“Và hãy chú ý cả sự dối trá này nữa, điều mà tất cả đều phạm phải; đó là cách thức người ta kết hôn. Còn gì tự nhiên hơn thế? Thiếu nữ đã đến tuổi cập kê, nàng phải lấy chồng. Còn gì đơn giản hơn, miễn là cô gái ấy không phải là quái vật và có những người đàn ông muốn kết hôn? Ấy thế mà không, sự đạo đức giả mới mẻ bắt đầu từ đây.

“Trước kia, khi thiếu nữ đến độ tuổi thuận lợi, việc hôn nhân của nàng do cha mẹ sắp đặt. Điều đó đã từng được làm, và nay vẫn được làm, ở khắp nhân loại, từ người Trung Hoa, người Ấn Độ, người Hồi giáo, cho đến cả những tầng lớp bình dân của chúng ta nữa. Sự việc được định liệu như vậy ở ít nhất chín mươi chín phần trăm các gia đình trên toàn cõi nhân loại.

“Chỉ có đám ăn chơi phóng đãng chúng ta là tưởng tượng ra cách thức ấy là tồi tệ và phát minh ra một cách khác. Còn cách khác này,—nó là gì? Chính là thế này. Các thiếu nữ ngồi một chỗ, còn các quý ông đi lại trước mặt họ, giống như trong một khu chợ trời, rồi tự đưa ra lựa chọn. Các thiếu nữ chờ đợi và suy ngẫm, nhưng không dám cất lời: ‘Hãy chọn em đi, thưa chàng thanh niên, chọn em chứ không phải cô ta. Hãy nhìn bờ vai này và những phần còn lại xem.’ Đàn ông chúng ta đi lại ngắm nghía, định giá món hàng, rồi sau đó chúng ta bàn luận về quyền của phụ nữ, về sự tự do mà họ có được, tôi chẳng biết bằng cách nào, ở những chốn lầu xanh hội hè.”

“Vậy phải làm sao đây?” tôi liền hỏi ông ấy. “Chẳng lẽ phụ nữ phải là người chủ động trước sao?”

“Tôi không biết. Nhưng nếu đã bàn đến bình đẳng, thì sự bình đẳng ấy phải được trọn vẹn. Dẫu người ta thấy rằng việc kết hôn qua trung gian mai mối là điều nhục nhã, thì nó vẫn hơn gấp nghìn lần cái hệ thống của chúng ta. Ở đó, quyền lợi và cơ hội là ngang nhau; còn ở đây, người phụ nữ chẳng khác gì nô lệ, bị đem ra bầy biện nơi thị trường. Nhưng vì nàng không thể cúi đầu chịu đựng hoàn cảnh ấy, hoặc tự mình chủ động tiến tới, nên một lời nói dối khác khốc liệt và đáng ghê tởm hơn lại bắt đầu, đôi khi được gọi là đi giao tế xã hội, đôi khi là đi tìm niềm vui, nhưng thực chất chẳng qua chỉ là cuộc săn lùng một người chồng.

“Thế mà hãy thử nói với một người mẹ hay con gái của bà ta rằng họ chỉ đang bận rộn săn lùng chồng mà xem. Ôi Chúa ơi! Thật là một sự sỉ nhục lớn lao! Ấy vậy mà họ chẳng thể làm gì khác, và cũng chẳng có việc gì khác để làm; điều khủng khiếp nhất trong tất cả những chuyện ấy là đôi khi ta thấy những thiếu nữ hãy còn rất trẻ, nghèo khó và ngây thơ lại bị ám ảnh bởi duy nhất những ý nghĩ như thế. Phải chi, tôi xin nhắc lại, mọi chuyện được diễn ra một cách sòng phẳng; nhưng nó luôn đi kèm với những lời dối trá và thứ ngôn từ vô bổ đại loại như:—”

“‘Ồ, sự tiến hóa của các loài! Thật là thú vị làm sao!’”

“‘Ôi, bé Lily rất có hứng thú với hội họa.’”

“‘Anh có định đến dự Triển lãm không? Thật là tuyệt diệu biết bao!’”

“‘Nào là xe tam mã, nào là kịch nghệ, rồi nhạc giao hưởng. Chà, đáng yêu làm sao!’”

“‘Con Lise nhà tôi có niềm đam mê mãnh liệt với âm nhạc.’”

“‘Còn anh, sao anh lại không cùng chung những quan điểm ấy?’”

“Và đằng sau tất cả lớp ngôn từ rườm rà ấy, tất cả bọn họ chỉ có duy nhất một ý nghĩ: ‘Hãy chọn em, hãy chọn con Lise nhà tôi. Không, chọn tôi kìa! Xin hãy thử một lần xem nào!’”