Tôi đứng trên ghế, mở tủ treo tường để tìm đồ vật, bỗng nhìn thấy chiếc túi xách tay ở góc tủ. Nó màu đen, bằng da, đã rất cũ. Khóa kéo đã không thể kéo kín lại được nữa, có chỗ đã bị rách. Dù ở trong tủ treo tường, vậy mà nó vẫn phủ một lớp bụi.
Tôi ngẩn ngơ đứng trên ghế nhìn nó, giống như một chú chó nhỏ đi lạc nhiều ngày cuối cùng cũng ngửi thấy mùi quen thuộc mà quay về nhà đang nhìn chủ nhân...
Đó chính là chiếc túi xách tay cha dùng khi còn sống mà!
Cha mất đã hơn mười năm, chiếc túi xách tay cũng nằm ở một góc tủ treo tường hơn mười năm. Thỉnh thoảng tôi sẽ nhớ đến nó ở đó. Giống như một người đọc sách thỉnh thoảng sẽ nhớ tới một cuốn sách nào đó có ảnh hưởng đặc biệt lớn đối với mình đang nằm ở tầng mấy trên giá sách. Trong phần lớn những ngày tháng và thời gian còn lại, tôi sẽ quên mất nó ở đó. Quên đi những trải nghiệm đủ điều khi mình từng là con trai...
Hơn mười năm nay, không chỉ một lần tôi mở tủ treo tường, cũng không chỉ một lần tôi nhìn thấy chiếc túi xách tay của cha. Nhưng lại chưa từng lấy nó xuống lần nào. Thực ra tôi sợ bị nó gợi lên nỗi cảm thương nhớ cha. Từ thời thiếu niên đến thời thanh niên cho đến hiện tại, hầu như lúc nào tôi cũng chìm trong tâm trạng đa sầu đa cảm. Tôi cảm thấy bản thân mình đã bị thứ tâm trạng ấy quấn lấy quá lâu rồi. Tôi sợ rơi vào hồi ức tình thân không thể diễn tả bằng lời. Tôi thừa nhận mình luôn có ý định trốn tránh...
Thế nhưng lần này tay tôi lại không kìm được mà vươn về phía di vật của cha. Những năm gần đây, trong lòng tôi thường dâng lên một mong muốn giãi bày ngày càng mãnh liệt. Nhưng tôi lại không muốn bị bất kỳ ai nhìn thấu rằng thực ra mình cũng có mong ước này. Loại mong muốn bị phong kín trong lòng ấy, vào thời khắc đó khiến tôi cảm thấy di vật của cha vô cùng gần gũi, thân thiết. Dù tôi biết rằng cho dù đó không phải là di vật của cha mà là bản thân cha vẫn còn sống, tôi cũng tuyệt đối không thổ lộ sự mệt mỏi trước cuộc đời của mình với cha.
Tay tôi vươn ra rồi lại rụt về, chần chừ hồi lâu, cuối cùng vẫn lấy chiếc túi xách tay xuống...
Tôi vốn không mở nó ra.
Tôi cẩn thận lau sạch lớp bụi bẩn, sau đó dọn trống một ngăn tủ quần áo, đặt nó vào trong tủ. Khi làm vậy, lòng tôi vô cùng áy náy. Bởi vì chiếc túi xách tay ấy với tư cách là di vật của cha, đáng lẽ ra từ lâu phải được đặt ở một nơi thích hợp hơn. Thế mà hơn mười năm qua, nó vẫn luôn bị đặt ở một góc tủ treo tường. Đó tuyệt đối không phải là nơi nên đặt di vật của một người cha. Một người con trai có tình cảm sâu sắc với cha mình, thì cũng không nên để di vật của cha phủ đầy bụi bẩn chứ!
Tôi không cần mở ra, cũng biết bên trong đựng gì — một chiếc dao cạo râu. Từ lúc tôi còn rất nhỏ, đã từng thấy cha dùng chiếc dao cạo râu đó để cạo râu. Râu quai nón của cha rất rậm, lúc cạo phát ra tiếng kêu sột soạt. Trước khi cha mất, lưỡi dao cạo đã bị dùng đến mức mòn đi, khoảng chỉ bằng một nửa so với ban đầu. Bởi vì râu của cha cứng, mỗi lần dùng xong nhất định phải mài. Râu của cha lại mọc nhanh, một tháng cạo năm sáu lần, mài năm sáu lần, trong mấy chục năm trời, lưỡi dao tự nhiên hao mòn rõ rệt. Ngày nay, ngay cả một số tiệm cắt tóc cũng dùng dao cạo an toàn rồi. Chiếc dao cạo râu ấy của cha, gần như đã thành đồ cổ...
Trong túi xách tay còn có một chiếc bao da nhỏ, bên trong là con dấu của cha. Cả đời cha chỉ khắc đúng một con dấu ấy — bằng gỗ, to hơn thân cây bút máy tôi dùng chẳng đáng là bao. Cả đời cha không thể rời khỏi con dấu đó. Khi còn làm công nhân thì mỗi tháng lĩnh lương phải dùng, sau khi nghỉ hưu cứ ba tháng gửi tiền hưu đến một lần, hơn sáu mươi tệ, một năm chỉ dùng vài lần...
Một đôi quả cầu dưỡng sinh bằng ngọc thạch. Là tôi bỏ ra năm mươi tệ mua cho cha. Cha nghe tôi nói là bằng ngọc thạch, mặc dù tôi đã nhấn mạnh mình chỉ mua hết năm mươi tệ, cha vẫn cảm thấy đôi quả cầu dưỡng sinh đó đặc biệt trân quý. Ông chỉ thỉnh thoảng xoay trong tay, sau đó lập tức cất trả vào hộp. Trong đó có một quả bị cháu nội của ông hồi nhỏ nằng nặc đòi chơi, kết quả làm rơi xuống nền xi măng ở ban công nứt mẻ một đường...
Lúc ấy cha xót ruột đến mức dậm chân liên hồi, liên miệng nói: "Ấy da, ấy da, con với cái này! Thật là phá gia chi tử, đây là ngọc thạch con biết hay không hả!..."
Còn nữa, chính là bản sao giấy chứng minh thư của cha. Bản gốc đã bị thu hồi và tiêu hủy khi làm thủ tục chứng tử. Tôi đã phô tô trước để làm kỷ niệm. Bên trong túi xách tay còn có một lớp nữa. Chiếc khóa kéo đó vẫn còn dùng được. Bản sao giấy tờ nằm ở lớp lót.
Ngoài những thứ trên ra, cha — người công nhân xây dựng thế hệ đầu tiên của Trung Quốc này, thì không còn để lại món di vật nào khác nữa. Trong số ít ỏi những món di vật này, quả cầu dưỡng sinh vẫn là do con trai ông mua cho ông.
Khóa kéo của chiếc túi xách tay, khi còn sống cha từng có ý định thay. Nhưng việc đó phải tốn hơn ba tệ bạc. Người cả đời luôn tẻn tẻn chi li chuyện tiền nong như cha tiếc không nỡ tiêu hơn ba tệ bạc đó. Cha từng thử tự thay, kết quả phát hiện da đã hơi mục, không "cắn" được chỉ nữa, nên tự thay không thành. Tôi từng đưa cho cha một chiếc túi xách tay bằng da thật được phát trong buổi họp nào đó. Nhưng cha lại cất chiếc túi xách tay bằng da thật đó đi, không nỡ dùng. Khi còn sống, ông chưa từng bỏ bất cứ thứ gì vào chiếc túi xách tay bằng da thật đó...
Khóa kéo ở lớp lót chiếc túi cũ của ông lại vẫn dùng được. Vì vẫn còn dùng được, cha vô cùng cẩn thận bảo dưỡng nó, cách làm là thường xuyên thoa sáp cho nó. Cha còn gắn một chiếc khóa nhỏ bằng cái cúc áo vào khóa kéo. Bởi vì trong lớp lót đó từng cất giữ thứ cực kỳ quan trọng đối với cha — một cuốn sổ tiết kiệm tròn sáu nghìn tệ. Đó là tiền tiết kiệm cả đời của cha. Ông vẫn thường nói là để dành cho cháu nội của ông, tức con trai tôi...
Một tháng trước khi cha qua đời, tôi đã mua cho cha sáu, bảy hộp "dung dịch tiêm protein", tốn gần ba nghìn tệ. Tôi thừa biết thứ đó tuyệt đối không thể chữa khỏi bệnh ung thư của cha, chỉ là để bản thân có được một chút an ủi tâm lý khi làm con trai mà thôi. Hôm đó tinh thần cha rất tốt, ánh mắt vô cùng dịu dàng nhìn tôi mỉm cười.
Nhưng mẹ đi đến bên giường bệnh của cha, mặt đầy lo lắng nói: "Anh có bao nhiêu tiền hả? Mua loại thuốc này có được thanh toán bảo hiểm không? Anh muốn tiêu sạch chỗ tiền nhuận bút ít ỏi của mình đấy à? Ba người nhà anh sau này không sống nữa à?..."
Lúc đó, tôi đã tiêu hơn mười nghìn tệ cho cha, hiệu quả công việc của đơn vị cha không tốt, đến một đồng cũng chưa thanh toán. Mẹ thừa biết điều này. Giữa người chồng đã "bó tay chịu trói" và con trai bà, đặc biệt là khi mẹ nhận ra tôi — đứa con trai này dường như muốn bất chấp tất cả để kéo dài sự sống cho cha, một nỗi lo lắng lớn của bà bắt đầu chuyển hướng sang phía tôi...
Khi tôi cầm thuốc cho cha xem, nói với cha loại thuốc đó có tác dụng trị bệnh thần kỳ ra sao, lại nghe thấy mẹ ở bên cạnh nói ra những lời như vậy, tâm trạng của tôi có thể tưởng tượng được...
Người cha nằm ngửa đã gầy đến mức kiệt sức cất giọng yếu ớt nói: "Nếu bố mắc bệnh không chữa được, thì nghe lời mẹ con đi, đừng lãng phí tiền nữa..."
Im lặng chốc lát, lại nói: "Con trai, bố không sợ chết."
Lại nghe những lời của cha, lòng tôi đau xót.
Hviên thuốc đó là tôi phải nhờ người viết giấy xin cấp thuốc, đạp xe đến bệnh viện rất xa mới mua về được đấy chứ! Lúc bước vào nhà mồ hôi trên mặt còn chưa kịp lau khô nữa là...
Kết quả là tôi đã lớn tiếng cãi nhau với mẹ ở bên giường bệnh của cha...
“Mẹ, mẹ mà còn nói những lời kiểu này, tốt nhất là về Cáp Nhĩ Tân quách đi!..."
Tôi thậm chí đã thốt ra những lời cay đắng làm tổn thương trái tim già nua của mẹ như vậy...
Mẹ là người chịu đựng biết bao nhục nhã gánh vác gia đình. Bà lặng lẽ nghe tôi lớn tiếng làu bàu, không nói một lời.
Thế mà tôi lại cảm thấy lòng hiếu thảo của mình bị phá hỏng, còn khóc nữa chứ...
Mẹ nghe tôi trút giận xong, rời khỏi nhà, mãi đến tận mười một giờ đêm mới về nhà. Bây giờ nghĩ lại, chắc chắn mẹ cũng đã lặng lẽ khóc ở xó xỉnh nào đó bên ngoài rồi...
Ôi trời ơi, Chúa ơi, tôi thật đáng chết mà! Lúc ấy tại sao tôi không thể dùng một tâm trạng cảm động để thấu hiểu những lời của mẹ già chứ? Sao tôi lại có thể làm tổn thương trái tim mẹ gần như tàn nhẫn đến thế cơ chứ?!
Một tháng sau, cha qua đời; mẹ về Cáp Nhĩ Tân...
Trong lòng vẫn luôn nghĩ nên nhận lỗi với mẹ, nhưng cho đến khi mẹ cũng qua đời, cơ hội nói lời nhận lỗi với mẹ rốt cuộc cũng không còn nữa...
Di vật mẹ để lại còn ít hơn nữa. Tôi chọn một chiếc khăn quàng cổ và một chiếc đài bán dẫn. Khăn quàng cổ suốt mùa đông năm ấy tôi vẫn luôn quàng, ý đồ mượn nó để ôn lại tình cảm mẫu tử. Đài bán dẫn là tôi mua cho mẹ, bây giờ đưa cho anh trai mang sang bệnh viện tâm thần ở Bắc Kinh rồi. Anh ấy cũng chẳng nghe. Tôi nghĩ dịp nào mình sang thăm sẽ mang về, cất giữ.
Căn phòng tôi viết lách, treo di ảnh của cha — một cụ ông râu tóc phơ phơ gương mặt hiền từ; trên giá sách bày bức ảnh chụp chung hồi thiếu niên của cha và bốn anh em chúng tôi cùng một người em gái, đều mặc áo bông.
Nhà chúng tôi rốt cuộc lại chẳng có lấy một tấm "ảnh gia đình".
Ở nhà người em thứ tư tại thành phố Cáp Nhĩ Tân, có bức ảnh chụp chung với mẹ khi chúng tôi còn nhỏ hơn nữa. Đó là bức ảnh chụp vào mùa hè. Hồi đó mẹ mới ngoài bốn mươi tuổi, trông vẫn còn khá trẻ...
Khi cha còn sống, thường nói với con trai tôi rằng: "Con đấy, con đấy, phúc đức mấy đời, đều để một mình con hưởng hết rồi!"
Đứa con trai hiện đang học lớp mười hai nay lại chưa từng cho rằng mình hạnh phúc. Áp lực tâm lý đối mặt với cuộc thi đại học khiến con trai sớm nếm trải sự mệt mỏi của cuộc đời...
Bây giờ, chính tôi lại thường xuyên nghĩ đến hai chữ cái chết.
Tôi cũng không sợ chết.
Chỉ cảm thấy, vẫn còn một số trách nhiệm tình thân chưa trọn vẹn.
Tôi vốn hoàn toàn không tin trên đời có thế giới khác.
Nhưng thỉnh thoảng cũng nghĩ một cách trẻ con rằng: Giả sử có âm phủ, thế chẳng phải sẽ đỡ được phiền phức đầu thai chuyển kiếp, lại có thể trực tiếp làm con trai của bố mẹ nữa rồi sao?
Đến lúc đó tôi sẽ không bao giờ làm tổn thương trái tim bố mẹ nữa.
Lòng hiếu thảo chưa thể hoàn thành ở cõi dương này, tôi sẽ có cơ hội bù đắp tiếc nuối ở dưới âm phủ.
Ở âm phủ chắc chắn sẽ có những đứa trẻ yểu mệnh, vậy tôi nguyện làm thầy giáo của chúng ở dưới đó. Âm phủ chắc là không có cạnh tranh thi cử đúng không? Vậy việc dạy và học giữa các em học sinh và tôi chắc chắn sẽ vô cùng nhẹ nhàng vui vẻ.
Tôi mong cha làm một bác bảo vệ trường lớn tuổi.
Tôi tin cha nhất định sẽ làm việc vô cùng tận tụy.
Tôi mong mẹ nuôi một đàn gà cho ngôi trường ở âm phủ đó. Mẹ rất thích nuôi gà. Tôi mong trẻ con ở âm phủ ngày nào cũng có trứng gà để ăn.
Ý nghĩ này thực ra không hề khiến tôi bi quan. Ngược lại, thường khiến tôi cảm nhận được tiếng gọi lạc quan nào đó.
Cho nên tôi lại thường nói một cách trẻ con trong lòng rằng: Bố, mẹ, hãy kiên nhẫn đợi con...
