Olive ngồi ủ rũ ngắm bức thư cuối cùng của Sara Derwent — bức thư mà cô biết chắc sẽ là lần cuối cùng nhận được từ bạn. Thư không viết bằng vẻ thân tình, cởi mở như những tâm sự tuổi trẻ thường thấy, mà mang sự trang trọng, khách sáo của một người chỉ ngày mai thôi sẽ bước lên xe hoa. Thư chẳng hề đả động gì đến sự tiếc nuối hay ăn năn vì lời hứa đã bị phá vỡ; cô ta nhắc lại lời hứa hẹn ngày trước một cách lạnh lùng, ra điều cốt lõi kinh doanh, không hề tỏ ra là tình cảm đã đổi thay, mà chỉ viện dẫn ý kiến của bạn bè về “tác hại của những cuộc đính hôn kéo dài, và rằng thà kết hôn ngay với ông Gwynne còn hơn là phải mòn mỏi chờ đợi Charles Geddes suốt chục năm trời.”
Nhưng đối với Olive, sự thay đổi này tựa như một tội lỗi rành rành. Cô rùng mình khi nghĩ đến sự bội tín đẫm mùi ích kỷ của Sara; cô khóc vì thương xót khi nhớ đến tội nghiệp anh Charles. Cảm giác bị đối xử bất công, cùng với nỗi đau đớn khổ sở, đã cùng lúc xâm chiếm thế giới nhỏ bé của cô; những thần tượng trong lòng cô đang dần sụp đổ thành tro bụi. Cuộc đời trở nên nhức nhối, và một sự cay đắng bệnh hoạn đang dần bám rễ trong tâm trí cô.
Cô đọc những dòng kể lể có phần khoe khoang mà Sara viết về viễn cảnh tương lai, về ngôi nhà xinh xắn cùng sự tận tụy của người chồng sắp cưới dành cho cô ta. “Người đàn ông tài giỏi này — người đàn ông cao thượng này (như người ta vẫn gọi ông ấy, và nhất là mẹ của ông ấy) — tao có thể xoay ông ấy trong lòng bàn tay. Mày nghĩ sao, Olive? Chẳng phải cưới được một người như thế là đáng lắm sao? Mày hỏi tao có hạnh phúc không. Có chứ, chắc chắn rồi, hạnh phúc hơn những gì mày có thể tưởng tượng.”
“Thật đúng là vậy,” Olive thì thầm; và một cảm giác đắng ngắt về sự bất công của cuộc đời chợt dâng ngập trong cô. Dường như Thượng Đế ban phước tất thảy cho kẻ này, nhưng lại chẳng cho ai khác chút gì! Tuy nhiên, cô vội nén những lời oán thán, bởi chúng chẳng khác nào hành vi bất kính. Trong cô vẫn đọng lại sức ảnh hưởng từ đức tin mà Elspie từng truyền dạy — dù ở mụ đàn bà gốc Scotland già cỗi ấy, nó mang đủ mọi nỗi kinh hoàng huyền bí của đạo Calvin, nhưng khi đi vào tâm hồn dịu dàng và cao thượng hơn của Olive, nó lại hóa thành phúc lành thay vì tai họa. Bởi đó là một đức tin dạy cho con người ta sự bình yên khi biết nương náu tựa đứa trẻ dưới bóng râm của Đấng Toàn Năng, Đấng nắm giữ từng sợi chỉ định mệnh rối ren trong một Bàn Tay quyền năng, Đấng cai quản vạn vật, và không ngừng cai quản vạn vật vì những điều tốt đẹp.
Trong lúc suy nghĩ vẩn vơ như thế, Olive đang ngồi trong cái “túp lỏm” của mình. Đó là một chiếc ghế đá trong vườn, đặt dưới tán cây táo gai, được che khuất khỏi tầm nhìn từ ngôi nhà bởi một giàn cây táo tây. Quả thực chẳng lãng mạn gì cho cam, nhưng lại là một chốn vô cùng dễ chịu, văng vẳng bên tai là tiếng dòng “sông nông” chảy róc rách và tiếng muôn loài chim ca hót “những khúc tình ca” ở những đồng cỏ bên kia sông. Và bản thân Olive, khi ngồi với hai tay đan chéo trên đầu gối, đầu hơi cúi xuống và đôi mắt đăm chiêu nhìn xa xăm, cũng góp phần không nhỏ làm nên vẻ đẹp cho khung cảnh ấy. Khối mỹ nhân hẳn phải thèm thuồng vẻ dịu dàng mà thiêng liêng đã phủ lên nét nhợt nhạt của cô thiếu nữ tật nguyền một thứ ánh sáng êm dịu.
Olive ngồi đó, mắt rũ xuống, và phải mất một lúc cô mới nhận ra rằng mình đang bị theo dõi — rất lâu và chăm chú, nhưng bởi một kẻ theo dõi ngây thơ — “hiệp sĩ nhỏ” của cô theo cách tự phong của cậu bé, Lyle Derwent. Khuôn mặt cậu ló ra từ những tán lá thường xuân ở tận đỉnh bức tường. Chẳng mấy chốc cậu đã nhảy phịch xuống, quỳ rạp dưới chân cô, y hệt như một chàng trai trẻ si tình trong tiểu thuyết. Mỉm cười, cô nói cho cậu bé nghe điều đó; bởi thú thật cô rất cưng chiều đứa trẻ này, người sở hữu vẻ đẹp thanh tú làm thỏa mãn ánh mắt nghệ sĩ của cô, đồng thời sự hiền lành của cậu cũng chiếm được tình cảm của cô.
“Vâng, và em sẽ là người tình của chị, cô Olive,” cậu quả quyết nói; “vì em yêu chị nhiều lắm. Em rất muốn được hôn chị — có được không ạ?”
Cô cúi người xuống; cảm động đến mức suýt rơi nước mắt.
“Sao lúc nào chị cũng buồn bã thế? Sao chị chẳng bao giờ cười giống như Sara hay những tiểu thư khác mà chúng ta quen biết?”
“Bởi vì chị không giống Sara, hay bất kỳ cô gái nào khác. À! Lyle, mọi chuyện với chị khác lắm. Nhưng mà hiệp sĩ nhỏ của chị ơi, một người còn quá nhỏ tuổi như em thì khó lòng mà hiểu được.”
“Dù em còn nhỏ, nhưng em biết rõ điều này, rằng em yêu chị và thấy chị xinh đẹp hơn bất kỳ ai trên thế giới.”
Và khi cậu cất lời có phần lớn tiếng và hào hứng ấy, một tràng cười chế nhạo từ phía sau bức tường vang lên đáp trả.
Mặt Olive đỏ bừng; đó lại là một trong những vết thương lòng rỉ máu mà bản tính nhạy cảm của cô giờ đây phải liên tục gánh chịu. Chẳng lẽ ngay cả tình yêu của một đứa trẻ dành cho cô cũng bị coi là điều kỳ cục bất thường, để rồi phải chịu đựng những lời chế nhạo tàn nhẫn đến thế sao? Lyle, với sự nhanh nhạy vượt trước tuổi, dường như đã đoán được suy nghĩ của cô, và tính khí ôn hòa của cậu bé bỗng sục sôi cơn thịnh nộ.
“Em sẽ cho thằng Bob một trận, em sẽ đánh nó! Mặc kệ nó đi, cô Rothesay ngọt ngào, thân yêu và xinh đẹp của em ơi; em yêu chị, và em căm thù nó.”
“Suỵt! Lyle, suỵt! Như thế là hư đấy.” Và rồi cô lặng thím đi. Cậu bé đứng bên cạnh, khuôn mặt vẫn bừng bừng ngọn lửa căm phẫn.
Chẳng mấy chốc, nỗi phiền muộn của Olive cũng lắng xuống. Cô tự nhủ thầm, “Mọi chuyện chắc chắn sẽ luôn như thế này — mình sẽ cố gắng chịu đựng,” và rồi cô lấy lại vẻ bình thản. Cô chào tạm nhậm người bạn nhỏ, bảo rằng mình phải quay vào nhà.
“Nhưng chị sẽ tha thứ cho tất cả chứ, chị sẽ không nghĩ đến những chuyện làm mình buồn phiền nữa chứ?” Lyle ngập ngừng hỏi.
Olive hứa hẹn với một nụ cười kiên nhẫn.
“Và để chứng minh điều đó, chị có thể hôn hiệp sĩ nhỏ của mình một lần nữa được không?”
Mái tóc mềm rũ rượi của cô lướt qua má cậu; đôi môi cô chạm nhẹ vào má cậu. Lyle Derwent chưa bao giờ quên nụ hôn ấy của Olive Rothesay.
Cô thiếu nữ bước vào nhà. Bên trong bao trùm sự tĩnh lặng của một buổi chiều Chủ nhật. Mẹ cô đã đi đến một nhà thờ ở xa, chẳng còn ai ở nhà “trông nom” ngoại trừ một cô hầu gái và con mèo xám già đang lim dim ngủ gật trên bệ cửa sổ ngập tràn ánh nắng. Con mèo là vật cưng rất mực yêu quý của Olive; ngay khi nhìn thấy cô chủ nhỏ của mình, nó liền cất tiếng kêu gừ gừ quấn quýt dưới chân cô, lẽo đẽo theo cô từ phòng này sang phòng khác, nhất quyết không chịu yên cho đến khi được cô bế bổng lên tay. Ngay cả tình cảm của một loài vật vô tri lúc ấy cũng sưởi ấm trái tim cô. Cô ngồi xuống chiếc ghế thấp nhỏ nhắn của riêng mình, trải lên đùi chiếc tạp dề trắng mịn mà mèo ta vô cùng yêu quý — và cứ thế cô ngả người ra sau, được vỗ về bởi tiếng kêu đơn điệu của chú thú cưng đang phe phẩy rừ rừ, và nghĩ rằng ít ra vẫn còn có một sinh linh đang sống yêu thương cô, và cô có thể khiến sinh linh ấy hạnh phúc trọn vẹn.
Cô ngồi bên cửa sổ mở toang, chỉ nhìn thấy hàng rào cây mộc tê xanh ngắt bao bọc khu vườn phía trước, chiếc cổng nhỏ xinh và bầu trời xanh thẳm phía xa. Mọi thứ mới yên bình làm sao! Dần dần, những bước chân của vài vị khách đi lễ nhà thờ muộn thưa thớt dần dọc con đường; tiếng chuông đã dứt — trước tiên là tiếng kẻng dồn dập, sắc lẹm của nhà thờ mới, rồi đến tiếng chuông ngân nga phát ra từ tòa tháp phong cách Norman xám xịt. Chưa từng có tiếng chuông nào sánh được với chuông ở Oldchurch! Nhưng rồi chúng cũng chìm dần vào thinh lặng; và bầu không khí tĩnh mịch, mộng mơ của giờ phút ấy trùm lên các giác quan của Olive.
Cô nghĩ về rất nhiều điều — những điều vốn dĩ có thể mang lại nỗi buồn, nếu không có sự bình yên tựa giấc ngủ vùi đã gột sạch mọi đớn đau. Đó chính là khoảng thời gian mà ngày trước cô thường hay ngồi bệt xuống sàn, tựa lưng vào đầu gối của Elspie, chăm chú đọc to những trang sách mà người vú nuôi là người duy nhất cho phép đọc vào các ngày Chủ nhật. Thỉnh thoảng — và cô nhớ rõ nhất là một lần nọ — bà vú Elspie ngủ thiếp đi; và thế là Olive chuyển sang đọc cuốn sách yêu thích của mình, Sách Khải Huyền. Với sự ngây thơ của trẻ nhỏ, cô tự dọa mình bằng những lời tiên đoán huyền bí về những ngày sau cuối, cho đến khi cô quên bẵng đi u tối và kinh hoàng, để đắm chìm trong những trang viết về “thành phố xinh đẹp, New Jerusalem.”
Cô dường như nhìn thấy nó — mười hai cánh cổng được các thiên thần canh giữ, dòng sông trong vắt như pha lê, và cây cối sum suê hoa trái — Cây Sự Sống. Trí tưởng tượng non trẻ nhưng rực lửa của cô đã nhào nặn từ những điều kỳ diệu ấy thành một thiên đường vật chất hữu hình. Cô nào biết rằng Thiên Đường chẳng qua chỉ là sự hiện diện trường tồn của Đấng Vĩnh Hằng. Thế mà cô vẫn hạnh phúc, và trong những giấc mơ của mình, chưa bao giờ cô vẽ ra một vùng đất nào bên kia nấm mồ mà ở đó lại không hiện về, tựa như thứ điềm báo gần gũi nhất, những viễn cảnh của buổi chiều Chủ nhật ấy.
Cô ngồi trầm ngâm một hồi lâu nghĩ về chúng, rồi nghĩ về bản thân mình — tự hỏi từ dạo ấy sao mình lại thấy già dặn đi nhiều đến thế, và đã trải qua biết bao nhiêu là giông bão. Giông bão ư! Tội nghiệp đứa trẻ! — nào cô có thấm thía gì những giông bão của cuộc đời ngoài kia! Thế nhưng ngay cả gánh nặng nhỏ nhoi của chính cô lúc này dường như cũng được vơi bớt phần nào. Cô tựa đầu vào khung cửa sổ, lắng nghe bầy ong đang vo ve trong vườn — những kẻ làm thuê táo bạo ngày Chủ nhật, ngay cả chúng cũng chăm chỉ làm việc với một vẻ trang nghiêm tựa ngày Sabat. Và rồi, ngước khuôn mặt lên cao, Olive dõi theo những cánh bướm trắng muốt, sau một hồi chập chờn bay lượn giữa muôn hoa, liền tung cánh bay xa vào bầu không gian rộng lớn, tựa như một linh hồn thuần khiết đã mệt mỏi với chốn trần gian, đang bay bổng hướng về thiên đàng. Cô ước gì mình cũng có thể làm được như thế; để lại phía sau trần thế — cả hoa thơm lẫn cỏ dại, cả ánh nắng rực rỡ lẫn giông tố bão bùng — mà tung cánh bay vào một cõi tồn tại khác cao cả hơn!
Chưa đâu, hỡi Olive — chưa được đâu! Chẳng ai nhận được phần thưởng, ngoại trừ những kẻ đã chạm tới đích đến!
Khoảnh khắc đắm chìm trong mộng mị của cô thiếu nữ bị gián đoạn — bởi một thứ âm thanh nhẹ nhàng phá vỡ sự yên tĩnh tuyệt đối xung quanh. Cô lắng tai nghe; đó là tiếng bánh xe ngựa lục cục lăn trên đường — một hiện tượng hiếm hoi; bởi người dân ở Oldchurch, nếu không phải ai cũng sùng đạo cá nhân, thì cũng sống trong một bầu không khí sùng đạo đến mức khiến việc đi dạo chơi bằng xe ngựa vào ngày nghỉ ngơi trở thành một điều không “đứng đắn.”
Một thoáng hy vọng lóe lên trong đầu Olive rằng có lẽ cha cô đang trở về nhà. Nhưng ông là một người nghiêm khắc; ông chẳng bao giờ di chuyển vào ngày Chủ nhật. Dù vậy, Olive vẫn vô thức lắng nghe tiếng bánh xe: chúng lao đi rào rào — đến gần — rồi dừng lại. Vâng, chắc chắn là cha cô rồi.
Cô bay vụt ra cửa chính để đón ông. Đứng đó chẳng phải là cha cô, mà là một ông cụ thấp lùn, nét mặt cứng cỏi, ông Wyld, luật sư của gia đình. Olive lùi lại, vô cùng thất vọng; bởi nếu trong trái tim dịu điều của cô còn vương vấn một sự chán ghét rõ rệt nào đó, thì chính là dành cho con người này — một phần vì bản thân ông ta, phần vì sự xuất hiện của ông ta hình như luôn là điềm báo trước cho tai họa trong cái gia đình nhỏ bé này. Chưa bao giờ ông ta đến mà khi ra đi, Đại úy Rothesay lại không mang gương mặt cau có, cùng tính khí nóng nảy bùng phát trong suốt nhiều ngày trời. Chẳng có gì lạ khi Olive không ưa ông ta; thế nhưng cô lại hối hận vì đã để lộ điều đó.
“Thưa ông Wyld, cháu cứ tưởng đó là cha cháu. Cháu tiếc là ông không có nhà để tiếp đón ông.”
“Không đâu — tôi đâu có đến để gặp Đại úy Rothesay,” vị luật sư đáp lời, để lộ chút bối rối và ngập ngừng bên dưới lớp vỏ bọc điềm đạm thường ngày. “Thực ra thì, thưa cô tiểu thư kính mến, tôi mang đến một bức thư gửi mẹ cô.”
“Từ ba ạ?” Olive hào hứng thốt lên.
“Không, không hẳn; ấy là—. Nhưng tôi có thể gặp phu nhân Rothesay không?”
“Bà đang ở nhà thờ. Chắc nửa tiếng nữa bà sẽ về. Ông có muốn đợi không?”
Ông ta lắc đầu.
“Không lẽ... có chuyện gì không ổn sao ạ?”
“Đừng hoảng sợ thế, cháu yêu.”
Olive rụt người lại trước cái chạm tay của ông ta khi ông dẫn cô vào phòng khách.
“Cha cháu đang ở nhà tôi. Nhưng tôi nghĩ, thưa cô Rothesay, vì mẹ cô không có nhà, tốt hơn là cô nên tự mình đọc bức thư này.”
Cô đón lấy. Chậm rãi, lặng thầm, cô đọc đi đọc lại đến hai lần; bởi những con chữ cứ hoa cả mắt, chói lòa trước tròng mắt cô. Rồi cô ngước lên với vẻ bất lực. “Cháu... cháu không hiểu nổi.”
“Tôi cứ tưởng vị bác sĩ đã viết rất rõ ràng, lại còn khéo léo dò dẫm tâm lý nữa chứ,” ông Wyld lầm bầm; rồi cất cao giọng nói tiếp, “Danh dự của tôi đấy, cháu yêu ạ, tôi đảm bảo với cháu rằng cha cháu vẫn còn sống.”
“Còn sống! Ôi, cha tội nghiệp của tôi!” Và rồi cô lịm đi, từ từ khuỵu xuống ngay tại chỗ, tựa như bị đè nặng bởi một bàn tay vô hình nào đó. Ông Wyld tưởng cô ngất xỉu; nhưng sự thực không phải vậy. Chỉ một thoáng sau, cô đã đứng trước mặt ông, được tiếp thêm sức mạnh từ nỗi đau đớn tột cùng ấy để tạo nên một sự kiên định đến đáng sợ trong dáng vẻ cứng cỏi, điềm tĩnh đến lạnh lùng.
“Bây giờ cháu có thể nghe đây. Xin hãy kể hết cho cháu nghe đi!”
Ông ta kể lại bằng vài lời ngắn gọn về việc Đại úy Rothesay đã đến nhà ông tối hôm qua như thế nào; và trong lúc chờ ông ta quay lại, ngài đại úy đã cầm tờ báo lên đọc. “Đột nhiên, viên thư ký của tôi kể lại, ông ấy đánh rơi tờ báo kèm theo một tiếng kêu hốt hoảng, rồi ngay lập tức lên cơn phát bệnh mà cho đến nay vẫn chưa hồi phục. Vị bác sĩ nghĩ rằng vẫn còn hy vọng; nhưng phòng hờ tình huống xấu nhất, cô phải đến chỗ ông ấy ngay lập tức.”
“Vâng, vâng, đi ngay lập tức!” Cô đứng dậy bước về phía cửa, đưa tay vịn vào tường để dò dẫm lối đi.
“Không, cô Rothesay, cô đang định làm gì thế? Cô quên mất là chúng ta không thể đi mà không có mẹ cô sao?”
“Mẹ tôi! Ôi, Thượng Đế ơi! Chuyện này sẽ giết chết mẹ tôi mất!”
Và ý nghĩ ấy đã đánh thức những giọt nước mắt, những giọt nước mắt đầu tiên phá vỡ sự kìm nén trong cô. Thế lại hay.
Cô đã lấy lại được ý thức và sức mạnh. Giữa cơn đại họa này, sự khôn ngoan cùng lòng lo xa vốn ngủ quên trong bản tính cô bỗng chốc trỗi dậy. Cô đã trưởng thành — trở thành một trong số ít những người phụ nữ trên thế giới này — vừa dịu dàng vừa kiên cường, vừa hiền hậu lại chẳng hề sợ hãi, kiên nhẫn chịu đựng mà cũng đầy anh dũng hành động.
Cô ngồi xuống một thoáng và suy tính. “Đến B—— cách đây mười bốn dặm. Nếu chúng ta xuất phát trong vòng một tiếng nữa thì sẽ đến nơi trước khi mặt trời lặn.” Đoạn cô gọi cô hầu gái vào, cất giọng thật bình tĩnh để không một dấu hiệu nào có thể làm lộ chuyện, kẻo rồi lại vô tình để lọt tai mẹ cô —
“Em hãy ra đón phu nhân trên đường từ nhà thờ về; hoặc nếu không kịp, hãy vào tận nhà thờ tìm bà. Hãy bảo bà rằng có nhắn nhủ từ chỗ ông chủ gửi về, và giục bà mau chóng về nhà. Em hãy đi nhanh lên. Chị sẽ trông nhà trong lúc này.”
Người đàn bà rời khỏi phòng, lầm bầm đôi chút nhưng tuyệt nhiên không hề nghĩ đến chuyện trái lệnh cô chủ nhỏ, bởi sự uy nghiêm đột ngột và đầy áp đảo đã bao trùm lấy thiếu nữ. Ngay cả ông Wyld cũng cảm nhận được điều đó, và thái độ của ông ta từ chỗ chia buồn bỗng chuyển sang thành kính.
“Tôi có thể giúp gì được đây, thưa cô Rothesay? Cô quay mặt đi chỗ khác. Chẳng trách được, khi chính tôi lại là kẻ mang đến tin dữ thế này.”
“Im đi!” cô nói. Một cách vô thức, cô rót rượu mời ông ta. Vừa nhấm nháp từng ngụm, ông ta vừa kể lể về nỗi đau buồn sâu sắc của mình, cùng hy vọng tha thiết rằng sẽ không có tai họa nghiêm trọng nào giáng xuống người bạn tốt của ông — Đại úy Rothesay.
Olive chẳng thể chịu đựng thêm được nữa. Cô chạy vụt đi, tự nhốt mình trong phòng riêng và quỳ sụp xuống! Nhưng chẳng có lời cầu nguyện nào thốt ra nổi, ngoại trừ tiếng kêu đắng ngắt, “Ôi Chúa ơi, xin hãy thương xót chúng con!” Và cũng chẳng còn thời gian, thậm chí chẳng kịp để cầu nguyện, trừ những lời khẩn cầu câm lặng trong tim.
Cô áp hai tay lên trán, một lần nữa suy tính xem mình phải làm những gì. Đúng lúc ấy, giữa sự tĩnh mịch của ngôi nhà, cô nghe tiếng đồng hồ điểm bốn giờ. Chưa bao giờ sự trôi đi của thời gian lại mang đến cảm giác đáng sợ đến thế. Ngày đang cạn dần, mà sinh mạng của một con người có lẽ đang treo lơ lửng trên từng khoảnh khắc trôi qua ấy.
Cô phải làm một điều gì đó, nếu không thì tâm trí cô sẽ sụp đổ mất. Cô nghĩ đến những vật dụng nhỏ nhặt có thể cần đến khi họ đến chỗ cha mình; bước vào phòng của phu nhân Rothesay, chuẩn bị sẵn vài bộ quần áo cùng những thứ thiết yếu, phòng khi họ phải ở lại B—— quá một ngày; cả một chiếc khăn choàng lớn và dày nữa, vì có lẽ mẹ cô sẽ phải thức trắng cả đêm. Những sự sắp xếp lặt vặt ấy chứa đựng một thực tại phũ phàng và kinh hoàng làm sao! Thế mà cô hầu như chẳng cảm nhận được nó — cô vẫn còn đang bàng hoàng, tê dại một nửa.
Đã quá bốn giờ — và phu nhân Rothesay vẫn chưa về. Từng phút trôi qua dài tựa vĩnh cửu. Olive bước ra cửa sổ nhìn ra ngoài. Vẫn là khung cảnh nắng vàng rực rỡ ấy — bầy ong vo ve và những cánh bướm dập dờn bay lượn trong bầu không khí ngọt ngào, tĩnh lặng của buổi chiều Chủ nhật, y hệt như những gì cô đã ngắm nhìn từ một tiếng đồng hồ trước. Chỉ một tiếng đồng hồ ngắn ngủi, vậy mà đã giáng xuống thế giới của cô ngần ấy nỗi bất hạnh khốn cùng!
Cô nghĩ về tất cả những điều đó, mường tượng rõ mồn một từng nỗi đau đớn bủa vây — hệt như khi cô từng nhớ lại cảm giác lần đầu tiên hay tin bà vú Elspie sắp qua đời. Cô hình dung cảnh mẹ mình trở về nhà; và suýt tưởng tượng ra như thể đang nhìn thấy bà bước đi trên những cánh đồng kia rồi. Nhưng không; đó chỉ là một ai đó mặc chiếc áo trắng đang thong thả đi dọc theo hàng rào cây bụi; còn hôm nay phu nhân Rothesay mặc màu xanh lam — chiếc áo đầm bằng vải Musselin màu xanh nhạt yêu thích mà bà mặc trông vô cùng xinh đẹp. Bà đã bước ra khỏi nhà, cười cợt con gái vì đã khen mình như thế. Sẽ ra sao nếu Olive chẳng bao giờ còn được nhìn thấy bà mặc chiếc váy xinh xắn ấy nữa!
Tất cả những huyễn tưởng ấy, và nhiều hơn thế nữa, cứ bám riết lấy tâm trí cô thiếu nữ với một sự cố chấp đáng sợ. Và rồi, phá vỡ sự tĩnh lặng, cô lại nghe thấy tiếng chuông nhà thờ Oldchurch vang lên lần nữa, với khúc chuông rung đều đặn, u sầu báo hiệu giờ lễ đã kết thúc và những đám tang buổi chiều đang được cử hành. Rùng mình, Olive lấy tay bịt tai lại để không phải nghe âm thanh ấy, rồi ngước mắt nhìn ra ngoài lần nữa, cô nhìn thấy mẹ mình đang đứng ở cổng. Phu nhân Rothesay ngước nhìn lên cửa sổ và mỉm cười.
Olive chưa từng nghĩ đến cái cú đánh đau đớn nhất trong tất cả — làm thế nào để cô có thể báo tin dữ ấy cho mẹ mình — người mẹ nhút nhát và mỏng manh, có thể hình yếu ớt dễ dàng run rẩy trước một hơi thở nhè nhẹ của nỗi đau. Chẳng biết mình đang làm gì, cô lao hộc tốc xuống cầu thang.
“Không phải ở đó đâu mẹ ơi, không phải ở đó!” cô hét lên khi phu nhân Rothesay toan bước vào phòng khách. Olive kéo bà sang một căn phòng khác và giục bà ngồi xuống.
“Có chuyện gì thế con yêu! — sao trông con lạ thế? Cha con chưa về nhà à? Nào, chúng ta hãy đi tìm ông ấy thôi.”
“Chúng ta sẽ đi, chúng ta sẽ đi! Nhưng thưa mẹ!” — Trong một khoảnh khắc, cô chết trân nhìn vào khuôn mặt phu nhân Rothesay không nói nên lời, rồi ngã gục vào vai mẹ, bật khóc nức nở, “Con không thể, con không thể giấu mẹ được nữa. Ôi mẹ ơi, mẹ ơi! Đại họa đã giáng xuống gia đình chúng ta rồi; chúng ta buộc phải kiên nhẫn; chúng ta phải cùng nhau gánh chịu. Chúa sẽ giúp chúng ta.”
“Olive!” Tiếng thét đầy hoảng loạn của phu nhân Rothesay vang vọng khắp căn phòng.
“Suỵt! Chúng ta phải thật bình tĩnh, thật bình tĩnh. Cha đang lâm bệnh nặng ở B——, và chúng ta phải lên đường ngay lập tức. Con đã sắp xếp ổn thỏa cả rồi. Nào, mẹ yêu quý của con!”
Nhưng mẹ cô đã ngất lịm đi.
Chẳng còn thời gian để chần chừ nữa. Olive vội chộp lấy vài lọ thuốc hồi sức, rồi nhanh chóng chuẩn bị lên đường. Phu nhân Rothesay, vẫn đang bất tỉnh nhân sự, được dìu lên xe ngựa. Bà nằm đó một lúc lâu, hoàn toàn bất động, được đỡ trong vòng tay của cô con gái — người mà chưa bao giờ bà phải cậy nhờ nương tựa trước đó. Khi Olive cúi xuống nhìn mẹ, những cảm xúc lạ lùng và mới mẻ dâng tràn trong tim cô. Tình cảm ruột thịt bỗng hóa thành một sự tận tụy vượt lên trên cả tình mẫu tử, hòa quyện với nó là cảm giác chở che, là bổn phận canh gác và bảo vệ.
Cô tự nhủ, “Sẽ ra sao nếu cha mất đi, và hai mẹ con chúng ta bị bỏ lại bơ vơ giữa cõi đời này! Lúc ấy mẹ sẽ chẳng còn ai để nương tựa ngoài con, và con sẽ thay thế tất cả đối với mẹ. Có một dạo, con tưởng mẹ chẳng thương con là bao; thế nhưng, ôi mẹ ơi, giờ đây chúng ta yêu thương nhau biết nhường nào.”
Khi phu nhân Rothesay tỉnh lại, bà ngẩng đầu lên với vẻ ngơ ngác. “Chúng ta đang đi đâu thế này? Đã có chuyện gì xảy ra vậy? Mẹ chẳng thể nghĩ ngợi rõ ràng được điều gì cả.”
“Mẹ yêu dấu, xin đừng cố nghĩ nữa — con sẽ suy nghĩ thay cho cả hai chúng ta. Mẹ hãy yên lòng; mẹ hoàn toàn an toàn khi ở bên con gái của mình mà.”
“Con gái của ta — à, mẹ nhớ ra rồi, mẹ đã ngất đi, y như cách đây nhiều năm về trước, khi người ta nói với mẹ điều gì đó về đứa con gái của mình. Có phải con là nó không — đứa trẻ bé bỏng mà mẹ từng ném phăng khỏi vòng tay mình? Để rồi giờ đây mẹ lại đang nằm trong vòng tay con!” bà thốt lên, tâm trí có vẻ lú lẫn như thể bị đảo lộn bởi cú sốc đột ngột này.
“Suỵt, mẹ ơi! Đừng nói gì nữa; hãy nghỉ ngơi cho yên tĩnh ở đây đi.”
Phu nhân Rothesay đăm đăm nhìn vào khuôn mặt con gái, và dường như có ký ức nào đó vụt qua tâm trí bà về những gì vừa xảy ra. Bà bấu víu một cách vô vọng vào đôi tay đang vững chãi nâng đỡ mình — “Hãy chăm sóc mẹ nhé, Olive! — Mẹ chẳng xứng đáng đâu, nhưng xin hãy chăm sóc mẹ!”
“Con sẽ chăm sóc mẹ, cho đến tận lúc nhắm mắt xuôi tay!” đó là lời thề sâu kín trong lòng Olive.
Và thế là, xe cứ phóng nhanh, nhưng trong một sự tĩnh lặng đầy trang nghiêm, họ đã đến được B——. Hỡi ôi! Mọi chuyện đã quá muộn màng! Bên chiếc giường của Angus Rothesay — người vợ góa và những đứa con thơ không cha đang đứng lặng thầm nơi ấy!
