Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua vĩ đại cai trị nước Anh tên là William Kẻ Chinh Phục, và ông có ba người con trai.

Một hôm, Nhà vua William có vẻ đang suy tư điều gì khiến lòng trĩu nặng buồn đau; và các bậc hiền triết hầu cận bên ông bèn cất lời hỏi chuyện gì đang xảy ra.

– Ta đang suy nghĩ, – ông nói, – về việc những đứa con trai của ta sẽ ra sao sau khi ta nhắm mắt xuôi tay. Bởi vì, trừ phi chúng khôn ngoan và mạnh mẽ, chúng sẽ không tài nào giữ được vương quốc mà ta đã nhọc công chinh phục cho chúng. Quả thực, ta đang bối rối chẳng biết trong ba đứa, ai mới là kẻ xứng đáng làm vua sau khi ta qua đời.

– Tâu bệ hạ! – các hiền triết tâu, – nếu chúng thần biết được những điều các hoàng tử ái mộ nhất, chúng thần ắt có thể đoán biết họ sẽ trở thành những con người thế nào. Có lẽ, bằng cách đặt cho mỗi người vài câu hỏi, chúng thần có thể tìm ra ai là người thích hợp nhất để cai trị thay cho ngài.

– Kế sách ấy rất đáng để thử, – nhà vua phán. – Hãy gọi các hoàng tử đến trước các ngươi, rồi cứ hỏi họ bất cứ điều gì các ngươi muốn.

Các hiền triết bàn bạc với nhau một lát, rồi thống nhất rằng các hoàng tử trẻ tuổi sẽ được diện kiến từng người một, và cùng một bộ câu hỏi sẽ được đặt ra cho mỗi người.

Người đầu tiên bước vào phòng là Robert. Cậu là một thiếu niên cao lớn, bướng bỉnh, và có biệt danh là Tất Ngắn.

– Thưa ngài cao quý, – một vị hiền triết cất tiếng hỏi, – hãy trả lời ta câu hỏi này: Giả sử, thay vì là một con người, nếu ơn trên cho phép ngài được làm một loài chim, ngài sẽ muốn làm loài chim nào?

– Một con chim ưng, – Robert đáp. – Ta thích làm chim ưng hơn, bởi chẳng có loài chim nào gợi ta nhớ đến hình ảnh một hiệp sĩ hào hoa và dũng cảm nhiều đến thế.

Người bước vào tiếp theo là William trẻ tuổi, đứa con trai mang tên cha và cũng là kẻ được ngài cưng chiều nhất. Khuôn mặt cậu bầu bĩnh, hồng hào, và vì có mái tóc đỏ nên cậu được gọi là Rufus, tức William Tóc Đỏ.

– Thưa ngài cao quý, – vị hiền triết hỏi, – hãy trả lời ta câu hỏi này: Giả sử, thay vì là một con người, nếu ơn trên cho phép ngài được làm một loài chim, ngài sẽ muốn làm loài chim nào?

– Một con đại bàng, – William đáp. – Ta thích làm đại bàng hơn, bởi nó mạnh mẽ và dũng cảm. Nó khiến mọi loài chim khác phải khiếp sợ, và vì thế nó là vua của muôn loài chim.

Cuối cùng là người con út, Henry, với những bước chân điềm tĩnh cùng vẻ mặt nghiêm nghị, trầm ngâm. Cậu đã được học đọc học viết, và chính vì thế cậu có biệt danh là Beauclerc, tức Học Giả Khôi Ngô.

– Thưa ngài cao quý, – vị hiền triết hỏi, – hãy trả lời ta câu hỏi này: Giả sử, thay vì là một con người, nếu ơn trên cho phép ngài được làm một loài chim, ngài sẽ muốn làm loài chim nào?

– Một con sáo đá, – Henry đáp. – Ta thích làm sáo đá hơn, bởi nó nết na, tử tế và mang lại niềm vui cho bất cứ ai nhìn thấy, và nó chẳng bao giờ cố cướp bóc hay ngược đãi hàng xóm của mình.

Bấy giờ các hiền triết lại bàn bạc với nhau một lúc, và khi đã đồng thuận, họ tâu với nhà vua.

– Chúng thần nhận thấy rằng, – họ tâu, – người con cả của bệ hạ là Robert sẽ là một kẻ can đảm và hào hoa. Nó sẽ lập nên những chiến công lớn và tạo dựng tên tuổi cho chính mình; nhưng cuối cùng nó sẽ bị kẻ thù đánh bại và chết trong ngục tối.

– Người con thứ hai, William, sẽ dũng cảm và mạnh mẽ chẳng kém gì đại bàng; nhưng nó sẽ bị khiếp sợ và căm ghét vì những hành vi tàn ác của mình. Nó sẽ sống một cuộc đời tội lỗi và phải chịu cái chết nhục nhã.

– Người con út, Henry, sẽ khôn ngoan, thận trọng và ưa chuộng hòa bình. Nó sẽ chỉ ra trận khi bị kẻ thù ép buộc phải cầm vũ khí. Nó sẽ được yêu mến ở quê nhà và được kính trọng ở xứ người; đồng thời nó sẽ ra đi trong yên bình sau khi đã giành được những cơ ngơi đồ sộ.

Năm tháng trôi qua, ba cậu bé ngày nào nay đã trưởng thành. Nhà vua William nằm trên giường bệnh, và một lần nữa ông nghĩ về số phận của các con mình khi ông qua đời. Lúc ấy, ông nhớ lại những gì các hiền triết đã tiên đoán; thế là ông tuyên bố rằng Robert sẽ được thừa hưởng các vùng đất mà ông nắm giữ ở Pháp, William sẽ làm Vua nước Anh, còn Henry sẽ không có chút đất đai nào cả mà chỉ nhận được một rương đầy vàng.

Cuối cùng, mọi chuyện diễn ra đúng như những gì các hiền triết từng tiên tri. Robert, chàng Tất Ngắn, vốn can đảm và liều lĩnh y như loài chim ưng mà cậu vô cùng ngưỡng mộ. Cậu đã đánh mất toàn bộ phần đất đai mà cha mình để lại, và cuối cùng bị giam cầm trong ngục tối cho đến tận lúc nhắm mắt xuôi tay.

William Tóc Đỏ thì hống hách và độc ác đến mức bị toàn bộ thần dân khiếp sợ và căm ghét. Hắn sống một cuộc đời tội lỗi và bị chính một thuộc hạ của mình bắn chết khi đang đi săn trong rừng.

Còn Henry, chàng Học Giả Khôi Ngô, không những sở hữu chiếc rương vàng mà dần dà còn trở thành Vua nước Anh và là chủ nhân của toàn bộ những vùng đất mà cha ông từng cai quản ở Pháp.