Viết tiểu thuyết kỳ ảo mười năm, làm tổng biên tập tạp chí kỳ ảo sáu năm, xuất bản hơn hai mươi tác phẩm kỳ ảo, thế nhưng đối mặt với phỏng vấn của truyền thông, tôi vẫn phải trả lời câu hỏi mà tôi luôn muốn né tránh: "Tại sao lại phải kỳ ảo chứ?"

Đúng vậy, tại sao chứ? Dù biết rõ 99% trong muôn vàn giấc mơ của cõi đời này rồi cũng sẽ vỡ vụn và tiêu tan theo năm tháng, tựa như bong bóng xà phòng rực rỡ dưới ánh mặt trời, tại sao chúng ta vẫn mãi không thể buông tay?

Không né được, tôi bèn kể cho truyền thông nghe một câu chuyện chẳng mấy liên quan. Năm 2006, tôi đến Thiên Tân thăm họa sĩ Trương Vượng, sau khi chia tay tôi có ghé vào tiệm McDonald cạnh ga tàu lửa ngồi tạm để chờ tàu. Cách tôi không xa có ba cô gái khuyết tật nghe nói, người ngồi đối diện với tôi để tóc dài thẳng đen nhánh, không hẳn là đẹp, nhưng có hàng mi rất dài. Tôi chợt nhận thức được rằng bàn đối diện kia "náo nhiệt mà vô thanh", thế là ngẩng đầu lên nhìn, cô ấy đang mỉm cười, dùng thủ ngữ phức tạp trò chuyện cùng bạn bè, những ngón tay mảnh dẻ cứ như đang khoa múa một thứ ký tự ma thuật nào đó, rực rỡ rối bời, ngỡ như có những sinh linh nhỏ bé bay ra từ kẽ tay.

Đó là lần đầu tiên tôi "bàng quan" nhìn những người khiếm thính trò chuyện, lúc ấy ngoài cửa sổ mây đen giăng kín, trong loa phát thanh một ca sĩ nào đó đang cao giọng hát bài "Đau đớn đến xé lòng", những người chờ tàu liên tục xem đồng hồ, lòng dạ lơ đễnh. Thế nhưng họ cười tươi biết bao, cứ như có ánh mặt trời chiếu rọi lên gương mặt họ. Tôi chợt cảm thấy rất tò mò không biết họ đang trò chuyện gì, nếu tôi cũng biết thủ ngữ, có lẽ tôi đã thử bắt chuyện rồi.

Thật ngưỡng mộ, ngưỡng mộ họ vì được ở trong một thế giới tốt đẹp mà tôi chẳng thể hiểu nổi, thế giới ấy không có âm thanh, và vì thế cũng tránh xa mọi ồn ã.

Tôi nhớ đến bộ phim "Hầm Ngộ" do Lương Triều Vỹ và Dương Thiên Hoa thủ vai. Dương Thiên Hoa là một cô gái mù, đi đến đâu cũng luôn nhét tai nghe nghe nhạc. Cho dù là đứng trong chuyến tàu điện ngầm gầm rú, cô ấy vẫn tưởng tượng rằng mình đang đứng trong khu vườn, vô số đóa hoa tự do nở rộ bên cạnh. Lại là Lương Triều Vỹ, đổi sang "Đông Sách Tây Độc" thì hóa thành kiếm khách mù, chỉ khi ánh mặt trời rực rỡ nhất anh ta mới lờ mờ nhìn rõ mọi vật. Thế nên anh ta luôn ngồi trên sa mạc, lặng lẽ phóng tầm mắt nhìn về phía xa, mặc cho những đám mây trôi bay lượn trên đỉnh đầu. Anh ta nói với kẻ trung gian sát thủ Âu Dương Phong rằng làm xong mối làm ăn này tôi sẽ về nhà, hoa đào quê nhà của tôi nở rồi, tôi phải về khi hoa vẫn chưa tàn.

Thật ra, tất cả đều là ảo ảnh như trăng trong nước, hoa trong gương. Tàu điện ngầm vẫn cứ là tàu điện ngầm, chật chội khép kín ngập tràn tiếng ồn, sẽ không vì sự tưởng tượng của Dương Thiên Hoa mà biến thành khu vườn của mỗi người; hoa đào quê nhà mà Lương Triều Vỹ nhắc đến vốn dĩ không hề tồn tại, thứ đang chờ đợi anh ta ở quê nhà thực chất là một người phụ nữ tên Đào Hoa, vợ của anh ta, người vào ngày tân hôn đã đem lòng yêu người bạn thân nhất của anh ta. Sự thật của thế giới vốn phũ phàng như thế, thường khiến người ta đau lòng.

Lỗ Tấn nói bi kịch chính là hủy diệt những thứ tốt đẹp cho người ta xem, giả sử thế giới này là một cuốn tiểu thuyết, nó đại khái xuất dưới ngòi bút của một nhà văn bi kịch siêu việt. Chúng ta luôn có thể nhìn thấy những thứ tốt đẹp vỡ vụn tựa như đồ sứ, ví như thanh xuân, chí khí, tình hữu nghị, thậm chí ngay cả "tôn nghiêm" thứ lẽ ra phải dẫu có chặt đầu cũng phải bảo vệ ấy cũng vì sức ép nặng nề của cái gọi là "xã hội" mà bị từ bỏ, chứ đừng nói chi đến "tình yêu" thứ dễ thay đổi nhường ấy.

Chúng ta không thể thay đổi kịch bản của thế giới này, thế nên thứ không thể từ bỏ chính là giấc mơ. Chỉ có điều này mới cho chúng ta dũng khí để kiên trì tiếp đi, chúng ta rốt cuộc vẫn sẵn lòng tin rằng, đằng sau thế giới vốn dĩ nên có một vị nhà văn lương thiện hơn, sẽ viết mọi thứ trở nên tốt đẹp hơn, sẽ viết những thứ quý giá ấy thật lãng mạn và trường tồn.

Kỳ ảo chính là thủ ngữ đẹp đẽ tựa bươm bướm của những cô gái khiếm thính, tránh xa sự ồn ào, vô ưu vô lo; cũng là khu vườn của cô gái mù và vị kiếm khách, họ kiên trì và nghiêm túc tin tưởng cùng sinh sống; càng là một sinh mệnh khác của những kẻ mệt mỏi nhưng ngoan cường như chúng ta, chúng ta mượn nó để siêu thoát khỏi cái gọi là "cõi trần", cái gọi là "xã hội" và kiếp nạn vô tận của thế giới.

Nhắm mắt lại, cả thế giới đều là của bạn. Nhẹ nhàng nắm chặt tay, cứ như nắm lấy thời gian nghịch ngợm. Kỳ ảo vừa là quê hương lại vừa là bờ bên kia, mang tên "Đào Hoa".

Đây là sự mềm yếu và trốn tránh của tôi, cũng là sự kiên cường và không bỏ cuộc của tôi.