Tôi đang trong tâm trạng thương xuân tiếc thu, thế là đều từ chối hết.
Đêm về, tàu điện ngầm đi qua Lục Gia Chuối, ùa lên vô số mỹ nhân. Trong số đó có một người kinh diễm khiến tôi ngắm thêm vài lần. Mỹ nhân cảm nhận được ánh mắt chân thành của tôi nên đã đứng cạnh tôi, cùng bám vào một chiếc cột tay vịn. Bàn tay ngọc ngà mảnh dẻ, móng tay sơn múa màu cam đỏ, chẳng hiểu sao lại khiến tôi nhớ đến gà quay, bầu không khí tiêu tan sạch sành sanh. Thế là tôi không ngắm mỹ nhân nữa, mở PDA chơi FreeCell.
Lão X gọi điện nói ngày mai phải khẩn cấp về kinh, tối nay có thể ăn cơm, thế là chốt ở nhà hàng Đại Ngư (Daiyu). Thầy ZC dự đoán tối đó ăn cơm căn tin, định không báo cho thầy ấy, kẻo lại hận tôi.
Hồi ở Mỹ chẳng có mấy tiền dư, dù có đi hàng quán thì phần lớn cũng là tạm bợ, có bát cơm rang trứng đậm đà là đã vui lắm rồi. Về đến Trung Quốc, rốt cuộc cũng bắt đầu chú trọng chuyện ăn uống.
Trong các hàng quán ở Thượng Hải, tôi có thiện cảm với hai quán ăn Nhật và một quán lẩu quanh đường Nam Kinh Tây. Quán lẩu là Tiểu Phì Dương, nước dùng ngon, vị cay hàm súc mãnh liệt, nguyên liệu chọn lọc cũng được, phục vụ điển trai, tiếc là lần nào ăn xong cũng tất yếu bị tiêu chảy, nghe nói là vì trong nước dùng có cho thêm dược liệu, đúng là chốn tốt để giảm cân. Quán ăn Nhật là Sakuragi trên đường Trường Thọ và Đại Ngư ở quảng trường Mê Long Trấn. Sakuragi rẻ hơn, sau 8 giờ 30 tối là 58 tệ một người, sashimi ăn thoải mái lại có cả sushi, temaki và lẩu. Điểm hay là vị sashimi tươi ngon, có cá ngừ thật, xì dầu và mù tạt đều đúng mực, về giá cả thì đúng là vượt xa giá trị. Món cá trích ngâm giấm làm rất chuẩn vị, thoang thoảng chút mùi tanh, lẩu cá tươi lại càng ngon hơn, vị nước dùng cực kỳ chính thống, ăn vào miệng có vị ngọt tươi rất nhạt, lần nào tôi cũng uống cạn nước, để lại cá. Quán này cực kỳ được lòng thân mẫu đại nhân nhà tôi. Mẫu thân đại nhân ban đầu thấy dụng cụ ăn uống chưa đủ tinh tế, mặt bàn có vết dầu mỡ và chật chội, thế mà cứ mỗi món được dọn lên là đầu mày cuối mắt lại giãn ra được một nửa, lúc uống đến bát nước lẩu vị tươi thì rốt cuộc cũng bày tỏ sự công nhận.
Mẫu thân đại nhân lấy học vị ở Đông Dương, tinh thông tiếng Nhật, ngay cả trong mơ cũng nói tiếng Nhật, bạn bè quốc tế từng bị bà qua mặt phân bố từ Hokkaido cho đến tận Tokyo, uy phong lẫm liệt vô cùng. Nghe nói đậu tương, nho, táo do nông dân tỉnh nhà chúng tôi trồng cho đến tận nuôi cá khoa học và lúa nước gieo mạ cạn cho đến nay toàn là bút tích kỹ thuật do mẹ tôi du nhập. Mẫu thân tôi vui mừng tuyên bố cho dù tôi có đi đến tận cùng Tổ quốc, chỉ cần tôi gặm một quả táo giống Fuji thì chắc chắn đó cũng là do cái mầm do tay bà chạm vào mà lớn lên, thế nên mới có tình cảm yêu mến ngọn cỏ ánh dương. Cho nên món Nhật mà mẹ tôi khen thì chắc chắn là món ngon. Nhược điểm chỉ là dụng cụ ăn uống và môi trường, thực đơn cũng có vẻ hơi cẩu thả một chút. Nhưng khi gió thu thổi đến mà ăn uống ở đó cùng bạn bè nam giới, gió lồng lộng thổi bay chiếc đèn lồng đỏ phía ngoài lầu hai, trong sự xập xệ lại mang theo một vẻ thê lương, nương theo hơi ấm bốc lên từ nồi lẩu, khiến người ta cô đơn mà suy ngẫm. Tôi đã nghĩ đến Vũ Nhiên lao vào quán nước cá trích ngâm giấm Đác Cô Đình ở nơi đó, Cơ Dã đang đợi cô ấy ở đó, cô ấy nói dối Lữ Quy Trần một câu không lớn lắm, và đứa trẻ ấy lặng lẽ đứng ngoài cửa.
Vài nét thê lương nên uống cạn, người đi đường tự tỉnh mộng bên sông.
Còn một quán nữa chính là Đại Ngư. Thành thật mà nói, lựa chọn ở Đại Ngư nhiều hơn Sakuragi, nhưng lẩu thì kém xa. Vị nhạt nhẽo, không gian cũng chật chội, chẳng qua nằm trên lầu của quảng trường Mê Hoa Trấn, ăn uống ra dáng đàng hoàng hơn. Giá cả là 150 tệ một người, ngoại trừ đồ nướng đặc biệt ra thì đều có thể gọi tùy thích, có sashimi thịt ngựa cùng mì udon hải sản, mì ramen, các loại sashimi nhiều hơn, lại có thêm hai món đồ uống miễn phí, ai có hứng thú có thể thử rượu mơ của họ. Rượu gạo Nhật nhạt nhẽo, uống cũng là uống cái vị nhạt nhẽo ấy, giống như trà đạo chỉ lấy cái vị đắng, chứ không thèm cái dư vị dài dòng. Mời khách chọn Đại Ngư thì tốt, bạn bè quen thân không kiêng kỵ gì thì chọn Sakuragi.
Tôi đã chọn Đại Ngư, sau đó nghĩ lại có lẽ đồ đạc với lão X quả thực vẫn chưa đến mức hoàn toàn không kiêng kỵ, nhưng cũng có thể là trước đây tên này mời tôi toàn những chỗ khá đắt, lần đầu tiên mời hắn ăn cơm, để tránh nghi ngờ là keo kiệt.
Tôi ngồi ở bàn, lão X từ phía sau đi tới, vest chỉnh tề, quần rằn ri rộng thùng thình, hàm răng đen sì uy phong lẫm liệt. Cố nhân gặp lại há chẳng vui sao, tôi gọi: Mì udon nước nóng, LIMCHY, đĩa sashimi tổng hợp "Trúc", temaki lẩu lươn nướng và temaki cá Đông Lâm, lẩu bò, cá thu nướng biển Đông, cháo cá thu, sashimi cá thu thật, mì ramen đặc biệt, thịt bò Kobe nướng, trà ô long Phượng Hoàng. Phong cách của lão X nhiều hơn tôi, không bám riết lấy mà gọi điên cuồng, chỉ gọi một bát súp miso. Dù bắt đầu muốn ăn uống có chút cầu kỳ, tôi vẫn mang phong cách của một thanh niên nghèo khổ Mỹ, ăn buffet tất yếu là đói đến mức vịện tường bước vào, no đến mức vịện tường bước ra.
Không xã giao khách sáo, trực tiếp khai chiến, cũng không hỏi dạo này sống chết ra sao.
Ăn đến nửa bữa thì lão X bắt đầu phàn nàn về thời tiết, thế là bắt đầu trò chuyện phím. Lão X rất đồng tình với một câu nói mà Phùng Đường từng nói trong cuốn "Mười tám tuổi cho tôi một thiếu nữ", nói rằng trong cuộc đời của một con người cần phải có một tên lưu manh già dạy cho cậu ta những đạo lý mà lớp học sẽ không dạy, ví dụ như giang hồ, ví dụ như dục vọng, nếu chỉ dựa vào lớp học thì con trai sẽ không thực sự trưởng thành. Bản thân lão X chính là một tên lưu manh già, lăn lộn qua rất nhiều công ty, từng trải qua rất nhiều thành bại, mặc dù số vụ thất bại lớn hơn rất nhiều so với số vụ thành công, nhưng dẫu sao cũng đã chứng kiến thế thái nhân tình lạnh ấm giang hồ, lúc kể lại vô cùng hào hứng, tôi rất thích nghe.
Tôi từng tưởng rằng giáo trình lưu manh già của lão X cũng giống như bài giảng của Tống Hạo bên Tân Đông Phương, là có bài bản, kể cho Trương Tam hay Lý Tứ thì cũng chỉ là một bộ đó, nếu không thì dù có tổ chức thế nào cũng khó mà tổ chức được vừa khít không một kẽ hở lại còn hào hứng như thế. Sau đó tôi suy ngẫm kỹ lại những câu chuyện mà lão X từng kể cho tôi chưa từng có câu nào lặp lại, có thể thấy đây không phải là bài bản, mà trái lại đều là chém gió ngẫu hứng tại chỗ. Không viết thành sách thì quả thực rất đáng tiếc.
Thương Nguyệt vô cùng u sầu đối với việc tôi sắp đi làm thương mại, nói anh ơi anh viết sách hay thế này thì đúng là lãng phí rồi, vẻ tiếc nuối ấy khiến tôi có cảm giác nếu tôi ở trước mặt cô ấy thì chắc chắn cô ấy sẽ túm lấy tay áo tôi ngăn cản tôi bước lên con tàu giặc này. Nhưng lão X không thể đi viết sách, cái khí chất của hắn thực sự cần dòng tiền mặt mấy chục triệu mỗi năm mới chống đỡ nổi, lỗ hay lãi thì không quan trọng, tóm lại cục diện phải lớn.
Viết đến đây bỗng nhiên nhớ tới một văn nhân phong lưu nào đó từng nói với tôi rằng anh ta muốn quay về thời cổ đại, vào thời điểm đó mọi người không cần bận tâm đến chuyện gì khác, bài văn của anh ta viết hay thì anh ta chính là ngầu, xuất tướng nhập tướng vung tay điều khiển hàng triệu người. Với sự tự phụ của vị văn nhân phong lưu ấy, sinh vào thời đó hẳn nên bái làm một vị thượng khanh, giao cho anh ta mười vạn quân đi đánh Hung Nô. Vị văn nhân phong lưu ấy sẽ vẽ những bức bích họa thời cổ đại lên lều quân của mình, tranh săn bắn, săn bắt loài bò Tây Tạng hung mãnh, người cổ đại quây quần bên đống lửa hất mái tóc dài nhảy múa, đây chính là khí phách của anh ta, mười vạn người cũng đi theo nhìn anh ta vẽ bích họa, cứ thế đi về phía bắc, đến trận chiến cuối cùng để đến được Hung Nô, văn nhân phong lưu đứng trước túp lều cuối cùng cầm bút ngẩn ngơ hồi lâu, rồi anh ta bỗng vứt bút đi nói chúng ta về thôi, bởi vì anh ta cảm nhận được sự cô đơn và hư vô của cuộc viễn chinh.
Thực ra tôi cũng muốn quay về thời đại đó, nhưng tôi và lão X đều không thể, đây là sự đời tục và sự khuất phục của chúng tôi.
Lão X kể về lịch sử tán gái và lịch sử gọi vốn gần đây của hắn, tôi kể về mảng kinh doanh và kế hoạch trong hai năm tới của mình. Tôi nói thực ra tôi vẫn rất hy vọng được quay lại nước Mỹ để hoàn thành học vị và học một tấm bằng MBA, lão X nói dã tâm của cậu quá lớn, cậu mà thành công thì "một tướng công thành vạn xương khô". Tôi nói thực ra tôi chỉ muốn sống, tôi muốn được ổn định một chút, tôi không muốn lúc nào cũng phải lo lắng, trồi sụt thế này. Tôi hy vọng mình vẫn còn chừa lại một đường lui để có thể viết sách ngoài giờ làm việc, lão X dùng sự im lặng để bày tỏ sự tán thưởng. Tôi hỏi lão X tiến độ gọi vốn gần đây thế nào, lão X nhạt giọng nói quan niệm của mọi người không giống nhau.
Rồi sau đó chính là chém gió linh tinh, kể những câu chuyện cười trong ngành IT gần đây, cũng kể lại những chuyện xấu hổ hồi xưa của người này người nọ. Lão X nói nhiều, tôi nói ít. Rất nhiều khi trong lòng tôi chấn động khi nghe người ta nói chuyện, nhưng trên mặt lại không hề biểu lộ ra ngoài. Tôi muốn mài giũa bản thân qua những câu chuyện này để trở nên trưởng thành hơn một chút. Nhưng ngày nay những chuyện có thể khiến tôi chấn động ngày càng ít đi, không biết có phải tôi đã trì độn rồi hay không, có lẽ là nghe nhiều quá, cuối cùng thì những câu chuyện cũng đều được đúc ra từ một cái khuôn. Tôi luôn nghi ngờ trong nội tâm lão X mang một loại hoài bão bi ai cho thế gian, cho nên việc hắn đi theo Phật giáo là thích hợp nhất. Thực ra hắn đang nói cho tôi biết trên đời này thực ra rất nhiều chuyện bạn hoàn toàn không cần phải bận tâm, bạn bận tâm thì bạn gánh vác gánh nặng, cái việc mà bạn cảm thấy làm không tốt hoặc mất mặt, rất nhiều người đang làm và làm vô cùng hào hứng, bạn cứ kiên trì cho nên bạn ngu ngốc. Thế nhưng lão X chưa bao giờ đề cao lý thuyết này, lão X chỉ dùng vô số câu chuyện để chứng minh nó.
Lão X là một tên lưu manh già, giống như những người bạn lưu manh già của hắn, lão X cho rằng thế giới này là phóng đãng, tràn ngập đủ mọi khả năng.
Thật trùng hợp, bạn học cũ L của tôi cũng cảm thấy Thượng Hải là một thành phố phóng đãng, nó mục nát sa đọa giống như thành Rome thời đại Caesar. Lão L không phải là một tên lưu manh già, lão L đã quy y đạo Thiên Chúa.
Lão L nói hồi đó cậu ấy đọc một bài tản văn cũ, nói rằng vào thời kỳ cải cách mở cửa, những cô gái phóng đãng nhất sẽ mặc những chiếc váy hoa trắng hàng xuất khẩu, mọi người khinh bỉ điều này, bởi vì bạn có thể nhìn thấy nội y của các cô gái xuyên qua lớp váy đó dưới ánh nắng mặt trời. Hồi đó những cô gái chính thống mặc những chiếc váy dày màu xanh thẫm, nhưng phần lớn thời gian họ mặc những chiếc quần rộng thùng thình cắt may giống quân phục. Gần ba mươi năm trôi qua, giờ đây những cô gái công sở chính thống mặc váy liền thân dài đến đầu gối, tất đen, áo quây ngắn và áo khoác ngắn. Bạn hoàn toàn chẳng cần hướng về ánh nắng mặt trời cũng có thể nhìn thấy làn da hở hang của họ.
Một người sư huynh khác của tôi là lão Tôn là một nhà văn thực thụ, tôi nói nhà văn thực thụ có nghĩa là anh ta hoàn toàn không giống tôi, viết một sách lại phải điều tra tỉ mỉ cặn kẽ và theo dõi tuyên truyền thị trường, lão Tôn viết sách chỉ để cho những người anh ta coi trọng xem, đều phải là những kẻ cừ khôi, loại có thể đâm dao vào tận xương tủy qua từng câu chữ, kẻ phàm phu tục tử như tôi không hiểu thì cũng không cần hiểu. Lão Tôn từng đạt giải thưởng lớn nhưng lại dửng dưng với giải thưởng lớn, ngoài thị trường không nhìn thấy tên anh ta, nhưng ở Nam Phương Chu Mạt hoặc Tam Liên, những nơi còn sót lại chút hơi thở văn hóa mà hỏi tên anh ta, thường có người nhảy chồm lên nói anh ta thực sự rất hay, là một trong vài hạt giống văn hóa hiếm hoi còn sót lại của Bắc Kinh. Bài văn duy nhất của lão Tôn mà tôi đọc hiểu kể rằng hồi nhỏ anh ta cùng đám anh em đi ra dưới chân cầu vượt để ngắm váy của các cô gái, bởi vì cầu vượt hồi đó thô sơ, cầu thang sắt không được bịt kín hoàn toàn. Ngẩng đầu nhìn lên, nội y làm bằng vải hoa của các cô gái thu hết vào tầm mắt, thế nên đám lão Tôn vừa gặm xiên thịt cừu vừa đứng bên dưới ngắm nhìn, tràn ngập niềm vui trộm nhìn hậu cung. Nhiều năm sau mọi người tụ tập lại, chán ngắt không có việc gì làm, chuẩn bị ra dưới cầu vượt để ngắm hậu cung, các cô gái đi lướt qua bên cạnh toàn là tóc đẹp chân thon eo thon mông nở, thế nên đám lão Tôn tràn ngập mong đợi. Và khi họ đứng dưới cầu vượt thì mới phát hiện cầu vượt đã được bịt kín hoàn toàn. Lúc họ đang rầu rĩ quay về, thì nhìn thấy những mỹ nhân sống mặc nội y ren trong tủ kính trung tâm thương mại lẳng lơ đi lại, xiêm y che thân mỏng manh, người qua kẻ lại dừng chân vây xem.
Đám lão Tôn chợt đại ngộ nói hóa ra hậu cung đã dời đến đây rồi sao, thấm đẫm sự bất đắc dĩ và hoài niệm.
Tôi không biết câu chuyện này là thật hay do lão Tôn bịa ra để thương xuân tiếc thu. Tôi nghĩ đô thị lớn của Mỹ cũng chưa chắc đã nghênh ngang đến thế, cớ sao Thiên triều thượng quốc vừa mới thoát nghèo mà lại ra thế này. Sau đó lão L đi ăn cùng tôi, ra khỏi nhà hàng liền bảo anh đi xuyên qua mấy con phố ở phía trước có một cửa hàng nội y trong tủ kính toàn là người mẫu sống. Tôi vô cùng cảm thán vì bản thân đã lỗi thời.
Tôi vô cùng kính sợ, tôi lo lắng có một ngày tôi nhìn thấy các cô gái cởi trần đi lại trên đường phố, tôi nhìn họ và biết rằng bản thân mình đã thực sự già rồi, cuối cùng sẽ có một ngày bị thời đại này vứt bỏ.
Trên đường tôi về nhà có một quán bar tên BigBamboo, thỉnh thoảng tôi tan làm sớm, nhìn thấy trước cửa quán bar đỗ một chiếc Hummer trông như mãnh thú, phần đầu xe được trang bị bốn chiếc đèn pha lớn, sáng rực như sấm sét của thần Zeus. Những cậu thanh niên có mái tóc dựng đứng như kim châm và những cô gái để lộ khoảng da thịt lớn lần lượt bước vào chiếc xe khổng lồ đó, nó chiếu rọi vào mắt tôi rồi lao vào màn đêm, tôi xách chiếc túi đựng máy tính xách tay, lặng lẽ đứng ở giữa đường.
Tôi kính sợ có một ngày như thế, trong thế giới bị chia cắt thành vô số ô cửa sổ này, trong mỗi ô cửa sổ đều có những người trẻ tuổi hơn tôi rất nhiều đang không kiêng nể gì làm những việc bị dục vọng con người sai khiến, mà tôi thì vẫn uống một lon bia viết những cuốn sách bất mãn với đời, trong căn phòng tĩnh lặng quay về thời đại yêu một người cần phải ngắm nhìn cô ấy trong bóng tối sâu thẳm rất nhiều năm, nghe cô ấy ca hát để cảm nhận tâm linh của cô ấy, trốn sau bức tượng nghe cô ấy và tước vị thì thầm mật thiết rồi mang tâm trạng bi thương hoảng sợ.
Thời gian thật đáng sợ, liệu con người ta có trở nên ngày càng không có kiêng kị gì nữa không? Nếu cuối cùng có một ngày chúng ta lột sạch sành sanh đi ra đường, thì thực ra khỏa thân chạy trốn cũng rất nhàm chán.
Đây là nỗi bi ai của một tên lưu manh già thực thụ, vào lúc bạn tưởng rằng nhét một viên gạch vào cặp sách đi học và chặn đường cướp mấy xu chơi game chính là tung hoành giang hồ, thì bạn nhìn thấy thanh niên ven đường đã cưỡi xe máy vung dao chém vào tay người khác để cướp túi xách rồi. Gần đây tôi lên diễn đàn xem, các độc giả cảm thấy vô cùng chán nản trước tình tiết đôi bạn thân Lữ Quy Trần và Cơ Dã trong tập tạp chí mới cuối cùng cũng cầm đao thương lên, hỏi tại sao lại tàn nhẫn như vậy, hỏi tại sao kết quả bi kịch này lại đến nhanh như vậy. Tôi chỉ muốn nói kết quả này hoàn toàn không bi kịch chút nào cả, đây chỉ là một sự ví von nhỏ xíu mang dấu ấn của một thời đại, các bạn sẽ còn nhìn thấy nhiều chuyện tàn nhẫn hơn nữa cơ, mọi người cũng đều sống như vậy mà. Nền giáo dục của thế hệ này có vấn đề nghiêm trọng, các bậc cha mẹ bao bọc nuông chiều con cái ở nhà, nhưng một khi bước ra khỏi cổng trường thì bị đẩy thẳng vào lò luyện, nó bắt đầu phải học cách nhìn sắc mặt người khác và tự lực cánh sinh, nó bắt đầu bi ai phát hiện ra thế giới không giống như những gì nó nghĩ, ăn một củ khoai lang rơi vào dị giới là có thể trở thành hoàng đế sở hữu hậu cung.
Cho nên đối với tôi lão X là một người quan trọng, hắn nói hệ thống lưu manh xã hội đối với sự trưởng thành của người trẻ tuổi chính là một trụ cột quan trọng. Lúc thầy giáo bảo các em viết bài "Lý tưởng của tôi", bọn chúng sẽ nhẹ nhàng nói cho các em biết rằng thế giới thực ra không chỉ có lý tưởng, tình bạn và những cô gái xinh đẹp, nó vô cùng nghiêm ngặt và lạnh lẽo. Giống như tiêm vắc-xin đậu mùa, không tiêm vắc-xin cho bạn mà bắt bạn trực tiếp đối mặt với bệnh đậu mùa thì chắc chắn bạn sẽ cầm chắc cái chết. Hệ thống lưu manh rộng lớn bị thiếu hụt, môi trường sinh thái xã hội cứ thế bị phá hủy, những tên lưu manh kỳ cựu đều mặc vest chỉnh tề đi gọi vốn làm quan hệ công chúng chính phủ làm dự án, tầng lớp lưu manh nhỏ bị xóa sổ.
Cuối cùng tôi và lão X giải tán, giống như phương thức truyền thống, chúng tôi đập tay một cái ở quảng trường Mê Long Trấn, mỗi người đi về một hướng, hẹn gặp lại nhau ở Bắc Kinh lần sau. Tôi mua hai lon bia ở cửa hàng tiện lợi, trở về căn phòng của mình, lắng nghe bản lậu "The Phantom of Opera" trong đêm khuya.
Có một câu chuyện có thể dùng làm chú thích cho bài tùy bút này. Nghe nói thầy A Lai nghe nói ở Nhật Bản có suối nước nóng nam nữ tắm chung, thế nên khi đến Nhật Bản, thầy ấy đã hỏi một nhà văn già người Nhật nổi tiếng. Nhà văn già người Nhật nói tôi cũng nghe nói ở Nhật Bản có thứ này, ao ước rất nhiều năm rồi nhưng tôi chưa từng nhìn thấy, sau đó tôi nghe nói ở Hokkaido mới có, thế nên khi đi điền dã ở Hokkaido tôi đã khảo sát một chút, phát hiện ở đó nam nữ cũng tắm riêng. Sau đó hỏi lại, mới biết nơi nào đó ở Hokkaido mới có, mà tôi đã đến nơi đó rồi, người ở đó bảo chỉ có một ngôi làng nhỏ nào đó trong núi mới có. Cuối cùng sau bao nhiêu vất vả tôi mới đến được ngôi làng nhỏ đó, quả nhiên là nam nữ tắm chung! Thế nhưng toàn là các ông cụ bà cụ tắm ở đó thôi.
Nhà văn già nói với thầy A Lai rằng nếu anh thực sự muốn đi thì tôi sẽ dẫn anh đi, tranh thủ thời gian lên, bởi vì bọn họ càng lúc càng già rồi đấy.
