn của nàng ngày càng tiến bộ vượt bậc. Nàng liền chớp lấy thời cơ này để thực hiện lời hứa với Tom; và mọi chuyện suôn sẻ đến mức ngài Western tuyên bố thẳng thừng rằng, nếu nàng chịu khó tấu thêm một bận nữa bài Old Sir Simon, ông sẽ trao ngay tờ quyết định bổ nhiệm cho gã gác rừng vào sáng hôm sau. Khúc ca Old Sir Simon cứ thế được cất lên hết lần này đến lần khác, cho đến khi những âm điệu du dương ấy ru ngài Western chìm sâu vào giấc ngủ. Sáng hôm sau, Sophia không quên nhắc nhở ông về lời hứa hôm trước; và viên luật sư ngay lập tức được triệu đến, nhận lệnh đình chỉ mọi tiến trình tố tụng trong vụ kiện đồng thời nhanh chóng soạn thảo giấy bổ nhiệm.

Chiến thắng của Tom trong vụ việc này chẳng mấy chốc đã lan truyền khắp chốn thôn quê, kéo theo vô số những lời bàn ra tán vào: kẻ thì hết lời ca tụng đó là một hành động nghĩa hiệp đầy nhân ái, người thì bĩu môi chê bai rằng “Chẳng có gì lạ khi một tên lêu lổng lại đi bênh vực một kẻ lêu lổng khác.” Thiếu gia Blifil thì nổi giận lôi đình trước sự việc này. Từ lâu, hắn đã căm ghét gã Đen George tương đương với mức độ yêu mến mà Jones dành cho gã; sự căm ghét ấy không xuất phát từ bất kỳ xích mích nào giữa hai người, mà đến từ lòng tôn kính vô bờ bến của hắn dành cho tôn giáo và đạo đức — bởi gã Đen George vốn mang tiếng là một kẻ lỏng lẻo về phẩm hạnh. Chính vì thế, Blifil đã tô vẽ sự việc này như một hành vi tát thẳng vào mặt ngài Allworthy, đồng thời bày tỏ nỗi xót xa vô hạn khi khẳng định rằng chẳng thể tìm ra bất kỳ động cơ nào khác đằng sau việc đi làm ơn làm phước cho một kẻ tiện nhân nhường ấy.

Thwackum và Square cũng hùa theo điệu hát ấy. Giờ đây, cả hai (đặc biệt là người sau) đãâm thầm sinh lòng ghen tị sâu sắc đối với chàng thanh niên Jones trong mối quan hệ với góa phụ nọ; bởi lúc này Tom đã xấp xỉ tuổi đôi mươi, thực sự là một chàng trai khôi ngô tuấn tú, và qua những sự khích lệ mà vị phu nhân ấy dành cho chàng, ngày qua ngày người ta càng thấy bà có vẻ đồng tình với điều đó.

Mặc dù vậy, ngài Allworthy chẳng hề mảy may dao động trước những lời dèm pha đầy ác ý ấy. Ông tuyên bố bản thân cảm thấy vô cùng hài lòng với những gì Jones đã làm. Ông khẳng định rằng sự kiên định và tấm lòng trung thực trong tình bạn của chàng là điều vô cùng đáng quý, đồng thời bày tỏ ước mong được nhìn thấy nhiều hơn nữa những minh chứng cho phẩm chất cao đẹp đó ở đời.

Thế nhưng, Nữ thần Vận Mệnh — kẻ vốn chẳng mấy ưa gì những gã trai lãng tử phóng khoáng như bạn tôi là Tom, có lẽ vì họ chẳng chịu dâng trào những lời tán tỉnh nồng nhiệt hơn cho ngài — giờ đây lại xoay chiều cục diện đối với mọi hành động của chàng, đẩy chúng vào mắt ngài Allworthy dưới một lăng kính kém xa sự tốt đẹp mà lòng nhân từ của vị đại nhân ấy từng nhìn nhận trước kia.