Sự "sưu tầm" sách của tôi là một ý nghĩa rất thuần túy — "thu" chính là "thỉnh" từ trên giá sách xuống, nâng niu cho vào thùng giấy. Còn "tàng" chính là sự ưu ái dành cho những cuốn sách càng thêm trân trọng hơn, dùng dập ghim bấm vào trong phong bì lớn, phong bì lớn lại được bỏ vào túi nilon...
Mấy ngày trước khi sắp xếp lại sách vở, trong loại "tàng" ấy, tôi phát hiện ra một cuốn "Liên hoàn họa báo" (Báo tranh liên hoàn). Số 11 năm 1986...
Trong lòng bỗng thấy hoang mang — sao một cuốn "Liên hoàn họa báo" lại có thể lẫn lộn vào phạm vi sách "tàng" của tôi nhỉ? Thế là rút ra đặt sang một bên...
Lúc đêm khuya mất ngủ, nhớ tới cuốn "Liên hoàn họa báo" đó, sự bối rối của bản thân vẫn chưa có lời giải thích, tôi liền nằm lật giở xem. Tự nhiên xem mục lục trước — bài mở đầu là "Biết có thế thôi" — do Thổ Nhân vẽ.
«Biết có thế thôi» — sao lại giống tác phẩm văn học cho được? Lục lọi khắp trí nhớ, liền bị loại trừ khỏi hàng danh tác. Không phải văn học lại càng không phải danh tác, sao lại được chọn làm bài mở đầu cơ chứ?
Thế là lật đến bài này, trong lòng vô cùng muốn biết «Biết có thế thôi» có thể cho tôi biết những gì...
Trang thứ hai mươi tám, trang cuối cùng của trang màu — nền màu xanh biển, bức phía trên, bức phía dưới, ở giữa là hai bức nhỏ, được sắp xếp theo bố cục ngay ngắn nhất đầy bốn bức tranh liên hoàn. Bức đầu tiên phía trên là một con tàu khách đang chìm nghiêng trong sóng thần. Bức thứ tư vẽ một thiếu nữ người châu Âu — cô ngoảnh đầu nhìn chăm chú, ánh mắt trầm tĩnh lại điềm đạm, biểu cảm trang nghiêm, chỉ có khóe môi vương một nụ cười thoáng qua, truyền đạt sự thân ái và lòng nhân ân đối với người khác từ sâu thẳm tâm hồn... Tôi bỗng chốc khép lại cuốn "Liên hoàn họa báo" đó...
Tôi không kìm được mà ngồi dậy...
Tôi nghiêm nghị nhìn trang bìa — trên bìa là bức tranh thứ ba được phóng to — giữa những người đang hoảng sợ, đứng đó là một mình cô ấy...
Tôi chợt nhớ ra rồi — vẽ sự kiện tai nạn trên biển năm 1912 của tàu khách "Titanic" mà!...
"Hãy ngồi chỗ của tôi đi! Tôi chưa kết hôn, cũng không có con."
Nói xong câu này, cô nhanh chóng rời khỏi chiếc thuyền cứu sinh, nhường vị trí của mình cho hai đứa trẻ... Cô lại từ thuyền cứu sinh quay trở lại con tàu khách đang chìm — quay lại giữa rất nhiều đàn ông. Vào thời khắc sinh tử ấy, họ đã thể hiện những phẩm chất cao quý là nhường cơ hội sống cho người khác, thản nhiên giữ lại cái chết cho chính mình...
Cô là phụ nữ, cô có quyền ở lại trên thuyền cứu sinh, nhưng cô lại từ bỏ quyền lợi đó...
Cô đã trở thành một trong số hơn một nghìn rưỡi người không may gặp nạn.
Tên cô ấy là Evans. Tiểu thư Evans.
Cô đang đi thuyền về nhà mình.
Về tình hình của cô, những người sống sót — chỉ biết có thế thôi — «Biết có thế thôi»...
Kẹp trong "Liên hoàn họa báo" là một tờ giấy trắng. Tôi nhẹ nhàng rút ra — trên tờ giấy trắng có viết mấy dòng chữ thế này:
Quý tộc — tôi cho rằng, càng nên được giải thích thế này — những con người mang phần rất cao quý trong tâm hồn nhân loại. Hoặc có thể gọi là "tộc" người ấy. Ánh sáng tâm hồn của các anh và các chị ấy chiếu rọi khắp chúng ta, khiến cho chúng ta khi ích kỷ, ham danh trục lợi, đố kỵ lẫn nhau, hãm hại lẫn nhau, lừa gạt lẫn nhau, xâm phạm lẫn nhau, vẫn còn chịu sự kìm chế cuối cùng của cảm giác hổ thẹn...
Do chính tôi viết trên tờ giấy trắng. Tôi vậy mà có thể viết những chữ này ngay ngắn đến thế! Khiến tôi không khỏi có chút nghi ngờ có thực sự là do mình viết không. Thế nhưng, rõ ràng đó đúng là do tôi viết. Bởi vì phía dưới có đề dòng chữ nhỏ "Hiểu Thanh kính đề ngày 21 tháng 12 năm 1986"...
Thế là tôi đã hiểu, tại sao tôi lại đưa cuốn "Liên hoàn họa báo" cách đây mười lăm, mười sáu năm vào loại sách "tàng" mà bản thân vô cùng trân trọng...
Ngày nay, hai chữ "quý tộc" bắt đầu được một số người hào hứng bàn tán. Nơi này nơi khác, cũng đã có "câu lạc bộ quý tộc" kiểu Trung Quốc. Lại càng có nhiều nơi chuyên dành cho những "quý tộc" kiểu Trung Quốc đến hưởng thụ và tiêu dao. Một khi thường xuyên có thể đến những nơi như thế, dường như sắp trở thành "quý tộc" rồi. Một khi chen chân được vào "câu lạc bộ quý tộc", ra điều cuối cùng cũng đã là "quý tộc" rồi...
Còn về "tinh thần" — "tinh thần" hình như từ lâu đã bị từ "khí chất" thay thế rồi. Mà "khí chất" từ lâu lại kết duyên với quảng cáo hàng hiệu rồi...
Tiểu thư Evans có phải "quý tộc" không? — Bởi vì người đời "chỉ biết có thế thôi", nên cũng chẳng có bất kỳ căn cứ nào để đưa ra kết luận.
Thế nhưng, xét về mặt tinh thần, xét về mặt tâm hồn, cô ấy chính là một người phụ nữ "quý tộc" thực sự đấy chứ!...
Cô đã định nghĩa khái niệm khiến người ta vô cùng kính trọng của hai chữ "quý tộc" từ ý nghĩa cao cả nhất.
Không biết những "quý tộc mới" của Trung Quốc chúng ta, trong "câu lạc bộ quý tộc", liệu có nhân khoảng nghỉ giữa những hưởng thụ vật chất mà thỉnh thoảng bàn đến chút "tinh thần" của "quý tộc" đó hay không?...
Hôm sau, tôi lại nhét cuốn "Liên hoàn họa báo" đó vào trong phong bì lớn, đồng thời "sưu tầm" lại niềm kính trọng vĩnh cửu của tôi đối với tiểu thư Evans không biết có phải là "quý tộc" hay không.
Mười lăm, mười sáu năm nay tâm hồn của chính tôi chịu đủ mọi sự cám dỗ và ăn mòn, nó chằng chịt vết sẹo, đã càng ngày càng không nỡ nhìn thẳng vào chính mình. May là tôi vẫn chưa tiêu tan triệt để bản năng tự kiểm điểm, thế nên mới chưa từng khinh suất đi mạo nhận là "quý tộc". Lại càng không dám tự khoe khoang bản thân là gì mà "quý tộc tinh thần"...
Mong rằng những người Trung Quốc khác may mắn hơn tôi, chẳng những đều dần dần trở thành "quý tộc", mà hơn nữa cũng vẫn còn có chút tinh thần nào đó để mà nói đến...
Cảm ơn tiên sinh "Thổ Nhân", chính vì sự cống hiến hội họa của ông ấy, cuốn "Liên hoàn họa báo" đó mới đáng để tôi trân trọng sưu tầm lâu đến thế. Tôi muốn tiếp tục trân trọng sưu tầm mãi. Tôi sẽ làm vậy mà...
