Nhà xứ Murewell trong suốt bốn mươi tám giờ tiếp theo là bối cảnh của vô số sự kiện có thể hấp dẫn một nhà tâm lý học có biệt tài thấu thị tâm can người lân cận.

Trước hết, những nỗi sợ hãi của Catherine đều trỗi dậy mạnh mẽ. Robert chưa từng thấy cô nao núng nhường ấy kể từ những ngày sóng gió bão bùng trước lễ đính hôn của họ.

"Em không thể chịu nổi!" Cô nói với Robert vào ban đêm trong phòng ngủ của họ. "Em không thể chịu nổi! Bên tai em lúc nào cũng văng vẳng câu hỏi: "Ngươi đã làm gì em gái ngươi rồi?" Ồ, Robert, xin anh đừng bận tâm, dẫu anh ấy là bạn anh đi nữa. Cha em hẳn đã co rúm lại vì khiếp hãi khi giáp mặt con người ấy — Một kẻ xa lạ ngoài đoàn chiên đức tin! Một kẻ thù của Thập tự giá Chúa Kitô!"

Cô thốt ra những lời đó với giọng điệu trầm đầy sức nặng và hàng chân mày cau lại, đứng cứng nhắc bên cửa sổ, hai tay đan chặt vào nhau sau lưng. Robert đứng cạnh vợ đầy vẻ bối rối, tự cảm thấy bản thân mình cũng có lỗi một phần, nhưng trong thâm tâm anh ý thức rõ rằng mình hiểu về Langham nhiều hơn cô rất nhiều.

"Vợ yêu của anh ạ," anh nói với cô, "anh chắc chắn rằng Langham không hề có ý định kết hôn."

"Thế thì anh ta càng đáng hổ thẹn hơn," Catherine thốt lên, mặt bừng đỏ. "Họ trông chẳng khác nào một đôi tình nhân vừa tỏ tình xong, Robert ạ, khi em bắt gặp họ ngồi cạnh nhau."

"Gì chứ, chỉ trong vòng năm ngày thôi ư?" Robert nói, nửa như muốn trêu chọc vợ. Rồi anh chìm vào suy tư khi Catherine không đáp lời. "Anh tin rằng với những người đàn ông kiểu đó," cuối cùng anh nói, "mối quan hệ với phụ nữ không bao giờ là thật lòng cho cam — mà lúc nào cũng ít nhiều mang tính văn chương — ra vẻ kịch nghệ. Langham đang nếm trải một thứ cảm xúc mới lạ, để rồi đóng chai cất đi dùng dần cho sau này."

"Khỏi phải nói, Catherine chẳng lấy làm an ủi chút nào từ góc nhìn này. Đối với cô, dường như Robert chưa đánh giá đúng mức độ nghiêm trọng của vấn đề."

"Thôi nào cưng," cuối cùng anh nói, đặt một nụ hôn lên trán cô, "em đóng vai bà chằn đạt lắm đấy; em đã làm thế rồi — và anh cũng vậy. Hơn nữa, em thực sự không thể bắt anh tin rằng có điều gì đó quá bi kịch chỉ trong vòng một tuần lễ được."

Nhưng Catherine thừa biết rằng cô đã sắm vai bà chằn một cách hết sức quyết liệt, mà chẳng đạt được mục đích gì mấy. Trong bốn mươi tiếng đồng hồ xen giữa cuộc chạm trán ngoài vườn và bữa tiệc tối của vị điền chủ, Robert thì luôn muốn kéo Langham đi chỗ khác, còn Catherine thì luôn tìm cách nhờ vả Rose làm việc này việc nọ trong nhà. Mọi cố gắng đều vô ích. Langham thầm nhủ một cách bình tĩnh rằng Elsmere và vợ đang lầm lẫn ngớ ngẩn khi cho rằng tình bạn của anh với cô Leyburn là điều gì đáng lo ngại, rồi họ sẽ sớm tự mình nhận ra điều đó, và trong lúc này anh cứ đi theo con đường của riêng mình. Còn về phần Rose, cả ba vừa quay từ nhà ra vườn thì cô đã thấu suốt mọi suy nghĩ trong đầu Catherine, và bắt đầu chống lại chị mình với một sự bướng bỉnh ngoan cố, bộc lộ biết bao nỗi bực bội từ trước tới nay.

Catherine căm ghét làm sao những khúc nhạc trong tuần đó! Cô có cảm giác cứ hễ mình đẩy cửa phòng khách bước vào là lại thấy Langham bên chiếc đàn piano, mái tóc đen bóng uốn xoăn bồng bềnh, ánh mắt ngời lên những tia vui thích và đồng cảm khác thường, quay sang hướng Rose — người lúc thì đang huyên thuyên trò chuyện với anh, nhại lại điệu bộ của nghệ sĩ chuyên nghiệp nào đó, lúc thì bắt chước cung cách của một giáo viên nổi tiếng; hoặc tệ hơn nữa, là đang chơi đàn bằng tất cả tâm hồn, tuôn trào những âm thanh lấp đầy ngôi nhà — lúc thì dịu êm, mong manh như tình yêu đầu đời, lúc thì hào hùng, hoành tráng như những con sóng dữ vỗ vào bờ biển giận dữ. Và người chị với đôi môi mím chặt bước đến bàn làm việc, cay đắng nhận ra rằng chưa bao giờ cô em gái lại xinh đẹp đến thế, và chưa bao giờ những tia chớp của thứ tài năng ngổ ngáo ấy lại tỏa sáng rực rỡ xung quanh cô bé đến vậy.

Về phần Langham, có lẽ ai cũng tin rằng sau vụ việc ngoài khu vườn, anh đã tự quở trách, mỉa mai và soi mói chính mình theo cái phong cách tự vấn tâm can bài bản nhất. Một nửa con người anh khẳng định khung cảnh vừa rồi quả là đỉnh cao của sự ngớ ngẩn mang tính kịch rồ; nửa kia lại nghĩ về nó với niềm rung cảm biết ơn dịu dàng dành cho sinh linh trẻ trung, đáng thương đã khơi gợi nên cảm xúc đó. Suy cho cùng, vì bản thân anh là kẻ cô độc trên cõi đời này và buộc phải tiếp tục như thế, tại sao anh lại phải từ chối món quà duy nhất này từ các vị thần — món quà mong manh thoáng qua của tình bạn tuổi trẻ, tình bạn ngây thơ? Còn về phần cô, sự khiêm nhường có phần bệnh hoạn và vô cùng thực tế của người đàn ông đã gạt phăng ý nghĩ rằng cô có tình cảm nam nữ với mình. Anh là mẫu người mà một thiếu nữ đang bước vào ngưỡng cửa cuộc đời và thành công có thể đem lòng yêu mến sao? Không, cô chỉ có ý tốt với anh mà thôi, và anh nở một nụ cười thầm đầy khoan dung trước lòng trắc ẩn rõ mồn một của cô, trước ý định vô cùng rõ ràng của cô muốn cảm hóa anh, đưa anh trở lại với cuộc đời. Và cuối cùng, anh hoàn toàn bất lực trong việc kháng cự thêm nữa. Anh đã đi quá xa với cô rồi. Cứ để cô muốn làm gì với anh thì làm, cô bé đáng yêu với cái lưỡi sắc sảo nhưng trái tim nhân hậu, cùng chút tài năng rực rỡ khiến tương lai của cô trở nên đầy cuốn hút! Anh bèn viện đến tuổi tác và những vỡ mộng của mình để cứu vãn tình thế; anh tự tô vẽ cho mình bộ dạng của một người anh trai đang cúi xuống dìu dắt cô; và nếu thỉnh thoảng có ký ức phiền nhiễu nào về cảnh tượng kỳ lạ giữa họ trỗi dậy làm cho vai diễn hiện tại của anh kém phần thuyết phục, hoặc một thứ hứng thú bất chợt nào của cô khiến vai diễn ấy trở nên khó khăn, thì sâu thẳm trong lòng anh lúc nào cũng đinh ninh rằng chỉ khoảng sáu mươi tiếng nữa thôi, anh sẽ được an toàn trên chuyến tàu buổi sáng hướng về Luân Đôn. Xuyên suốt quãng thời gian ấy, có lẽ chính chuyến tàu buổi sáng nọ đã cứu vãn và làm điểm tựa cho tâm trí anh.

Hai ngày trôi qua, và bữa tiệc tối của vị điền chủ đã tới. Khoảng bảy giờ tối thứ Năm, người ta có thể nhìn thấy một nhóm bốn người đang rảo bước băng qua công viên — Langham và Catherine đi phía trước, Elsmere và Rose theo sau. Catherine đã sắp xếp như vậy, và Langham — kẻ thừa hiểu rằng tình bạn của anh với cô em gái nhỏ không hề hợp ý bà Elsmere chút nào, và giờ đây đã đâm ra chán ghét bà hết mức có thể — chắc chắn chẳng thèm làm gì để buổi dạo bước cùng bà trở nên dễ chịu hơn. Cứ cách một quãng, một câu châm biếm uể oải nào đó lại khiến ánh mắt Catherine trừng trừng nhìn anh với ngọn lửa rực cháy trong đôi mắt xám. Ồ, chỉ mười bốn tiếng nữa thôi là cô sẽ khép lại cánh cổng nhà xứ trước kẻ xâm nhập vô ơn này! Chưa bao giờ trong đời cô lại nóng lòng muốn tống khứ một ai đến thế. Nơi cô sục sôi một sự thù hận mãnh liệt đối với cung cách, sự bi quan, lòng vô tín ngưỡng, và thậm chí cả cách nói năng lẫn ánh nhìn của gã đàn ông ấy — đến mức chính cô cũng phải ngạc nhiên.

Trong khi đó, tâm hồn số sên của Robert — lần này lại chẳng mảy may đồng điệu với Catherine — hoàn toàn bị chiếm ngự bởi vị điền chủ. Cuối cùng thì thời khắc ấy cũng đã đến, và tình bạn tâm linh thầm lặng mà anh đã vun đắp suốt bao tháng trời qua với nhà triết học kiêm bác học sắp sửa được kiểm chứng bằng tận mắt thấy tai nghe. Anh tự nhủ hàng trăm lần rằng phải hạ thấp kỳ vọng xuống. Thế nhưng, bất chấp tất cả, sự tò mò và hy vọng vẫn vô cùng sục sôi.

Chà, những nỗi lo toan ở giáo xứ! Robert thoáng bắt gặp làn khói của khu Mile End từ đằng xa đang cuộn lên trên những tán rừng chập choạng tối, và anh vung gậy quật mạnh vào những bụi cây của vị điền chủ, khi nghĩ đến những khu ổ chuột độc hại ấy, những cuộc đời tàn tạ ấy! Nhưng suy cho cùng, đó có lẽ chỉ là sự dốt nát thuần túy, và tên khốn Henslowe kia chắc đã lợi dụng thói quen ưa tĩnh lặng đến mức bệnh hoạn của chủ nhân để trục lợi.

Và rồi — ai mà chẳng có chút kiêu hãnh tự nhiên. Robert Elsmere sẽ chẳng phải là một con người bằng xương bằng thịt nếu như, dẫu chỉ là nửa vời, anh không đặt nhiều kỳ vọng vào năng lực gây ảnh hưởng của bản thân. Cuộc đời đối với anh cho đến nay vẫn là một chuỗi thành công xã hội tốt đẹp nhất. Rất có thể khi anh bước đến dinh thự lớn — nơi ẩn chứa sau cánh cửa câu trả lời cho ẩn số bấy lâu — tâm trí anh dần tràn ngập những giấc mơ ngây ngô của tuổi trẻ về việc chinh phục vị điền chủ, dùng mọi thứ nghệ thuật chân thành để lay chuyển ông, lôi kéo ông trở lại với cuộc đời — trở lại với đồng loại.

Những lời nhắn gửi thân thiện của ông qua phu nhân Darcy thật là dễ chịu.

"Anh tự hỏi liệu những người bạn ở Oxford có đang nói tốt cho anh trước mặt vị điền chủ hay không," anh cười nói với Rose. "Dĩ nhiên là ông ấy biết viện trưởng rồi. Nếu họ có nhắc đến anh, thì chỉ mong là khả năng học thuật của anh không bị lôi ra bàn tán. Viện trưởng chắc chẳng đánh giá cao tài viết văn xuôi tiếng Hy Lạp của anh là bao!"

Rose ngáp nhẹ sau bàn tay đeo găng. Robert đã nói khá nhiều về vị điền chủ, và anh chắc chắn là người duy nhất trong nhóm đang bận tâm đến nhân vật ấy. Ngay cả Catherine, vì quá chìm đắm trong những nỗi lo âu khác, cũng quên bẵng đi cảm giác hồi hộp trước cuộc gặp gỡ sắp tới với người mà chắc chắn sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc đời cô và Robert.

"Ông và bà Robert Elsmere," người quản gia xướng tên, đồng thời đẩy tung cánh cửa chạm trổ dát vàng.

Catherine — bước theo chồng, cái đầu kiêu hãnh trang nghiêm cùng chiếc cổ kiều diễm ngẩng cao hơn bình thường một chút — thoạt đầu chẳng cảm nhận được gì ngoài thứ ánh sáng chói lọi của miền tây đang ngập tràn căn phòng, chiếu rọi vào những chậu hoa huệ Nhật Bản và bức tượng trắng vẽ một chú hề trong bức tranh Watteau nổi tiếng đối diện cửa sổ.

Rồi cô thấy mình được chào đón bởi phu nhân Darcy — người với thói quen kỳ lạ là luôn cầm chiếc khăn tay viền ren bằng tay phải trong các dịp lễ hội, khiến bà chỉ còn hai ngón tay để bắt tay khách. Nữ chủ nhân của dinh thự Hall — vẫn nhỏ thỏm và tinh nghịch như ngày nào dẫu cho chiếc váy lụa quét đất cùng lớp ren đen trang hoàng trên mái đầu nhỏ nhắn đã tăng thêm phần uy nghi — nắm chặt lấy tay Catherine và gọi một quý ông đang đứng trong nhóm người ngay phía sau bà.

"Roger, đây là ông và bà Robert Elsmere. Thưa ông Elsmere, vị điền chủ vẫn nhớ cậu hồi còn mặc váy trẻ con đấy, và tôi không chắc là mình cũng nhớ hay không."

Robert mỉm cười, nhìn qua bà về phía vị điền chủ đang bước tới, nhưng nếu ông Wendover nghe thấy lời nhận xét của em gái thì ông hoàn toàn phớt lờ. Ông lạnh lùng chìa tay ra với Robert, gật đầu chào Catherine và Rose trước khi ban cho họ cái lễ nghi xã giao tương tự, và chỉ nhận ra Langham như một người từng gặp ở Oxford.

Làm xong việc đó, ông quay lại với nhóm người mà ông đang trò chuyện lúc họ bước vào. Thái độ của ông ngập tràn sự xa cách. Sự ngạo mạn của một nhà quý tộc trên lãnh địa của riêng mình thể hiện rõ mồn một trong đó, và Robert không khỏi có cảm giác rằng đối với bản thân anh thậm chí còn có thêm điều gì khác nữa. Thậm chí không một lời nào trong số những câu xã giao vốn dĩ rất dễ dàng và lịch thiệp trong hoàn cảnh ấy — đại loại như mối liên hệ thời thơ ấu của Robert với chốn này, hay việc vị điền chủ nhớ về người cha quá cố của anh — được thốt ra, dẫu cho phu nhân Darcy đã tạo cho ông một cơ hội hoàn hảo để làm điều đó.

Vị linh mục trẻ bản năng thu mình lại, giống như người vừa phải chịu một cú giáng, khi anh bước sang phía bên kia lò sưởi để bắt tay với vị bác sĩ gia đình đáng kính, cụ Meyrick già, người mà anh vốn đã quen biết từ trước. Catherine, với chút khó chịu — bởi cô cũng cảm nhận sự tiếp đón lạnh lùng từ phía vị điền chủ — ngồi xuống trò chuyện với phu nhân Darcy, trong lòng đầy bất an khi nhận ra Rose và Langham bị bỏ mặc một mình thành ra gần như đang ngồi riêng với nhau, hơn nữa một chậu hoa lớn lại tạo thành bức bình phong che khuất một phần tầm nhìn giữa cô và họ. Tuy nhiên, cô vẫn có thể nhìn thấy chiếc cổ vươn cao của Rose khi Langham, người đang tì người vào cây đàn piano bên cạnh, cúi xuống trò chuyện với cô bé; và ở lần nhìn tiếp theo, cô bắt gặp cử chỉ mỉm cười của đầu và mắt Langham hướng về bức chân dung vẽ bà nội của ông Wendover do Romney thực hiện, và cô chắc chắn rằng khi anh cúi người xuống để nói gì đó với người bạn đồng hành, anh đang bình luận về nét tương đồng bề ngoài nào đó giữa cô bé và người thiếu nữ tóc hung trong bức tranh. Thật đáng ghét! Và chắc chắn chốc nữa họ sẽ được xếp ngồi cạnh nhau trong bữa tối.

Những vị khách khác là phu nhân Charlotte Wynnstay, một người họ hàng của vị điền chủ — một phụ nữ cao lớn, hống hách, giọng nói oang oang, nổi tiếng trong giới thượng lưu Luân Đôn nhờ các mối quan hệ, sự táo bạo và cái cái salon mà bằng cách này hay cách khác bà luôn tụ hội được xung quanh mình; người chồng da ngăm, gầy gò và dễ cáu kỉnh của bà; hai vị linh mục ở giáo xứ lân cận — người thứ nhất tên là Longstaffe, một gã mặc áo thầy tu nhưng có phẩm chất kém cỏi mà Robert vô cùng ghét cay ghét đắng; và người thứ hai, ông Bickerton, một tín đồ phái Phúc Âm hiền lành, một trong những con người giúp xoa dịu đi sự gai góc của thế giới này, và giúp những kẻ thông minh hay thiếu kiên nhẫn nguôi ngoai trước những muộn phiền của cuộc sống.

Phu nhân Charlotte vốn đã được gia đình Elsmeres biết danh tiếng từ trước với tư cách là dì của một trong những người bạn thân thiết nhất của họ trong vùng — vợ của một điền chủ lân cận có điền trang giáp ranh với Murewell Hall, phu nhân Helen Varley, người mà chúng ta sẽ nhắc đến nhiều hơn ngay sau đây. Phu nhân Charlotte là em gái của Công tước Sedbergh, một trong những vị công tước quyền quý nhất, đồng thời là em gái của mẹ phu nhân Helen, tức phu nhân Wanless. Phu nhân Wanless qua đời khi tuổi đời còn trẻ, và hai người con út của bà là Helen và Hugh Flaxman — cả hai đều là những tâm hồn tinh tế và nhiệt huyết lạ thường — đã nhận được rất nhiều sự dìu dắt từ người dì của mình. Giữa gia tộc Sedbergh và nhà Wendover có mối quan hệ thông gia, và phu nhân Charlotte luôn cố gắng giữ gìn quan hệ thân thiết với vị điền chủ. Bà vô cùng tôn sùng những kẻ yếm thế và những người hay phát ngôn cay độc, đồng thời bà rất thích thú khi dùng bàn tay độc đoán của mình để đè bạt người em gái rụt rè, điên rồ và kỳ quặc đến tội nghiệp của vị điền chủ.

Còn về bác sĩ Meyrick, ông cao và gầy đét như Don Quixote. Mái tóc hoa râm tạo thành viền bờm xờm quanh chiếc đầu thẳng tắp; ông đeo chiếc khăn quàng cổ kiểu cũ; thân hình cao lê khê lúc nào cũng còng xuống như đang bày tỏ sự cung kính, và cặp kính cận mang vẻ chăm chú dịu dàng chẳng có điểm gì chung với thứ phong thái tự tin y khoa mà ngày nay ai trong chúng ta cũng quá đỗi quen thuộc. Robert thoáng nhận ra rằng khi trò chuyện với phu nhân Darcy, ông gọi là "Thưa phu nhân" một cách rất tự nhiên chẳng hề câu nệ; và phong thái của ông nhìn chung là phong thái của một kẻ coi sự phân biệt giai cấp là chân lý sâu sắc nhất, chẳng hề mang lại gánh nặng nào cho một tính cách vốn dĩ khiêm nhường. Bác sĩ Baker ở Whindale, người quen mắng nhiễu phu nhân Seaton, hẳn sẽ coi ông là một kẻ kém cỏi.

Khi bữa tối được thông báo, Robert thấy mình được xếp ngồi cạnh phu nhân Darcy; vị điền chủ tiếp đón phu nhân Charlotte. Catherine rơi vào tay ông Bickerton, Rose ngồi với ông Wynnstay, và những người còn lại tự tìm chỗ ngồi cho mình. Nhìn thấy cách sắp xếp ấy, Catherine thấy nhẹ nhõm được một lát, cho đến khi cô nhận ra rằng nếu Rose được che chắn ở bên phải thì cô bé lại phải hứng chịu trọn vẹn mũi tiến công của kẻ thù ở bên trái — nói cách khác là Langham được xếp ngồi giữa cô bé và bác sĩ Meyrick.

"Sự tráng lệ này có làm tinh thần cô chùng xuống chút nào không?" Langham hỏi người bên cạnh khi họ ngồi xuống. Chiếc bàn phủ kín hoa huệ Nhật Bản, ngoại trừ những chân nến bằng bạc lộng lẫy hắt ánh sáng rực rỡ, thoạt tiên lên khuôn mặt của những vị khách, rồi đến những bức chân dung gia tộc được treo dày đặc quanh phòng. Phía trên họ là trần nhà chạm nổi những đóa hồng thời Tudor dát vàng trên nền gỗ sồi đen; một chiếc chậu rửa tay bằng bạc mà vị Quân vương Vui vẻ từng nhúng tay vào, mang theo dòng chữ khắc ghi lại sự kiện ấy ở hai bên thành, được đặt ngay trước mặt họ; và những người hầu đang phân phát cho mỗi vị khách chiếc đĩa súp bằng bạc — món quà mà Nữ công tước Marlborough Sarah, trong một phút hào phóng hay tính toán nào đó, đã ban tặng cho người nhà Wendover thời bấy giờ.

"Ồ, không đời nào!" Rose thản nhiên đáp. "Chẳng hiểu sao nữa, chắc là em sinh ra để sống trong cung điện mất."

Langham nhìn cô, ngắm nghía sự hòa quyện táo bạo đầy màu sắc giữa mái tóc đỏ ánh kim, làn da trắng hồng và chiếc váy màu nâu hồng, cùng những viên đá thủy tinh đóng vai trò kim cương trên chiếc cổ kiều diễm của cô, rồi anh nhớ lại những lời nhận xét của Robert dành cho mình. Sự mỉm cười trào phúng đan xen nỗi cay đắng lại hiện về trong tâm trí anh, và thái độ của người anh trai bỗng chốc lại trở nên khó giữ. "Người ngồi cạnh cô là ai thế?" anh bất giác hỏi cô.

"Chồng của phu nhân Charlotte đấy," cô đáp hạ giọng đầy tinh quái. "Tưởng tượng thế là đủ biết chẳng cần phải tìm hiểu thêm về ông ta làm gì!"

"Còn gã đối diện kìa?"

"Nỗi ám ảnh số một của Robert," cô điềm nhiên đáp, nét mặt không hề thay đổi, khiến ông Longstaffe ngồi đối diện — người đang săm soi cô như vẫn thường làm với những thiếu nữ xinh đẹp — cứ trân trân nhìn cô qua câu nói ấy mà chẳng hề mảy may hiểu ý nghĩa của nó.

"Thế còn người ngồi cạnh chị cô?"

"Em không thể tóm tắt ông ấy trong một câu đâu, ông ấy quá tốt!" Rose cười nói; "tất cả những gì em có thể nói là phu nhân Bickerton có quá nhiều con, và lũ trẻ lại lắm thứ bệnh tật đến mức bà ấy chẳng bao giờ có thể đi ăn tiệm nổi."

"Thế là đủ; tôi hình dung ra cuộc sống ấy rồi," Langham nhún vai nói. "Nhưng ông ta trông cứ như một vị tông đồ, dẫu có vẻ hơi phờ phạc. Có lẽ chẳng ai ở đây, trừ Robert, đủ tư cách xách giày cho ông ta."

"Vị điền chủ khó có thể coi là niềm nở nhỉ," Rose nói sau một thoáng, với một cái bĩu môi đỏ mọng. Ông Wynnstay vẫn đang mải miết trò chuyện với phu nhân Darcy, và xung quanh râm ran tiếng trò chuyện chủ yếu do phu nhân Charlotte duy trì.

"Đúng vậy," Langham thừa nhận; "tôi nghĩ phong thái của ông ta không xứng tầm với ngôi nhà này cho lắm."

"Lý do quái quỷ nào khiến ông ta đối xử với Robert bằng cái điệu bộ đó cơ chứ?" Rose phẫn nộ nói, sẵn sàng bênh vực người nhà trước thế giới bên ngoài theo đúng kiểu thiếu nữ. "Lẽ ra ông ấy phải mừng khôn xiết khi có cơ hội quen biết và làm bạn với anh ấy mới phải."

"Em là một người em gái đáng đồng tiền bát gạo đấy;" Langham mỉm cười nhìn cô khi cô ngả người ra sau ghế, hai tay và cổ tay trắng ngần đặt trên đùi, khuôn mặt ửng hồng quay về phía anh. Họ đã duy trì sự thân thiện cởi mở này suốt cả ngày, và sự gắn bó giữa họ vẫn không ngừng tiến triển.

"Anh tưởng em không coi trọng Robert chỉ vì em hay đùa cợt vớ vẩn về dàn đồng ca và hội từ thiện đấy phỏng?" cô hỏi anh, với một thoáng hối hận nhanh chóng lướt qua đôi mắt như bóng mây qua thềm. "Em luôn cảm thấy mình đang sắm một vai diễn đáng ghét ở nơi này. Em không tài nào thích nổi — không thể nào — lối sống của họ. Em ghét nó lắm! Thế mà——"

Cô thở dài đầy day dứt, và Langham — người chỉ năm phút trước còn ước gì cô cứ mãi mỉm cười — giờ đây lại suýt muốn đóng băng cô trong khoảnh khắc này: đôi mắt khép hờ, đôi môi mềm mại buông lỏng trong giây phút trang nghiêm thoáng qua.

"À! Em quên mất —" và cô ngước lên lần nữa với vẻ van nài lôi cuốn — "vẫn còn câu hỏi đó, câu hỏi nhỏ tội nghiệp của em vào đêm Chủ nhật, khi em đang ở trong tâm trạng đạo đức cao thượng ấy và anh suýt thì cho em, em tin là vậy, lời khuyên hay ho duy nhất trong đời anh — anh đã phớt lờ nó một cách tệ hại làm sao!"

Một ánh nhìn rực rỡ — mà Catherine vì quá đau khổ đã bắt gặp được từ phía bên kia bàn tiệc — và ngay lập tức khuôn mặt đang linh hoạt ấy bỗng thay đổi và trở nên cứng đờ. Ông Wynnstay đang nói chuyện với cô, và Langham bị bỏ mặc cho lòng thương xót ngắt quãng của bác sĩ Meyrick — người dẫu thích trò chuyện nhưng xem ra cũng vô cùng mãn nguyện, nhìn qua vẻ mặt rạng rỡ bình thản của ông, khi được ngắm nghía ly rượu, nghiên cứu thực đơn và thưởng thức các món khai vị trong yên lặng, chẳng mùng đến những niềm vui bất định của việc giao lưu trò chuyện.

Trong khi đó, vào những phút đầu tiên khi ông Wynnstay bận rộn trò chuyện gia đình với phu nhân Darcy, Robert đã tự cho phép mình quan sát kỹ lưỡng ông Wendover qua khoảng cách có vẻ an toàn của chiếc bàn dài. Vị điền chủ đang nói chuyện cộc lốc và cụt ngủn, nhưng thỉnh thoảng lại bật lên những tiếng cười thé thét kỳ quặc, với phu nhân Charlotte — người dường như chẳng hề sợ hãi ông chút nào và cảm thấy ông là một bạn đồng hành thú vị; và thỉnh thoảng Robert lại thấy ông quay sang phía Catherine ngồi bên cạnh, thay đổi hẳn thái độ để ngỏ lời với cô bằng những câu nói khách sáo, gượng gạo.

Ông Wendover là một người đàn ông có chiều cao trung bình với vung xương xẩu lỏng lẻo, mà như Robert từng nhận thấy trong phòng khách, nửa thân dưới trông rất gầy gò và teo tóp. Nhưng đôi vai mang dáng dấp còng của học giả cùng phần đầu lại rất vạm vỡ và vuông vức. Phần đầu đặc biệt gây chú ý bởi chiều rộng lớn và bề mặt tương đối phẳng phía trên đôi mắt, cùng với việc chính chiếc đầu ấy làm cho khuôn mặt trở nên nhỏ bé đi, nếu đặt cạnh sự góc cạnh to lớn của hộp sọ thì trông nó có vẻ tì vết và hốc hác. Mái tóc màu đỏ pha xám, đôi mắt nhỏ nhưng sâu thẳm dưới hàng chân mày thanh tú, cùng chiếc miệng nhăn nheo mỏng môi và chiếc cằm dài mang vẻ kiên nghị sắc sảo lạnh lùng.

Nhìn chung, dung mạo ấy phảng phất nét của một ông lão, những nếp nhăn hằn sâu, làn da ngăm đen và teo tóp. Thế nhưng, sự sắc bén và uy lực toát lên từ toàn bộ biểu cảm của con người ấy cho thấy rằng, dẫu cơ thể đang bắt đầu suy sụp, tâm trí vẫn vô cùng tươi mới và uy quyền như thủa nào. Mái tóc để hơi dài hơn bình thường, trang phục rộng thùng thình cùng dáng đi còng lưng mang lại cho ông vẻ ngoài không giống người Anh chút nào. Nhìn chung, ông để lại trong lòng Robert ấn tượng như một sự kết hợp kỳ lạ giữa nhà bác học nước ngoài và nhà quý tộc Anh, bởi trong khi phong thái của ông cho thấy ý thức sâu sắc về dòng dõi và địa vị xã hội, thì khoảng cách giữa ông và một quý tộc đồng quê người Anh bình thường khó mà lớn hơn được, dù xét về mặt ngoại hình hay — như Robert thừa biết — xét về mặt cung cách xã hội. Và khi Robert dõi theo ông, tâm trí anh lại bay về thư viện, về quá khứ của con người này, về tất cả những gì đôi mắt ấy từng chứng kiến và đôi bàn tay ấy từng chạm vào. Anh đã cảm thấy một sự quen thuộc đầy bí ẩn, suýt chút nữa là niềm khao khát được làm quen với sinh linh vừa chào đón anh bằng sự thờ ơ lạnh lùng và đầy bất ngờ đến thế.

Cung cách của vị điền chủ vốn dĩ nổi tiếng là tệ hại, nhưng dẫu vậy, cách ông tiếp đón vị linh mục mới của giáo xứ — con trai của một người gắn bó mật thiết nhiều năm liền với chốn này và với chính cha ông, người mà ông từng bày tỏ sự lịch thiệp đáng kể qua thư từ và lời nhắn — vẫn đủ sức khiến người ta kinh ngạc.

Tuy nhiên, Robert chẳng có thời gian để suy ngẫm về nguyên nhân của điều đó, bởi phu nhân Darcy, sau khi được giải thoát khỏi ông Wynnstay, liền hào hứng vồ lấy con mồi hằng ao ước — vị linh mục trẻ tuổi đầy cuốn hút. Trước hết, bà khảo tra anh về các tác phẩm văn học, và khi qua hàng tá câu hỏi, bà đã moi được chi tiết từ anh, miệng Robert giật giật khi thấy bà vội vã chuồn khỏi chủ đề đó, rõ ràng bị ám ảnh bởi nỗi sợ bên trong rằng mình có thể lao đầu không lối thoát vào hàm của thế kỷ thứ sáu. Sau đó, với mục đích giành lại quyền chủ động và khai thác một mạch khác tiềm năng hơn, bà hỏi ý kiến anh về cuốn tiểu thuyết mới nhất của phu nhân Selden, cuốn Tình yêu trong đầm lầy; và khi anh thú nhận là mình không biết, bà khựng lại một lát, tay cầm nĩa, khuôn mặt nhỏ nhắn nhăn nheo trông ngơ ngác chẳng khác gì ba phút trước, khi sự liều lĩnh suýt đưa bà đối mặt với Gregory xứ Tours như một chủ đề trò chuyện.

Nhưng bà chẳng nản lòng lâu. Với những điệu bộ và cử chỉ nghếch cổ vô cùng thú vị, bà chuyển từ việc dò hỏi sang việc thổ lộ đầy quyến rũ. Bà có thể trân trọng những "gã đàn ông thông minh", bà nói, bởi vì bản thân bà — bà cũng là một người làm văn học. Liệu ông Elsmere có biết không — câu này được thốt ra bằng tiếng thì thầm vội vã, liếc xéo sang phía ông Wynnstay để chắc chắn rằng ông ấy đang bận rộn với Rose, và vị điền chủ với phu nhân Charlotte — rằng bà từng viết một cuốn tiểu thuyết?

Robert, người đã được phu nhân Helen Varley cung cấp thông tin về rất nhiều điều xung quanh khu vực này, có thể trả lời một cách chính xác rằng anh có biết. Ngay lập tức phu nhân Darcy rạng rỡ hẳn lên.

"Ồ! Nhưng anh chưa đọc nó đúng không," bà tiếc nuối nói. "Đó là hồi tôi còn làm Cung nữ, anh biết đấy. Chưa từng có Cung nữ nào viết tiểu thuyết trước đó cả. Đó là một sự kiện lớn đấy. Thân vương Albert quý mến từng mượn một bản của tôi vào một đêm để đọc trên giường — tôi vẫn còn giữ nó đây, với trang sách bị gấp lại ở chỗ ngài đọc dở." Bà ngập ngừng. "Nó mới chỉ ở chương thứ hai thôi," cuối cùng bà nói với một sự thật thà đáng yêu, "nhưng anh biết đấy, ngài rất bận rộn, bao nhiêu công việc của Nữ hoàng phải làm, dường như ngoài công việc của chính mình nữa — tội nghiệp ngài chứ!"

Robert nài nỉ bà cho mình mượn tác phẩm ấy, và phu nhân Darcy, với đôi má ửng hồng khiến bà trông càng kỳ dị hơn, đã đồngτ ý.

Sau đó là một khoảng lặng, bị phá vỡ bởi cuộc cãi vã đầy cay đắng giữa phu nhân Charlotte và chồng bà — người không thấy Rose tỏ ra biết ơn sự quan tâm của ông ta đúng như mong đợi của một kẻ vô danh má phấn môi hồng trong bữa tiệc tối ở nông thôn, và vì thế rất mừng rỡ trước cơ hội do lời châm chọc mang tính công kích của vợ tạo ra. Ông và bà bất đồng về ba điểm chính: chính trị; cách trang trí ngôi nhà của họ ở Luân Đôn, khi ông Wynnstay là người tôn sùng phong cách Louis Quinze còn phu nhân Charlotte lại là tín đồ của trường phái Morris; và thành phần khách mời trong các bữa tiệc tối của họ. Phu nhân Charlotte, trong hành trình tìm kiếm sự giải trí và tai tiếng, rất thích lấp đầy chòm xóm gia đình bằng tất cả những kẻ có chút tên tuổi vì bất kỳ lý do gì ở Luân Đôn. Ông Wynnstay ghê tởm sự bừa bãi đó; và đám thực khách mà vợ ông buộc ông phải cùng uống rượu chung đã làm chua xót nghiêm trọng tâm can của một gã bảo thủ cáu kỉnh, kẻ mang nặng lòng tự kiêu gia tộc hơn cả thần kinh hay hệ tiêu hóa.

Trong suốt cuộc khẩu chiến, phu nhân Darcy theo dõi Elsmere theo kiểu mèo vờn chuột, với một niềm tâm sự khác đang sôi sục trong lòng, và ngay khi có một đợt râm ran trò chuyện chung vang lên lần nữa, bà lại chớp lấy thời cơ tấn công anh. Liệu anh có muốn biết rằng sau ba mươi năm, bà vừa mới hoàn thành cuốn tiểu thuyết thứ hai của mình, giấu kín không cho anh trai biết — nhắc đến ông, khuôn mặt nhỏ nhắn tối sầm lại, mang theo một nỗi cay đắng kỳ lạ — và nó sắp sửa được gửi qua đường bưu điện cho nhà xuất bản không?

Dĩ nhiên Robert rất hào hứng, và hỏi về đề tài của tác phẩm. Phu nhân Darcy càng lúc càng hớn hở — thực ra là chỉ muốn ôm chầm lấy anh. Nhưng, ngay lúc bà sắp sửa tuôn ra cốt truyện thì một ý nghĩ, hình như là sự cắn rứt lương tâm, chợt lóe lên trong đầu bà.

"Anh có nhớ," bà bắt đầu, nhìn anh đầy vẻ thâm trầm, liếc xéo, "những gì tôi nói về sở thích của mình hôm trước không? Nào, ông Elsmere, anh hãy nói cho tôi biết — xin đừng bận tâm đến tôi — đừng khách sáo — anh đã bao giờ nghe người ta kể chuyện về tôi chưa? Ví dụ như, anh đã bao giờ nghe họ gọi tôi là kẻ — là kẻ — cuồng danh vọng chưa?"

"Chưa bao giờ!" Robert nhiệt tình đáp.

"Họ có đấy chứ," cô thở dài. "Tôi đúng là kẻ cuồng danh vọng. Tôi không tài nào kìm được. Dẫu vậy chúng tôi cũng là dòng dõi gia thế danh giá đấy chứ. Tôi đoán là do năm tháng ở Triều đình, rồi cái vùng Warham chết tiệt đó sau này. Hai mươi năm ở một thị trấn nhà thờ lớn — và là một thị trấn nhà thờ rất nhỏ, sau Windsor, Cung điện Buckingham và ngài Melbourne kính yêu! Cứ mỗi năm tôi lại lên thành phố ở nhờ nhà cha tôi một tháng mùa vụ, và nếu không vì điều đó chắc tôi chết mất — chồng tôi biết chắc là tôi sẽ chết. Đó là thế gian, xác thịt và quỷ dữ, dĩ nhiên rồi, nhưng biết làm sao được. Trông này," và bà nhìn anh đầy vẻ van nài, như muốn thách thức anh đưa ra một câu trả lời thành thật: "Thành thật mà nói, anh sẽ trở nên thú vị hơn nhiều nếu có một tước vị đi kèm đằng sau tên mình phải không?"

"Vô cùng thú vị ấy chứ," Robert thốt lên, kìm nén tiếng cười đến đứt cả hơi khi thấy bà chẳng có chút ý định cười cợt nào.

"Đúng thế, anh biết đấy. Nhưng làm vậy thì không đúng;" và bà lại thở dài. "Và vì thế tôi đã viết cuốn tiểu thuyết này chỉ vì lý do đó. Nó có tên là — anh đoán xem tên gì nào? — "Ông Jones". Ông Jones là nhân vật chính của tôi — viết về một ông Jones rất có lợi cho tôi đấy anh biết không."

Bà nhìn anh rạng rỡ. "Chắc chắn là vậy rồi! Chắc cô đã ban cho ông ấy mọi đức tính cao đẹp?"

"Ồ vâng, và đến cuối cùng, anh biết đấy —" bà hào hứng chồm người về phía trước — "mọi chuyện đều ổn thỏa cả. Hóa ra cha ông ấy không hề chết ở Brazil mà không để lại con cái, và tước hiệu——"

"Cái gì!" Robert kêu lên, "vậy ra ông ấy không phải là ông Jones ư?"

Phu nhân Darcy tỏ ra hơi ngượng ngùng.

"Ờ, không," bà thú nhận đầy tội lỗi, "không phải vào phút cuối. Nhưng thực ra điều đó chẳng quan trọng gì — với câu chuyện cả."

Robert lắc đầu, với ánh mắt phản đối mang tính răn đe nhất có thể, điều đó gợi lên ở bà biểu hiện lo lắng tương ứng. Nhưng đúng lúc ấy, một làn sóng trò chuyện và tiếng cười râm ran bỗng tràn đến từ đầu bên kia bàn tiệc, và cái ao nhỏ chuyện trò riêng tư của họ bị cuốn phăng đi mất. Vị điền chủ đang kể một câu chuyện cười, và những vị khách mặc áo thầy tu ngồi cạnh đang cười lớn hưởng ứng.

"Chà!" ông Longstaffe kêu lên, ngả người ra sau ghế cười khúc khích, "đó mới thực sự là một vị Tổng giám mục đáng đồng tiền bát gạo!"

"Một câu chuyện thú vị," ông Bickerton nói với vẻ nhân từ, dẫu thú thật là ý nghĩa của nó ông chẳng hiểu mấy. Robert có cảm giác rằng ánh mắt sắc bén của vị điền chủ, khi ông ngồi nhìn dọc theo chiều dài bàn chiếc bàn, hai bàn tay to lớn thần kinh đan vào nhau trước ngực, đang hướng đặc biệt về phía anh.

"Chúng tôi có được nghe câu chuyện đó không ạ?" anh chồm người lên hỏi. Catherine, mỉm cười nhạt trong góc nhỏ bên cạnh chủ nhà, trông hơi ửng hồng và xúc động hơn vẻ tĩnh lặng thường ngày.

"Đó là câu chuyện về Tổng giám mục Manners Sutton," giọng khàn khàn khô khốc của ông Wendover vang lên. "Chắc anh biết rồi đấy, ông Elsmere. Sau lễ tấn phong Giám mục Heber lên ngai tòa Calcutta, Tổng giám mục đã có bài phát biểu chia tay trong bữa tiệc trưa tại Lambeth diễn ra sau buổi lễ. 'Tôi có rất ít lời khuyên dành cho cậu về chặng đường sự nghiệp tương lai,' ngài nói với vị giám mục trẻ, 'nhưng tất cả những gì kinh nghiệm mang lại tôi xin trao lại cho cậu. Hãy ghi nhớ hai nguyên tắc, và chỉ hai nguyên tắc mà thôi. Một là, Hãy rao giảng Phúc âm; và hai là — Hãy dẹp bỏ sự cuồng tín!'"

Có một tia sáng sắc lạnh như thép lóe lên trong ánh mắt vị điền chủ khi ông kể câu chuyện, đôi mắt vẫn đăm đăm dán vào Robert. Robert ngay lập tức nhận ra rằng câu chuyện được kể lại cốt để dành riêng cho mình, và vì lý do khó hiểu nào đó mối quan hệ giữa anh và vị điền chủ đã bị định kiến từ trước. Anh khẽ mỉm cười với vẻ lịch thiệp nhạt nhòa, rồi lùi người về chỗ cũ mà chẳng đưa ra bình luận nào về giai thoại của vị điền chủ. Chiếc kính cận của phu nhân Charlotte, sau khi đã điều chỉnh khoảnh khắc hướng về phía vị linh mục ở đằng xa — người mà bà vừa hỏi bác sĩ Meyrick chi tiết mà chẳng mảy le mảy may quan tâm đến sự hiện diện của Catherine — lại quay ngược trở lại phía vị điền chủ.

"Tôi sẽ gọi cái vị Tổng giám mục nhà ngài là một kẻ phàm tục trơ trẽn," bà phắt tỉnh nói. "Và thật may mắn cho ông ta khi được sống vào thời đại đó. Những người đức hạnh thời hiện đại của chúng ta hẳn đã phủi sạch cái áo choàng của ông ta rồi."

Phu nhân Charlotte rất tự hào về những phát ngôn mạnh bạo này, và sự hiện diện của vị điền chủ thường khơi mào cho một lượng lớn những câu nói tương tự. Vị điền chủ vẫn ngồi với hai tay đặt trên bàn, đôi mày rậm nhíu lại, rà soát khắp lượt các vị khách.

"Ồ, dĩ nhiên là những kẻ khôn ngoan đều chết hết rồi!" ông dửng dưng nói. "Nhưng đó là câu nói cửa miệng yêu thích của tôi — Giáo hội Anh quốc thu gọn trong vỏ hạt dẻ."

Robert đỏ bừng mặt, và sau giây lát do dự, anh chồm người lên.

"Theo ông, Tổng giám mục muốn ám chỉ điều gì, thưa ông Wendover, khi nói về sự cuồng tín? Chắc là phong phào ly giáo rồi."

"Ồ, rất có thể!" và Robert lại bắt gặp ánh mắt sắc như diều hâu tập trung vào mình. "Nhưng tôi thích mở rộng ý nghĩa câu nói đó ra nhiều hơn. Người ta có thể coi nó như một châm ngôn trải nghiệm phổ quát, áp dụng cho tất cả những kẻ ngốc nghếch mang trong mình sứ mệnh từng làm phiền thế hệ chúng ta — tất cả những Kingsley, Maurice và Ruskin của các anh — bất kỳ kẻ nào chăm chăm tạo ra những cuộc náo loạn vẩn vơ, dùng nó vừa làm khoản đầu tư cho thế giới bên kia, vừa làm chiêu trò quảng cáo cho thế giới này."

"Trời đất quỷ thần ơi, thưa điền chủ," phu nhân Charlotte nói, "tôi hy vọng ngài không mong ông Elsmere sẽ đồng tình với ngài chứ?"

Ông Wendover khẽ cúi đầu chào bà.

"Trong tính cách của tôi có rất ít sự lạc quan," ông đáp cộc lốc.

"Tôi muốn biết," Robert nói, phớt lờ màn đối thoại bên lề này; "Tôi muốn biết, thưa ông Wendover, nếu gạt vị Tổng giám mục sang một bên, thì ông hiểu thế nào về từ cuồng tín trong câu châm ngôn này của ông?"

"Một phong thái tuyệt vời," phu nhân Charlotte thầm nghĩ, dẫu có ồn ào đến đâu thì bà vẫn là một phụ nữ cực kỳ sắc sảo, "một phong thái tuyệt vời và một cuộc tấn công vô cớ."

Tuy nhiên, ánh mắt được huấn luyện kỹ càng của Catherine đã phát hiện ra những dấu hiệu trong sắc diện và cử chỉ của Robert mà phu nhân Charlotte bỏ lỡ, khiến cô lo lắng dõi theo. Về phần những người còn lại quanh bàn, tất cả đều chuyển sang theo dõi cuộc "đụng độ" giữa vị linh mục mới và chủ nhà với sự tò mò vô tận.

Vị điền chủ ngập ngừng một lát trước khi đáp lời —

"Thật không dễ để diễn tả ngắn gọn," cuối cùng ông nói; "nhưng tôi có thể định nghĩa nó, có lẽ, như là cơn cuồng phong sửa mái nhà cho người hàng xóm bên phải bằng đống rơm giật từ mái nhà của người hàng xóm bên trái; nói ngắn gọn là thói quen cướp của Peter để đắp đổi cho Paul."

"Chính xác," ông Wynnstay nhiệt tình hưởng ứng; "tất cả những cái bánh vẽ cách mạng vô lý trong năm mươi năm qua — ông đã tóm trúng phóc rồi đấy. Có lúc thì cướp nhiều đắp ít; có lúc thì cướp ít đắp nhiều. Nhưng nguyên tắc thì lúc nào cũng thế." Và nhớ lại những buổi tối khó chịu khi những chiếc bánh vẽ cách mạng y hệt vậy bị nhồi nhét vào cổ họng tại chính bàn ăn nhà mình, ông ném ánh mắt khiêu khích về phía vợ, người mỉm cười điềm tĩnh đáp lại. Chẳng có cách nào khắc phục những chuyện thế này, khi trong của cải chung của gia đình mà người vợ lại nắm giữ phần lớn tiền bạc và một lượng khổng lồ trí tuệ.

"Và kẻ yếm thế lấy làm thích thú khi nhận ra rằng," vị điền chủ ngắt lời, "gã thực hiện sự thay đổi cán cân ấy lại làm điều đó với vẻ cao thượng nhất, và thu lợi theo cách dung tục nhất. Những nghề khác có thể phá sản. Riêng nhà cách mạng thì lúc nào cũng chắc chắn có thị trường tiêu thụ."

Ông nói với sự khăng khăng đầy khinh miệt và gay gắt, dần dần làm cho từng sợi thần kinh trong cơ thể Robert căng phồng lên. Anh lại chồm người về phía trước, thân hình cao gầy cùng gương mặt trẻ trung sáng sủa tạo nên sự tương phản rõ rệt với vẻ vuông vức rám nắng và nhăn nheo của vị điền chủ.

"Ồ, nếu ông và ông Wynnstay sẵn sàng đưa ra cáo trạng chống lại thế hệ của mình và mọi thành quả của nó, thì tôi chẳng còn gì để nói nữa," anh vẫn mỉm cười, dẫu giọng nói đã cất cao hơn một chút bất chấp ý muốn. "Tôi đành cùng cuốn Burke của mình rút lui về phe đa số. Tôi cứ tưởng cuộc tấn công vào sự cuồng tín của ông có phạm vi hẹp hơn, nhưng nếu nó bị đánh đồng với sự tiến bộ xã hội thì tôi xin đầu hàng. Chủ đề này quá lớn. Chỉ có điều là——"

Anh ngập ngừng. Ông Wynnstay đang quan sát anh với sự lạnh lùng có phần xấc láo; chiếc kính một tròng của phu nhân Charlotte vẫn không hề dịch chuyển khỏi khuôn mặt anh, và qua từng thớ thịt, anh cảm nhận được những lời cảnh tỉnh đầy dịu dàng và rụt rè từ đôi mắt người vợ.

"Tuy nhiên," anh tiếp tục sau một thoáng, "tôi tưởng rằng dù sao đi nữa chúng ta cũng sẽ thấy khó lòng tìm được tiếng nói chung. Tôi coi châm ngôn của vị Tổng giám mục nhà ông, thưa ông Wendover," và giọng điệu của anh dồn dập, lớn tiếng hơn, "trước hết là một sự mâu thuẫn trong chính câu chữ; và kế đến, đối với tôi, hầu như mọi sự cuồng tín đều đáng kính trọng!"

"Tôi thấy anh là một trong số những kẻ," ông Wendover đáp lại sau một khoảng lặng, với chất giọng mũi nhấn mạnh cùng vẻ ngạo mạn cũ, "tưởng rằng nền văn minh nhân loại bắt nguồn từ trái tim; rằng nhân loại đã mò mẫm tìm đường đi — theo đúng nghĩa đen. Trường phái của phe đa số, dĩ nhiên rồi — tôi hoàn toàn thừa nhận điều đó. Ngược lại, tôi thuộc về thiểu số u tối tin rằng thế giới này, chừng nào còn tồn tại có mục đích, là tồn tại nhờ vào cái đầu," và ông ném danh từ ấy vào Robert đầy khinh miệt. "Nhưng tôi thừa nhận hoàn toàn rằng trong một thế giới đầy những lời lẽ bịp bợm, nhà triết học là kẻ nhận mọi cú đá, còn những nhà từ thiện — tự gắn nhãn cho mình — lại vơ vét toàn bộ tiền bạc."

Giọng điệu vô cảm ấy dần ấm lên thành một sự nóng giận không thể chối cãi. Phu nhân Charlotte theo dõi với sự thích thú ngày càng tăng. Đối với bà, toàn bộ xã hội chỉ là một vở hài kịch được biểu diễn để giải trí cho mình, và bà nhận thấy điều gì đó mang tính kịch nghệ hơn bình thường trong sự kề cạnh giữa hai người đàn ông này. Vị linh mục trẻ kia có lẽ rất đáng để quan tâm. Những bữa tiệc tối ở phố Martin đang vô cùng khát khao dòng máu mới. Còn về phần tội nghiệp ông Bickerton, ông đã bắt đầu vội vã trò chuyện với Catherine, với cảm giác có thứ gì đó sắp sụp đổ xung quanh; trong khi ông Longstaffe, tay cầm kính một tròng, đảo mắt quan sát bàn tiệc với niềm vui thích rõ rệt. Ông chưa tiếp xúc nhiều với Elsmere, nhưng rõ mồn một như ban ngày rằng gã đàn ông này là một kẻ gây rối, và cần phải được kiềm chế lại.

Trong khi đó, có một khoảng lặng giữa hai bên tranh luận chính; những đám mây giông đang sầm sập kéo đến bên ngoài, và những hạt mưa bắt đầu lách tách gõ vào cửa sổ. Phu nhân Darcy đang định hướng sự chú ý vào thời tiết thì vị điền chủ bất ngờ quay lại tấn công.

"Điều duy nhất cần thiết trong cuộc đời này," ông nói, quay sang phu nhân Charlotte với nụ cười nhạt nhẽo khó chịu thoáng qua khóe miệng cứng rắn, "chính là — không bị lừa bịp. Đặt quá nhiều niềm tin vào những điều cao cả mà những kẻ vị tha hay bàn tới, để rồi đến một ngày bạn sẽ rơi vào hoàn cảnh của Louis XIV sau trận Ramillies: 'Dieu a donc oublié tout ce que j'ai fait pour lui?' Hãy đọc Renan của các người; hãy tự nhắc nhở bản thân trong mọi tình huống rằng rất có thể suy cho cùng kẻ vị kỷ mới là kẻ đúng, và bạn sẽ thấy ít nhất là thế giới vẫn tiến lên vô cùng suôn sẻ mà không cần đến những nỗ lực vụng về của các người để uốn nắn nó cho ngay thẳng. Và thế là chúng ta quay trở lại với châm ngôn của vị Tổng giám mục — dĩ nhiên được uyển chuyển cho phù hợp với nhu cầu của người Anh," và ông nhún đôi vai to lớn đầy biểu cảm: "Xin lỗi ông Elsmere nhé, và tất cả những người bạn mặc áo thầy tu của chúng ta nữa!"

Lại một lần nữa ông nhìn dọc xuống bàn tiệc, và giọng nói oang oang vang lên gay gắt hơn bao giờ hết khi nó vượt lên trên tiếng ồn đột ngột của cơn giông bão bên ngoài. Đôi mắt sáng quắc của Robert dán chặt vào vị điền chủ, và trước khi ông Wendover kịp dứt lời, Catherine có thể nhìn thấy những từ ngữ đáp trả đang chực chờ run rẩy trên đôi môi anh.

"Tôi rất lấy làm hài lòng," anh nói, với âm điệu khô khan kỳ lạ đầy sức nặng. "Tôi nhường lại cuốn Renan cho ông. Chỉ xin hãy để cho những kẻ khờ khạo chúng tôi giữ lại những ảo tưởng của mình. Chúng ta sẽ không tranh cãi về sự phân chia ấy đâu. Về phần ông là tất cả những kẻ yếm thế trong lịch sử; về phần chúng tôi là tất cả những kẻ 'khinh miệt mặt đất' từ thuở hồng hoang cho đến tận bây giờ!"

Vị điền chủ có cử động nhanh chóng đầy thiếu kiên nhẫn. Ông Wynnstay liếc nhìn vợ đầy ẩn ý, phu nhân Charlotte liền thả chiếc kính một tròng xuống với nụ cười không thể kìm nén.

Về phần Robert, người chồm về phía trước với hơi thở dồn dập, anh có cảm giác như ánh mắt anh và vị điền chủ đang giao đấu với nhau tựa những lưỡi kiếm. Trong tâm trí Robert dâng lên một cơn phẫn nộ cuồng nộ. Trước mắt anh hiện lên hình ảnh một đứa trẻ trong căn phòng ngột ngạt, đang oằn mình chống chọi với căn bệnh chết người, giáng xuống đầu cô bé, như anh đang giận dữ tự nhắc nhở bản thân, chính là nhờ sự tắc trách đáng trách của gã đàn ông này. Bữa tiệc tối, sự láng lẩy của căn phòng, những lời trò chuyện, tất cả khơi gợi trong anh một thứ cảm giác ghê tởm. Nếu không vì gương mặt nhợt nhạt của Catherine ở phía đối diện, chắc anh đã chẳng thể giữ nổi bình tĩnh.

Phu nhân Darcy, có chút bối rối và cảm nhận được mọi chuyện không mấy suôn sẻ cho lắm, nghĩ tốt nhất là nên xen vào.

"Roger," bà nài nỉ nói, "anh không được phép triết lý như thế đâu. Nóng quá rồi đấy! Anh ấy toàn nói thế," bà tiếp tục, cúi người sang phía ông Wynnstay, "với những linh mục người Pháp đến thăm chúng tôi mùa đông năm ngoái ở Paris. Họ chẳng mảy may bận tâm chút nào — họ toàn cười trừ. 'Monsieur votre frère, madame, c'est un homme qui a trop lu,' họ thường nói với tôi mỗi khi tôi mang cà phê ra cho họ. Ôi, họ thật đáng yêu làm sao, những vị linh mục già ấy! Roger nói rằng họ đặt rất nhiều kỳ vọng vào tôi."

Những tiếng râm ran vang lên xua tan bầu không khí căng thẳng, cuộc trò chuyện bị phân tán. Vị điền chủ quay sang phu nhân Charlotte, còn Rose quay sang Langham.

"Sao anh không ủng hộ Robert?" cô bốc đồng hỏi anh, với gương mặt không mấy hài lòng. "Anh ấy phải chiến đấu một mình, chống lại cả bàn ăn!"

"Tôi làm vậy thì được tích sự gì chứ?" anh nhún vai đáp. "Và xin thưa vị nữ tu xưng tội của tôi, cô nghi ngờ tôi có sự cuồng tín nào cơ chứ?"

Anh đăm đăm nhìn cô. Đối với cô, dường như họ lại đang đứng bên cánh cổng lần nữa — nụ hôn của anh chạm lên mu bàn tay cô. Cô vội vã quay đi để cúi người nhặt chiếc quạt lỡ trượt rơi xuống. Chỉ có Catherine là người duy nhất, với sự bực bội tột cùng, nhìn thấy vệt đỏ ửng bừng lên trên khuôn mặt xinh đẹp ấy. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, phu nhân Darcy đã ra hiệu đứng lên.