Vương sư đông tiệm!

Vương kỳ của đại Ung phấp phới hướng đông, xuất phát từ tái thượng, dọc theo Thông Nguyên đại đạo lên Trực đạo, qua Cửu Nguyên đại kiều vượt sông, chiếm lấy cửa ải Cao Khuyết, quặt vòng Âm Sơn, tiến vào Nhạn Môn.

Đại quân phi nước đại trên huyện đạo phẳng phới rộng rãi của Nhạn Môn, vượt Thiện Vô, qua Bình Thành, xuyên Lâu Phiền, tiến tới Cú Hỗ, chỉ dừng chân tại Mã Ấp vỏn vẹn hai ngày, liền chia ra làm mười tám ngả xuyên qua thung lũng Cú Hỗ xuất khỏi đất Ung, trực tiếp đánh thốc vào hạt quản hạt Thái Nguyên của Triệu cảnh.

Một dặm phong cảnh, một dặm phồn hoa!

Phù Tô tuyệt không phải là vị vua vô năng sống u uất trong cung, nhưng thật sự có dịp thị sát toàn diện cảnh giới vương triều như thế này, đối với hắn mà nói cũng là một trải nghiệm đặc biệt có một không hai.

Tuần thú bằng quốc, thị sát bằng cảnh, hành tẩu bằng đất, uy nhiếp bằng dân!

Chuyến đông tuần mang theo vũ trang này, hắn trải qua Hà Tỉ, Cửu Nguyên, Vân Trung, Nhạn Môn, trong quá trình đại quân hành quân gấp đã mấy lần rời đội, tra xét địa phương, tận mắt nhìn thấy nông nghiệp cơ giới hóa, trị thủy phòng hộ Đại Cửu Hà, khai thác sử dụng chính sách thủy lợi, hệ thống giao thông đường xá cầu cống, cũng như hệ thống cộng đồng khu mục súc, khu mỏ, công nông, công thương kết hợp, hệ thống vận tải logistics và trạm dịch, phương thức hợp tác đình phường tổng hợp cùng hàng loạt mô hình vận hành đặc hữu của cảnh giới Ung.

Cơ bản mà nói, cấu trúc chính trị Ung do Lý Khác làm chủ đạo, Mặc gia làm xương sống đã hoàn toàn mở ra bức tranh trước mặt Phù Tô.

Chỉ có chấn động!

Mới chỉ vỏn vẹn mấy năm ngắn ngủi mà thôi, đại Ung – lực lượng tiếp nhận sự phụng dưỡng của toàn bộ Trung Nguyên, chưa từng chậm lại dù chỉ một khắc bước chân phát triển – đã hoàn toàn khác biệt với thế gian trong ấn tượng của hắn.

Ở Hà Tỉ, hắn nhìn thấy những con đê phòng lũ cao ngất và hàng cây phòng hộ um tùm, ẩn trong hàng cây phòng hộ là Thông Nguyên đại đạo rộng rãi bằng phẳng, đi qua thêm một tầng xanh biếc nữa chính là đường ray Bàn Long ẩn sâu trong rừng, chưa hoàn thành toàn bộ công trình.

Phía nam hàng cây phòng hộ chính là kênh đào chính, kênh đào chính rộng tới trăm bước phân nhánh thành vô số kênh nhánh, hướng vào bên trong kéo dài, chìm vào những cánh đồng ruộng cơ giới hóa vô tận.

Cũng là ruộng đồng, nơi đây hoàn toàn khác biệt với những bờ thửa ruộng đồng thường thấy ở Trung Nguyên, lớn hơn, dày đặc hơn, xanh tươi hơn, vừa không nhìn thấy những bờ thửa ranh giới dọc ngang, vừa không tìm thấy bóng dáng bách tính cùng gia súc cày cấy làm lụng khắp nơi.

Nơi đây là khu vực canh tác nông nghiệp ứng dụng cơ quan uyển chuyển nhất của toàn bộ đại Ung thậm chí là toàn bộ thiên hạ, không chỉ trong hai mùa gặt hái gieo trồng đã triệt để thay thế sức người và sức súc vật bằng các loại máy móc, mà ngay cả các nghiệp vụ phụ của nông nghiệp như tách hạt, giã gạo, tưới nước, thậm chí là dệt vải, cũng hoàn toàn đưa vào hệ thống ứng dụng thủy lực của Mặc hành với thiết bị vô cùng hoàn chỉnh.

Quận thủ Lục Diễn nhận triệu tập mà đến, tấu đối trước ruộng với Phù Tô.

"Xây dựng huyện nông nghiệp Hà Tỉ là sớm nhất, mọi quy hoạch đều do Tướng quốc chỉ đạo mà thành. Ruộng đất trồng kê, lúa mì, không làm việc khác. Mỗi mùa đông lại mua phân súc vật từ huyện mục súc về bồi bổ cho ruộng, kết hợp với ba năm cho nghỉ ngơi một lần, để tiêu diệt cỏ dại khôi phục lại độ màu mỡ của đất."

"Vì tính toán cho việc cơ giới hóa, tái thượng không trồng dâu gai gai đay, mà lấy vải vóc lụa là làm sản phẩm. Nguyên liệu đều xuất phát từ khu mục súc Trung Nguyên, lại vì kỹ thuật dệt may khác nhau nên mỗi nơi có sở trường riêng. Tái thượng dệt gấm vóc, Đăng Khẩu dệt đồ len, Đông Thắng tước sợi đay, phụ nữ trong huyện đều làm việc dệt cửi, nam giới cũng có sáu phần làm việc trong xưởng, chỉ có bốn phần sức dân làm nghề nông bình thường."

Phù Tô hiếu kỳ hỏi: "Bốn phần làm ruộng là có thể ứng phó với toàn bộ nông sản của cả quận rồi sao?"

Lục Diễn cười gật đầu: "Sự phồn thịnh của Hà Tỉ không kém Nhạn Môn, ba huyện tổng cộng đăng ký dân số hai mươi hai vạn hộ, cộng thêm hơn sáu vạn hộ mục súc, tổng nhân khẩu sớm đã vượt qua con số một triệu rưỡi, tiến sát tới con số hai triệu."

Không tri giác mà đã hai triệu người, như vậy há chẳng phải là..."

"Đúng như suy nghĩ của Đại vương, hộ khẩu tái thượng vào mùa xuân năm nay đã vượt qua Nhạn Môn và Thượng quận, đứng đầu cảnh giới Ung, nhìn ra thiên hạ cũng chỉ đứng sau Nội sử, xếp ở vị trí thứ hai."

Mang theo tâm tình phức tạp không biết nói sao cho rõ, Phù Tô lại tới Vân Trung.

Chín quận của Ung cảnh, hơn một nửa nhân khẩu tập trung ở ba quận miền nam, tức là Hà Tỉ, Nhạn Môn, Thượng quận, sáu quận còn lại đều lấy chăn nuôi mục súc làm chính, tuy đất đai rộng lớn nhưng tổng nhân khẩu ngược lại không bằng ba quận miền nam.

Trong đó Vân Trung và Cửu Nguyên là một loại, Bắc Hải và Tây Hải là một loại, Định Bắc và Hà Tây lại là một loại.

Vân Trung có hai vùng mới và cũ, tuy đều là khu mục súc, nhưng vùng cũ còn chút ít ruộng thành chì, còn vùng mới thì hầu như không thấy thành trì.

Lý Tả Xa và Đổng Nghệ – những người đã hội ngộ trước với Phù Tô ở Cao Khuyết – đi theo suốt dọc đường, kết hợp với tình hình thực tế của Vân Trung để giới thiệu sơ lược về tình hình của hai quận.

Vân Trung và Cửu Nguyên tương tự nhau, trước tiên là ở việc xây dựng đồn thú và đường sá, ngoài ra còn có mấy khu mỏ phồn vinh, coi như là nơi tập trung công nghiệp trong quận, dân Tần mới dời đến cũng phần lớn được an trí ở đó, chưa từng làm ra chuyện cưỡng ép bỏ mục súc để chuyển sang làm nông.

Cách nói này đi ngược lại hoàn toàn với tư duy canh chiến mà Phù Tô tiếp xúc từ nhỏ, trước mặt Lý Khác hắn hỏi không thông suốt, nay bên người toàn là bề tôi, hắn tự nhiên đem mối nghi ngờ trong lòng hỏi ra.

Lý Tả Xa mỉm cười: "Đại vương, đất đai hai quận cằn cỗi, không có lợi cho việc cày cấy. Việc cải tạo ruộng đất tuy không phải là không có, nhưng chủ yếu tập trung ở các bãi chăn thả gia súc của triều đình, lấy việc trồng cỏ linh lăng làm chính, chính là nghề chăn nuôi."

"Chỉ bất lợi cho việc cày cấy thôi sao?"

Đổng Nghệ tiếp lời: "Cửu Nguyên gần sông, gần hai năm nay đang dựa theo pháp luật của Hà Tỉ để xây dựng cơ giới hóa nông nghiệp, thế nhưng Bắc Hải và Tây Hải là trọng điểm xây dựng cơ bản, tiến độ của Cửu Nguyên tương đối chậm, hơn nữa ý của Tướng quốc hình như cũng không muốn Cửu Nguyên giống như Hà Tỉ, khai phá toàn diện vùng đất phía bắc sông Hoàng Hà."

"Tại sao lại thế?"

Đổng Nghệ cười khổ bất đắc dĩ: "Tướng quốc nói, đất Hà Tỉ đã gánh vác dân số quá mức, cần phải bồi dưỡng lại độ màu mỡ của đất, không thể tát ao bắt cá tận diệt."

Phù Tô lắc đầu: "Khác nhà ta luôn suy nghĩ sâu xa hơn bọn người phàm thai chúng ta, đây có lẽ chính là căn nguyên khiến hắn dốc sức xây dựng hai vùng Tây Bắc."

"Còn có đại hồ nữa." Lý Tả Xa cười vô cùng thoải mái, "Đông Hồ nhược tiểu, thoạt nhìn thì có vẻ đông người, nhưng xa mới bằng Hung Nô chịu được đánh. Mấy năm nay Tư Mã Trấn Đông đánh cho bọn chúng kêu trời trách đất, không những hai tay dâng lên hai hồ lớn Đạt Lại, Nơ-rơ (Noer), mà ngay cả Ngọc Thư của nhà Thiền vu cũng được đưa lên giường của Trấn Đông rồi."

Phù Tô cũng cười lớn không ngừng: "Vỏn vẹn hai mươi vạn thương vong, ngay cả trận chiến Băng Tắc cũng không bằng. Bản tính hèn nhát dễ thuần hóa, đáng phải diệt tộc."

Lý Tả Xa gật đầu nói: "Đợi đến năm sau, khi hệ thống Mặc hành ở hai hải Tây Bắc hoàn thành việc cấu trúc, đại Ung có thể nuôi thêm một triệu dân nông nghiệp, lại hai năm nữa, chờ khi cơ giới hóa Đại Hà được xây dựng xong, chỉ riêng chín quận của Ung cảnh đã có thể gánh vác nuôi dưỡng một triệu dân nông nghiệp, năm triệu dân mục súc, thật là tráng lệ làm sao!"

Đoàn người xuống Nhạn Môn, đến Bình Thành, hội hợp với Trần Đan. Phù Tô lên cửa ải mà nhìn, thấy ngoài thành lưu dân buôn bán khắp nơi, không khỏi kinh ngạc.

Hắn hỏi quận thủ Vệ Trì chạy tới nghênh giá: "Trì khanh, dân là gốc của nước, sao lại cự tuyệt dân chúng?"

Vệ Trì lau mồ hôi lạnh trên trán nhỏ giọng biện giải: "Thượng tướng quân ra lệnh, ra lệnh cho Nhạn Môn thông suốt việc di dân ở Cú Hỗ, để tiện cho đại quân hành thông qua. Cho nên những ngày này mọi sức lao động đều đổ dồn về Cú Hỗ, nhân lực ở Bình Thành không đủ, mới dẫn đến tình trạng tắc nghẽn."

Phù Tô ngẩn người một chút: "Việc thả dân vào ải cũng cần đến nhân lực sao?"

Vệ Trì mang vẻ mặt đầy cay đắng nói: "Đại vương, đất Triệu đánh nhau thành một nồi cháo heo, binh lính giặc giã hoành hành, dân chúng lầm than. Đặc biệt là sau sự việc ở Ngao Khang, mấy toán tàn binh loạn tướng đều vét sạch sức lực của dân chúng, dân Triệu lần lượt trốn chạy về đại Ung, đều phải đi qua ba cửa ải Bình Thành, Cú Hỗ, Lâu Phiền, Nhạn Môn làm sao gánh vác nổi đây!"

Dân Triệu đều trốn chạy ư?" Phù Tô suy nghĩ một lúc, sắc mặt đại biến: "Chẳng lẽ là làn sóng di dân mà Khác đã nói tới sao?"

Vệ Trì đành phải gật đầu.

"Bẩm Đại vương, chỉ trong nửa năm ngắn ngủi, sổ hộ tịch của đại Ung đã tăng năm mươi vạn hộ, phần lớn được phân bổ đến sáu quận phía bắc để an cư. Tướng quốc nói, dân số thiết kế cho Ung cảnh là một triệu hộ nông nghiệp, một triệu hộ mục súc, hiện nay hộ tịch mục súc và người quy thuận gộp lại cũng chưa tới tám mươi vạn hộ, vẫn còn dư sức, thế nhưng hộ tịch nông nghiệp lại sớm đã vượt lên tới một triệu ba mươi vạn hộ. Lệnh hạn chế đi lại là do Phủ Tướng quốc ban xuống, thần đành phải theo lệnh mà thi hành."

Sắc mặt của Phù Tô có chút khó coi: "Đều là con dân đại Tần ta, chịu đựng đủ mọi thống khổ do chiến tranh, sao lại cự tuyệt họ?"

Vệ Trì vội vàng nói: "Đại vương hiểu lầm rồi!"

"Hiểu lầm ư?"

"Việc cự tuyệt này không giống với việc cự tuyệt kia. Tháng trước Tướng quốc triệu thần lên tái thượng để truyền thụ chỉ thị, nói rõ kể từ ngày ban lệnh, Ung cảnh sẽ không ban cấp hộ tịch chính thức cho nông dân nữa, đồng thời công, thương, học, mục đều có thể dời đến cư trú, chỉ có hộ tịch nông nghiệp là chỉ được cấp niên tịch (hộ tịch theo năm)."

"Niên tịch lại là cái gì?"

"Niên tịch chính là không cấp ruộng đất nhà cửa, thu thuế cư trú. Niên tịch cần phải xét duyệt mỗi năm một lần, trọng điểm của việc xét duyệt chính là nộp đủ thuế cư trú, để chờ đợi năm tới."

Phù Tô chớp chớp mắt: "Không cấp ruộng đất nhà cửa mà lại thu thuế phú, dân chúng lấy gì để sinh sống?"

Thợ thủ công, thương nhân, nông dân làm thuê, người chăn nuôi thuê thậm chí là tòng quân đều được cả. Luật hộ tịch mới đã được bàn bạc quyết định, phàm là năm loại trên, đều do bên thuê mướn gánh vác thuế cư trú, hơn nữa còn phải cung cấp sự thuận tiện về nhà ở và cơm ăn áo mặc cho người được thuê. Cứ như vậy, đại Ung có thể sử dụng sức lao động của họ, nhưng lại không phải gánh vác gánh nặng của họ. Đợi sau khi ngoại sự bình yên ổn định rồi, những lưu dân này cũng sẽ dần dần di dời trở về, như vậy đại Ung mới có thể coi là yên ổn."

"Hộ tịch luật..."

Phù Tô hồi tưởng một hồi lâu, mới nhớ ra vào giữa tháng năm, Hoàng Trùng hình như đã dâng lên một bộ luật hộ tịch mới dưới danh nghĩa tư pháp của Phủ Tướng quốc.

Chỉ là hai năm gần đây luật mới ra đời rất nhiều, hơn nữa những điều lệ mới dùng bút chu sa kia phần lớn đều khiến người ta khó hiểu, cho nên lúc bàn luận về luật pháp, ngoại trừ những quan lại liên quan đến Phủ Tướng quốc ra, thì các huân quý khác, bao gồm cả cái vị Đại vương là hắn đây ngày càng trở nên qua loa cho có lệ.

Cho đến tận bây giờ, Phù Tô mới chợt bừng tỉnh nhận ra tầm quan trọng của những điều lệ mới đó...

Tiên hoàng từng nói muốn đại Tần được truyền lại muôn đời, ta xưa kia vốn không tin. Cho đến tận bây giờ đích thân đi chinh chiến đông tuần mới minh bạch rõ ràng, nếu muốn khiến cho đại Tần kéo dài muôn đời, nhất định phải là Khác..."