Tôi mãi mãi không thể quên được một chuyện như thế này.

Mùa đông năm nọ, thành phố sắp phái một đoàn kiểm tra vệ sinh đến trường chúng tôi để kiểm tra vệ sinh, giáo viên chủ nhiệm dặn dò hai học sinh canh gác ở ngoài cửa lớp, học sinh nào vệ sinh cá nhân không đạt tiêu chuẩn thì không cho phép vào lớp. Tôi là một trong số ít học sinh không được phép vào lớp. Tôi đã cãi nhau với hai học sinh canh gác ngoài cửa lớp, kết quả là họ đã mời giáo viên chủ nhiệm từ phòng giáo viên đến.

Giáo viên chủ nhiệm nhìn tôi từ trên xuống dưới, sầm mặt hỏi: "Sao hôm nay em vẫn mặc bộ quần áo bẩn thế này đến trường?"

Tôi nói: "Quần áo của em hôm qua vừa mới giặt xong."

“Giặt rồi mà vẫn bẩn thế này á?” Cô giáo chỉ vào những vết bẩn trên vạt áo của tôi.

Tôi nói: "Đó là vết dầu mỡ, không giặt sạch được ạ."

Cô giáo tức giận: "Về nhà thay bộ quần áo khác mau."

Tôi nói: "Em chỉ có mỗi bộ quần áo này để đi học thôi."

Những gì tôi nói đều là sự thật.

Cô giáo cho rằng tôi đang cãi lại cô nên càng tức giận hơn, lại nhìn hai bàn tay tôi, nói: "Về nhà bảo mẹ dùng gạch chà sạch lớp da chết ở hai bàn tay rồi hãy đến trường!" Tiếp theo, cô vò mái tóc tôi lộn xộn như bới đống cỏ khô: "Nhìn cái đầu toànấy rận của em kìa, giống như rắc một đầu gạo lớn! Thật là phát tởm! Về nhà đi! Mấy ngày nay đừng đến trường nữa, kiểm tra xong rồi hãy đến đi học!"

Hai bàn tay của tôi, trước khi đi học đã dùng xà phòng rửa đi rửa lại nhiều lần, dùng gạch chà chưa chắc đã sạch được. Còn lớp da chết trên tay, không phải là điều tôi muốn. Ngày nào tôi cũng phải rửa rau, vo gạo, cọ nồi, rửa bát. Căn nhà tồi tàn ở nhà hở gió tứ bề, ngay cả vạc nước trong nhà cũng đóng băng, tay tôi sao lại không nứt nẻ cho được? Không giữ vệ sinh là một điều rất đáng xấu hổ, điều này tôi cũng hiểu. Nhưng vệ sinh cần phải có điều kiện tối thiểu là "để sinh tồn". Điểm này thì cô giáo chủ nhiệm của tôi lại không hiểu. Một căn phòng nhỏ tối tăm, mùa hè ẩm ướt mùa đông lạnh giá, giống như một cái hầm, trên chiếc giường sừng sộ tồi tàn mỗi đêm chen chúc năm miệng ăn lớn nhỏ, bốn bức tường và trần nhà mỗi ngày ít nhất rơi xuống ba cân đất, cái lò mỗi ngày ít nhất tung bay bốn lạng bụi bặm trong không gian chật hẹp... Mẹ tôi ngày nào cũng dậy sớm về muộn đi làm công nhật, hoàn toàn không có tinh lực để chăm sóc mấy đứa chúng tôi, nếu như quần áo của tôi lại còn sạch sẽ tinh tươm, trên tay không có da chết trên đầu không có rận, thì đó mới đúng là chuyện lạ đời kỳ quặc! Lúc đó tôi chưa đọc cuốn "Tây hành mạn ký", nếu không nhất định sẽ cãi lại một câu: "Chính Chủ tịch Mao năm xưa ở Diên An ở hang đá vẫn còn bắt rận trước mặt Snow cơ mà!"

Tôi cho rằng, đối với người làm nghề giáo, điều đáng trách nhất chính là phân biệt đối xử với học sinh bằng sự giàu nghèo. Giáo viên chủ nhiệm của tôi là kẻ sùng bái kẻ giàu, chê bai người nghèo. Con cái của các vị quận trưởng, bí thư công xưởng, chủ tịch nhà máy, viện trưởng bệnh viện trong số các bạn học của tôi, bọn họ đều không phải là những học sinh giỏi giang về cả đạo đức lẫn học lực, có người thậm chí thường xuyên ăn vặt trong giờ học, đánh nhau, nhưng giáo viên chủ nhiệm chưa bao giờ nghiêm khắc phê bình họ dù chỉ một lần.

Trước những lời mắng mỏ cay nghiệt chua ngoa của giáo viên chủ nhiệm, tôi chỉ đành ngậm đắng nuốt cay chịu nhục mà thôi.

Hai mắt tôi trào nước mắt, quay người bỏ đi.

Cảnh tượng này lại bị giáo viên ngữ văn nhìn thấy.

Cô nói: "Lương Thiệu Sinh, em đừng đi, đi theo cô." Cô nắm lấy một bàn tay của tôi, kéo tôi đến phòng giáo viên.

Cô bảo tôi đặt cặp sách xuống, ngồi lên một chiếc ghế, lại nói: "Tóc của em cũng dài lắm rồi, nên cắt đi thôi, để cô cắt cho!" Nói xong liền rời khỏi phòng làm việc.

Kho hậu cần của nhà trường có một bộ dụng cụ cắt tóc, chuyên dùng cho các thầy giáo tự cắt tóc cho nhau. Tôi biết chắc cô đi lấy bộ dụng cụ cắt tóc đó rồi.

Thế nhưng trong lòng tôi lại không muốn tiếp tục đi học nữa. Bởi vì nghèo, quá nghèo, tôi ở trường cảm thấy không có lấy một chút tôn nghiêm nào. Mà một đứa trẻ cần tôn nghiêm, giống như cần tình mẫu tử vậy. Tôi là học sinh miễn học phí duy nhất của cả lớp. Miễn phí đối với một học sinh tiểu học mà nói là áp lực tinh thần và gánh nặng tâm lý. "Em là học sinh miễn phí, em có thấy có lỗi với Đảng không?" Dù vô tình phạm phải một lỗi lầm chẳng đáng là gì, tôi vẫn sẽ bị giáo viên chủ nhiệm mắng mỏ bằng những lời lẽ lạnh nhạt cay nghiệt kiểu như vậy. Tôi nghe đã đủ lắm rồi!

Cô giáo ngữ văn bước ra khỏi phòng giáo viên, tôi liền cầm cặp sách trốn khỏi trường học.

Tôi cứ chạy thẳng ra khỏi khuôn viên trường, vừa chạy vừa về nhà.

“Lương Thiệu Sinh, em đừng chạy, đừng chạy nữa mà! Cẩn thận bị xe ô tô đâm đấy nhé!”

Tôi nghe thấy tiếng gọi của cô giáo ngữ văn. Cô đuổi theo ra khỏi khuôn viên trường, vừa chạy trên vỉa hè vừa đuổi theo tôi.

Tôi vẫn chạy. Cô đuổi theo sát nút.

“Lương Thiệu Sinh, em đừng chạy nữa, em muốn làm cô mệt chết hả!”

Cuối cùng tôi không đành lòng nên đã đứng khựng lại.

Cô chạy đến trước mặt tôi, đã thở hồng hộc.

Cô nói: "Em không muốn đi học nữa à?"

Tôi nói: "Vâng ạ."

Cô nói: "Em mới học tiểu học năm thứ tư, học chút văn hóa này sau này làm được tích sự gì?"

Tôi nói: "Em thà giống bố em sau này dựa vào sức lao động để kiếm cơm, chứ không chịu uất ức ở trường nữa đâu!"

Cô nói: "Suy nghĩ thế này của em là sai lầm. Trình độ văn hóa tiểu học năm thứ tư, sau này cũng không làm nổi một công nhân giỏi đâu!"

Tôi nói: "Vậy thì em sẽ làm một công nhân tồi!"

Cô nói: "Vậy sau này em sẽ hận ngôi trường này, hận tất cả các thầy cô giáo của trường, đặc biệt là sẽ hận cô. Bởi vì cô đã không thể khuyên nhủ em tiếp tục đi học!"

Tôi nói: "Em sẽ không hận cô đâu ạ."

Cô nói: "Thế thì chính cô cũng sẽ không tha thứ cho bản thân mình!"

Trong lòng tôi tràn ngập sự tự ti, uất ức, xấu hổ và bất bình, òa khóc nức nở.

Cô xoa đầu tôi, nói nhỏ: "Đừng khóc, cùng cô về trường nhé. Hả? Cô biết hoàn cảnh gia đình các em rất nghèo khó, đây không phải là lỗi của em, không có gì phải tự ti và xấu hổ cả. Các bạn học coi trọng em, mỗi thầy cô giáo đều yêu mến em, sau này em phải nỗ lực học tập cho thật tốt đấy nhé!"

Tôi đành ngoan ngoãn đi theo cô quay trở lại trường học.

Bây giờ nhớ lại chuyện này, tôi vẫn cảm thấy sợ hãi. Nếu không có cô giáo ngữ văn tiểu học này của tôi, tính theo cái sự bướng bỉnh cứng đầu mười con trâu kéo không lại mà tôi thừa hưởng từ tính cách của bố, rất có thể ngay cả mẹ tôi cũng đành chịu thua tôi, thực sự bỏ học từ năm tiểu học lớp bốn mất. Vậy thì ngày nay tôi tuyệt đối không thể trở thành nhà văn, và cũng tất yếu sẽ giống như lời cô giáo ngữ văn tiểu học của tôi đã nói — không làm nổi một công nhân giỏi.

Một người mẹ biết kể chuyện và cuộc sống nghèo khó từ nhỏ, là những nhân tố tiên quyết tạo nên một nhà văn như tôi. Dickens từng nói — sự nghèo khó đối với người bình thường là một thứ bất hạnh, nhưng đối với nhà văn thì có lẽ lại là một thứ may mắn. Quả thực, đối với tôi, nghèo khó không chỉ có nghĩa là cuộc sống thời thơ ấu không được như ý muốn. Nó thúc đẩy tôi sớm trưởng thành, thúc đẩy tôi ngay từ thời thơ ấu đã bắt đầu hoài nghi cuộc sống, suy ngẫm về cuộc sống, nhận thức cuộc sống, can thiệp vào cuộc sống. Mặc dù tôi từng hàng nghìn hàng vạn lần nguyền rủa sự nghèo khó, từng vì nghèo khó mà cảm thấy vô cùng tự ti và xấu hổ.

Tôi phát hiện bản thân mình cũng có "tài năng" kể chuyện, là vào năm học lớp hai tiểu học. Đã biết mặt chữ, sách giáo khoa ngữ văn trở thành cuốn sách tôi đọc sớm nhất, sách giáo khoa mới phát xuống chẳng bao lâu, tôi đã tự mình đọc thông suốt một lượt từ trước. Những chữ mới trong bài học lúc bấy giờ, đều có phiên âm, đọc lên không hề khó chút nào.

Một hôm, tôi ngồi trên bậc thang cầu thang bên ngoài lớp học đang chăm chú đọc sách giáo khoa ngữ văn, cô giáo dạy ngữ văn bước lên lầu, tò mò hỏi: "Em đang xem sách gì thế?"

Tôi lập tức đứng dậy, cung kính đáp: "Sách giáo khoa ngữ văn ạ."

Cô giáo lại hỏi: "Bài nào?"

Tôi nói: "Bài học mới tiết sau cô chuẩn bị giảng — Dê con giữ nhà."

“Em thấy bài văn này có thú vị không?”

"Thú vị ạ."

"Đã đọc mấy lần rồi?"

"Hai lần rồi ạ."

"Có kể lại được không?"

Tôi do dự một chút, đáp: "Được ạ."

Sau giờ lên lớp, cô giáo gọi tôi đứng dậy, nói với các bạn học: "Tiết này chúng ta học bài sáu — Dê con giữ nhà. Sau đây mời bạn Lương Thiệu Sinh kể lại bài văn này cho chúng ta nghe trước nhé."

Tên của tôi vốn là Lương Thiệu Sinh, Lương Hiểu Thanh là cái tên tôi tự đổi trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa". Trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa" từng rộ lên một trào lưu đổi tên. Tôi đã ký cái tên hiện tại lần đầu tiên trong một bản tuyên bố từ chức vụ "cán sự" của lớp — Lương Hiểu Thanh.

Tôi bị cô giáo gọi đứng dậy, ban đầu có hơi hoảng hốt, nửa ngày không dám mở miệng.

Cô giáo động viên tôi: "Đừng căng thẳng, có thể kể đến đâu, thì kể đến đấy."

Dưới sự động viên của cô, cuối cùng tôi cũng mở miệng kể: "Dê mẹ có bốn đứa con, một ngày nọ, mẹ của dê con phải rời nhà đi..."

Khi tôi kể xong, cô giáo nói: "Em kể rất tốt, ngồi xuống đi!" Có thể thấy rõ, trong lòng cô giáo rất vui.

Các bạn học trong lớp đều vô cùng kinh ngạc, rất ư là ngưỡng mộ tôi.

Một đứa trẻ sinh ra trong gia đình nghèo khó, nó chẳng có điểm nào đáng để tự khoe khoang cả, khi một "tài năng" nào đó của nó được thể hiện trước đám đông, và được ngưỡng mộ, lại còn được khen ngợi, trong lòng nó tự nhiên sẽ tràn ngập sự kiêu hãnh.

Sau đó, cứ mỗi lần giảng bài mới, cô giáo ngữ văn luôn báo trước cho tôi biết trước mấy ngày, dặn dò tôi đọc kỹ lưỡng, đến khi giảng tiết bài mới đó, theo lệ thường lại gọi tôi đứng dậy trước, để tôi kể cho các bạn học nghe trước.

Cô giáo ngữ văn của chúng tôi, là một giáo viên chủ trương phương pháp giảng dạy linh hoạt. Cô cần một học sinh như tôi, yêu mến một học sinh như tôi. Bởi vì sự tồn tại của tôi, đã khiến cho môn ngữ văn mà cô giảng trong lớp chúng tôi trở nên sinh động hoạt bát hơn rất nhiều. Và tôi cũng đồng thời cần một giáo viên như thế này. Bởi vì chính cô đã trao cho tôi cơ hội thể hiện "tài năng" kể chuyện của mình trước mặt tất cả các bạn học. Mà cơ hội như vậy lúc đó rất quan trọng đối với tôi, khiến cho trong ý thức non nớt của tôi cũng tồn tại một sự kiêu hãnh nào đó, thỏa mãn sự hư vinh thiếu thốn của tôi. Sau này, phương pháp dạy học ngữ văn này của cô giáo đã được nhân rộng ra toàn trường, gây được sự chú ý của các đồng chí lãnh đạo Sở và Phòng giáo dục quận, lần lượt đến lớp chúng tôi dự giờ. Từ năm lớp hai tiểu học cho đến năm lớp sáu tiểu học, tôi và cô giáo ngữ văn vẫn luôn ăn ý vô cùng. Cô yêu mến tôi, tôi kính trọng cô. Sau khi tốt nghiệp tiểu học, tôi còn quay lại trường cũ thăm cô mấy lần. Khi "Cách mạng Văn hóa" bắt đầu, vì là cờ đầu ngành giáo dục của thành phố nên cô đã bị đem ra đấu tố. Tôi nhớ có một lần tôi quay lại trường cũ thăm cô, cô vừa mới bị đấu tố xong, tay cầm chổi quét sân trường, bị cạo đầu trọc lốc, những vết mực trên mặt cũng không cho phép rửa đi.

Tôi nhìn thấy bộ dạng ấy của cô, vô cùng đau đớn, nước mắt trào ra.

Cô hỏi: "Lương Thiệu Sinh, em vẫn cho rằng cô là một giáo viên tốt chứ?"

Tôi đáp: "Vâng ạ, trong lòng em cô mãi mãi là một giáo viên tốt."

Cô cười thảm đạm, nói: "Có một học sinh như em, có một câu nói như thế này của em, cô có bị mắng bị đấu tố cũng tâm phục khẩu nguyện rồi! Đi đi, sau này đừng đến thăm cô nữa, hãy nhớ trong lòng rằng cô từng yêu mến em nhường nào là được rồi!"

Đó là lần cuối cùng tôi gặp lại cô.

Chẳng bao lâu sau, cô nhảy lầu tự tử.

Cô không chỉ là cô giáo ngữ văn tiểu học của tôi, mà còn là giáo viên tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong của trường tiểu học. Cô đã tổ chức trong số các học sinh "Tổ câu chuyện" đầu tiên và "Ủy ban phóng viên nhí" đầu tiên của các trường tiểu học trong toàn thành phố. Hồi tiểu học tôi không phải là một học sinh ngoan, thường xuyên trốn học, không tham gia các nhóm học tập ngoài nhà trường, ngoại trừ thành tích môn ngữ văn tương đối khá, toán, âm nhạc, thể dục đều chỉ là một học sinh "trung bình", mãi đến năm lớp năm tôi mới được kết nạp Đội. Vẫn là dưới sự tranh đấu hết mình nhiều lần của cô giáo ngữ văn mà tôi mới may mắn được đeo khăn quàng đỏ. Cũng chính dưới sự tranh đấu hết mình của cô giáo ngữ văn mà tôi mới trở thành thành viên của "Tổ câu chuyện" và "Ủy ban phóng viên nhí". Về điểm này, giáo viên chủ nhiệm của tôi có ý kiến rất lớn, cho rằng người mà cô ấy ưu ái lại là một học sinh hư. Tôi trốn học không phải vì tôi không thích học. Hồi đó mẹ chưa sáng tinh mơ đã đi làm, anh trai đã lên cấp hai, là phó bí thư Đoàn kiêm chủ tịch hội học sinh của trường, cũng giống như mẹ, sáng rời nhà, tối mịt mới về, học cả ngày, thế là khổ tôi rồi. Ở nhà vẫn còn hai đứa em trai và một đứa em gái. Tôi phải nấu cơm cho chúng ăn, dọn dẹp nhà cửa và gánh nước, chúng còn thường xuyên khóc lóc nài nỉ tôi ở nhà chơi cùng chúng. Vứt bỏ ba đứa em nhỏ sáu tuổi, bốn tuổi, hai tuổi ở nhà một mình, tôi thường thấy không đành lòng, thế là trốn học, không tham gia nhóm học tập ngoài nhà trường. Giáo viên chủ nhiệm chưa bao giờ đến nhà tôi gia đình thăm hỏi, cho nên không thông cảm cho tôi thì cũng là điều dễ hiểu, cho rằng tôi là một học sinh hư thì càng là chuyện đương nhiên. Giáo viên chủ nhiệm không thích tôi, còn vì quần áo mặc trên người tôi từ trước đến nay rất không chỉnh tề, không quá rộng thì cũng quá chật, không chỉ rách mà lại còn bẩn, vạt áo hầu như ngày nào cũng dính nhọ nồi và vết dầu mỡ lúc nấu cơm. Ở tiểu học không có một người bạn học nào chơi thân với tôi cả.

Cô giáo ngữ văn là người bạn duy nhất của tôi ở trường trong suốt thời kỳ tiểu học.

Đến tận bây giờ tôi vẫn không quên cô. Mãi mãi khó quên.

Không chỉ bởi vì cô là người giáo viên duy nhất quan tâm đến tôi, yêu mến tôi trong suốt thời kỳ tiểu học, không chỉ bởi vì cô đã trao cho tôi cơ hội và phương thức duy nhất để tôi có thể vực dậy lòng tự hào, mà còn bởi vì cô đã đẩy tôi tiến thêm một bước trên con đường văn học — từ nghe kể chuyện đến kể chuyện.

Cô giáo ngữ văn dắt tay tôi, đưa tôi quay trở lại trường học, đưa tôi trở lại phòng giáo viên, để tôi ngồi lại chiếc ghế đó, bắt đầu cắt tóc cho tôi.

Mấy thầy cô giáo trong phòng giáo viên ngẩn ngơ nhìn cô với vẻ khó hiểu.

Một thầy giáo nói với cô: "Em việc gì phải khổ thế chứ? Em có phải chủ nhiệm của nó đâu. Cô Khúc vì học sinh này mà đã có thành kiến với em rồi, em không biết tí gì à?"

Cô cười cười, không đáp lại câu nào.

Cô lúc thì dùng kéo cắt, lúc thì dùng tông đơ đẩy, hì hục nghịch ngợm mái tóc của tôi một hồi lâu, cuối cùng cũng "đại công cáo thành".

Cô áy náy nói: "Cô chưa cắt tóc bao giờ, tay vụng về quá, dùng tông đơ không quen mà dùng kéo cũng chẳng thạo, trời lạnh thế này mà lại cắt cho em quả đầu đinh thế này, em đừng giận cô nhé!"

Phòng giáo viên không có cái gương nào, tôi dùng tay sờ thử, phẳng thì đúng là rất phẳng, nhưng tóc lại ngắn đến mức không thể ngắn hơn được nữa. Đâu phải là "tóc đầu đinh", rõ ràng là bị cạo thành một cái đầu trọc không triệt để. Rận thì chắc chắn không còn nữa rồi, nhưng lòng tự tôn của tôi cũng đã bị cắt cụt cạo phẳng lỳ luôn rồi.

Tôi hoàn toàn không giận cô.

Sau đó cô lại cầm cái chậu rửa mặt của mình, dẫn tôi đến phòng nồi hơi, hứng nửa chậu nước lạnh rồi hứng tiếp nửa chậu nước nóng, pha thành một chậu nước ấm, gội đầu cho tôi, gội tận ba lần.

Chỉ có mẹ mới gội đầu kỹ lưỡng cho tôi như thế.

Nước mắt của tôi từng giọt từng giọt rơi xuống chậu rửa mặt.

Cô gội đầu xong cho tôi, lại một lần nữa dẫn tôi về phòng giáo viên, cởi chiếc áo len sát nách của mình ra, mặc vào người tôi, che đi vết bẩn không thể giặt sạch ở vạt áo trước ngực tôi. Dáng người cô nhỏ nhắn, chiếc áo len sát nách có màu xanh lục, mặc lên người tôi mặc dù trông chẳng ra làm sao cả, nhưng cũng không đến nỗi quá rộng.

Mấy thầy cô giáo khác trong phòng giáo viên, nhìn chằm chằm tôi và cô, từng người một lắc đầu không ngớt, buồn cười không nhịn được.

Cô nói: "Đi thôi, bây giờ cô có thể đưa em trở về lớp học của em rồi!"

Khi cô dẫn tôi bước vào phòng học của lớp chúng tôi, các bạn học lập tức cười ồ lên. Giữa trời đông giá rét, tôi thế mà lại bị cạo đầu trọc, ngoài áo bông lại còn trùm thêm chiếc áo len sát nách màu xanh, dáng vẻ chắc chắn là quá kỳ quái quá buồn cười rồi!

Cô tức giận, nghiêm khắc quát hỏi các bạn học của tôi: "Các em cười cái gì? Có gì mà đáng cười chứ? Cười ồ lên chế nhạo cách làm bất đắc dĩ của một bạn học là hành vi đáng xấu hổ! Nếu như cô là chủ nhiệm lớp các em, đứa nào còn dám cười ồ lên nữa cô lập tức đuổi cổ ra khỏi lớp!"

Lời này chắc chắn là cô tiện miệng thốt ra, tuyệt đối không hề có ý nhắm vào giáo viên chủ nhiệm của tôi.

Tôi nhìn thấy khuôn mặt của giáo viên chủ nhiệm bỗng chốc dài ngoằng ra.

Giáo viên chủ nhiệm cũng quát mắng các bạn học: "Không được cười! Đây có phải là xiếc khỉ đâu!"

Lời nói của giáo viên chủ nhiệm càng khiến tôi cảm thấy bị nhục mã trước đám đông, hơn nữa tôi nghe ra được, trong lời nói của giáo viên chủ nhiệm, rõ ràng có chứa đựng thành phần bất mãn nhắm vào cô giáo ngữ văn.

Cô giáo ngữ văn có nghe ra hay không, thì tôi lại không tài nào biết được. Tôi không nhìn thấy biểu cảm trên mặt cô có sự thay đổi gì.

Cô nói với giáo viên chủ nhiệm: "Cô Khúc, cứ để Lương Thiệu Sinh vào lớp học bài đi!"

Giáo viên chủ nhiệm kéo dài giọng đáp lại: "Cô tận tâm tận lực với nó thế này rồi, tôi còn có lời nào để nói nữa đây?"

Khi đoàn kiểm tra vệ sinh của Sở giáo dục thành phố đến lớp chúng tôi kiểm tra vệ sinh, đã không vì lớp chúng tôi có một học sinh cạo đầu trọc, ngoài áo bông lại trùm thêm chiếc áo len sát nách màu xanh như tôi mà dán lên cửa lớp chúng tôi một lá cờ vàng hay cờ đen nào cả. Bọn họ chỉ cảm thấy tôi buồn cười kỳ quái, chọc cho họ cười mà thôi...

Từ lúc đó cho đến khi tôi tốt nghiệp tiểu học, mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm và cô giáo ngữ văn của chúng tôi vẫn luôn không hòa hợp. Tôi biết rõ điều này. Tất cả các bạn học trong lớp chúng tôi hình như cũng đều biết điều này, mà điều này dường như hoàn toàn là do tôi — một học sinh này gây ra. Mấy năm nay, tôi kẹp giữa một người giáo viên quan tâm tôi và một người giáo viên ghét bỏ tôi, đi đứng nói năng ở đâu cũng cẩn thận tỉ mỉ, tuân thủ khuôn phép, gồng mình đóng vai trò một quả cân nhỏ trên chiếc cân tiểu ly. Đóng vai trò loại vai diễn này, đối với tâm lý của một học sinh tiểu học mà nói, chẳng khác nào sự bóp méo, để lại ảnh hưởng xấu cho sự hình thành tính cách sau này của tôi, khiến cho ngày nay tôi đã trở thành một kẻ có tính cách u uất đến mức không thuốc nào cứu chữa nổi.

Trong lòng tôi âm thầm khắc ghi những lời giáo dạy của cô giáo ngữ văn dành cho tôi, bắt đầu nỗ lực học tập, thành tích dần dần tốt lên.

Không hiểu vì sao mà giáo viên chủ nhiệm lại càng trở nên lạnh lùng vô tình với tôi hơn.

Kì thi cuối kỳ học kỳ một năm lớp bốn, môn ngữ văn và toán của tôi phá lệ lần đầu tiên đạt điểm "tuyệt đối cả hai môn", hơn nữa báo "Thiếu niên Trung Quốc" đã tuyển đăng một bài văn của tôi, chương trình "Khăn quàng đỏ" của đài phát thanh thành phố cũng phát sóng một bài văn của tôi, còn có một bài văn được chép tay bằng mực rô-nê-ô ở bảng tin của "Rạp chiếu phim thiếu nhi". Các bạn học nhìn tôi với con mắt khác xưa, rất nhiều thầy cô giáo cũng trở nên ân cần niềm nở với tôi.

Đôi khi việc nhận được biểu dương không phải là điều tốt đối với một người.

Trước khi cô chưa nhận được lời biểu dương của hiệu trưởng, rất nhiều thầy cô và học sinh đều công nhận, sự "chuyển biến và tiến bộ" của tôi có mối quan hệ không thể tách rời với sự giáo dục mà cô dành cho tôi. Thế nhưng sau khi cô nhận được lời biểu dương của hiệu trưởng, một số giáo viên thậm chí còn cho rằng cô là một kẻ "cơ hội chủ nghĩa". Trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", có một tờ đại tự báo tấn công cô, tiêu đề nổi bần bật chính là — "Xem kẻ cơ hội chủ nghĩa ×× đã tiến hành đầu cơ trục lợi và danh tiếng trên mặt trận giáo dục như thế nào!"

Còn hầu như tất cả các bạn học trong lớp chúng tôi, không biết đã nắm được chứng cứ gì, mà quả quyết cho rằng ba bài văn mang lại vinh dự cho tôi kia, là do cô giáo ngữ văn viết hộ tôi. Thế là những lời đồn thổi lan truyền, náo động cả trường phấp phới.

Lương Thiệu Sinh lớp 4A,

Là một tên trùm trốn học,

Giáo viên viết hộ văn,

Đăng lên báo "Thiếu niên",

Thật đáng đánh đòn ghê!

---❊ ❖ ❊---

Một số bạn học nam, còn biên soạn ra những câu vè kiểu như thế này, bao vây chế nhạo tôi trên con đường tôi đi học và tan học.

Giáo viên chủ nhiệm tận mắt chứng kiến cảnh tượng tôi bị lăng mạ, nhưng không hề ngăn cản.

Giáo viên chủ nhiệm lạnh lùng vô tình với tôi đến mức coi như không nhìn thấy. Cô dạy môn toán. Khi cô giảng bài, thậm chí còn chẳng thèm liếc tôi dù chỉ một cái. Lúc cô đặt câu hỏi hoặc gọi học sinh lên bảng giải toán, cho dù tôi có giơ tay cao đến đâu đi chăng nữa, cũng không thể thu hút được sự chú ý của cô.

Một hôm, trong tiết học của cô, các bạn học đang làm bài tập, cô ngồi trước bục giảng chấm vở bài tập. Trong lớp học yên phăng phắc.

"Lương Thiệu Sinh!" Cô đột nhiên cất cao giọng gọi tên tôi.

Tôi giật mình thon thót, lập tức rụt rè đứng dậy.

Toàn thể học sinh đều dừng bút.

“Lên đây!” Trong giọng điệu của giáo viên chủ nhiệm ẩn chứa một ngọn lửa giận.

Tôi nơm nớp lo sợ bước đến trước bục giảng.

"Sao bài tập vẫn chưa viết xong?"

"Em viết xong rồi ạ."

"Cãi trùm sò trước mặt giáo viên à! Rõ ràng em chưa viết xong!"

"Em viết xong rồi ạ. Ở giữa có trống một trang."

Trong vở bài tập của tôi kẹp một trang in hỏng, thủng rất nhiều lỗ nhỏ, lúc làm bài tập tôi tiện tay lật qua, thế nhưng sau khi làm xong bài tập lại quên không xé đi.

Tôi cúi đầu khép nép nhận lỗi với cô.

Cô không nói gì, lật qua trang đó, trang tiếp theo thế mà vẫn là trang trống.

Tôi vạn lần không ngờ lúc làm bài tập mình lại lật vội vàng đến thế, thế mà lại trống liền hai trang.

Cô đập mạnh bàn một cái: "Nói dối! Nói dối! Dối trá trước mặt giáo viên! Rõ ràng là em chưa hoàn thành bài tập!"

Tôi im lặng lật qua trang trống thứ hai, hiển hiện trước mắt trong vở bài tập chính là phần bài tập làm tiếp mà tôi đã làm xong.

Khuôn mặt cô bỗng chốc đỏ bừng: "Sao em lại để trống liền hai trang hả? Định trêu ngươi cô một vố phải không?!"

Tôi cúi gằm đầu, ấp úng đáp: "Không ạ."

Cô lại đập bàn một cái: "Không á?! Cô thấy em chính là có dụng ý này đấy! Em đừng tưởng bây giờ em là một học sinh nổi tiếng rồi, lại có một người giáo viên đang nổi đình nổi đám trong trường che chở cho em, chống lưng cho em, liều mạng nâng em lên cao, là cô không dám phê bình em nữa nhé! Cô là chủ nhiệm của em đấy, học bạ tiểu học của em vẫn còn phải do cô viết đấy nhé!"

Tôi hoàn toàn bị chọc giận! Tôi không thể dung thứ cho bất kỳ kẻ nào lăng mạ cô giáo ngữ văn của tôi trước mặt tôi! Tôi yêu cô ấy! Cô là người duy nhất trong trường mang lại cho tôi cảm giác gần gũi! Tôi cảm thấy cô giống như người mẹ của mình vậy, tận sâu trong nội tâm tôi đã coi cô là người mẹ thứ hai của mình rồi!

Tôi đột nhiên chộp lấy lọ mực đỏ trên bục giảng. Cô giáo tưởng tôi định ném vào mặt cô, hoảng hốt lùi ra xa tôi một đoạn, quát lên: "Lương Thiệu Sinh, em muốn làm gì hả?!"

Tôi hoàn toàn không muốn ném lọ mực vào mặt cô, tôi chỉ muốn cho cô biết rằng, tôi là một con người, trong hoàn cảnh đã dồn vào chân tường không thể nhẫn nhịn được nữa thì tôi cũng sẽ phẫn nộ!

Tôi dùng sức ném lọ mực vào tường. Lọ mực vỡ tan tành, trên bức tường lớp học trắng như tuyết xuất hiện một mảng vết "máu"!p>

Tôi tiếp tục ném hộp phấn xuống đất. Cả hộp phấn gãy nát bét, văng tung tóe đi khắp nơi.

Cả lớp học chìm trong sự im lặng chết chóc suốt một hồi lâu, cho đến khi tiếng chuông tan học reo lên.

Ngày hôm đó sau khi tan học, tôi đứng canh ở bên ngoài cổng trường đợi cô giáo ngữ văn đi về. Lúc cô bước ra khỏi trường, tôi cất tiếng gọi cô.

Cô khó hiểu hỏi: "Sao em vẫn chưa về nhà? Đứng ở đây làm gì thế?"

Tôi cúi gằm đầu xuống, nhỏ giọng nói: "Em muốn đi cùng đường với cô một đoạn ạ."

Cô trầm ngâm nhìn tôi một lát, mỉm cười nói: "Được thôi, chúng ta đi cùng nhau nào."

Thế là chúng tôi cứ thế lủi thủi đi về phía trước.

Cô chợt hỏi: "Em có chuyện gì muốn nói với cô phải không?"

Tôi nói: "Thưa cô, em muốn chuyển trường ạ."

Cô khựng lại, nhìn tôi, lại hỏi: "Tại sao?"

Tôi nói: "Em không thích lớp chúng ta! Ở lớp chúng ta em không có bạn bè, cô Khúc ghét em lắm! Hay là cô xin chuyển em sang lớp bốn do cô làm chủ nhiệm đi ạ!" Tôi vừa nói vừa muốn khóc.

"Sao lại thế được? Không được!" Giọng điệu của cô vô cùng kiên quyết, "Sau này em tuyệt đối không được phép đưa ra yêu cầu như thế nữa!"

Tôi cũng vô cùng kiên quyết nói: "Vậy thì em chỉ còn cách chuyển trường thôi!" Nước mắt trào ra khóe mi.

Cô nói: "Cô không cho phép em chuyển trường."

Tôi cảm thấy cô không hiểu tôi, trong lòng vô cùng uất ức, muốn chạy trốn.

Cô giật mạnh lấy tôi, nói: "Đừng chạy. Em cảm thấy cô đơn phải không? Cô giáo cũng thường xuyên cảm thấy cô đơn mà! Sự cô đơn của em là do sự nghèo khó mang lại, sự cô đơn của cô giáo... là do nguyên nhân khác mang lại. Em chuyển đến trường khác thì có lẽ vẫn sẽ cảm thấy cô đơn như vậy thôi. Một giáo viên cô đơn và một học sinh cô đơn chúng ta chẳng phải càng nên ở chung một trường sao? Sau khi chuyển trường chắc chắn em sẽ nhớ cô giáo, và cô giáo cũng nhất định sẽ nhớ em. Cô đơn đối với một người chưa chắc đã là chuyện xấu... Điểm này sau này em sẽ hiểu thôi. Hơn nữa nếu em muốn có bạn bè, em nên chủ động đến gần các bạn học, chứ không nên mang đầy địch ý với tất cả các bạn học, hoài nghi tất cả các bạn học trong lòng đều muốn bắt nạt mình..."

Một trong những sứ mệnh xã hội của giáo dục, chính là trước tiên nên quét sạch tâm lý sùng bái kẻ giàu chê bai kẻ nghèo, nịnh bợ quyền thế ngay trong trường học!

Mà thói đời sùng bái kẻ giàu chê bai kẻ nghèo, ở đất nước chúng ta, ở các trường tiểu học, trung học cho đến đại học của đất nước chúng ta, vào ngày hôm nay của những năm chín mươi, vẫn không thiếu những ví dụ điển hình.

Bởi vì sau khi tốt nghiệp tiểu học, tôi tiếp tục bước vào cấp hai, rồi sau đó lại bước vào đại học, cho nên tôi có đầy đủ lý do để cho rằng như vậy.

Tôi nguyền rủa hiện tượng này! Khinh bỉ hiện tượng này!