Phải mất nhiều ngày bà Rothesay mới nguôi ngoai cơn sốc do tin dữ mang lại — một tin đối với bà còn đáng sợ hơn cả cái chết của đứa con — rằng sinh linh nhỏ bé ấy phải chịu đựng lời nguyền dị tật suốt đời. Đối với người phụ nữ trẻ trung và xinh đẹp, vốn từ khi sinh ra đã được dạy rằng nhan sắc là điều tuyệt vời nhất, thì đây quả là một lời nguyền cay đắng. Có thể nói, bà si mê cái đẹp; không chỉ ở bản thân mình, mà ở mọi sinh linh trên đời. Cảm xúc ấy xuất phát từ sự say mê nhiều hơn là lòng kiêu hãnh cá nhân, dẫu đôi lúc bà cũng suýt chạm đến ranh giới của sự ích kỷ hẹp hòi ấy nhưng chưa bao giờ vượt qua. Có lẽ, bà cũng quá ý thức về nhan sắc của mình và tự ngưỡng mộ bản thân đến mức chẳng màng thu hút sự chú ý vụn vặt từ người khác. Bà coi điều đó là hiển nhiên; và chẳng lấy gì làm ngạc nhiên khi được tôn sùng, cứ như thể chính bà là Nữ thần Sắc đẹp vậy.

Nhưng nếu Sybilla Rothesay kiêu hãnh về sự hoàn hảo của bản thân, bà cũng tự hào không kém về những người mà bà yêu thương, trước hết là người chồng có vẻ ngoài tuấn tú. Và họ còn quá trẻ, kết hôn quá vội vàng, rồi lại sớm phải chia xa, khiến cảm xúc ấy chưa kịp sâu sắc thành thứ tình cảm gắn kết tâm hồn — thứ tình cảm vốn vượt lên trên mọi vật chất bên ngoài, hay đúng hơn là trở nên thiêng liêng đến mức thay vì sắc đẹp tạo ra tình yêu, thì tình yêu lại có sức mạnh tạo nên sắc đẹp.

Thế nên chẳng có gì ngạc nhiên khi chưa có được trải nghiệm sâu sắc hơn, Sybilla coi sắc đẹp là tất cả. Và đứa trẻ này — giọt máu của bà và Angus — lại là một kẻ dị tật, là nỗi hổ thẹn của cha mẹ, là vết nhơ cho dòng tộc. Làm sao bà có thể chịu đựng được khi nhìn ngắm nó? Hơn thế nữa, làm sao bà dám đưa sinh linh tật nguyền tội nghiệp ấy ra trước mặt chồng và nói rằng: “Đây là con chúng ta — đứa con đầu lòng.” Liệu anh ấy có quay đi trong sự ghê tởm và đáp lại rằng thà nó chết quách đi còn hơn?

Những tưởng tượng phóng đại ấy cứ bám lấy người mẹ khốn khổ, khi bà chuyển từ cơn ngất léo dài sang một trạng thái sốT; dẫu suýt không nguy hại đến tính mạng, nhưng nó lại là nguồn cơn gây ra bao lo lắng suốt nhiều ngày liền cho người trung thực Elspie. Đối với đứa trẻ bất hạnh, sự cuồng loạn ấy — bởi đó chỉ là cơn điên tạm thời — suýt cướp đi sinh mạng của nó. Bà Rothesay kiên quyết từ chối nhìn hoặc để ý đến con mình, lạnh lùng phớt lờ cả những lời van xin đẫm nước mắt lẫn sự quở trách nghiêm khắc của người vú em. Cuối cùng, Elspie đành ngừng đối đầu với quyết định đầy cảm xúc ấy, một nửa bắt nguồn từ sự tức giận, một nửa từ cơn mê sảng——

“Xin Chúa tha thứ cho cô, và cứu lấy đứa trẻ vô tội — người con gái mà Ngài đã ban tặng, kẻ mà cô đang tâm sát hại — một người đàn bà vô ơn,” Elspie lầm bầm trong cổ họng khi bước ra khỏi phòng để đến cứu giúp đứa bé đang thoi thóp. Trái tim bà quặn thắt vì thương xót nó hơn bao giờ hết.

“Mẹ ruột đã rồng bỏ con, hỡi sinh linh bé bỏng tội nghiệp. Có lẽ con chẳng ở lại trán gian này lâu đâu, nhưng chừng nào còn ở đây, con sẽ là đứa con gái của riêng ta, và ta sẽ là người mẹ của con, mãi mãi.”

Thế là, giống như bà Naomi ngày xưa, Elspie Murray “ôm đứa trẻ vào lòng và trở thành vú nuôi của nó.” Nếu không có bà, cuộc đời của bé Olive Rothesay chúng ta — với mọi ảnh hưởng tốt xấu, lớn nhỏ chưa rõ sau này — hẳn đã tắt ngấm như ngọn đèn lụi tàn trước gió.

Có lẽ, trong cơn mê sảng, người mẹ bất hạnh ấy suýt chút nữa đã mong muốn một kết cục như thế. Dù sao đi nữa, niềm hy vọng tan vỡ ban đầu vốn giống sự chán ghét rõ rệt, nay đã lắng xuống thành sự thờ ơ tột cùng. Bà chịu đựng sự hiện diện của con bé nhưng chẳng buồn đoái hoài; bà dường như đã quên mất sự tồn tại của nó. Sức khỏe suy sụp tạo cho bà cái cớ hoàn hảo để chối bỏ toàn bộ trách nhiệm làm mẹ, và đốm lửa sự sống nhỏ nhoi, yếu ớt ấy hoàn toàn phó mặc cho sự chăm bẵm của Elspie. Ngày cũng như đêm, đứa trẻ chẳng biết nương náu vào đâu ngoài đôi tay của người vú già, trong khi vòng tay người mẹ dường như đã khép chặt vĩnh viễn trước sự ngây thơ vô điều kiện ấy. Quả thực, Sybilla vẫn hôn con bé một lần mỗi ngày, khi Elspie ẵm sinh linh nhỏ bé đến và đòi hỏi, như một bổn phận, sự thừa nhận mà bà Rothesay — dẫu trẻ con và dễ dãi — không dám từ chối. Người đầy tớ trung thành của chồng có một sức ảnh hưởng lên bà mà không tài nào chối cãi được.

Elspie dường như là người duy nhất nắm quyền định đoạt số phận đứa bé. Chính bà là người đưa nó đi chịu phép rửa tội;— không phải buổi lễ náo nhiệt từng làm thỏa mãn trí tưởng tượng trẻ con của Sybilla với những viễn cảnh về áo rửa tội và bánh kẹo, mà là nghi thức “đặt tên” đẹp đẽ và giản dị tại giáo hội riêng của Elspie. Bà đứng trước vị mục sư, ôm đứa trẻ cô độc trong vòng tay che chở; và tại đó, trái tim bà đã phong ấn lời hứa trên đôi môi, rằng sẽ nuôi dạy nó trong sự hiểu biết và kính sợ Thiên Chúa. Với một niềm tin chân thành, ẩn chứa mầm mống của đức tin tinh tuyết nhất, nhớ lại giấc mơ của người mẹ, bà đặt tên cho đứa bé nuôi của mình là Olive.

Bà ẵm đứa bé về nhà và đặt nó lên đùi bà Rothesay. Người phụ nữ trẻ, kẻ đã kỳ cục chối bỏ hồng ân trân quý nhất của tình mẫu tử, suýt chút nữa đã đẩy đứa trẻ ra; nhưng ánh mắt nghiêm khắc của Elspie đã kiềm chế bà lại.

“Cô phải hôn và chúc phúc cho con gái mình. Chẳng cái lưỡi nào ngoài mẹ nó được phép gọi nó bằng cái tên vừa rửa tội.”

“Tên gì cơ?”

“Cái tên chính cô đã đặt cho nó.”

“Không, không. Chắc chắn cô không gọi nó như vậy chứ. Mang nó đi đi; nó không phải đứa con thiên thần ngọt ngào của tôi — đứa trẻ quý giá trong giấc mơ của tôi.” Và Sybilla giấu mặt đi; không phải trong cơn giận dữ hay ghê tởm, mà trong những giọt nước mắt đắng cay.

“Nó là con gái cô — Olive Rothesay,” Elspie đáp, dịu giọng hơn đôi chút. “Biết đâu nó lại chẳng trở thành thiên thần của cô.”

Khi bà đang nói, thật tình cờ làm sao, trên khuôn mặt đứa trẻ thoáng qua một nụ cười — nụ cười lạ lùng, không rõ nguyên cớ, tựa như sự phản chiếu của một thế lực vô hình nào đó.

Và thế là, khi đứa bé mỉm cười, khuôn mặt nó bừng lên một vẻ rạng rỡ tựa thiên thần, soi chiếu vào trái tim hờ hững của người mẹ. Lần đầu tiên kể từ ngày tang tóc đã thay đổi hoàn toàn bản chất ấy, Sybilla Rothesay ngồi xuống và tự nguyện hôn đứa con của mình. Elspie chẳng nghe thấy lời chúc phúc nào từ người mẹ — cái tên “Olive” chưa từng được thốt lên; nhưng người vú em vẫn cảm thấy mãn nguyện khi nhìn thấy phép rửa tội thứ hai của đứa bé chính là những giọt nước mắt hối hận của mẹ nó.

Trong con người Sybilla chẳng hề có sự tàn nhẫn hay chai sạn, mà chỉ là sự thất vọng và hụt hẫng của một đứa trẻ bị tước mất món đồ chơi hằng mong đợi. Bà có lẽ đã sớm chán ngấy đứa con gái nhỏ của mình ngay cả khi niềm kiêu hãnh và hy vọng của bà không bị giáng đòn bởi sự thật về dị tật của Olive. Đối với bà, tình yêu giống như một món quà phải được đền đáp, chứ không phải thứ tình cảm vô điều kiện chẳng mớn cầu mong hồi đáp. Sự hy sinh quên mình của tình mẫu tử, dồn hết cho tuổi thơ ngây dại rồi đến tuổi thiếu niên vô tâm, là một điều kỳ diệu vượt quá tầm hiểu biết của bà. Ít nhất thì lúc này mọi chuyện có vẻ là như thế, khi mà với tuổi đời và tính cách của một đứa trẻ, bà được gọi để gánh vác trách nhiệm cao cả nhất trong cuộc đời người phụ nữ. Trách nhiệm ấy đến với một vài người mẹ trẻ như một thứ bản năng, nhưng với bà Rothesay thì không. Là một đứa trẻ mồ côi, được thừa kế một gia tài đủ sống nếu không muốn nói là giàu có, bà lớn lên như một đóa hoa trong nhà kính, với mọi bản năng tự nhiên hoặc bị bóp méo, đè nén, hoặc bị ép nở rộ một cách thái quá. Và dẫu vậy, đó vẫn là một đóa hoa ngọt ngào; một đóa hoa lẽ ra đã có thể vươn lên, và vẫn có thể vươn lên, thành một vẻ đẹp tràn đầy sức sống.

Việc giáo dục của bà Rothesay — sự giáo dục về trái tim, tâm trí và tính cách vốn vô cùng thiết yếu cho hạnh phúc của người phụ nữ — lại phải bắt đầu vào lúc đáng lẽ ra nó phải được hoàn tất: khi kết hôn. Thật bất hạnh làm sao cho bà, khi chưa qua hết năm đầu tiên của đời vợ chồng, Đại úy Rothesay đã buộc phải lên đường đi Jamaica, nơi mang lại khối gia tài nhỏ bé cho vợ ông — giờ đây cũng là toàn bộ gia tài của họ, bởi ông đã từ giã quân ngũ khi kết hôn. Cứ như thế, Sybilla đã bị tước đi sức ảnh hưởng lành mạnh mà người đàn ông luôn có thể tác động lên người phụ nữ yêu anh ta, qua đó anh có thể, nếu muốn, khắc phục biết bao thói hư tật xấu trong tính cách của nàng.

Thời gian cứ thế trôi đi, và bà Rothesay, một người vợ và người mẹ ở tuổi hai mươi mốt, vẫn y hệt như hồi tuổi mười bảy — vẫn trẻ con, vô tư, khao khát mọi trò vui và thường đặt chân đến sát ranh giới của sự ngớ ngẩn. Bà vẫn sống ở Stirling, bị níu chân ở đó bởi những lời nài nỉ, suýt chút nữa là mệnh lệnh, của Elspie Murray — người mà đôi khi bà mắng nhiếc cay đắng vì đã giam cầm bà trong một thị trấn Scotland tẻ nhạt đến vậy. Khi Elspie viện dẫn hoàn cảnh không ai bảo vệ, sự cần thiết phải sống ẩn dật vì “danh dự gia đình” trong lúc Đại úy Angus vắng nhà, bà Rothesay đôi khi cau mày, nhưng thường thì lại cho qua bằng một tràng cười đùa vui vẻ. Trong lúc đó, bà tự khuây khỏa bằng cách tham gia các buổi giao lưu xã hội nhiều nhất có thể trong vòng tròn hạn hẹp của vợ chồng bác sĩ Johnson; và ở đó, như mọi khi, người phụ nữ trẻ xinh đẹp, vui tươi và quyến rũ ấy lại được chiều chuộng đến thỏa thuê.

Thế nên bà vẫn sống cuộc đời của một đứa trẻ bướng bỉnh, được chiều chuộng, thứ bản năng tự nhiên hướng về mọi điều tốt đẹp và xinh đẹp đã ngăn bà không bao giờ làm điều gì thực sự sai trái, dẫu bà vẫn làm khối điều đủ ngớ ngẩn theo cách riêng của mình. Đúng như lời bà pha trò, bà là “một góa phụ bị bỏ bùa”; nhưng bà hiếm khi lẳng lơ, và nếu có thì chỉ là kiểu lẳng lơ ngây thơ vốn xuất phát tự nhiên ở một số phụ nữ từ khao khát muốn làm hài lòng tất cả mọi người. Và bà chưa bao giờ nguôi ngoai việc nhắc đến và nghĩ về người chồng cao thượng Angus của mình.

Mỗi khi thư của anh đến, bà luôn đinh ninh phải hôn chúng đến nửa tá lần và nhét dưới gối khi đi ngủ, y như một đứa trẻ! Và bà viết thư cho anh đều đặn mỗi tháng một lần — những bức thư xinh xắn, vui tươi và đong đầy yêu thương. Nhưng trong đó có một điểm kỳ lạ — chúng hoàn toàn trống vắng thứ chủ nghĩa vị kỷ mẫu tử ngọt ngào vốn ghi lại từng chi tiết nhỏ nhặt của tuổi thơ. Bà đáp lại những câu hỏi của chồng rằng “Olive vẫn khỏe”; “Olive vừa mới biết đi”; “Olive đã học được cách gọi ‘Bố và Elspie’.” Chẳng còn gì hơn thế.

Bức mật thư định mệnh ấy, bà không dám hé răng với anh.

Những bức thư đầu tiên của bà — tràn ngập niềm vui về “đứa bé đáng yêu nhất từng thấy” — đã đổi lại những dòng hồi âm vang vọng niềm hạnh phúc với niềm kiêu hãnh thực sự của người làm cha. Chúng đến tay bà giữa lúc đau khổ khôn cùng, nhân lên gấp mười lần nỗi thống khổ ấy. Từng câu từng chữ giáng xuống tâm sự của bà với nỗi ân hận đắng cay, thậm chí là hổ thẹn, cứ như thể đó là lỗi của bà khi đã mang đến thế gian một đứa trẻ bất hạnh. Đại úy Rothesay bày tỏ niềm hạnh phúc khi đứa con gái nhỏ không chỉ khỏe mạnh mà còn xinh xắn; vì, theo ông, “anh sẽ vô cùng đau lòng nếu nó không lớn lên xinh đẹp giống mẹ nó.” Những lời ấy đâm thẳng vào trái tim Sybilla; bà không thể — không dám nói cho anh sự thật; ít nhất là chưa thể lúc nào. Và bất cứ khi nào sự bộc trực thô ráp của Elspie giục giã bà làm điều đó, bà lại rơi vào cơn hoảng loạn và giận dữ đến mức người vú em buộc phải dừng lại.

Đôi khi, khi những bức thư cứ nối tiếp nhau gửi đến từ người cha, tràn ngập những câu hỏi thăm về đứa con đầu lòng trân quý — Sybilla, người mắc lỗi do sự yếu đuối hơn là lòng dối trá, đã tự nhủ rằng nàng sẽ phải lấy hết can đảm cho nhiệm vụ khủng khiếp ấy. Nhưng tất cả chỉ là công cốc — nàng chẳng có lấy một chút sức mạnh để làm điều đó.

Ba năm kéo dài thành bốn, và Đại úy Rothesay vẫn tiếp tục gửi món quà này đến món quà khác, lời nhắn này qua lời nhắn khác cho con gái mình. Ông vẫn viết cho người mẹ đang bị lương tâm cắn rứt về việc ông đã hôn bao nhiêu lần “lọn tóc vàng óng” cắt ra từ mái đầu thơ trẻ; tưởng tượng ra khuôn mặt ngọt ngào và vóc dáng uyển chuyển, năng động mà ông chưa từng tận mắt thấy. Và trong suốt thời gian ấy, quanh ngôi nhà cổ ở Stirling vẫn luẩn quẩn một đứa bé nhợt nhạt, dị dạng: thân hình còi cọc, gầy guộc — trầm lặng trước tuổi, mong manh, ủ rũ, hầu như chẳng có chút nét duyên nào chứng minh dòng dõi từ người mẹ trẻ xinh đẹp, kẻ mà theo bản năng nó cứ né tránh mỗi khi trông thấy.

Cứ thế, những năm tháng trôi qua đối với Olive Rothesay và cha mẹ con bé; từng tháng, từng ngày gieo mầm những hạt giống chắc chắn sẽ nảy nở, cho dù là phước hay họa, trong vận mệnh của cả ba người.