Theo tôi, từ loại của từ "lý tưởng" không dễ để định đoạt một cách ngắn gọn. Tôi luôn cảm thấy nó cũng có thể được coi là một tính từ. Bởi vì mục tiêu mà nó tượng trưng chắc chắn mang tính dụ dỗ con người. Nó cũng có thể được coi là một động từ. Ít nhất có thể được coi là từ mở đầu cho động từ. Vì có lý tưởng thì thường ngay sau đó sẽ có sự theo đuổi. Sự theo đuổi đi theo lý tưởng.

Nhân loại có lý tưởng, quốc gia có lý tưởng, dân tộc có lý tưởng, mỗi một cá nhân cụ thể, thông thường cũng đều có lý tưởng.

Mà lý tưởng của những cá nhân cụ thể, đều lấy cuộc đời của người khác làm bản tham chiếu.

Trên trái đất của chúng ta, có một số người, vừa sinh ra đã là quý tộc rồi, thậm chí là vương tử, hoặc công chúa...

Có một số người, vừa sinh ra đã là tỷ phú rồi, bởi vì anh ta hoặc cô ta đã được định sẵn là người thừa kế của khối tài sản kếch xù...

Có một số người, sinh ra gặp thời, sao may mắn chiếu mệnh, qua mấy chục năm tâm huyết gầy dựng, cuối cùng đổi lại được những thành quả kinh doanh kết trái...

Có một số người, dựa vào cái đầu thiên tài, nắm bắt được cơ hội, trở thành nhà phát minh, các bằng sáng chế đứng tên họ tự nhiên chuyển hóa thành tiền bạc cuồn cuộn...

Có một số người, dựa vào bối cảnh quyền lực của thế hệ cha ông và gia tộc mà lập thân, nhanh chân dễ bước, chỉ qua vài bước là tiến tới mức sống xa xỉ...

Có một số người, được "Thượng đế" ưu ái, từ trong bụng mẹ đã mang theo những tế bào nghệ thuật xuất xắc, thế là vừa có danh vừa có tiền...

Có một số người, được thời đại lựa chọn, đắc chí khi tuổi trẻ, công danh lợi lộc tụ họp cả vào thân...

Truyền thông thời đại thương mại, từ trước đến nay vẫn luôn lớn tiếng tuyên truyền về những người này. Tựa hồ như cuộc đời của họ, không chỉ là mẫu mực cho cuộc đời của tất cả mọi người, mà còn là "lý tưởng" mà mọi người chỉ cần có chí khí là đều có thể theo đuổi được vậy.

Tệ hại của loại tuyên truyền này là, khiến cho một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên thời đại chúng ta, đặc biệt là nhóm thanh thiếu niên Trung Quốc, rơi vào sự hiểu lầm về nhận thức cơ bản đối với quy luật phổ biến của xã hội, quy luật phổ biến của cuộc đời.

Tôi nói thế không có nghĩa là tôi giữ thái độ phủ định đối với cuộc đời của "một số" người trên. Tôi không phải là kẻ ngốc, giống như bất kỳ ai không phải kẻ ngốc, tôi không chút do dự cho rằng cuộc đời của "một số" người trên chính là cuộc đời vô cùng may mắn. Ai mà có thể trở thành bất kỳ loại nào trong "một số" người trên, chắc chắn sẽ sống vô cùng tiêu sái. Cuộc đời như thế quả thực là một loại phúc phận. Tạm không bàn đến việc cuộc đời như thế cũng bao gồm những sự đánh đổi đáng kính hoặc đáng bi thương.

Điều tôi muốn chỉ ra là, "một số" người như thế, thực ra chỉ là một nhóm người cực kỳ ít ỏi trên trái đất của chúng ta. Cộng lại tất cả, cũng chỉ là một phần mấy triệu. Đây lại còn là nói đến kiểu "bình thường" trong "một số" người đó. Còn như những nhân vật xuất chúng trong "một số" người đó, thì lại là một phần mấy chục triệu. Ví dụ như toàn bộ châu Á nửa thế kỷ qua chỉ xuất hiện một Lý Gia Thành và một Thành Long.

Cuộc đời của "một số" người như thế, có những người đủ để cung cấp cho chúng ta kinh nghiệm về một cuộc đời thành công, nhưng có những người lại hầu như không có bất kỳ yếu tố có thể so sánh nào. Thời đại thường thành công mỹ mãn cho cuộc đời của "một số" người một lần duy nhất. Thời đại hoàn thành sứ mệnh loại đó của nó, thường phải có sự chuẩn bị của không ít điều kiện tiên quyết. Vật đổi sao dời, điều kiện đã thay đổi, cuộc đời của "một số" người như thế, bèn không phải là thứ có thể "sao chép" dựa vào chí khí và kinh nghiệm được nữa, mà chỉ có ý nghĩa tích cực "siêu thực" ở phương diện khích lệ tinh thần mà thôi...

Tôi chủ trương thanh thiếu niên có lý tưởng có chí khí, không cần thiết phải một mực ngước nhìn "một số" người như thế để bắt đầu bước đi trên con đường đời của chính mình; mà trước tiên hãy đảo mắt nhìn quanh một lượt môi trường xung quanh mình rồi hãy xác định mục tiêu cuộc đời của bản thân, rồi mới quyết định cuộc đời của mình rốt cuộc nên bước đi thế nào.

Đảo mắt nhìn quanh xung quanh một lượt sẽ phát hiện ra, vô số những người đàn ông hoặc phụ nữ có thể gọi là ưu tú, về phương diện sinh hoạt vật chất, trên thực tế đều đang trải qua cuộc sống chỉ cao hơn mức sống bình thường một chút xíu mà thôi. Họ tốt nghiệp từ các trường đại học danh tiếng, họ từng du học, họ có bằng kép thậm chí là học vị đỉnh cao, họ yêu nghề và có thành tựu trong lĩnh vực chuyên môn của mình, thanh xuân của họ đã không còn nữa và người đã bước vào tuổi trung niên, họ có tài năng và năng lực, cũng có cái gọi là "tài sản trí tuệ"...

Nhưng họ quả thực không phải là "một số" người giàu có.

Lương tháng của họ tương đối cao một chút, nhưng tuyệt đối không phải là "đại gia".

Nơi ở của họ tương đối rộng rãi nhưng tuyệt đối không dám mơ tưởng đến biệt thự.

Họ mua nổi xe tư nhân nhưng nhất định là dòng "Jetta" hoặc "Santana".

Cuộc đời của họ có thể đạt đến mức độ như thế này, ít nhất là dựa vào sự nỗ lực trong năm năm sau khi tốt nghiệp đại học, nhiều nhất là dựa vào sự nỗ lực của mười năm, mười lăm năm...

Nếu tính cả những nỗ lực học tập miệt mài không dám lơ là chút nào mà họ đã bỏ ra từ tiểu học thi lên cấp hai, từ cấp hai thi lên cấp ba, từ cấp ba thi lên đại học, rồi tiếp tục thi cao học, thi tiến sĩ, thì có thể tưởng tượng được rằng họ đã phải trả một cái giá nặng nề đến nhường nào trong xã hội cạnh tranh khốc liệt để đổi lấy hiện trạng đã đạt được...

Đối với đại đa số những người Trung Quốc, nếu không có loại sự trả giá và nỗ lực như họ, thì việc muốn khiến cuộc đời mình đạt đến mức độ như họ đơn giản là chuyện hão huyền!

Có người nói: thế thì cũng được coi là cuộc đời thành công sao?

Rốt cuộc có thể coi là cuộc đời thành công hay không thì tôi không dám cả gan khẳng định.

Nhưng tôi biết, loại cuộc đời đó ở Trung Quốc đã là một cuộc đời rất không dễ dàng mới tranh thủ được.

Ngay cả ở Nhật Bản, ở Mỹ, ở Hồng Kông và Đài Loan nơi đồng bào chúng ta sinh sống qua nhiều thế hệ, cuộc đời nỗ lực phổ biến, cũng chỉ đơn thuần là như thế mà thôi...

Tôi chủ trương thanh thiếu niên đang tích lũy sức lực vun bồi trí tuệ cho cuộc đời mình, trước tiên nên định hình cuộc đời như thế làm mục tiêu theo đuổi. Nó gần hơn. Việc theo đuổi nó cũng thực tế hơn.

Tôi không hề chủ trương một cuộc đời vô vi.

Tôi chỉ đơn giản chủ trương việc theo đuổi mục tiêu cuộc đời phải chia thành từng giai đoạn, mỗi một giai đoạn đều phải bước đi một cách vững chắc.

Còn như mục tiêu cuộc đời cao hơn, chí hướng cuộc đời lớn hơn, hình như nên lên kế hoạch sau khi đã tiếp cận được với mục tiêu cuộc đời gần nhất và thực tế nhất...

Đây chính là quy luật phổ biến của xã hội và quy luật phổ biến của cuộc đời mà tôi cho là vậy.

Nếu ngay cả sự phổ biến mà vẫn còn khó vượt qua, lại cứ suốt ngày ngước nhìn cuộc đời cá biệt của "một số" người, và không có "lý tưởng" kiểu đó thì kiên quyết không "theo đuổi", thì có lẽ cuối cùng ngay cả tư cách sở hữu một cuộc đời phổ biến cũng tiêu tan luôn...