“Ở ga trước ga cuối, khi nhân viên soát vé đến thu vé, tôi cầm hành lý ra toa tàu, và sự thật rành rành rằng cao trào đang đến gần chỉ càng làm tôi thêm bấn loạn. Tôi lạnh cóng, hàm tôi run bần bật đến mức răng đánh vào nhau. Một cách máy móc, tôi theo đám đông rời nhà ga, bắt một chiếc xe ngựa rồi lên đường. Tôi nhìn lướt qua vài người qua lại trên đường phố và mấy tay gác cổng dvornik. Tôi đọc các biển hiệu mà chẳng suy nghĩ gì. Đi được nửa dặm verst, đôi chân bắt đầu thấy lạnh, và tôi chợt nhớ ra rằng lúc ở trên tàu mình đã cởi đôi tất len ra và nhét vào túi xách du lịch. Tôi đã để chiếc túi ở đâu nhỉ? Nó có ở cạnh tôi không? Đúng thế, còn cái giỏ thì sao?

“Tôi sực nhớ ra rằng mình đã hoàn toàn bỏ quên hành lý. Tôi rút vé gửi đồ ra, rồi lại tự nhủ không đáng phải quay lại lấy nữa. Tôi tiếp tục đi. Bất chấp mọi nỗ lực để nhớ lại, đến lúc này tôi vẫn không thể hiểu nổi tại sao lúc đó mình lại vội vã đến thế. Tôi chỉ biết rằng mình linh cảm thấy một biến cố nghiêm trọng và đáng sợ đang đến trong đời. Đó là một trường hợp tự kỷ ám thị thực sự. Nó nghiêm trọng vì tôi nghĩ thế ư? Hay tôi đã có linh tính trước? Tôi không biết. Có lẽ, sau những gì đã xảy ra, mọi sự kiện trước đó đều mang một sắc thái ảm đạm trong ký ức tôi.

“Tôi đến trước bậc thềm. Đã qua một giờ đêm. Vài chiếc xe ngựa isvotchik đang đậu trước cửa chờ khách, bị thu hút bởi những ô cửa sổ sáng đèn (đó là đèn phòng khách và phòng tiếp khách). Chẳng thèm bận tâm lý giải về ánh đèn sáng muộn này, tôi bước lên bậc thềm, vẫn mang theo nỗi hoài nghi quen thuộc về một điều khủng khiếp gì đó, rồi bấm chuông. Người đầy tớ, một kẻ hiền lành, chăm chỉ nhưng vô cùng ngốc nghếch tên là Gregor, ra mở cửa. Điều đầu tiên đập vào mắt tôi ở sảnh, trên chiếc móc treo mũ áo, lẫn giữa những y phục khác, là một chiếc áo khoác nam. Lẽ ra tôi phải ngạc nhiên, nhưng tôi không hề ngạc nhiên. Tôi đã đoán trước được điều đó. ‘Đúng nó rồi!’ tôi tự nhủ.

“Khi tôi hỏi Gregor ai đang ở trong nhà, và hắn gọi tên Troukhatchevsky, tôi gặng hỏi xem có khách nào khác nữa không. Hắn đáp: ‘Không có ai cả.’ Tôi nhớ cái điệu bộ khi hắn nói câu đó, với một giọng điệu cốt để làm tôi vui lòng và xua tan mọi ngờ vực. ‘Đúng thế! Đúng thế rồi!’ tôi thầm nhủ. ‘Còn lũ trẻ?’

“‘Tạ ơn Chúa, chúng vẫn khỏe mạnh. Chúng đã đi ngủ từ lâu rồi.’

“Tôi nghẹt thở, chẳng tài nào giữ cho hàm thôi run bẩy bẩy.

“Hóa ra mọi chuyện không giống như tôi tưởng. Trước đây, không ít lần tôi trở về nhà với ý nghĩ rằng một tai họa đang chờ đón mình, nhưng rồi lại hố to và mọi thứ vẫn diễn ra bình thường. Thế nhưng lúc này, mọi chuyện chẳng còn bình thường nữa. Tất cả những gì tôi từng tưởng tượng, tất cả những gì tôi từng đinh ninh chỉ là ảo tưởng, nay đều hiện hữu bằng xương bằng thịt. Sự thật đây rồi.

“Tôi chực khóc, nhưng ngay lập tức con quỷ thì thầm bên tai tôi: ‘Khóc đi, tỏ vẻ đa sầu đa cảm đi, rồi họ sẽ êm thấm chia tay, chẳng để lại chút tang chứng nào, và suốt đời mày sẽ phải nghi ngờ và dằn vặt.’ Thế là niềm thương hại bản thân tan biến, chỉ còn lại bản năng cầm thú thôi thúc những hành động khôn ngoan, xảo quyệt và quyết đoán. Tôi biến thành một con thú, một con thú khôn ngoan.

“‘Không, không,’ tôi bảo Gregor, kẻ đang định cất lời thông báo sự có mặt của tôi. ‘Làm thế này đi, bắt một cỗ xe và đi lấy hành lý cho ta ngay lập tức. Đây là vé gửi đồ. Đi đi.’

“Hắn bước dọc theo hành lang để lấy áo khoác. Sợ hắn làm họ hoảng sợ, tôi đi theo vào căn phòng nhỏ của hắn và đợi hắn mặc đồ. Ở phòng ăn, vẳng lại tiếng trò chuyện cùng tiếng dao đĩa va vào nhau. Họ đang ăn. Họ đã không nghe thấy tiếng chuông cửa. ‘Giờ mà họ lại không ra ngoài thì tốt biết mấy,’ tôi thầm nghĩ.

“Gregor mặc chiếc áo khoác cổ lông rồi bước ra. Tôi khép cửa lại sau lưng hắn. Khi ở một mình, tôi đâm ra lo lắng, nghĩ đến chuyện chẳng mấy chốc nữa mình sẽ phải ra tay. Bằng cách nào? Tôi còn chưa rõ. Tôi chỉ biết rằng mọi chuyện đã chấm dứt, sự trong sạch của hắn là điều không thể chối cãi, và chỉ một khoảnh khắc nữa thôi, mối quan hệ giữa tôi với cô ta sẽ vĩnh viễn đứt đoạn. Trước đó, tôi vẫn còn hoài nghi. Tôi tự nhủ: ‘Biết đâu chuyện này không có thật. Biết đâu mình lầm.’ Giờ thì mọi ngờ vực đã tan biến. Mọi thứ đã được định đoạt không thể đảo ngược. Lén lút, chỉ có hai người bọn họ với nhau, giữa đêm hôm khuya khoắt! Đó là sự vi phạm mọi luân thường đạo lý! Hoặc tệ hơn nữa, cô ta có thể giở cái giọng điệu trơ tráo, xấc láo của tội phạm ra—thứ thái độ mà sự quá trớn của nó đôi khi lại nhằm chứng minh cho sự vô tội. Mọi chuyện đã rõ mười mươi. Không còn nghi ngờ gì nữa. Tôi chỉ sợ mỗi một điều—rằng họ sẽ tẩu thoát theo hai ngả khác nhau, rằng họ sẽ bịa ra một lời nói dối mới, và nhờ thế tước đi của tôi bằng chứng vật chất cùng niềm vui đớn đau được trừng phạt, vâng, được hành quyết bọn chúng.

“Và để đột kích họ nhanh hơn, tôi nhón chân đi về phía phòng ăn, không đi qua phòng khách mà qua hành lang và các phòng của lũ trẻ. Trong căn phòng thứ nhất, cậu con trai nhỏ đang ngủ say. Ở căn phòng thứ hai, bà vú già trở mình trên giường, có vẻ sắp tỉnh giấc, và tôi tự hỏi bà sẽ nghĩ thế nào khi biết toàn bộ sự thật. Nỗi xót xa bản thân bỗng nhói lên dữ dội khiến tôi không kìm được nước mắt. Để đánh thức lũ trẻ, tôi rón rén bước nhanh qua hành lang vào phòng làm việc của mình. Tôi ngã quỵ xuống chiếc ghế sô-bông và nức nở. ‘Ta, một người đàn ông lương thiện, ta, đứa con của những bậc sinh thành hằng mơ ước về hạnh phúc gia đình suốt cả cuộc đời, ta, kẻ chưa từng phản bội! . . . Để rồi ở đây, năm đứa con của tôi, còn cô ta thì đang ôm ấp một gã nhạc công chỉ vì hắn có đôi môi đỏ mọng! Không, cô ta không phải là đàn bà! Cô ta là một con đĩ, một con đĩ dơ dáy! Ngay bên cạnh phòng của lũ trẻ, những đứa mà cả đời cô ta vẫn giả vờ yêu thương! Rồi nghĩ lại những gì cô ta viết cho tôi xem! Mà sao tôi biết được cơ chứ? Biết đâu mọi chuyện vẫn luôn thế này. Biết đâu tất cả lũ trẻ này, vốn tưởng là con tôi, lại chính là con của đám đầy tớ. Và giả sử ngày mai tôi mới về, cô ta sẽ ra đón tôi với kiểu tóc chải chuốt, với chiếc áo bó sát, với những cử động lười biếng và uyển chuyển (và tôi lại nhìn thấy những nét quyến rũ mà đê tiện của cô ta), còn con thú ghen tuông này sẽ mãi mãi ở lại trong tim tôi, xé nát nó. Bà vú già sẽ nói gì đây? Còn Gregor? Và bé Lise tội nghiệp? Nó đã hiểu chuyện rồi đây. Cả sự trơ trẽn, giả dối và nhục dục thú tính này, thứ mà tôi quá đỗi quen thuộc,’ tôi tự nhủ.

“Tôi cố gượng đứng dậy. Không thể nào. Trái tim tôi đập mạnh đến nỗi chẳng thể trụ vững trên đôi chân. ‘Phải, ta sẽ chết vì vỡ mạch máu não. Cô ta sẽ giết ta. Đó là điều cô ta muốn. Giết người thì có sá gì với cô ta? Nhưng làm thế thì hắn lại đâm sướng rân, và tôi sẽ không đời nào cho hắn hưởng cái vinh dự đó.

“Phải, tôi đang ở đây, còn bọn chúng ở đằng kia. Chúng đang cười cợt, bọn chúng. . . . Đúng, mặc cho cô ta không còn ở độ tuổi xuân sắc, hắn vẫn không chê bai gì. Dù sao đi nữa, cô ta trông chẳng đến nỗi nào, và trên hết, cô ta hoàn toàn vô hại đối với sức khỏe quý giá của hắn. Sao lúc đó tôi không bóp cổ cô ta quách cho rồi?’ tôi tự nhủ khi sực nhớ lại cảnh tượng tuần trước, khi tôi đuổi cô ta ra khỏi phòng làm việc và đập phá đồ đạc.

“Và tôi hồi tưởng lại tâm trạng của mình lúc bấy giờ. Không những nhớ lại, tôi còn chìm đắm trở lại cái tâm trạng thú tính ấy. Và bỗng nhiên, một khao khát hành động trỗi dậy trong tôi, mọi lý lẽ, trừ những điều cần thiết cho hành động, đều biến sạch khỏi đại não, và tôi rơi vào trạng thái của một con thú, của một kẻ đang bị cơn kích động thể chất chi phối giữa chốn hiểm nguy, người hành động một cách điềm tĩnh, không vội vã nhưng chẳng phí hoài lấy một phút giây, kiên quyết theo đuổi một mục đích cụ thể.

“Việc đầu tiên tôi làm là cởi giày ra, và giờ đây, chỉ đi tất trên chân, tôi tiến về phía bức kê sát tường, ngay trên chiếc ghế sô-bông—nơi treo các loại vũ khí và dao găm—rồi gỡ xuống một lưỡi dao găm Damacus cong vút, rất sắc bén mà tôi chưa từng dùng đến bao giờ. Tôi rút nó ra khỏi vỏ. Tôi nhớ rằng cái vỏ dao đã rơi xuống ghế sô-bông, và tôi tự nhủ: ‘Lát nữa mình phải tìm lại nó; không thể để mất được.’

“Rồi tôi cởi chiếc áo khoác ngoài vẫn mặc nãy giờ ra, và với những bước chân rón rén như sói xám, tôi bắt đầu tiến về phía căn phòng đó. Tôi không nhớ mình đã đi thế nào, chạy hay đi chậm, đã qua những căn phòng nào, đã đến gần phòng ăn ra sao, đã mở cửa thế nào, và bước vào ra sao. Tôi chẳng còn nhớ một chút gì về những điều đó nữa.”