Rome, ngày 30 tháng 11 năm 1820.
Brown thân mến của tôi—Việc viết một lá thư đối với tôi là điều khó khăn nhất trên đời. Dạ dày tôi vẫn còn tệ lắm, đến nỗi chỉ cần mở một cuốn sách ra là tôi thấy tình hình lại càng tồi tệ hơn—dù sao tôi cũng đã khá hơn nhiều so với hồi còn bị cách ly. Hơn nữa, tôi sợ phải đối mặt với những phân vân trái ngược về bất cứ điều gì có ý nghĩa với tôi ở Anh. Tôi cứ có cảm giác thâm căn cố đế rằng cuộc đời thực của mình đã trôi qua, và giờ đây tôi đang sống một kiếp sống hậu thế. Chúa biết mọi chuyện lẽ ra sẽ thế nào—nhưng dường như với tôi—tuy nhiên, tôi sẽ không nói về chủ đề đó nữa. Lẽ ra tôi đã ở Bedhampton gần đúng vào khoảng thời gian bạn đang viết thư cho tôi từ Chichester—thật đáng tiếc—và lại còn đi ngang qua dòng sông đó nữa chứ! Vận số của tôi thật trớ trêu làm sao! Tôi không thể trả lời bất cứ điều gì trong lá thư của bạn, lá thư đã theo tôi từ Naples tới Rome, vì tôi sợ phải đọc lại nó lần nữa. Tâm trí tôi quá yếu đuối đến mức không thể chịu nổi khi nhìn thấy nét chữ của một người bạn mà tôi yêu quý nhiều như bạn. Dù vậy, tôi vẫn cưỡi con ngựa nhỏ, và ngay cả trong những lúc tồi tệ nhất khi bị cách ly, vì quá tuyệt vọng, tôi đã nghĩ ra nhiều câu chơi chữ trong một tuần còn hơn cả bất kỳ năm nào trong đời mình. Có một ý nghĩ đủ để giết chết tôi; tôi đã từng khỏe mạnh, tỉnh táo, v.v., từng đi dạo cùng cô ấy, còn giờ đây—nhận thức về sự tương phản, cảm nhận về sáng và tối, tất cả những thông tin đó (cảm quan nguyên thủy) vốn cần thiết cho một bài thơ, lại là những kẻ thù lớn đối với việc phục hồi dạ dày. Này, đồ quỷ sứ, tôi đang làm bạn phải khổ sở đấy; nhưng bạn phải đem triết lý của mình ra mà áp dụng, như tôi vẫn làm, thật đấy, nếu không thì làm sao tôi có thể sống nổi? Bác sĩ Clark rất ân cần với tôi; ông ấy nói phổi tôi chẳng có vấn đề gì đáng ngại, nhưng dạ dày thì, ông ấy nói, rất tệ. Tôi thấy thất vọng khi nghe tin tốt lành từ George, vì trong đầu tôi cứ luẩn quẩn ý nghĩ rằng tất cả chúng ta rồi sẽ chết trẻ. Tôi vẫn chưa viết cho Reynolds, chắc hẳn cậu ấy nghĩ tôi rất thờ ơ; vì muốn gửi cho cậu ấy một tin tức tốt lành về sức khỏe của mình, tôi đã trì hoãn từ tuần này qua tuần khác. Nếu tôi bình phục, tôi sẽ làm tất cả những gì có thể để sửa chữa những sai lầm đã mắc phải trong lúc ốm đau; và nếu tôi không qua khỏi, mong rằng mọi lỗi lầm của tôi sẽ được tha thứ. Severn vẫn rất khỏe, mặc dù cậu ấy phải sống một cuộc đời thật tẻ nhạt bên tôi. Nhớ gửi lời hỏi thăm của tôi đến tất cả bạn bè, và hãy nói với Haslam rằng tôi đáng lẽ đã không rời London mà không chào tạm biệt cậu ấy, chỉ vì khi đó thể xác và tinh thần tôi quá suy sụp. Hãy viết thư cho George ngay khi nhận được thư này, và kể cho cậu ấy biết tình hình của tôi, trong chừng mực bạn có thể đoán được; và cũng hãy viết một vài dòng cho em gái tôi—người cứ lảng vảng trong trí tưởng tượng của tôi như một bóng ma—nó giống hệt Tom vậy. Tôi gần như không thể nói lời tạm biệt với bạn, ngay cả trong một lá thư. Tôi luôn là kẻ chào hỏi vụng về.
Chúa phù hộ bạn!
John Keats.
