Langham từ biệt Rose ở góc phố Martin Street.

Cô kiên quyết không cho anh tiễn thêm nữa.

'Em sẽ không nói gì cả,' cô thì thầm với anh trong lúc anh đỡ cô lên một chiếc xe hán-sôm đang chạy qua, ân cần quàng tấm áo choàng quanh người cô, 'cho đến khi em gặp lại anh. Ngày mai nhé?'

'Sáng mai nhé,' anh vừa nói vừa vẫy tay chào cô, và chỉ trong chớp mắt, anh đã một mình đối mặt với cơn gió lạnh phương bắc.

Anh rảo bước rất nhanh về hướng phố Beaumont Street, nhưng khi đến nơi thì nửa đêm đã điểm. Anh bước vào phòng, nơi đống lửa vẫn còn âm ỉ cháy, châm một ngọn diêm, rồi ngã người xuống chiếc ghế bọc da dùng để đọc sách. Ngay bên cạnh ghế, những cuốn sách dùng đến hồi chiều vẫn nằm ngổn ngang trên sàn nhà.

Cái lạnh của đêm khuya bất chợt thấm sâu vào người, khiến anh co ro sưởi ấm bên vài mẩu than hồng hãy còn ánh lên. Chuyện gì đã xảy ra với anh vậy? Ngay trong căn phòng này, trên chiếc ghế này, sự phấn khích quên mình của buổi dạo phố ấy, dù mới chỉ diễn ra chưa đầy nửa tiếng trước, nay dường như đã lùi vào dĩ vãng từ lâu—thậm chí gần như là khó tin.

Thế mà tâm trí anh vẫn ngập tràn hình ảnh, vẫn đầy rẫy hàng trăm ấn tượng mới mẻ. Khuôn mặt thanh tú ấy tựa vào ngực anh, những lời thì thầm đầy tin tưởng, đôi môi mềm mại hiến dâng. Chà! Hóa ra kẻ chiến thắng lại là một chàng sinh viên nghèo hèn, trầm lặng và chẳng có gì nổi bật. Chính anh chứ không phải một người từng trải thành công ngoài xã hội, đã ôm trọn thiếu nữ trẻ trung xinh đẹp ấy vào lòng, và lắng nghe lời thú nhận tình yêu ngọt ngào, khiêm nhường nhất từ cô. Định mệnh hẳn chẳng có chút lý trí hay lương tri nào mới sắp đặt mọi chuyện thành ra thế này; nhưng định mệnh đã an bài như vậy rồi. Langham ghi nhận chiến thắng của chính mình, đồng thời cũng nhận ra một cách ê chề rằng niềm hân hoan ấy đã phai nhạt đi một nửa.

Thế là khoảnh khắc lớn lao ấy đã đến rồi đi! Trải nghiệm tối thượng duy nhất mà cuộc đời và chính ý chí của anh từ trước đến nay vẫn kiên quyết chối từ, giờ đây đã thuộc về anh. Anh đã nếm trải cảm giác run rẩy đầy dằn vặt của niềm đam mê—anh đã khơi gợi được một lời hồi đáp khiến mọi người phải ghen tị,—và khi vừa dứt khỏi nụ hôn của Rose, khỏi vẻ đẹp của Rose, tâm hồn kỳ lạ bị tổn thương ấy lại rơi vào công cuộc phân tích tàn nhẫn đối với niềm đam mê của mình, và lời hồi đáp của cô! Khoảnh khắc trước, anh còn đang phủ phục dưới chân cô trong cơn ngây ngất nghẹn ngào của lòng biết ơn và sự dịu dàng; khoảnh khắc sau—liệu mọi thứ có được như những gì nó hứa hẹn?—và giờ đây, khi đã nắm trọn món quà ấy trong tay, phải chăng nó đã đánh mất đi một phần vẻ đẹp, giống như vỏ ốc biển vừa được vớt lên khỏi mặt nước, nơi sắc óng ánh kiều diễm từng cám dỗ cả ánh mắt lẫn bàn tay, nay lại đánh mất đi một nửa vẻ quyến rũ tựa thần tiên?

Đêm dần trôi qua. Ở bên ngoài, thỉnh thoảng có tiếng xe ngựa hoặc xe chở hàng lạo xạo lăn qua những phiến đá trên đường, thỉnh thoảng có tiếng người nói hoặc tiếng bước chân lọt qua những bức tường mỏng của ngôi nhà, dội những âm thanh bất chợt vào căn gác xếp tĩnh mịch ấy. Không có gì lọt vào tai Langham. Anh hoàn toàn chìm đắm trong cuộc đối thoại sẽ định đoạt cả cuộc đời mình.

Hình như đối diện anh đang ngồi một bóng ma tái hiện chính anh, con người thật của anh, kẻ mà anh đang tranh cãi một cách lâu la và rùng rợn.

'Nhưng tôi yêu cô ấy!—Tôi yêu cô ấy! Chỉ cần một chút dũng khí—một chút nỗ lực—là tôi cũng có thể đạt được những gì người khác đạt được. Tôi có tài năng, những tài năng lớn. Chỉ cần tiếp xúc với cô ấy, những nhu cầu tất yếu của hoàn cảnh, sẽ kéo tôi trở lại với cuộc sống, dạy tôi cách sống bình thường như bao người khác. Tôi không ép buộc tình yêu của cô ấy—đó là một món quà tự nguyện. Ai có thể trách tôi nếu tôi đón nhận nó, nếu tôi bám lấy nó, giống như kẻ sắp chết cóng dưới khe băng bám chặt lấy sợi dây thừng được ném cho?'

Đáp lại điều đó, bóng ma tái nhợt của chính anh cất tiếng cười nhạt—

'Dũng khí và nỗ lực có lẽ nên được vứt xó khỏi từ vựng của anh đi thì hơn. Đó là những từ mà anh chẳng bao giờ dùng đến. Hãy thay thế chúng bằng hai từ khác—thói quen và tính cách. Là nô lệ của thói quen, của thứ tính cách mà anh đã tự dệt nên từ bao năm sống có tính toán—thật là điên rồ khi tưởng tượng rằng tình yêu có thể xóa bỏ, có thể tái tạo lại được! Anh là thế nào, anh sẽ mãi mãi là thế đó. Hãy tự gánh lấy gác nặng của mình, nhưng vì Chúa, đừng lừa phỉnh bất kỳ sinh linh nào khác trao gánh nặng của họ cho anh tin tưởng!'

'Nhưng cô ấy yêu tôi! Thật không thể chấp nhận được việc tôi lại bóp nát và xé nát một trái tim nhân hậu và ấm áp đến nhường ấy! Tội nghiệp đứa trẻ—tội nghiệp em! Tôi đã lợi dụng lòng thương cảm của em. Tôi đã chiếm đoạt tất cả những gì em có để trao. Và giờ đây lại hất hủi món quà ấy vào mặt em—thật là quái đản—thật là vô nhân đạo!' và những giọt mồ hôi lạnh toát đọng trên trán anh.

Nhưng bản ngã kia thì vô cảm đến tột cùng. 'Anh đã hành xử đúng như bản chất buộc anh phải hành xử—như bất kỳ kẻ nào mà ở đó ý chí, sự nam tính và lòng nhân ái đích thực đang lụi tàn, bị đầu độc bởi sự tuyệt vọng và sự bạo ngược của thói quen phán xét. Nhưng ít ra xin đừng chồng chất thêm một tội ác nào khác lên tội ác đầu tiên. Vì Chúa, anh có gì để dâng hiến cho một sinh linh mang nhiều đòi hỏi và hoài bão đến thế? Anh nghèo—anh phải quay lại Oxford—anh phải nhận lấy công việc mà linh hồn anh căm ghét—ngày càng trở nên cay đắng, cằn cỗi—Duy trì một cuộc đấu tranh vô ích và suy đồi, cho đến khi tuổi trẻ của cô ấy tàn phế, nhan sắc tàn phai, và cho đến khi chính anh mất đi từng mảnh liêm sỉ và phẩm giá, thậm chí cả cái vẻ ngoài lịch sự để anh còn có thể che đậy bản thân trước thế giới! Hãy nghĩ đến ngôi nhà nhỏ—những đứa trẻ—những khó khăn tiền bạc—cô ấy, bị bỏ đói về mặt tinh thần, mọi ảo tưởng tan biến,—còn anh thì chẳng bao lâu nữa sẽ trở nên vô cảm với tình yêu, thậm chí vô cảm cả với lòng trắc ẩn, chỉ còn lại sự giận dữ âm ỉ dành cho cô ấy, cho chính mình, cho cả thế giới này! Hãy cúi đầu chịu đựng—hãy khuất phục—hãy từ chối cái nỗi thống khổ kéo dài ấy cho cả chính anh lẫn cô ấy, khi vẫn còn kịp thời gian. Kismet—Kismet!'

Và hiện ra trước tâm hồn đang co rúm lại của Langham là cả một chuỗi khung cảnh ảm đạm đậm chất Hogarth, hình ảnh này dẫn đến hình ảnh khác, tai họa này nối tiếp tai họa khác, cho đến cảnh cuối cùng, tầm nhìn điên loạn bên trong nhận ra hai bóng người, hai bóng người xám xịt và tàn tạ, đứng cách xa nhau, nhìn chằm chằm vào nhau bằng đôi mắt lạnh lẽo và trũng sâu qua những dòng sông tối tăm của sự hối tiếc bẽ bàng và vô phương cứu chữa.

Những giờ phút trôi qua, và cuối cùng, bản ngã bóng ma ấy, một kẻ chiến thắng lạnh lùng và máu lạnh, lại luồn cúi quay trở lại tâm hồn mà sự hối hận và nỗi kinh hoàng, tình yêu và lòng trắc ẩn, một xung động cuối cùng của hy vọng, một sự rung động cuối cùng của nam tính, đều bất lực không sao cứu vãn nổi.

Ánh bình minh tháng Hai vừa hé rạng khi anh lê bước tới chiếc bàn và đặt bút viết.

Rồi suốt nhiều giờ sau đó, anh ngồi bất động trên ghế, sự đờ đẫn vì mệt mỏi đôi lúc lại bị phá vỡ bởi một luồng soi rọi nội tâm đầy kỳ lạ. Đó là một hành động đê tiện mà anh đã làm—nhưng đồng thời cũng là một sự việc kỳ lạ về mặt tâm lý; và thỉnh thoảng anh lại cố gắng thấu hiểu nó, lần theo dấu vết để tìm ra nguyên nhân.

Đến chín giờ, anh rón rén bước ra ngoài ánh sáng ban ngày giá buốt, tìm một người đưa thư vặt thường làm việc vặt cho mình, rồi sai người đó mang một thư đến Lerwick Gardens.

Trên đường quay về, anh đi ngang qua một cửa hàng bán súng, và đứng lặng người ngắm nhìn những nòng súng đang sáng loáng đầy vẻ mê hoặc. Rồi anh bước đi, lắc đầu, đôi mắt ánh lên vẻ như thể tấn bi kịch của chính anh từ lâu đã vượt qua ranh giới của bi kịch—thậm chí trở thành một trò hề.

'- Tôi chắc sẽ chỉ đứng đó cả tháng trời—để tranh cãi—với ngón tay đặt trên cò súng.'

Ở sảnh nhỏ, bà chủ nhà trọ bắt gặp anh, giật mình khi nhìn thấy vẻ ngoài của anh, và hỏi xem anh có khó chịu trong người không và bà có thể giúp gì cho anh không. Anh đáp lại bà một cách cộc cằn rồi đi lên lầu, nơi bà nghe thấy tiếng anh kéo lê sách vở và các thùng các-tông cứ như thể anh đang dọn đồ gói ghém vậy.

Một lúc sau, Rose đang đứng bên cửa sổ phòng ăn ở số 27, nhìn ra vài tán cây phủ đầy sương muối mọc ở bên ngoài. Mặt đất và những mái nhà trắng xóa, một tia hy vọng về ánh nắng đang cố len lỏi qua lớp sương mù. Cho đến lúc này, mọi thứ ở những con đường ít người qua lại vùng Campden Hill đều vô cùng trong lành, sắc sảo, đầy sức sống, và sự rạng rỡ trong tâm trạng của Rose hoàn toàn hòa hợp với thiên nhiên.

Bữa sáng vừa được dọn dẹp xong. Agnes đang ở trên lầu với bà Leyburn. Catherine, người đang ở lại ngôi nhà này một hai ngày, đang ngồi trên chiếc ghế bọc đệm cạnh lò sưởi để đọc một vài lá thư được chuyển tiếp tới cho cô từ Bedford Square.

Cô đoán thể nào anh cũng xuất hiện vào lúc nào đó trong buổi sáng nay. Với vẻ mặt nửa hối hận, nửa buồn cười, cô bắt đầu tưởng tượng ra cuộc gặp gỡ của anh với Catherine, với mẹ cô. Tội nghiệp Catherine! Rose cảm thấy bản thân đủ hạnh phúc để tự cho phép mình dằn vặt một cách thật lòng vì phần lớn cách cư xử của cô đối với Catherine trong mùa đông này; cô đã gai góc thế nào, thường xuyên đối xử tệ bạc thế nào với người chị tội nghiệp đã thay đổi này. Và giờ thì đây sẽ là một đòn giáng mới! 'Nhưng sau đó, khi chị ấy đã vượt qua được—khi chị ấy biết rằng điều đó mang lại hạnh phúc cho em—rằng không gì khác có thể mang lại hạnh phúc cho em ngoài điều đó—thì chị ấy sẽ xuôi lòng, và biết đâu chị và em sẽ làm hòa, bắt đầu lại từ đầu. Mình sẽ không vì thế mà giận dỗi hay cay nghiệt nữa—Cathie tội nghiệp!'

Và liên quan đến ông Flaxman. Khi đứng đó ngóng chờ một cách vô định những gì định mệnh có thể ban phót cho mình, cô tự nhủ và trả lời một vài câu hỏi nhỏ xoay quanh người bạn này của mình. Dạo gần đây ông có vẻ cư xử hơi kỳ lạ với cô; giờ đây cô bắt đầu nhớ ra rằng việc cô rời khỏi nhà Lady Charlotte vào tối hôm trước hoàn toàn khác hẳn với những cuộc chia tay được đưa tiễn theo nghi thức hoàng gia, dưới sự chủ trì của ông Flaxman, vốn thường diễn ra đối với cô ở đó. Liệu ông ấy đã hiểu ra chưa? Hất nhẹ chiếc cằm, cô thầm tự nhủ rằng mình chẳng bận tâm nếu sự thật đúng là như vậy. 'Tôi chưa bao giờ khuyến khích ông Flaxman nghĩ rằng tôi sẽ kết hôn với ông ấy.'

Nhưng tất nhiên ông Flaxman sẽ cho rằng cô đã có một lựa chọn tồi tệ cho bản thân. Lady Charlotte và toàn bộ thế giới bên ngoài của cô cũng sẽ nghĩ vậy. Họ sẽ bảo rằng cô đang ngu ngốc tự vứt bỏ cuộc đời mình, và mẹ cô, chắc chắn chịu ảnh hưởng bởi những lời ong tiếng ve đó, cũng sẽ có thái độ y chang như vậy.

Có hề gì! Tâm hồn thiếu nữ dường như trỗi dậy chống lại cả thế giới. Có một thứ cảm xúc thăng hoa đầy lãng mạn trong sự hy sinh bản thân của cô, một sự chờ mong đầy hân hoan trước những lời quở trách, một quyết tâm bướng bỉnh muốn vượt qua tất cả. Việc cô sắp sửa làm điều trái ngược nhất với những gì người ta có thể mong đợi ở cô lại mang lại cho cô niềm vui sướng. Hầu như mọi năng lực nghệ thuật đều đi đôi với tình yêu dành cho sự bất ngờ và ngẫu hứng trong cuộc sống. Rose vốn sở hữu đầy đủ cái chất nghệ sĩ thích những điều bất khả thi và trắc trở.

Hơn nữa—sự thành công! Khiến một người đàn ông biết hy vọng, biết yêu thương, và được hồi sinh—đó sẽ là thành công của cô. Cô tựa người vào cửa sổ, mắt ngấn lệ, trái tim vô cùng mềm yếu.

Bất chợt cô nhìn thấy một người đưa thư đang bước lên lối đi lát đá đi thẳng về phía cửa. Ông ta đưa vào một lá thư, và ngay sau đó cửa phòng ăn mở ra.

'Thư cho cô ạ,' người hầu gái nói.

Rose đón lấy—liếc nhìn nét chữ. Một tia đỏ bừng trên má—một cái liếc trộm sang chỗ Catherine đang mải mê đọc một bức thư lang thang từ bà Darcy. Rồi thiếu nữ mang chiến lợi phẩm của mình ra cửa sổ và bóc ra.

Catherine vẫn đang đọc tiếp, thu nhặt những cái tên và chi tiết ở Murewell giống như một kẻ mót lúa đói khát nhặt nhạnh từng bông lúa sót lại trên cánh đồng vừa bị cướp phá. Cuối cùng, sự tĩnh lặng trong căn phòng và của người đang ở cùng cô trong đó đã khiến cô chú ý.

'Rose,' cô vừa nói vừa ngẩng đầu lên, 'có ai vừa mang thư cho em à?'

Cô thiếu nữ quay phắt lại giật mình—một lá thư rơi xuống đất. Cô cố gắng một cách yếu ớt và vô vọng để nhặt nó lên, rồi ngã người xuống chiếc ghế bọc.

'Rose—em yêu!' Catherine kêu lên, vùng đứng dậy, 'em bị ốm à?'

Rose nhìn cô với một khuôn mặt trắng bệch đờ đẫn, khẽ đưa tay ra hiệu phủ nhận một cách yếu ớt, rồi gục hai tay lên chiếc bàn ăn trước mặt, để đầu buông thõng xuống đó.

Catherine đứng sững người bên cạnh cô đầy kinh hoàng. 'Em yêu của chị—có chuyện gì thế? Lại đây nằm xuống đi—uống ngụm nước này xem.'

Cô đặt cốc nước sát vào tay em gái, nhưng Rose đẩy ra. 'Đừng nói gì với em cả,' cô khó khăn thốt lên.

Catherine quỳ xuống bên cạnh em trong nỗi đau đớn và bối rối bất lực, má cô áp vào vai em gái như một cử chỉ thông cảm thầm lặng. Đã có chuyện gì xảy ra cơ chứ? Chẳng mấy chốc, ánh mắt cô dịch chuyển từ Rose sang bức thư nằm dưới sàn. Nó nằm ngửa mặt lên với phần địa chỉ ở phía trên, và cô nhận ra ngay nét chữ của Langham. Nhưng trước khi cô kịp xâu chuỗi bất kỳ suy nghĩ hợp lý nào với nhận thức nhanh chóng đó, Rose đã phần nào trấn tĩnh lại được bản thân. Cô ngẩng đầu lên thật chậm và nắm lấy cánh tay chị gái.

'Em bị giật mình thôi,' cô nói, một nụ cười gượng gạo nở trên đôi môi tái nhợt. 'Tối qua anh Langham đã cầu hôn em—em cứ nghĩ sáng nay anh ấy sẽ đến đây để bàn bạc với mẹ và chị. Bức thư đó là để thông báo cho em biết rằng—anh ấy đã nhầm lẫn—và anh ấy rất tiếc! Em cũng vậy! Mọi thứ thật là—thật là—gây hoang mang!'

Cô bồn chồn đứng dậy và đi về phía lò sưởi cứ như thể đang run lẩy bẩy vì lạnh. Catherine nghĩ rằng em gái mình hầu như chẳng biết mình đang nói gì nữa. Người chị lớn bước theo sau, vòng tay ôm lấy thân hình mảnh khảnh đang lạnh lùng không chút phản ứng ấy vào lòng. Đôi mắt cô ánh lên ngọn lửa giận dữ, đôi môi run rẩy.

'Sao anh ta dám làm thế!' cô thét lên. 'Rose—bé con tội nghiệp của chị.'

'Đừng trách anh ấy!' Rose nói, co ro trước lò sưởi, trong khi Catherine lại ngã người xuống chiếc ghế bọc một lần nữa. 'Nghe từ chị thì chẳng có trọng lượng gì cả—chị lúc nào cũng sẵn sàng trách cứ anh ấy!'

Trán cô nhíu lại; cô cau mày nhìn đăm đăm vào lò sưởi, cái miệng vẫn không còn chút huyết sắc đang mím chặt một cách đau đớn.

Catherine đau đớn đến tận tâm can. 'Ôi, Rose!' cô vừa nói vừa đưa hai bàn tay ra, 'Chị sẽ không trách bất cứ ai đâu, em yêu. Trông chị có vẻ cứng nhắc—nhưng chị thương em biết nhường nào. Ôi, hãy nói cho chị biết đi—có lần em đã kể cho chị nghe mọi chuyện cơ mà!'

Giọng cô chan chứa nỗi khao khát đến đau lòng. Rose giơ cánh tay phải mệt mỏi lên và đặt nó vào lòng bàn tay đang chìa ra của chị gái. Nhưng cô không đáp lại, cho đến khi đột nhiên, với một tiếng nấc nghẹn ngào, cô ngã nhào về phía Catherine.

'Catherine! Em không thể chịu nổi. Em đã nói là em yêu anh ấy—anh ấy đã hôn em—em chỉ muốn giết chính mình và cả anh ấy.'

Catherine không bao giờ quên được sự hòa quyện giữa bi kịch và đời thường trong giờ phút tiếp theo đó—những âm thanh buổi sáng quen thuộc trong và quanh ngôi nhà, người hầu chạy lên chạy xuống cầu thang, tiếng người bán hàng rao gọi, tiếng chuông cửa reo vang,—và ngay dưới chân cô lúc này là một cảnh tượng đấu tranh về mặt đạo đức và tinh thần mà cô chỉ hiểu được một nửa, nhưng lại bóp nghẹt tâm can cô. Có hai luồng cảm xúc dường như đang hiện hữu trong Rose—một cảm giác bàng hoàng, tổn thương lòng tự ái, sự nhục nhã không thể dung thứ, và một niềm trắc ẩn đầy kỳ lạ xen lẫn vào, không phải dành cho bản thân mà dành cho Langham, thứ dường như đã bị khơi dậy trong cô bởi bức thư của anh. Nhưng dẫu cho người chị dò hỏi, và người em có vẻ như đang đáp lời, Catherine hầu như vẫn không tài nào chắp vá lại được câu chuyện, cũng như không thể tìm ra câu trả lời cho câu hỏi đang lấp đầy trái tim đầy phẫn nộ của chính mình: 'Con bé có yêu anh ta không?'

Cuối cùng Rose cũng đứng dậy khỏi tư thế co ro bên lò sưởi, đứng đó như một bóng ma nhợt nhạt, hất mái tóc sáng màu đang xõa xượi ra khỏi đôi mắt khô khốc và đỏ ngầu vì sốt ruột.

'Ước gì em có thể nổi giận—nổi giận thật lôi đình,' cô nói, giống như đang tự nói với chính mình hơn là với Catherine, 'thì có lẽ mọi chuyện sẽ khá hơn.'

'Hãy để người khác thay em nổi giận!' Catherine kêu lên.

'Đừng!' Rose nói, giọng gần như gay gắt, rụt người lại. 'Chị không hiểu đâu. Đó là định mệnh. Tại sao chúng ta lại gặp nhau cơ chứ? Chị cứ đọc thư của anh ấy đi; chị phải đọc—chị luôn hiểu lầm anh ấy—từ trước tới nay vẫn vậy. Không, không'—rồi cô bất giác vò nát bức thư trong tay—'chưa đâu. Nhưng rồi có lúc chị sẽ đọc nó thôi—cả chị và Robert nữa. Những người đã kết hôn lúc nào chẳng tâm sự với nhau. Đó là điều mình nợ anh ấy, và có lẽ cũng là điều mình nợ chính bản thân mình,' và một nỗi hổ thẹn bừng lên làm bừng sáng gương mặt nhợt nhạt của cô trong chốc lát. 'Ôi, cái đầu của tôi! Tại sao tâm trí con người lại cứ ảnh hưởng đến thể xác thế này? Sẽ không có chuyện đó đâu—thật là nhục nhã! "Cô Leyburn đã bị bỏ rơi và không thể tiếp khách,"—mô tuýp kiểu vậy đấy. Catherine, khi chị đọc xong tài liệu đó, xin làm ơn đến nghe em tập bản nhạc Raff mới nhất nhé—em đi đây. Tạm biệt.'

Cô bước về phía cửa, nhưng Catherine chỉ vừa kịp chộp lấy em, nếu không cô đã ngã nhào vào chiếc ghế vì cơn chóng mặt ập đến bất ngờ.

'Thật là thảm hại!' cô vừa nói vừa gạt giọt nước mắt trên mi, 'Vậy thì em đành phải đi nằm theo cái kiểu tiểu thư điệu đà đúng mốt vậy. Nghe đây, cấm chị hé răng nửa lời với bất kỳ ai ngoài Robert đấy, nếu không chị cứ liệu hồn. Em sẽ kể cho Agnes nghe. Và Robert không được phép nói gì với em hết! Không, đừng đi theo—em đi một mình.'

Và xua tay ngăn chị gái lại, cô lần mò bước lên lầu. Khi đã vào trong phòng và khóa trái cửa lại, cô đứng sững người một lúc với bức thư trên tay—những nét chữ nguệch ngoạc nhòe nhoẹt, nơi Langham vì một lần đã quên mất cái vẻ văn chương bác học của mình, nơi từng câu từng chữ nửa vời đáng thương hại ấy khẩn khoản cầu xin cô—ngay trong nỗi đau đớn đầu đời vì bị phụ bạc—hãy tha thứ, hãy trắc ẩn, cứ như thể đối mặt với một sinh linh tàn tật và bại liệt từ trong trứng nước, thậm chí không đáng để cô khinh bỉ. Rồi những giọt nước mắt bắt đầu tuôn rơi lã chã trên đôi má cô.

'Mình không đủ tốt—mình không đủ tốt—Chúa đã không cho phép!'

Và cô quỵ xuống bên mép giường, mảnh giấy nhỏ bị vò nát trong đôi bàn tay áp chặt vào môi. Không đủ tốt cho cái gì chứ? Để cứu rỗi ư?

Biết bao lần cô từng mơ mộng một cách hão huyền về việc chữa lành, cứu rỗi và thay đổi! Thế nhưng nhiệm vụ ấy lại bị từ chối. Thứ làm cô run rẩy khi quỳ gối khóc than không hẳn là tiếng kêu của những khao khát cá nhân, cũng chẳng phải niềm kiêu hãnh bị tổn thương của một người phụ nữ tầm thường. Đó là một ý thức kỳ lạ và nghiêm ngặt về luật lệ. Nếu cô không phải là con người hiện tại—nếu cô biết yêu nhiều hơn, bớt vị tha đi, nếu hoài bão của cô cao cả hơn—thì anh ấy đã chẳng yêu cô đến thế, và cũng đã chẳng từ bỏ cô như thế. Những sức mạnh sâu thẳm chưa thành hình của tính cách đang trỗi dậy bên trong cô. Cô cảm thấy bản thân mình đang bị phán xét—và đó là một phán xét công minh—xuất phát một cách không thể chối cãi từ thực tế của cuộc sống và hoàn cảnh.

Trong khi đó, Catherine đang ở lủi thủi một mình dưới tầng trệt với Robert, người vừa ghé qua từ sáng sớm để xem gia đình vợ xoay sở ra sao.

Robert lắng nghe toàn bộ câu chuyện bất hạnh với vẻ kinh ngạc và hoang mang tột độ. Khả năng rắc rối cụ thể này đã trôi tuột khỏi tâm trí anh từ lâu. Anh đã bận rộn với công việc ở vùng East End. Còn Catherine thì cứ im lặng. Đã bao nhiêu vấn đề mà ngày trước họ từng cởi mở thảo luận cùng nhau nay lại bị cô giữ kín như bưng?

'- Anh đáng lẽ phải được cảnh báo trước chứ,' anh quyết định nói với vẻ kiên quyết, 'nếu em biết chuyện này đang xảy ra. Anh là người đàn ông duy nhất trong nhà, và anh hiểu Langham hơn bất kỳ ai trong số các em. Lẽ ra anh đã có thể để mắt tới con bé một chút rồi.'

Catherine lủi thủi nhận lấy lời quở trách như thể thêm một vết cắn nhói lòng nhỏ nhoi. Mà cho dù thế, cô biết được gì cơ chứ? Gần đây cô chẳng thấy có điều gì bất thường cả, chẳng có dấu hiệu nào cho thấy một cuộc khủng hoảng sắp sửa bùng nổ. Thậm chí cô còn tự mãn cho rằng ông Flaxman, người mà cô quý mến, đang dần chiếm được cảm tình của em gái.

Trong khi đó, Robert đứng đăm chiêu lo lắng không biết phải làm gì. Liệu có thể làm gì được đây?

'Anh phải sang gặp anh ta thôi,' một lát sau anh nói. 'Được chứ, em yêu, anh phải đi. Thật vô lý nếu cứ để mọi chuyện lơ lửng như thế này! Anh là bạn cũ của anh ta—gần như là người giám hộ của con bé. Em bảo con bé đang rất đau khổ—sao cơ chứ, chuyện này có thể phủ bóng đen lên cả cuộc đời con bé đấy! Không—anh ta phải giải thích mọi chuyện cho chúng ta—anh ta buộc phải làm thế—anh ta phải làm thế cho bằng được. Rốt cuộc thì đó có thể chỉ là một chuyện vặt vãnh nào đó liên quan đến đường đi nước bước—tiền bạc hay viễn cảnh tương lai hay đại loại thế. Em nói em chưa đọc thư phải không? Đó là cuộc hôn nhân mà không ai trên đời này lại muốn gán ghép cho con bé—nhưng nếu con bé yêu anh ta, Catherine, nếu con bé yêu anh ta——'

Anh quay sang cô—vừa nài nỉ, vừa phản kháng. Catherine đứng lặng người tái ngật. Thật khó tin khi anh lại nghĩ rằng việc xía vào chuyện này là đúng đắn—rằng lại đi thực hiện dẫu chỉ là một bước nhỏ nhất để đảo ngược một tuyên bố quá đỗi rõ ràng về thánh ý của Chúa! Cô không thể đồng tình—cô sẽ không bao giờ đồng thuận. Robert ngắm nhìn cô trong sự do dự đau đớn. Anh thừa biết rằng cô nghĩ anh dửng dưng trước lý do chân chính của cô khi tìm kiếm chút an ủi dẫu chỉ trong nỗi buồn của em gái—rằng trong mắt cô, anh chỉ bận tâm đến nỗi đau khổ nhân thế thoảng qua, mà phớt lờ đi hiểm họa vĩnh hằng.

Họ đứng nhìn nhau đầy buồn bã. Rồi anh với lấy chiếc mũ.

'Anh phải đi đây,' anh nói với giọng trầm buồn; 'đó là điều phải làm.'

Và anh bước đi, dẫu mang theo những ý định tốt đẹp nhất trên đời, lại bước thẳng vào một nước đi sai lầm ngớ ngẩn.

Catherine ngồi đó chật vật đấu tranh với chính mình sau khi anh đã rời đi. Rồi có ai đó bước vào phòng—một người với sắc mặt tái nhợt và ánh mắt rực lửa. Đó là Agnes.

'- Chị ấy vừa hé cửa cho em vào kể, rồi lại đóng cửa bảo em ra ngoài,' cô thiếu nữ nói—toàn bộ con người vốn dĩ điềm tĩnh và vui vẻ của cô lúc này hóa thành một ngọn lửa khinh bỉ và phẫn nộ. 'Những kẻ như thế sinh ra để làm gì chứ, Catherine—tại sao họ lại tồn tại trên đời này?'

Trong khi đó, Robert đã lê bước qua những con đường lạnh giá buổi sáng để đến phòng trọ của Langham. Tâm trạng anh vô cùng sục sôi khi đến nơi, và anh bước lên cầu thang phòng Langham với một chút kích động. Khi anh vặn tay nắm cửa sau tiếng trả lời mời vào từ bên trong, anh thấy có thứ gì đó đang chặn ngang lối đi. 'Đợi chút nhé,' giọng nói từ bên trong vọng ra, 'tôi dịch cái vali này đã.'

Phải khó khăn lắm chướng ngại vật mới được dẹp sang một bên và cửa mới mở ra. Trông thấy khách, Langham đứng sững người lại trong giây lát với vẻ kinh ngạc tối tăm. Căn phòng ngổn ngang sách vở và những thùng các-tông mà anh đang bận gói ghém.

'- Vào đi,' anh nói, không hề chìa tay ra bắt.

Robert đóng cửa lại, và lách mình qua đống sách vở, đứng vịn vào lưng chiếc ghế mà Langham vừa chỉ cho anh. Langham đứng dừng lại đối diện với anh, mái tóc đen nhánh bồng bềnh rủ về phía trước che khuất khuôn mặt trắng bệch như tượng đá từng là hình mẫu lý tưởng thời thanh xuân của Robert về vẻ đẹp nam tính.

Hai người chỉ cách nhau sáu tuổi, nhưng những ký ức xưa cũ quá đỗi sâu đậm khiến cho cảm giác của Robert đối với bạn mình từ trước đến nay vẫn luôn giữ nguyên vẹn hình ảnh của một sinh viên đối với bậc thầy của mình. Cảm giác đó lúc này ngập tràn trong anh một sự ngượng ngùng kỳ lạ.

'- Tôi biết tại sao anh lại đến đây,' Langham chậm rãi nói sau khi quan sát vị khách của mình.

'- Tôi đến đây hoàn toàn do tình cờ,' người kia nói, cho rằng cứ thành thật tuyệt đối là tốt nhất. 'Vợ tôi đã có mặt lúc em gái cô ấy nhận được bức thư của anh. Rose đã cho phép con bé kể lại cho tôi nghe. Tôi vừa ghé qua để thăm nom mọi người, rồi tiện đường sang chỗ anh—tất nhiên là hoàn toàn dựa trên trách nhiệm cá nhân của tôi! Rose không hề biết chuyện tôi đến đây—cũng chẳng biết gì về những điều tôi sắp nói.'

Anh dừng lại, bị ấn tượng ngoài ý muốn trước vẻ ngoài của con người trước mặt. Dù anh ta đã làm gì trong suốt hai mươi bốn giờ qua thì rõ ràng anh ta cũng đã có được sự đồng cảm ít ỏi để mà chịu đựng chính hành động đó.

'- Anh chẳng có gì để nói đâu!' Langham nói, tựa lưng vào lò sưởi và đối mặt với anh bằng đôi mắt đen sẫm đang rực cháy u ám.

'- Anh biết tôi mà.'

Chưa bao giờ Robert thấy anh ở trong diện mạo này. Toàn bộ sự tuyệt vọng, toàn bộ sự cay đắng ẩn giấu đằng sau vẻ ngoài của một chàng sinh viên lười biếng thường ngày, dường như đã trồi lên bề mặt. Anh ta đứng thế thủ, chống lại bạn mình, chống lại chính mình.

'- Không!' Robert kiên quyết thốt lên, 'Tôi không hề biết anh theo nghĩa mà anh muốn nói. Tôi không thể coi anh là kẻ có thể phỉnh phờ một cô gái thốt lên lời thú nhận yêu đương, rồi sau đó lại bảo với cô ấy rằng đối với anh hôn nhân là một gánh nặng quá lớn không thể gánh vác nổi!'

Langham giật mình, rồi mím chặt môi trong một sự im lặng sắt đá. Robert đâm ra hối hận đôi chút. Cá tính kỳ lạ của Langham lúc nào cũng gây ấn tượng mạnh với anh dẫu anh có muốn hay không.

'- Tôi đến đây không phải chỉ để quở trách anh, Langham,' anh nói tiếp, 'dù tôi thú nhận là mình đang rất bực bội! Tôi đến để cố gắng tìm hiểu—chỉ vì lợi ích của riêng tôi thôi, hãy nhớ lấy điều đó—rằng thứ ngăn cản anh thực hiện tiếp những gì tôi hiểu là đã diễn ra vào tối qua thực chất là vấn đề tình cảm, hay chỉ là vấn đề hoàn cảnh bên ngoài. Nếu suy ngẫm lại, anh thấy tình cảm của mình dành cho Rose không giống như những gì anh tưởng tượng, tôi sẽ giữ quan điểm riêng về cách hành xử của anh—nhưng tôi sẽ là người đầu tiên đồng tình với những gì anh đã làm sáng nay. Ngược lại, nếu anh chỉ vì sợ hãi bản thân khi bị trói buộc vào một gia đình, và sợ những trách nhiệm của một cuộc sống hôn nhân thực tế, tôi không thể không nài nỉ anh ngồi lại bàn bạc vấn đề này với tôi, và chúng ta hãy cùng nhau đối mặt với nó. Liệu Rose có bao giờ, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, vượt qua được cú sốc của sáng nay hay không thì tôi hoàn toàn chịu chết không tưởng tượng nổi. Nhưng'—rồi anh ngập ngừng—'có vẻ như thứ tình cảm mà anh khơi gợi ngày hôm qua đã âm ỉ từ lâu rồi. Anh biết thừa một thứ như thế này có thể tàn phá cuộc đời một cô gái đến mức nào. Tôi không nói là nó chắc chắn sẽ thế. Nhưng dẫu sao đi nữa, mọi thứ đều nghiêm trọng đến mức tuyệt vọng khiến tôi không thể ngồi yên nhìn ngó được. Tôi đang làm một việc chắc chắn là hoàn toàn phá vỡ các khuôn phép thông thường; nhưng tôi là bạn anh và là anh trai của cô ấy; tôi đã chắp nối hai người lại với nhau, và tôi yêu cầu anh hãy để tôi góp ý khuyên bảo. Ước gì anh làm thế từ trước!'

Cả căn phòng chìm vào sự im lặng chết chóc trong giây lát.

'- Anh không thể giả vờ tin rằng,' Langham cuối cùng cũng lên tiếng với vẻ tự chủ u ám tương tự, 'rằng một cuộc hôn nhân với tôi sẽ mang lại hạnh phúc cho cô em vợ của anh chứ?'

'- Tôi chẳng biết phải tin cái gì nữa!' Robert kêu lên. 'Không,' anh nói thẳng thừng, 'không; khi tôi thấy anh lần đầu bị thu hút bởi Rose ở Murewell, tôi đã cực kỳ ghét cái ý tưởng đó; tôi mừng khi thấy hai người tách ra; từ trước đến nay tôi vốn chưa bao giờ nghĩ hai người hợp nhau cả. Nhưng những lý lẽ hợp lý khi mọi thứ còn ở dạng tiềm ẩn lại trông hoàn toàn khác hẳn khi một người đã tự trói buộc mình và trói buộc người khác giống như anh đã làm.'

Langham quan sát anh trong giây lát, rồi thiếu kiên nhẫn hất mái tóc ra khỏi mắt và đứng dậy khỏi cái dáng lom khom bên lò sưởi.

'- Elsmere, chẳng có gì để nói nữa đâu! Tôi đã hành xử đê tiện tùy thích theo ý anh. Tôi đã đánh mất tình bạn của anh. Nhưng tôi sẽ còn là một con quỷ và một kẻ hèn nhát tồi tệ hơn cả những gì anh tưởng tượng nếu trong tâm trí tỉnh táo mà tôi lại để em gái anh phải gánh chịu rủi ro kết hôn với tôi. Tôi không thể tin tưởng nổi chính mình—anh muốn nghĩ thế nào về lời tuyên bố đó tùy ý anh—tôi sẽ chỉ làm khổ cô ấy mà thôi. Tối qua, tôi vừa rời khỏi cô ấy chưa đầy một tiếng đồng hồ là tôi đã hoàn toàn và vĩnh viễn chắc chắn về điều đó. Thói quen chính là ông chủ của tôi. Tôi tin rằng,' anh nói chậm rãi, đôi mắt dán chặt một cách kỳ quái vào một điểm nào đó vượt qua cả Robert, 'thậm chí tôi còn có thể đâm ra căm ghét bất cứ thứ gì đứng giữa tôi và những thói quen ấy!'

Đó có phải là lời trăn trối cuối cùng trong đời người đàn ông ấy không? Nó giáng xuống Robert một nỗi rùng mình.

'- Cầu trời,' anh rên rỉ nói trong lúc đứng dậy định ra về, 'anh chưa kịp làm cô ấy đau khổ ngay từ lúc này!'

'- Nó làm cô ấy tổn thương nhiều lắm à?' Langham hỏi gần như không thành tiếng, quay mặt đi, trong khi giọng điệu của Robert lại khơi dậy một hình ảnh mới mẻ và bỏng rát trong cấu trúc mô não vô cùng tinh tế ấy.

'- Tôi chưa gặp lại cô ấy,' Robert đáp cộc lốc; 'nhưng lúc tôi bước vào, tôi thấy vợ tôi—người vốn chẳng mấy khi dễ dàng rơi nước mắt—đang khóc nức nở vì em gái mình.'

Giọng anh chùng xuống cứ như thể những gì anh đang nói thực chất quá đỗi bi thảm và quá đỗi riêng tư không thể thốt nên lời.

Langham không nói thêm gì nữa. Gương mặt anh lại trở thành một chiếc mặt nạ bằng cẩm thạch.

'- Tạm biệt!' Robert nói, cầm lấy chiếc mũ với một cảm giác ảm đạm vì vừa ngốc nghếch chuốc lấy một chuyến đi vô bổ. 'Như tôi đã nói với anh trước đây, cảm giác lúc này của Rose ra sao tôi thậm chí còn chẳng đoán nổi. Rất có thể chính cô ấy sẽ là người đầu tiên phủ nhận một nửa những gì nãy giờ tôi vừa nói. Và tôi thấy anh sẽ không thèm nói chuyện với tôi—anh sẽ không chịu mở lòng tâm sự và nói chuyện với tôi không chỉ với tư cách là anh trai của cô ấy mà còn là bạn của anh. Và—và—anh chuẩn bị đi đâu à? Thế này là thế nào?'

Anh nhìn những chiếc thùng các-tông đang mở nắp với vẻ đầy thắc mắc.

'- Tôi quay lại Oxford đây,' người kia ngắn gọn đáp. 'Tôi không thể ở lại những căn phòng này, trên những con đường này được nữa.'

Robert vô cùng bối rối. Nỗi đau khổ thực sự—không, phải nói là nỗi đau khổ tồi tệ đến nhường nào—hiện rõ trên nét mặt và phong thái, thế mà sao lại vô tích sự và thừa thãi đến thế! Anh cảm thấy mình đang vật lộn với thứ gì đó vô hình và ảo ảnh, hoàn toàn phi vật chất, nhưng lại được ban cho một sức mạnh vô định đầy rùng rợn chi phối cuộc đời con người.

'- Thật quá nhẫn tâm,' anh vội vã nói, bước lại gần hơn, 'khi tình bạn lâu năm của chúng ta lại bị chia cắt thế này. Hãy tin tưởng tôi một chút đi! Anh lúc nào cũng tự ti về bản thân. Tại sao đôi khi khi ngồi phán xét chính mình và khả năng của bản thân, anh lại không chịu đưa một người bạn vào để cùng thảo luận cơ chứ? Chính nhận thức của anh đã bị bóp méo hết cả rồi!'

Langham nhìn anh, thầm nghĩ nụ cười của anh chính là một trong những thứ đẹp đẽ nhất và lạc điệu nhất mà anh từng thấy trong đời.

'- Tôi sẽ viết thư cho anh, Elsmere,' anh nói, chìa tay ra, 'nói năng lúc này là điều không thể đối với tôi. Tôi chưa bao giờ có thể diễn đạt bằng lời nào khác ngoài ngòi bút của mình.'

Robert đành chịu thua. Chỉ một phút sau, Langham lại phải ở lại một mình.

Nhưng anh chẳng gói ghém thêm gì nữa suốt nhiều giờ liền. Anh dành trọn buổi trưa ngồi ngây người bất động trên chiếc ghế của mình. Trí tưởng tượng lại hoạt động điên cuồng hơn bao giờ hết. Anh bị tra tấn bởi hình ảnh cố định về một Rose đang chịu đựng tổn thương và xanh xao.

Và sau một khoảng thời gian nhất định, anh không thể chịu đựng nổi gánh nặng của ý nghĩ đó nữa cũng giống như anh không thể chấp nhận viễn cảnh tẻ nhạt của cuộc sống hôn nhân vào tối hôm trước vậy. Anh hoàn toàn mất phương hướng, thậm chí gần như mất trí. Cuộc đời anh từ trước đến nay vốn chỉ thuần túy xoay quanh trí tuệ nên sự căng thẳng đột ngột của đam mê và những lợi ích thực tế dữ dội dường như đã làm anh chao đảo, phá vỡ sự cân bằng trong tâm trí.

Anh sực nhớ ra. Chiều nay anh biết cô có buổi tổng duyệt cuối cùng tại Searle House. Sau đó thói quen của cô là đi từ công viên St. James's Park đến phố High Street, Kensington, rồi đi bộ lên đồi về nhà. Anh biết điều đó, bởi vì đã có hai lần sau những buổi tổng duyệt như thế, anh đã có mặt ở Lerwick Gardens, đợi cô cùng với Agnes và bà Leyburn. Liệu chiều nay cô có đi không? Một bản năng tinh tế mách bảo anh rằng cô chắc chắn sẽ đi.

Trời đã gần sáu giờ tối hôm đó khi Rose bước ra từ ga High Street, băng qua con đường lớn và bước vào bóng tối của một trong những con đường dẫn lên đồi. Cô đã tự ép mình phải đi, và cô sẽ đi một mình. Nhưng khi lê bước trên đường, cô cảm thấy mệt mỏi và đau nhức khắp người. Mang theo một trái tim nặng trĩu chì—một cảm giác đau buốt khôn nguôi—một nỗi khát khao muốn che giấu bản thân khỏi ánh mắt và miệng lưỡi thiên hạ. Điều duy nhất đọng lại một cách nhẹ nhàng trong tâm trí đang chấn động chính là ký ức có phần ngớ ngẩn về thái độ của ông Flaxman trong buổi tổng duyệt. Trông cô xanh xao lắm sao? Cô đỏ bừng mặt khi nghĩ đến điều đó, và rồi lại nhận ra, với một chút an ủi trẻ con, ánh mắt và giọng nói ân cần, sự chăm sóc tinh tế khi che chở cho cô khỏi bất kỳ sự mệt mỏi không cần thiết nào, cái nắm tay đầy tình anh em mà ông đã dùng để đưa cô lên chiếc xe điện ngầm.

Bỗng nhiên, ở khúc cua tối tăm của con đường rẽ phải, cô nhìn thấy một người đàn ông đang đứng đó. Khi đến gần hơn, cô nhận ra đó chính là Langham.

'- Anh!' cô kêu lên, khựng lại.

Anh tiến lại gần cô. Có ánh đèn hắt ra từ hiên của một ngôi nhà biệt lập lớn ở gần đó, chiếu một thứ ánh sáng mờ ảo lên người anh, trong khi vẫn để cô chìm trong bóng râm. Anh không nói gì, nhưng lặng lẽ chìa cả hai tay ra. Cô cảm nhận rõ ràng hơn là nhìn thấy nỗi xúc động tái nhợt trên gương mặt anh.

'- Gì thế?' cô nói sau một khoảng lặng. 'Anh tưởng tối nay là tối hôm qua chắc! Anh và em chẳng còn gì để nói với nhau nữa đâu, anh Langham.'

'- Anh có tất cả mọi thứ để nói,' anh thều thào đáp; 'anh đã phạm một tội ác—một sự đê tiện.'

'- Và anh thấy không thoải mái chút nào sao?' cô nói, giọng run rẩy. 'Em rất tiếc—em không thể giúp gì cho anh được. Nhưng anh nhầm rồi—đó chẳng phải tội ác gì cả—đó là điều cần thiết và có ích, giống như những liều thuốc đắng thời thơ ấu vậy! Ồ! Lẽ ra em phải đoán trước là anh sẽ làm thế này chứ; Không, anh Langham ạ, em chẳng hề có nguy cơ mắc bệnh suy nhược thú vị nào đâu. Em vừa chơi bản concerto của mình rất khá. Em sẽ không làm hổ thẹn ở buổi hòa nhạc tối mai đâu. Anh cứ yên tâm đi—hôm nay em đã học được khối điều bổ ích—vô cùng bổ ích là đằng khác.'

Cô dừng lại. Anh bước đi bên cạnh cô mặc cho cô xỉ vả—không hề phản kháng, lặng thừng bất lực.

'- Đừng đi theo em nữa,' cô kiên quyết nói sau một phút, quay người đối mặt với anh. 'Chúng ta huề nhau nhé! Em là một con mồi sa lưới quá đỗi dễ dàng. Em không ôm hận đâu. Và xin đừng để em làm đứt đoạn tình bạn của anh với Robert; điều đó bắt đầu từ trước cái trò hề ngu ngốc này—nó sẽ còn kéo dài vượt qua cả chuyện này. Rất có thể một ngày nào đó chúng ta sẽ lại là bạn của nhau, như những người bình thường. Em không nghĩ là vết thương của anh sâu lắm đâu, và——'

Nhưng không! Đôi môi cô mím chặt lại; ngay cả vì lòng tự ái, hay vì muốn ăn miếng trả miếng, cô cũng sẽ không bôi nhọ quá khứ, không hạ thấp mối tình đầu của chính mình.

Cô chìa tay ra. Trời rất tối. Anh chẳng thể thấy gì giữa lớp áo lông thú ngoài vẻ trắng ngát rạng ngời của gương mặt cô. Toàn bộ con người cô dường như tập trung lại ở giọng nói—giọng nói vừa mỉa mai vừa run rẩy. Anh cầm lấy tay cô rồi buông ra ngay lập tức.

'- Em không hiểu đâu,' anh tuyệt vọng nói—cảm thấy như thể mỗi câu nói anh thốt ra, hoặc có thể thốt ra, đều ngớ ngẩn như nhau, đều đáng xấu hổ như nhau. 'Cảm ơn trời đất, em sẽ chẳng bao giờ hiểu nổi đâu.'

'- Em nghĩ là em hiểu,' cô nói với giọng điệu thay đổi, rồi ngừng lại. Anh vô tình ngẩng mắt lên, bắt gặp ánh mắt cô, và đứng sững người bối rối. Biểu cảm trong đôi mắt ấy là gì chứ? Đó là sự khao khát—nhưng không phải khao khát của niềm đam mê. 'Nếu mọi chuyện khác đi—nếu người ta có thể thay đổi bản ngã—nếu quá khứ cao cả hơn!'—đó có phải là tiếng kêu thét từ sâu thẳm ánh mắt ấy không? Sự khiêm nhường đầy đau đớn—lòng trắc ẩn vô bờ bến—sự trỗi dậy của một làn sóng đạo đức nào đó bên trong cô mà anh không tài nào đo lường hay giải thích nổi—đó là một vài ấn tượng truyền từ cô sang anh. Một vực thẳm mới mở ra giữa họ, và anh nhìn thấy cô biến đổi ở bên kia bờ, với một cử thái cao cả hơn, một vóc dáng cao quý hơn bất kỳ lúc nào trước đây từng có ở cô.

Anh chồm người về phía trước, chộp lấy đôi tay cô, đưa lên môi hôn trong một cái siết chặt đầy cuồng nhiệt, rồi buông ra và biến mất.

Anh quay trở lại căn phòng của mình. Nơi đó vẫn là mớ sách vở hỗn độn, những người bạn duy nhất, niềm đam mê đích thực duy nhất của anh. Tại sao từ trước tới nay anh lại dám dính dáng đến bất kỳ thứ nào khác cơ chứ?

'Đó không phải là tình yêu—không phải tình yêu!' anh tự nhủ với một giọng điệu vô cùng nhẹ nhõm khi ngã người xuống ghế. 'Vết thương của cô ấy rồi sẽ lành.'