Những gì mọi người nhìn thấy, Lý Hiên tự nhiên cũng thấy được. Chỉ là, khác với nỗi lo âu của đám quan lại rằng Thánh Thiên tử khi chứng kiến cảnh này sẽ giận dữ lôi đình, Lý Hiên chỉ bình thản quan sát tất cả.

Ánh mắt ngài lướt qua con đường đất lầy lội, quét qua những mái nhà tranh rách nát, rồi cẩn thận quan sát bà lão trong nhà cùng mấy đứa trẻ phía sau bà.

Ngài không hề tiến lên, cũng chẳng ngồi xuống giả vờ từ bi để hỏi han điều gì, chỉ đứng nhìn, không có ý định lại gần.

Khoảng hơn mười giây sau, Lý Hiên thu lại ánh mắt, cưỡi ngựa tiếp tục tiến về phía trước. Ngài cẩn thận quan sát từng ngôi nhà đi ngang qua, cũng như những người dân vô cùng sợ hãi nơi đây.

Lý Hiên chỉ nhìn mà không nói, thậm chí chẳng hề có ý định bước vào trong những ngôi nhà đó. Đám quan lại phía sau lúc này cũng ngoan ngoãn lẽo đẽo theo sau lưng ngài, không dám có bất kỳ cử động nào.

Nhiều người đã đoán được lý do Lý Hiên làm như vậy.

Song lúc này, họ lại có chút khó hiểu, tại sao Thánh Thiên tử khi chứng kiến tất cả những cảnh tượng trước mắt lại chẳng hề mảy may động lòng?

Không hề có sự giận dữ lôi đình như họ dự đoán!

Chỉ còn lại sự bình thản mà thôi!

Họ đâu biết rằng, Lý Hiên vốn chẳng phải vị hoàng đế cao cao tại thượng từ trong trứng nước. Kiếp trước ngài cũng chỉ là một người bình thường. Ngay cả ở thế kỷ hai mươi mốt hiện đại, tại một số vùng núi hẻo lánh lạc hậu, điều kiện sống cũng chẳng khá khẩm hơn là bao, huống chi là thế kỷ mười sáu bây giờ.

Hơn nữa, ngài còn tiếp nhận ký ức của nguyên thân. Nguyên thân vốn là con trai của một tiểu địa chủ, từ nhỏ đã sống trong thôn, Lý gia trang năm xưa như thế nào, Lý Hiên trong đầu biết rõ mồn một.

Nói thật, so với Lý gia trang năm xưa, cuộc sống của người dân ở ngôi làng này đã khá hơn rất nhiều.

Ít nhất trên đường đi, Lý Hiên đã nhìn thấy không ít nhà tường đất lợp ngói, còn có một số ít nhà gạch ngói. Nhà tranh tuy vẫn còn, nhưng tỷ lệ tổng thể không cao.

Quan trọng hơn là, suốt chặng đường này, dù Lý Hiên thấy rất nhiều dân làng ăn mặc rách rưới, đại đa số quần áo đều có miếng vá, thậm chí nhiều người còn có tới mấy miếng vá, nhưng ít nhất thì không thấy tình trạng không đủ áo quần che thân.

Trẻ nhỏ tuy ăn mặc rách rưới, mặt mũi lấm lem, thân hình hầu hết đều khá gầy gò, chẳng hề liên quan gì đến vẻ trắng trẻo mập mạp, nhưng cũng không đến nỗi gầy trơ xương.

Điều này cho thấy, dù những đứa trẻ này muốn ăn no vẫn còn khá khó khăn, nhưng miễn cưỡng vẫn có thể no bụng, ít nhất là chúng vẫn có thể sống sót.

Không giống như thời kỳ chiến tranh thống nhất, khi Lý Hiên chinh chiến, những người dân nghèo khổ ngài từng thấy mới thực sự là gầy trơ xương, cái loại mà chỉ giây lát sau là có thể chết đói hoàn toàn.

Thời đó, ngay cả trên những con đường bình thường, cũng có thể nhìn thấy vô số thi thể, cơ bản đều là chết đói!

"Đói lả khắp nơi, đường đầy thây chết rét" tuyệt đối không phải là lời lẽ phóng đại, mà là chuyện có thật!

Mà cảnh tượng trước mắt này, thực ra Lý Hiên vẫn khá hài lòng!

Ít nhất thì không xuất hiện nạn đói quy mô lớn, trẻ con có thể thuận lợi lớn lên!

Đi một lúc, Lý Hiên nhìn thấy phía trước có một tòa nhà lớn xây bằng gạch xanh, diện tích chiếm đất rất rộng, hơn nữa kiến trúc còn sử dụng bê tông xi măng. Ngôi nhà này không hề đơn giản, nhìn qua là biết ngay là người giàu có trong thôn, trăm phần trăm chính là địa chủ sĩ phu bản địa.

Tiến lại gần xem kỹ, trên cổng lớn treo một tấm biển đề: "Hạ phủ".

Lý Hiên nói vài câu với thư ký tùy tùng, lệnh liên quan nhanh chóng được truyền xuống. Ngự tiền thị vệ trực tiếp tiến lên đẩy cửa, bên trong là vài người đàn ông trông giống như hộ viện đang hoảng loạn, nhưng nhanh chóng có người tiến lên trấn an.

Lúc này, từ trong nhà cũng đi ra hai người đàn ông, một già một trẻ. Nhìn cách ăn mặc và hành động của hai người này, biết ngay chắc chắn là chủ nhân của ngôi nhà.

Trong đó người già khoảng hơn năm mươi tuổi, độ tuổi này ở thời đại này, đối với nông dân bình thường mà nói thì tuyệt đối thuộc hàng thượng thọ, nhưng đối với một sĩ phu thì hơn năm mươi tuổi cũng chưa tính là già lắm.

Còn người trẻ chỉ mới hơn mười tuổi, cùng lắm là mười lăm mười sáu tuổi. Thế nhưng mười lăm mười sáu tuổi ở thời đại này cũng chẳng phải là vị thành niên gì nữa. Thông thường mà nói, rất nhiều nam giới ở độ tuổi này đã kết hôn, dù chưa kết hôn thì cũng nên đính hôn rồi.

Thậm chí mười lăm mười sáu tuổi đã trở thành trụ cột gia đình cũng không hiếm.

Hai người này cũng là kẻ có nhãn lực, dù là sĩ phu sống ở nông thôn thì cũng là sĩ phu, kiến thức tự nhiên không phải nông dân thường có thể so sánh.

Lúc nãy không ra thì không biết, nhưng giờ vừa ra thấy bên ngoài là hàng trăm kỵ binh cao lớn oai vệ, còn có hàng trăm ngự tiền thị vệ áo đen đặc biệt, quan trọng hơn là họ còn thấy cả trăm yếu nhân quân chính.

Họ còn nhận ra trong số những người này có cả Tri phủ Gia Định địa phương.

Lại nhìn cách ăn mặc của Lý Hiên, cộng thêm tin đồn về Thánh tuần gần đây, lúc này mà họ còn không xác định được thân phận của Lý Hiên và những người đi cùng thì có thể tìm một sợi dây treo cổ cho xong.

Ngay lập tức, hai người này đồng loạt quỳ xuống, miệng hô các loại câu như thảo dân khấu kiến Bệ hạ.

Lý Hiên đương nhiên không phải đến để khoe khoang uy phong hoàng đế, liền giơ tay nói: "Không cần đa lễ, đứng lên nói chuyện!"

Sau đó, Lý Hiên bảo họ dẫn mình đi thăm thú tòa sĩ phu trang viên này, tiện miệng hỏi han tình hình gia đình họ.

Đối mặt với sự hỏi thăm trực tiếp của Lý Hiên, họ tự nhiên không dám giấu giếm điều gì, thực ra cũng chẳng có gì để giấu.

Hạ gia bọn họ vốn là sĩ phu trăm năm ở địa phương. Thời Tiền Minh tuy không có người đỗ Tiến sĩ, nhưng Cử nhân thì từng có, Tú tài lại càng nhiều, là một thư hương môn đệ vô cùng điển hình ở vùng Giang Nam.

Mặc dù thư hương môn đệ này không thể so sánh với những thư hương môn đệ hàng đầu như Trần gia ở Kim Lăng, nhưng cũng là đời đời có người đọc sách, ở địa phương đó chính là vọng tộc hàng đầu.

Người nói chuyện với Lý Hiên chính là Hạ lão gia, người này cũng chẳng phải nhân vật gì ghê gớm, mang công danh Tú tài thời Tiền Minh. Sau khi Vương sư đánh vào Chiết Bắc, ông ta cũng như các sĩ phu khác, quay xe theo triều đình mới, rồi làm việc trong nha môn. Đương nhiên, không phải ai theo triều đình từ sớm đều có thể thăng quan tiến chức, thực tế số lượng quan lại Đại Đường lớn như vậy, đại đa số đều là quan lại cấp thấp phẩm cấp tám, phẩm cấp chín, mà phần lớn họ cả đời cũng không thể bước qua ngưỡng cửa phẩm cấp bảy.

Hạ lão gia ban đầu chỉ là một nhân viên cấp thấp, lăn lộn quan trường vài năm. Cảm thấy làm quan cấp thấp chẳng có ý nghĩa gì, nhưng lại không thể thăng chức nên đã từ chức.

Tuy nhiên con trai ông ta lại có chút thiên phú, năm Tuyên Bình thứ mười ba thi đỗ Hội thi ở Chiết Giang, xếp hạng Nhị giáp, nay đang làm việc ở Hồ Bắc, là một Khoa trưởng tòng phẩm cấp bảy.

Tòng phẩm cấp bảy, tuy trong lòng các yếu nhân quân chính có mặt hôm nay vẫn là quan cấp thấp, nhưng thực tế trong tầng lớp quân chính khổng lồ của Đại Đường thì đã được coi là quan chức cấp trung rồi.

Còn thiếu niên này chính là đích trưởng tôn của Hạ lão gia. Thực ra gọi là thiếu niên cũng không đúng, nên gọi là thanh niên thì phải.

Bởi vì người này dù năm nay mới mười sáu tuổi, nhưng người ta đã là người đã kết hôn, vợ đã mang thai, mùa thu là có thể làm bố rồi.

Tuy nhiên, dù đã kết hôn thành gia, sắp làm bố đến nơi nhưng cậu ta vẫn là một học sinh!

Hiện đang theo học tại trường trung học cơ sở phủ Gia Định!

Nói thẳng ra, đây chính là một học sinh trung học cơ sở, lại còn là một học sinh trung học cơ sở đã cưới vợ sắp làm bố!

Mà đây không phải hiện tượng cá biệt. Trên thực tế, trong số học sinh các trường trung học ở châu phủ Đại Đường, phần lớn đều là những người đã thành gia lập thất.

Còn đến giai đoạn dự bị đại học hoặc trung cấp chuyên nghiệp, tỷ lệ học sinh là người đã kết hôn còn cao hơn, thường có thể đạt trên năm mươi phần trăm. Đến giai đoạn đại học thì không cần phải nói, mười người thì chín người là người đã kết hôn!

Hết cách, người thời nay kết hôn sớm!

Bất kể nam nữ, thường mười lăm mười sáu tuổi đã kết hôn. Mà con gái nếu qua mười sáu, đến mười bảy mười tám tuổi chưa kết hôn thì thường đã trở thành "gái lỡ thì" trong miệng người khác rồi.

Hơn nữa, bạn đừng nghĩ quan niệm này là sai!

Trong thế kỷ mười sáu với tuổi thọ trung bình chỉ hơn ba mươi tuổi, lẽ nào bạn còn muốn giống như người thời hậu thế đợi đến hơn hai mươi tuổi mới kết hôn?

Thực sự làm như vậy, dân tộc Hoa Hạ sớm đã tuyệt chủng rồi!

Vì thế, Luật Hôn nhân của Đại Đường quy định rõ ràng, đủ mười bốn tuổi là có thể kết hôn, không phân biệt nam nữ!

Thiếu gia nhà họ Hạ, người đã kết hôn, sắp trở thành cha và vẫn đang theo học trung học cơ sở, khi đối mặt với Lý Hiên lại biểu hiện tốt hơn ông nội mình, ít nhất là không run rẩy toàn thân!

Dù lời nói có chút lắp bắp, không rõ ràng, thường xuyên nói sai, nhưng điều này hoàn toàn có thể hiểu được.

Dẫu sao thì, ai vừa ngủ dậy mà phát hiện ông vua xuất hiện trong sân nhà mình, rồi kéo mình hỏi đông hỏi tây thì sợ rằng cũng sẽ như vậy thôi.

Lý Hiên trò chuyện với họ cũng không bàn chuyện chính sự đại sự, Lý Hiên chỉ tán gẫu về cuộc sống thường nhật của họ.

Tìm hiểu xem cuộc sống hàng ngày của các sĩ phu trong thôn làng dưới sự cai trị của Đại Đường là như thế nào!

Dẫu sao số lượng của những thân sĩ này cực kỳ khổng lồ, xét ở mức độ nào đó, thực ra sự cai trị hành chính của Đại Đường chính là được xây dựng trên nền tảng của những thân sĩ này.

Đây không phải là chuyện Lý Hiên có muốn hay không, mà là sự thật!

Trong cai trị hành chính, điều quan trọng nhất là gì?

Con người!

Những người nắm giữ tri thức!

Rất không may, những thân sĩ này chính là những người nắm giữ tri thức.

Đương nhiên, "thân sĩ" này không nhất định chỉ địa chủ!

Mà là một danh từ chung, đại khái bao gồm các gia tộc địa chủ, thương nhân, quan lại quân chính.

Bởi vì các nhóm chính kể trên thực ra đều sống ở nông thôn, chứ không phải nói địa chủ mới sống ở nông thôn.

Khác với người thời sau, nhất là những kẻ lắm tiền nhiều của đều thích chạy lên thành phố lớn, sống trong những căn hộ như lồng chim, các sĩ phu Đại Đường đều thích sống ở thôn quê.

Hạ gia chính là một ví dụ điển hình!

Gia đình họ thực ra không có nhiều đất đai, tính toán kỹ lưỡng cũng chỉ có mấy chục mẫu mà thôi. Nói là địa chủ thì thực ra sau khi cho thuê, tiền thuê thu về cộng với việc nộp thuế nông nghiệp thì cũng chẳng còn lại bao nhiêu. Nguồn thu nhập chính của họ được xây dựng trên một nhà máy bột mì ở ngoại ô thành phủ Gia Định cũng như một phần đầu tư chứng khoán.

Xét từ góc độ công nghiệp, thực ra họ hoàn toàn không cần thiết phải tiếp tục sống ở nông thôn, nhưng thực tế là dù họ có cần phải thường xuyên đến thành phố để xử lý công việc, thì nhà vẫn ở nông thôn.