“Đó, chính là cách tôi bị bắt bẫy như thế. Lúc bấy giờ tôi đang yêu, theo như người ta vẫn gọi thế; không những cô ấy hiện lên trong mắt tôi là một sinh thể hoàn hảo, mà bản thân tôi cũng tự coi mình là một con chim sẻ trắng độc nhất vô nhị. Ai cũng biết một sự thật tầm thường là chẳng có ai ở đời này lại thấp kém đến mức không tìm được kẻ còn đồi bại hơn mình, và nhờ thế mà phình to cái tôi kiêu ngạo cùng sự mãn nguyện. Tôi đã rơi vào hoàn cảnh đó. Tôi không kết hôn vì tiền. Vụ này hoàn toàn không vụ lợi, không giống như những cuộc hôn nhân của hầu hết bạn bè quen biết của tôi, những kẻ cưới vợ hoặc vì tiền của hoặc vì gia thế. Thứ nhất, tôi giàu còn cô ấy nghèo. Thứ hai, tôi vô cùng kiêu hãnh vì một điều: trong khi thiên hạ cưới vợ với ý định tiếp tục đời sống đa thê thời độc thân, thì tôi lại hạ quyết tâm sắt đá là sẽ chỉ sống một vợ một chồng sau khi đính hôn và làm lễ cưới, và niềm kiêu hãnh đó đã phình to vô hạn.

“Ừ, tôi quả là một kẻ khốn nạn, nhưng lại đinh ninh rằng mình là một thiên thần. Thời gian đính hôn của chúng tôi kéo dài chẳng bao lâu. Tôi không thể nhớ lại những ngày tháng ấy mà không thấy hổ thẹn. Thật là một điều ghê tởm!

“Người ta thường đồng thuận rằng tình yêu là một thứ tình cảm đạo đức, là sự đồng điệu trong tư tưởng hơn là trong cảm xúc xác thịt. Nếu đúng là thế, thì sự đồng điệu ấy lẽ ra phải được bộc lộ bằng lời ăn tiếng nói và câu chuyện trò. Nào có chuyện đó. Chúng tôi thấy vô cùng khó khăn khi nói chuyện với nhau. Cuộc trò chuyện giữa chúng tôi mới nhọc nhằn làm sao, chẳng khác nào việc khổ sai của Sisyphus! Vừa mới nghĩ ra được điều gì để nói, rồi nói xong, là chúng tôi lại phải rơi vào cảnh câm lặng và cố moi móc những đề tài mới. Theo đúng nghĩa đen, chúng tôi chẳng biết phải nói gì với nhau nữa. Tất cả những gì có thể nghĩ tới về cuộc sống trước mắt và tổ ấm tương lai đều đã nói hết rồi.

“Rồi sao nữa? Già néo đứt dây. Giá như chúng tôi là loài vật, chúng tôi đã biết thừa là mình chẳng cần phải nói năng gì sất. Đằng này, ngược lại, người ta cứ bắt phải nói, trong khi vốn liếng thì hoàn toàn khô cạn! Bởi vì những gì đang chiếm lĩnh tâm trí chúng tôi vốn dĩ chẳng phải là thứ có thể diễn tả bằng lời.

“Và rồi cái thói ăn kẹo dẻo ngớ ngẩn ấy, cái sự ham hố đồ ngọt thô thiển ấy, những sự chuẩn bị ghê tởm cho đám cưới ấy, những cuộc bàn thảo với mụ mẹ vợ tương lai về căn hộ, về phòng ngủ, về chăn đệm, về áo dài buổi sáng, về áo choàng, đồ lót, trang phục! Phải hiểu rằng, nếu người ta kết hôn theo lối cổ, như cụ già ban nãy vừa nói, thì những chiếc chăn lông vũ hay đệm gối ấy mới là những chi tiết thiêng liêng; đằng này, trong số mười cặp vợ chồng thời nay, họa hoằn lắm mới tìm được một người — tôi chưa nói đến chuyện tin vào các bí tích (tin hay không đối với chúng ta chẳng quan trọng), mà là tin vào những gì chính mình hứa hẹn. Trong số một trăm người đàn ông, may ra mới có một kẻ chưa từng quan hệ trước hôn nhân, và trong số năm mươi kẻ, may ra mới có một kẻ không hề nhủ thong dong sẽ lừa dối vợ mình.

“Đại đa số coi chuyến đi đến nhà thờ ấy chỉ là một điều kiện cần thiết để được chiếm hữu một người đàn bà nhất định. Thế thì hãy thử nghĩ xem những chi tiết vật chất ấy sẽ mang ý nghĩa tối thượng đến mức nào. Chẳng phải đó là một kiểu mua bán, trong đó một trinh nữ được trao tận tay cho một kẻ ăn chơi trác táng, và cuộc mua bán đó được bao bọc bởi những chi tiết dễ chịu nhất hay sao?”