Tôi biết rằng mình đang công bố một lý thuyết tình yêu hoàn toàn mới; tôi biết rằng trong nhân vật Olive Rothesay, tôi cả gan khắc họa một người phụ nữ trọn vẹn những đức hạnh của thời con gái, nhưng lại trao trọn trái tim mình cho một người không hề hay biết và cũng chưa từng tìm cách chiếm lấy món quà ấy. Tôi thừa nhận, trường hợp này thật hiếm hoi. Tôi tin rằng một người phụ nữ hiếm khi dành trọn tình yêu của mình trừ khi để đổi lấy một tình yêu khác—dù là thầm lặng hay thổ lộ—dù có thật hay chỉ là tưởng tượng. Nếu không phải vậy, hoặc là cô ấy đã tự lừa dối chính mình, hoặc là đã bị lừa dối.

Nhưng sự việc hoàn toàn có thể xảy ra — ừm, và đôi khi vẫn xảy ra — rằng một người phụ nữ vị tha, không màng đòi hỏi trong mọi tình cảm, sẵn sàng cho đi nhiều hơn nhận lại, có lẽ chẳng mấy bận tâm đến chuyện yêu đương hay hôn nhân, lại có thể vô tình bị thu hút bởi một sự hoàn hảo tưởng tượng nào đó ở phái mạnh, và cứ thế bị dẫn dắt qua sự sùng bái những gì tốt đẹp trừu tượng cho đến khi bừng tỉnh và nhận ra rằng mình đã học được cách yêu người đàn ông ấy. Bởi vì tình yêu trong ý nghĩa thuần khiết và thiêng liêng nhất của nó, chẳng phải chính là khát khao bẩm sinh hướng về sự hoàn hảo mà chúng ta hão huyền hy vọng tìm thấy ở một tâm hồn con người khác hay sao; điều này phụ nữ cũng dễ cảm nhận được như đàn ông — vâng, và bởi một người hoàn toàn trong trắng trước mọi suy nghĩ về sự táo bạo, hư vinh hay tội lỗi không đúng với nữ tính.

Tôi cũng biết rằng từ bao bậc hiền triết và các phu nhân đáng kính, Olive của tôi đã mang lấy án phạt muôn đời, bởi vì cuối cùng khi phát hiện ra bí mật đau buồn của mình, cô ấy đã không đấu tranh trong sự kinh hoàng và hổ thẹn để nhổ tận gốc thứ tình cảm đặt sai chỗ ấy. Để rồi, sau nhiều năm tự đọa đày bản thân, cuối cùng cô ấy có thể chỉ vào khu vườn bị giày xéo của trái tim mình và nói rằng: “Hãy nhìn xem tôi đã đủ sức làm được những gì!” Nhưng từ một mảnh đất tan hoang và cằn cỗi như thế, chồi non nào có thể mọc lên?

Tốt hơn gấp ngàn lần, nếu một người phụ nữ phải gánh chịu số phận này một cách vô tình, không do cô tìm kiếm — chắc chắn và lạnh lùng như định mệnh — hãy dừng lại, đứng vững vàng và nhìn thẳng vào nó mà không hề sợ hãi. Cô ấy không thể che đậy nó, không thể đấu tranh với nó, hay trốn chạy khỏi nó. Hãy để cô ấy đối mặt với nó như đối mặt với cái chết — một cách trang nghiêm, bình thản, kiên nhẫn. Hãy để cô ấy bước đến và ngắm nhìn cỗ quan tài chứa đựng niềm hy vọng đã chết của cuộc đời mình, cho đến khi hình hài nhợt nhạt ấy trở nên đẹp đẽ như giấc ngủ; rồi hãy che nó lại — hãy chôn cất nó — nếu có thể. Biết đâu một ngày nào đó nó sẽ sống lại từ cõi chết, mang một hình hài không còn là con người, mà là thần thánh.

Đã đến lúc chúng ta, những người phụ nữ, nên bắt đầu suy nghĩ và giảng dạy theo hướng đó. Thật phải lẽ khi chúng ta — những thiếu nữ, những người vợ, những người mẹ, những ai có được hoàn cảnh sống êm đềm hơn — hãy quay lại và nhìn vào nhóm người phụ nữ nhợt nhạt ấy — có người âm thầm mang theo bí mật nặng nề chưa từng thốt nên lời xuống mồ, có người sống đến tận tuổi xế chiều, để gánh chịu nụ cười thương hại, thậm chí chế giễu của thế gian về một “mối tình bất hạnh”. Có những người khác, có lẽ, lại tạo ra một bài học để những người mẹ khôn ngoan răn dạy các cô con gái lãng mạn, rằng: “Hãy coi chừng để không trở thành những 'trinh nữ dại khờ' như thế; đừng dâng hiến trái tim để đổi lấy một thứ tình yêu tưởng tượng; hay điên rồ hơn nữa, là để sùng bái sự tốt đẹp lý tưởng — hãy trao nó để đổi lấy sự giao dịch an toàn của một cuộc hôn nhân nhanh chóng, một nguồn thu nhập thoải mái, một người chồng và một chiếc nhẫn.”

Olive Rothesay, đừng hổ thẹn, cũng đừng sợ hãi. Hãy giấu kín mũi tên ấy tận sâu trong tâm hồn — hãy đặt đôi tay đan chéo lên ngực và ngước nhìn lên trên. Ngươi còn thanh khiết hơn biết bao cô gái trẻ bước vào hôn nhân không tình yêu, vẫn sống trong vẻ tôn nghiêm đoan trang với tư cách là mẹ những đứa con của chồng, là người tình tiện nghi trong gia đình hắn, rồi cứ thế chìm dần vào lòng đất như một mẫu mực của mọi đức hạnh gia phong. Đừng ghen tị với cô ta! Cuộc đời thầm lặng của ngươi thánh thiện và hạnh phúc hơn số phận ấy ngàn lần.

Với sự ôn hòa nhưng đầy dũng khí, Olive Rothesay chuẩn bị bước vào cuộc sống đã được định sẵn cho mình. Ban đầu, mọi thứ có lẽ rất cay đắng, điều không thể tránh khỏi. Tuổi trẻ, khi vẫn còn là tuổi trẻ, không thể ngay lập tức và hoàn toàn bằng lòng từ bỏ tình yêu. Nó sẽ khao khát mối dây mà Trời cao đã định sẵn để làm cho bản tính của mình được vẹn toàn; nó sẽ chùn bước trước viễn cảnh dài đằng đẵng và tẻ nhạt của một sự tồn tại cô độc, không mục đích. Đôi khi, dẫu cô có mãnh liệt đấu tranh chống lại những suy nghĩ ấy, trong tâm trí Olive vẫn thoáng hiện lên những giấc mơ về cuộc đời lẽ ra cô có thể có. Sự thánh thiện của tình yêu đôi lứa, tình yêu vợ chồng, tình yêu của người mẹ, đôi khi sẽ lướt qua trí tưởng tượng của cô; và trái tim cô, vẫn còn ấm áp, vẫn còn trẻ trung, lại run rẩy khi hình dung về tuổi già cô quạnh, ngọn lửa gia đình trống trải và lạnh lẽo, sự cách ly hoàn toàn khỏi tất cả những mối dây tự nhiên mà ngay cả những liên kết thân thương nhất của tình cảm nhận nuôi cũng không bao giờ có thể lấp đầy hoàn toàn. Nhưng bất cứ khi nào những tiếng thở dài ấy trỗi dậy, Olive lại kìm nén chúng lại; thường là với một cảm giác hổ thẹn không tài nào chịu nổi.

Cô dâng hiến bản thân cho nghệ thuật nhiều hơn bao giờ hết, cố gắng biến nó thành niềm vui và mối bận tâm chính trong đời như trước kia. Cô hy vọng nó sẽ lại trở thành như cũ. Hết lần này đến lần khác trong lịch sử thế giới, người ta vẫn ghi nhận những người dũng cảm đứng lên từ đống đổ nát của tình yêu và tìm thấy hạnh phúc nơi danh vọng. Nhưng Olive vẫn chưa hiểu rằng, với phụ nữ, điều đó hiếm khi xảy ra.

Cô càng cảm nhận rõ hơn sự thay đổi buồn bã đã bao trùm lấy mình, khi một trong những bức tranh vẽ muộn của cô gặt hái được thành công lớn — một bức tranh được vô tình tạo nên từ nguồn cảm hứng của giấc mơ tình yêu ngọt ngào ấy. Khi tin tức đến — thứ tin tức mà một năm trước có lẽ đã khiến cô rung động vì vui sướng — Olive chỉ mỉm cười nhạt, rồi vài phút sau bước vào phòng, khóa cửa lại và bật khóc.

Không có, và cũng chẳng thể có bất kỳ sự thay đổi nào trong nếp sinh hoạt thường ngày của cô. Cô vẫn đến nhà xứ, vẫn đi dạo và trò chuyện với Harold như thể anh vẫn luôn mặc định điều đó. Cô lắng nghe mọi dự định của anh cho tương lai — một tương lai mà ở đó, ôi chao, cô chẳng hề có một chỗ đứng! Cô tha thiết đấu tranh để khắc sâu thực tế này vào tâm trí — để quên đi bản thân mình hoàn toàn, chỉ nghĩ đến anh và điều gì sẽ mang lại hạnh phúc tốt nhất cho anh. Hiểu rõ anh đến vậy, lại có sức ảnh hưởng đối với anh mà anh dường như khá yêu thích, hoặc ít nhất là chưa bao giờ tỏ ra chối bỏ, cô vẫn liên tục lý giải, động viên và đồng cảm với anh. Anh thường cảm ơn cô vì điều đó, mà chẳng hề hay biết rằng từng lời nói điềm tĩnh của cô đều được cấu xé từ một trái tim đang rỉ máu.

Những đêm đi bộ về nhà cùng cô như thường lệ, anh chưa bao giờ nhìn thấy gương mặt tái nhợt ngước lên những vì sao — đôi mắt nơi giọt lệ chực trào nhưng không chịu rơi; đôi môi mím chặt trong nỗi đau nghẹn ngào, hoặc hé mở để thốt ra những lời thông thường mà tai anh không hề nhận ra dù chỉ một âm điệu run rẩy hay lạc lõng. Khi anh ngồi trong nhà, chìm đắm trong những suy nghĩ âu lo, anh nào có biết những ánh nhìn nào đang thầm kín dán chặt vào khuôn mặt mình, để khắc ghi từng đường nét thân thương vào tim, chuẩn bị cho thời điểm hình bóng hiển hiện của anh không còn được nhìn thấy nữa.

Cứ thế, Olive đấu tranh trong khốn khổ. Ký ức về khoảng thời gian đó, từng ngày từng giờ trôi qua, hằn sâu trong tim cô tựa như một dấu sắt nung. Về sau, cô chưa từng nghĩ lại về nó mà không rùng mình, tự hỏi làm sao bản thân có thể chịu đựng tất cả những điều ấy mà vẫn sống nổi.

Cuối cùng, nỗi thống khổ trong tâm can bắt đầu hiện lên bề ngoài gương mặt cô. Vài người nói — người đầu tiên là Lyle Derwent — rằng trông cô Rothesay không còn được khỏe như trước. Nhưng quả thực chẳng có gì lạ, cô quá mải mê vẽ vời và làm việc quá sức chịu đựng của cơ thể. Olive không phản đối cũng chẳng chối cãi: nhưng cô chưa bao giờ phàn nàn, và vẫn tiếp tục cặm cụi vẽ. Bản thân Harold cũng thấy cô ốm yếu, và đôi khi đối xử với cô bằng sự dịu dàng gần như tình anh em. Thường thì anh nhận ra sắc mặt tái nhợt của cô, còn xanh xao hơn trước ánh mắt anh, hoặc khi quàng khăn cho cô chống lại cái lạnh, anh để ý thấy cô run rẩy bần bật. Và rồi Olive sẽ chạy về nhà, khóc thét lên trong sự khốn cùng của mình:

“Đến bao giờ? Đến bao giờ đây? Ước gì chuyện này chấm dứt, hoặc là tôi chết đi!”

Bây giờ cô chỉ có một mình tại Dell, bởi vì bà Fludyer đã ghé về nhà trong chớp nhoáng và đưa cả Christal lẫn Lyle — kẻ có vẻ không mấy mượn mà — quay trở lại cùng bà. Sự cô độc, từng ngọt ngào và bổ ích biết bao, giờ đây lại trở nên đáng sợ đối với tâm trí bị đọa đày của Olive. Và để trốn chạy khỏi nó, cô chẳng còn cách nào khác ngoài thứ mà cô biết rõ chẳng khác nào một chén độc dược, nhưng lại là thứ khiến cô khát khao mãi không nguôi — sự chào đón hằng ngày tại nhà xứ. Thế nhưng, mạng lưới hoàn cảnh mà thoạt nhìn cô chẳng có cách nào bứt phá nổi, cuối cùng dường như đã tự vỡ vụn vì cô. Một ngày nọ, cô nhận được thư từ người dì của cha mình, cô Flora Rothesay, mời gọi — phải nói là nài nỉ — cô đến thăm Edinburgh, để bà cụ được ngắm nhìn người cuối cùng trong dòng họ.

Khoảng khắc ấy, Olive thầm cảm ơn cơ hội được rời bỏ chốn xưa nay đã trở nên quá đỗi đau đớn này. Nhưng rồi, Harold có thể sẽ cần cô. Giữa những giằng xé về cảm xúc và mục đích lúc này, anh chẳng có lấy một người tâm sự ngoại trừ cô. Cô sẵn sàng dũng cảm đối mặt với nhiều năm tháng đau khổ nếu sự hiện diện của cô có thể mang lại cho anh dẫu chỉ một giờ giải khuây khỏi muộn phiền. Nhưng cô phải tự phán đoán điều này, thế là cô lập tức lên đường đến nhà xứ.

“Chà, con yêu,” bà Gwynne cất lời với nụ cười đầy vẻ bí ẩn, “dĩ nhiên con sẽ đi ngay rồi! Chuyến đi sẽ làm lợi cho sức khỏe của con rất nhiều đấy. Sáng nay chính miệng Harold đã nói thế.”

“Thế ra anh ấy biết về bức thư này ạ?”

“À, nói thật lòng thì mẹ tin chính nó là người khởi xướng ý tưởng đấy. Nó thấy con cần được thay đổi bầu không khí — nó quý con lắm đấy, Olive.”

Vậy là tất cả đều do anh sắp đặt! Anh có thể để cô rời xa mình một cách dễ dàng, tựa như bạn bè chia tay. Dẫu vậy, có gì mà ngạc nhiên! Bọn họ vốn dĩ chẳng là gì hơn thế. Cô điềm tĩnh đáp: “Con sẽ đi.”

Cô nói với anh điều đó khi anh bước vào. Anh tỏ ra rất đỗi hài lòng, và nói với vẻ cởi mở hơn thường lệ:

“Anh muốn em biết dì Flora. Em thấy đấy, anh cũng gọi bà là dì Flora, bởi vì bà có họ hàng xa với anh, và anh đã vô cùng yêu quý bà từ khi còn là một cậu bé.”

Được đến với một người mà Harold “hết lòng yêu quý” quả là một điều an ủi phần nào. Olive cảm thấy lòng mình dịu lại đôi chút trước chuyến đi sắp tới.

“Hơn nữa, dì ấy đã biết rất rõ về con rồi đấy, con yêu,” bà Gwynne tiếp lời. “Dì ấy bảo với mẹ rằng Harold thường xuyên nhắc đến con trong suốt chuyến thăm dì ấy vào mùa hè này.”

“Con có lý do của mình,” Harold nói, đôi má sẫm màu chợt biến đổi đôi chút. “Anh muốn dì biết và yêu thương cô cháu gái của mình, và anh tin chắc cô cháu gái cũng sẽ sớm học được cách yêu quý dì.”

“Chà, thật tử tế và đúng là phong cách của con đấy, con trai ạ. Con thật chu đáo khi lên mọi kế hoạch cho Olive.”

“Chắc Olive sẽ không giận anh vì điều đó chứ?” anh vừa nói vừa khựng lại. Đây là lần đầu tiên cô nghe thấy anh thốt lên tên thánh của mình. Nghe tiếng gọi ấy, trái tim cô rộn lên điên dại, nhưng chỉ vỏn vẹn trong chớp mắt. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, Harold đã tự đính chính lại, và thốt lên “Cô Rothesay” bằng một giọng rành mạch, lạnh lùng và xa cách. Rất nhanh sau đó, anh cáo từ ra về.

Bà Gwynne thuyết phục Olive ở lại dùng bữa và dành cả ngày tại nhà xứ. Hai người phụ nữ ở bên nhau, bởi Harold không hề quay trở lại. Nhưng vào buổi chiều, sự yên tĩnh của họ bị phá vỡ bởi sự xuất hiện đột ngột của Lyle Derwent.

“Về từ Brighton nhanh thế cơ à! Ai mà ngờ được chứ!” bà Gwynne vừa cười vừa nói.

Lyle trưng ra cái vẻ sướt mướt ưa thích của mình, lẩm bẩm điều gì đó về việc “không thích sự xô bồ náo nhiệt, và chẳng bao giờ cảm thấy hạnh phúc khi ở xa Farnwood.”

“Cô Rothesay có vẻ không cùng quan điểm với cậu cho lắm; dù sao thì cô ấy cũng sắp thử nghiệm điều đó bằng cách rời bỏ chúng ta một thời gian đây.”

“Cô Rothesay rời bỏ chúng ta ư!”

“Thật đấy, Lyle ạ. Cậu thấy đấy, dạo này sức khỏe của tôi không được tốt; và những người bạn tốt bụng ở đây quá lo lắng cho tôi; hơn nữa tôi muốn sang Scotland thăm người dì của mình.”

“Là cậu sắp đi Scotland thật sao?—cả một quãng đường dài dằng dặc và buồn tẻ ấy ư? Cậu có thể ở lại đó hàng tuần, hàng tháng trời mất! Và trong khoảng thời gian đó chuyện gì sẽ xảy ra với tôi — ý tôi là với tất cả chúng ta ở Farnwood cơ chứ?”

Sự tiếc nuối rõ mười mươi của anh ta khiến Olive vô cùng cảm động. Được người ta lưu luyến hóa ra cũng là một điều an ủi, dẫu đó chỉ là một cậu trai: trong mắt cô, anh ta lúc nào cũng giống một đứa trẻ, một phần vì những kỷ niệm xưa cũ, một phần vì tâm hồn và cách cư sự quá đỗi trẻ con, ngây thơ của anh ta.

“Lyle thân mến, cậu thật tốt khi nghĩ cho tôi theo cách này! Nhưng quả thực tôi sẽ không quên cậu đâu khi tôi đi vắng.”

“Cậu hứa đấy nhé?” Lyle thiết tha kêu lên.

Olive hứa; kèm theo một nỗi buồn man mác khi nghĩ rằng chẳng ai thèm đòi hỏi lời cam kết này — chẳng ai cần đến nó cả — ngoại trừ Lyle đầy tình cảm!

Cậu ta vẫn không sao nguôi ngoai được, tội nghiệp chàng trai trẻ! Trông cậu ta bi thảm đến não nề, ngâm nga những vần thơ thảm đạm đến mức bà Gwynne — người với tính cách thực tế đến mức trần trụi, vốn chẳng hề kiên nhẫn nổi với bất kỳ “thứ kỳ cục lãng mạn” nào của Lyle, như cách bà vẫn gọi — bắt đầu trỗi dậy cái khiếu hài hước tiềm ẩn vốn thường dùng để dập tắt những cơn bộc phát nhỏ nhặt của cậu ta. Cuối cùng, Olive đành chu đáo ra tay cứu trợ, đề nghị một buổi dạo chơi ngoài vườn vào buổi tối, và Lyle vui vẻ nhận lời ngay.

Ngoài ấy, cậu ta vẫn tiếp tục lải nhải về chuyện cô sắp ra đi, nhưng những điệu bộ làm vẻ giờ đây đã bị phá vỡ bởi cảm xúc thật sự.

“Tôi sẽ nhớ cậu đến đứt ruột mất,” cậu ta hạ giọng nói; “nhưng nếu sức khỏe của cậu cần thay đổi môi trường, và chuyến đi này tốt cho cậu, thì dĩ nhiên tôi sẽ chẳng mảy may nghĩ đến bản thân mình nữa đâu.”

—Chính là những lời lẽ mà cô từng dùng với Harold! Sự trùng hợp này chạm đến trái tim cô, khiến cô thầm trách bản thân vì đã quá lạnh lùng với tất cả những người bạn tốt, đặc biệt là Lyle Derwent, kẻ rõ ràng dành cho cô rất nhiều tình cảm. Thế nhưng mọi tình cảm khác đều trở nên nhợt nhạt trước mối tình lớn lao kia. Bất kỳ mối dây liên kết nhỏ nhoi nào muốn chen chân vào chỗ của thứ tình cảm không thể chạm tới ấy, đều chỉ khoét sâu thêm vào lòng cô một nỗi đau buốt giá.

Dẫu vậy, với chút ít tâm trạng ân hận, cô nhìn người bạn cũ của mình và ước gì mình có thể quan tâm đến cậu ta nhiều hơn. Nghĩ vậy, thái độ của cô trở nên dịu dàng hơn thường lệ, trong khi Lyle thì càng lúc càng tỏ ra chân thành và bớt mơ mộng hơn.

“Tôi ước gì cậu viết thư cho tôi khi vắng mặt, cô Rothesay; hoặc ít nhất, hãy để tôi được viết thư cho cậu.”

“Cậu có thể làm thế; và tôi sẽ rất vui khi được nghe mọi chuyện về Harbury và Farnwood.” Đến đây cô khựng lại, ngượng ngùng khi phải thú nhận với chính mình rằng đây chính là lý do chủ yếu khiến cô chào đón những bức thư của tội nghiệp Lyle.

“Chỉ thế thôi sao? Cậu không màng nghe tin tức về tôi à? Ôi, cô Rothesay,” Lyle kêu lên, “tôi ước gì mình lại được làm một cậu bé trong khu vườn cổ kính đáng yêu ở Oldchurch ngày trước.”

“Sao lại thế?”

“Bởi vì — bởi vì —” và dòng máu nóng bừng lên trên má cậu ta. “Không, không, bây giờ tôi chưa thể kể cho cậu nghe được; nhưng có lẽ một lúc nào đó, tôi sẽ nói.”

“Tùy cậu thôi,” Olive lơ đễnh đáp. Tâm trí cô, bị đánh thức bởi cái tên đã im lìm từ lâu, đang lướt qua bao nhiêu năm tháng; ngược về ngôi nhà cũ, thời con gái hạnh phúc. Cô gần như ước gì mình đã chết đi vào lúc ấy, khi hãy còn trẻ. Nhưng còn mẹ cô!

“Không, mình thật mừng vì đã sống để an ủi bà,” cô thầm nghĩ. “Có lẽ đúng là chẳng ai rời bỏ cõi đời này cho đến khi họ không còn cần thiết ở đó nữa. Thế nên mình cứ kiên nhẫn mà sống tiếp vậy.”

Không thể trò chuyện thêm với Lyle được nữa, Olive bước trở vào nhà xứ. Harold đang ngồi đọc sách.

“Anh về lâu chưa?” cô hỏi với giọng hơi run run.

Anh đáp: “Khoảng một tiếng rồi.”

“Em không thấy anh vào.”

“Đương nhiên rồi; em bận rộn với anh rể tôi cơ mà. Thế nên tôi không muốn làm phiền, đành lôi sách ra đọc vậy.”

Anh cất lời bằng giọng điệu cộc lốc, lạnh lùng mà đôi khi anh vẫn hay dùng. Olive nghĩ đã có chuyện gì đó xảy ra khiến anh khó chịu. Cô ngồi xuống và trò chuyện với anh cho đến khi đám mây mù ấy tan biến.

Suốt buổi tối hôm đó, Lyle không ít lần nhắc lại những lời than vãn về chuyến đi của cô Rothesay; thế nhưng Harold chẳng hề thốt ra dù chỉ một lời tiếc nuối. Tuy nhiên, khi Olive ra về, anh đã ngỏ ý tiễn cô một đoạn.

“Thôi khỏi — trời mưa gió thế này — có lẽ”——

“Được rồi, tùy em chọn vậy,” và anh ngồi phịch xuống ghế. Nhưng Olive nhận ra cô vừa làm tổn thương lòng tự ái của anh, chỉ là lòng tự ái mà thôi; cô tự nhủ với lòng mình như thế để kìm nén cơn rung động vô thức. Cô ngập ngừng đáp:

“Dẫu sao, vì chúng ta sẽ chẳng còn mấy buổi đi dạo cùng nhau nữa, nếu như”——

“Anh sẽ đi,” anh mỉm cười nói.

Và anh đã đi thật. Hơn thế nữa, anh còn cố tình giữ cô đi sát bên mình. Lyle, tội nghiệp chàng trai, lủi thủi huýt sáo một mình ở phần đường bên kia, cho đến khi đến nhà Dell thì cất lời chúc ngủ ngon rồi biến mất.

Dọc đường, Harold chỉ nói về những chuyện bâng quơ, hoàn toàn không đả động gì đến việc Olive sắp rời đi. Tuy nhiên, bây giờ anh mới nhắc đến, nhưng với vẻ hững hờ, tựa như một ý nghĩ tình cờ thoáng qua.

“Anh tự hỏi không biết em có quay lại trước khi anh rời Harbury hay không — nghĩa là, nếu anh thực sự đi. Anh muốn gặp lại em một lần nữa. Chà, cứ để vận may định đoạt vậy.”

Vận may! Trong khi cô sẵn sàng kiểm soát mọi ngẫu nhiên, đề phòng mọi cớ sự trở ngại, đan cài mọi mục đích vào nhau, chỉ để được ở bên anh dẫu chỉ một ngày duy nhất!

Ngay lập tức, ý nghĩ ấy đập tan bùa chú hạnh phúc mà sự dịu dàng của anh vừa giăng ra bao bọc cô lúc nãy. Cô cảm nhận rõ ràng rằng đó chỉ là sự tử tế đơn thuần; và anh cũng chỉ có ý đó mà thôi, chẳng hơn gì! Trong cảm xúc của anh không hề vương vấn dù chỉ một tiếng vang vọng cho tình cảm của chính cô. Một cảm giác kiêu hãnh của đàn bà trỗi dậy, đi kèm theo đó là nỗi đau đớn tột cùng của sự hổ thẹn nữ nhi. Chúng kéo dài trong suốt khoảnh khắc cô cất lời chúc ngủ ngon với anh, có phần lạnh lùng; để rồi sau đó tất cả chìm xuống đáy, chẳng đọng lại gì ngoài nỗi buồn bất lực.

Cô lắng tai nghe tiếng bước chân cuối cùng của anh khuất dần trên con đường. Nhưng cô chẳng nghe thấy gì cả; và thầm nghĩ với một tiếng thở dài, sao mà anh lại bước đi nhanh đến thế!

Chỉ còn vỏn vẹn vài ngày ngắn ngủi giữa quyết định cuối cùng của cô Rothesay và ngày cô lên đường. Trong suốt khoảng thời gian này, cô chỉ gặp Harold Gwynne đúng một lần. Cô đã nghĩ anh có thể đến gặp cô thường xuyên hơn một chút, khi mà họ sắp sửa phải chia tay. Thế nhưng anh đã không làm thế; và nỗi đau mà sự việc ấy mang lại đã cảnh báo cô rằng mọi chuyện đang diễn ra theo chiều hướng tốt nhất. Với sức khỏe suy sụp, tinh thần tươi vui tan vỡ, thậm chí tính khí ngày càng trở nên cay đắng bởi cuộc chiến đấu đẫm nước mắt này, cô hiểu rằng sớm muộn gì mọi thứ cũng phải đi đến hồi kết. Cô thầm biết ơn vì mọi chuyện đã tự bày biện ra trước mắt mình một cách rõ ràng đến thế.

Chẳng có cuộc chia tay nào được lên kế hoạch tại nhà xứ; nhưng bà Gwynne đã sang Dell chơi vào buổi tối trước ngày Olive khởi hành. Mẹ anh bảo rằng lẽ ra Harold đã đến, nhưng anh vướng một số việc quan trọng cần giải quyết; dù vậy, thế nào anh cũng sẽ ghé qua vào tối nay. Thế nhưng, trời đã khuya mà tiếng gõ cửa quen thuộc vẫn chẳng thấy đâu. Cuối cùng thì cũng có người đến; hóa ra chỉ là Lyle, ghé qua để nói lời chào tạm biệt cô Rothesay. Cậu ta làm điều đó với vẻ đau khổ đủ đường, thế nhưng Olive hầu như chẳng cảm thấy chút đau đớn nào.

“Chẳng ích gì khi cứ ngồi chờ thế này,” bà Gwynne lên tiếng. “Mẹ nghĩ mình sẽ về nhà cùng Lyle — nghĩa là, nếu cậu ấy chịu thay thế vị trí con trai mẹ trong dịp này. Harold làm vậy là không phải phép chút nào; nó vốn đâu phải người hay quên mất mẹ mình.”

Bản năng mách bảo Olive tìm cách chữa thẹn cho anh. Cô vẫn luôn có thói quen ấy, bất cứ khi nào có bóng dáng lời trách móc nào giáng xuống đầu Harold.

“Con lúc nào cũng tốt bụng, con yêu ạ. Nhưng dẫu sao thì nó vẫn nên đến, dù chỉ vì phép lịch sự tối thiểu với con.”

Phép lịch sự!

Bà Gwynne nài nỉ Olive ghé qua nhà xứ trên đường đi vào sáng hôm sau. Việc đó sẽ chẳng làm cô mất lấy một phút. Bé Ailie đang mong mỏi một lời chào tạm biệt, và biết đâu cô lại có thể gặp cả Harold nữa. Cô Rothesay nhận lời. Thật khó lòng mà ra đi nếu không được ngắm nhìn anh thêm một lần nữa — không được siết chặt bàn tay anh thêm một lần nữa.

Thế vậy mà cả hai điều đó dường như đều bị từ chối. Khi Olive đặt chân đến nhà xứ, anh không có ở đó. Ailie nghĩ rằng anh đã đi cưỡi ngựa; chẳng ai khác hay biết gì về tung tích của anh.

“Thật quá đáng và bất lịch sự,” bà Gwynne thốt lên với vẻ bực bội thật sự.

“Ơi không, có sao đâu ạ,” đó là tất cả những gì Olive thầm thì. Cô kéo Ailie vào lòng, giấu khuôn mặt mình vào những lọn tóc của đứa trẻ.

“Ái chà, cô Rothesay thân yêu, cô phải quay lại sớm đấy nhé,” cô bé thầm thì bên tai. “Chúng cháu không thể sống thiếu cô được đâu. Tất cả chúng cháu đều hạnh phúc hơn rất nhiều từ khi cô đến Harbury; chính bố cháu đã nói thế tối qua cơ mà.”

“Thế ư?”

“Vâng ạ; lúc cháu đang khóc vì nghĩ đến cảnh cô sắp đi xa, bố đã đến bên giường của cháu, dỗ dành và hôn cháu. Ôi, cô chẳng biết những nụ hôn của bố ngọt ngào đến thế nào đâu! Bây giờ cháu được nhận nhiều lắm nhé. Trước khi đi cưỡi ngựa sáng nay, bố đã tặng cháu nửa tá liền ở đây này, ngay trên đôi mắt cháu, và bảo rằng cháu phải học tất cả những gì cô đã dạy, để lớn lên thành một người phụ nữ tốt, hệt như cô vậy. Ơ kìa! Sao cô lại khóc? Thế thì cháu cũng khóc theo đấy nhé.”

Olive áp má mình gầy gò vào má hồng hào của con gái Harold; cô bật khóc, nhưng chẳng thể thốt nên lời.

“Cô đang tặng cháu những nụ hôn kiểu gì thế này, cô Rothesay thân yêu, lại đúng vào chỗ mà bố hay hôn cháu nữa chứ. Thật tốt làm sao! Ôi, cháu yêu cô — cháu yêu cô nhiều lắm.”

“Chúa phù hộ và gìn giữ con, đứa trẻ ngoan của ta — gần như thân thương hệt như thể con do chính tay ta rứt ruột đẻ ra vậy,” đó là lời từ biệt của bà Gwynne khi bà dành cho Olive một cái ôm vô cùng hiếm hoi. Và rồi phút chia ly cũng đã khép lại.

Nhắm chặt đôi mắt — và cả trái tim mình lại; — cố gắng biến tâm trí thành một khoảng không trống rỗng, gạt bỏ mọi thứ ngoại trừ cảm giác mệt mỏi rã rời đang dần nhấn chìm lấy cô, Olive ngả người ra phía sau xe, mặc cho cỗ xe phóng đi vùn vụt rời khỏi Harbury.

Cô phải đi một quãng đường dài xuyên qua vùng rừng núi cho đến khi tới được ga xe lửa gần nhất. Lúc cô đặt chân đến nơi, trời đã muộn, và cô chỉ có vỏn vẹn chút ít thời gian để tìm chỗ ngồi trước khi đoàn tàu chuyển bánh. Ngay khoảnh khắc đó, đôi tai thính nhạy của cô bắt được tiếng vó ngựa dồn dập, và khi người kỵ mã lao lên sân ga, cô nhận ra đó chính là Harold Gwynne. Anh đảo mắt tìm kiếm đầy vẻ sốt sắng — sốt sắng hơn bất cứ lần nào cô từng thấy trước đây. Đoàn tàu đã bắt đầu lăn bánh, nhưng họ kịp nhận ra nhau trong tích tắc, và Harold mỉm cười — nụ cười cởi mở, đỗi thân thương của chính anh. Nó rọi xuống đời Olive Rothesay tựa như một tia nắng chói chang.

Hình ảnh cuối cùng cô khắc ghi về anh là lúc anh đứng đó với hai tay khoanh trước ngực, chăm chú dõi theo đường ray uốn lượn về phía bắc. Rồi, cảm nhận rằng điều này đã vơi đi một nửa nỗi đớn đau trong lòng, cô để bản thân được cuốn đi trên hành trình đơn độc của mình.