Con trai:

Con tan học hôm nay, bố đã về Cáp Nhĩ Tân Hải rồi. Trước kỳ thi cuối kỳ của con, không biết có về kịp không. Bởi vì tối hôm qua tứ thúc đột từ Cáp Nhĩ Tân gọi điện báo bà nội bị ốm, đang cấp cứu trong bệnh viện... Lúc đó con đã ngủ, bố không nói cho con biết.

Con không thể hoàn toàn hiểu được tình cảm của bố dành cho bà nội. Trong tình cảm này chứa đựng quá nhiều, quá nhiều sự áy náy của người con đối với mẹ. Đợi bố từ Cáp Nhĩ Tân về sẽ kể cho con nghe — bố có một dự cảm cực kỳ bất an, có lẽ chuyến đi này của bố sẽ mãi mãi mất đi người mẹ của bố rồi. Viết đến đây, nước mắt cứ trực trào trong mắt bố...

Nhưng bố để lại lời nhắn cho con, chủ yếu là dặn dò con vài câu về thái độ đối với kỳ thi — những người đàn ông đàn bà trung niên đã làm bố làm mẹ hầu như đều thế này, một trái tim chia làm mấy mảnh. Hai mảnh chủ yếu dành cho con cái, cho bố mẹ của chính mình. Đúng như câu "trên có già, dưới có trẻ". Sau này con cũng sẽ bước vào tuổi trung niên, đến lúc đó con cũng sẽ có trải nghiệm sâu sắc...

Bố cho rằng — con đã chăm chỉ học tập. Điều này bố đã thấy, mẹ cũng đã thấy. Cho nên, dù lần này con thi kém đến thế nào, bố mẹ cũng sẽ không trách móc con. Bởi vì con đã làm tròn nghĩa vụ của một học sinh, đã thể hiện được tinh thần trách nhiệm của bản thân với chính mình. Bố mẹ vì sự thất bại của một kỳ thi nào đó mà trách mắng một người con như thế này là sai, đối với con trai cũng cực kỳ bất công.

Thi cử — việc có thể phát huy bình thường trình độ học tập của bản thân hay không là rất quan trọng. Sự bình thường ấy, thực ra chính là cố gắng làm sao những gì bản thân đã biết, có thể làm đúng thì không đánh mất quá nhiều điểm. Thậm chí là không mất điểm.

Đương nhiên, để làm được điều này cũng không dễ dàng. Bởi vì phòng thi là một "trường" có bầu không khí đặc biệt. Trong thời gian quy định, đối mặt với ngần ấy đề thi, khó tránh khỏi việc trong lòng căng thẳng. Một khi căng thẳng, những điều thường biết dường như cũng thành không biết. Bị một câu hỏi khó vướng lại, dây dưa quá lâu, thời gian không cho phép; dứt khoát bỏ qua, mất điểm lại quá nhiều. Lại nghĩ rằng đối với các bạn học khác vốn chẳng phải câu hỏi khó gì, bản thân cảm thấy khó, là do mình quá ngốc. Ở trong bầu không khí phòng thi mà nghĩ như vậy, trước tiên là tự nản lòng, thế là sự tự tin sụp đổ...

Những điều trên đây, đều là nguyên nhân tâm lý căng thẳng trong phòng thi. Một nửa bắt nguồn từ bên ngoài, ví dụ như trước đây thi không tốt, bố mẹ từng tỏ thái độ khó chịu. Một nửa bắt nguồn từ nội tâm, sợ mất mặt trước bạn bè.

Bố mẹ trước đây quả thực từng tỏ thái độ với con vì con thi không tốt. Nhưng khi ấy con quá ham chơi, việc học thiếu chí tiến thủ. Bây giờ con chẳng phải đã thay đổi rồi sao? Con đã thay đổi, thái độ của bố mẹ đối với thành tích thi cử của con, chẳng phải cũng đã thay đổi rồi sao?

Thi tốt dĩ nhiên đáng mừng, thi kém cũng vẫn vui vẻ — đây chính là thái độ của bố mẹ. Bố đảm bảo, trước hết đây tuyệt đối là thái độ chân thật, không lừa dối của bố đối với thành tích thi cử của con.

Churchill từng là học sinh kém thời trung học.

Balzac từng là học sinh chán học thời trung học.

Hệ thống giáo dục của Trung Quốc có vấn đề, đây là hiện thực mà mấy thế hệ học sinh các con phải đối mặt; các con buộc phải thích ứng với hệ thống giáo dục có vấn đề này, đây là một hiện thực khác mà mấy thế hệ học sinh các con phải đối mặt.

Hai hiện thực cộng lại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc đời các con. Nhưng có nghiêm trọng đến đâu, thì cũng chỉ là ảnh hưởng mà thôi. Tuyệt đối không phải là phán quyết. Hiện nay con đường mưu cầu tri thức của Trung Quốc đang ngày càng nhiều lên. Những con đường khác vẫn có thể thành tài, và từ đó thúc đẩy cuộc đời tiến lên.

Nghĩ như vậy, thành tích một kỳ thi không lý tưởng thì đã sao? Thi trượt đại học thì đã sao? — Là tiếc nuối, nhưng tuyệt đối không phải vực thẳm cuộc đời.

Tóm lại, bố đang chỉ ra rằng — bố mẹ đã có thể đối mặt một cách đúng đắn, thế mà bản thân con hình như lại không thể đối mặt một cách đúng đắn cho lắm. Bằng không tại sao trước khi thi con cứ luôn mất ngủ? Tại sao chỉ vì hỏng một môn mà mặt mày đã âm u sầu thảm?

Hãy nghĩ đến những vận động viên các nước tham gia Thế vận hội kia đi! Bốn năm thi đấu một lần, có người khổ luyện bốn năm, chỉ vì một lần tranh tài. Cũng có người tranh tài thất bại, vì lý do tuổi tác, sau này không còn cơ hội tranh tài nữa, vậy chẳng lẽ họ không sống nữa sao?

Phải học tập sức chịu đựng tâm lý đối mặt với trắc trở của họ.

Ngoài việc điều chỉnh tâm lý, "chiến thuật" cũng phải điều chỉnh.

Gợi ý của bố dành cho con là — không dây dưa quá lâu ở những câu hỏi khó. Xem hai lần vẫn chưa tìm được cảm giác giải đề tốt, dứt khoát vòng qua. Giải xong xuôi tất cả những câu biết làm, câu dễ, quay đầu lại rồi mới "chinh phục". Giả sử đã không còn thời gian, thì thôi vậy. Tóm lại, cứ cắm cổ làm tiếp, gặp câu khó là né tránh. Lấy được điểm nắm chắc trong tay trước đã rồi tính.

Mọi kỳ thi trước kỳ thi đại học, chẳng qua chỉ là kỳ thi mang tính "khởi động". Ý nghĩa nằm ở việc tích lũy kinh nghiệm và tổng kết bài học.

Ngày trước hôm thi toán, không cần phải khổ sở nghiên cứu sâu nữa. Dứt khoát thả lỏng, đến sách cũng không giở. Trái lại nên tĩnh tâm lại, hồi tưởng một chút — những câu hỏi khó từng gặp trước đây có mấy loại? Quy luật giải đề và tư duy ra sao? Loại đề đó có thể biến hóa thành mấy loại khác nhau nào? Làm thế nào để nhìn ra đặc trưng, nhận diện sự biến hóa của nó?

Ngày trước hôm thi ngữ văn vẫn cần xem sách. Cả ngoại ngữ nữa. Hai môn này là môn bắt buộc phải học thuộc lòng. Nhớ thêm được một chút, thì sẽ có thêm khả năng giành được vài điểm. Làm văn không được lạc đề. Không cầu ví dụ mới, chỉ cầu ví dụ chuẩn, tương đối nghiêm ngặt phù hợp với đề nghĩa.

Giả như "xuất sư bất lợi" — ngày đầu tiên thi không tốt, cho dù cả hai môn đều thi không tốt, cũng đừng nản lòng.

Chẳng qua mới là học kỳ đầu tiên của lớp mười một, không nói lên được vấn đề bản chất nào cả.

Lên đường vội vã, lời nhắn vội vàng, nếu không cho là chuyện thừa thãi, thì bố mong con ghi nhớ.

Con trai, xin hãy thầm cầu nguyện cho bà nội vài lần trong lòng!

Bố