Vào một ngày hè, vua Maximilian của xứ Bavaria đang đi dạo ở vùng quê. Mặt trời chiếu những tia nắng gay gắt, và nhà vua dừng lại dưới một gốc cây để nghỉ ngơi.

Không gian dưới tán lá mát rượi thật dễ chịu. Nhà vua nằm xuống thảm cỏ êm ái, ngước nhìn những đám mây trắng trôi lững lờ trên bầu trời. Rồi ngài lấy từ trong túi ra một cuốn sách nhỏ và định đọc.

Nhưng nhà vua không tài nào tập trung nổi vào cuốn sách. Chẳng mấy chốc, đôi mắt ngài nhắm lại, và ngài chìm vào giấc ngủ say.

Trời đã qua giờ ngọ khi ngài tỉnh giấc. Ngài đứng dậy khỏi chiếc giường cỏ, đưa mắt nhìn xung quanh. Sau đó, ngài cầm lấy cây gậy và bắt đầu bước về cung điện.

Khi ngài đi được tầm hơn một dặm, ngài chợt nhớ đến cuốn sách của mình. Ngài sờ tay vào túi. Nó không còn ở đó. Ngài đã để quên nó dưới gốc cây.

Nhà vua lúc này đã khá mệt, và ngài không muốn đi bộ ngược lại một quãng đường xa như vậy. Nhưng ngài lại chẳng muốn mất cuốn sách. Ngài phải làm sao đây?

Ước gì có ai đó để sai đi lấy hộ!

Trong lúc ngài đang suy tính, ngài tình cờ nhìn thấy một cậu bé đi chân trần ở cánh đồng mở gần con đường. Cậu đang chăn một đàn ngỗng lớn đang mải miết rỉa những ngọn cỏ ngắn và lội bì bõm trong một con lạch nông.

Nhà vua tiến về phía cậu bé. Ngài cầm một đồng tiền vàng trong tay.

"Cậu bé," ngài nói, "cậu có muốn có đồng tiền này không?"

"Cháu thích chứ," cậu bé đáp; "nhưng cháu chưa từng mong có được nhiều tiền đến vậy."

"Cậu sẽ có nó nếu chịu khó chạy quay lại cây sồi ở ngã rẽ thứ hai của con đường, và mang về cho ta cuốn sách ta để quên ở đó."

Nhà vua nghĩ rằng cậu bé sẽ vui mừng khôn xiết. Nhưng sự thật không phải vậy. Cậu quay mặt đi và nói: "Cháu không ngốc như ông nghĩ đâu."

"Ý cháu là sao?" nhà vua hỏi. "Ai bảo cháu ngốc?"

"Thì," cậu bé đáp, "ông nghĩ cháu đủ ngốc để tin rằng ông sẽ cho cháu đồng tiền vàng ấy chỉ vì chạy một dặm đường và đi lấy hộ một cuốn sách ư. Ông không lừa được cháu đâu."

"Nhưng nếu bây giờ ta đưa nó cho cháu luôn, có lẽ cháu sẽ tin," nhà vua nói; rồi ngài đặt đồng tiền vàng vào lòng bàn tay của cậu bé.

Đôi mắt cậu bé ánh lên rạng rỡ; nhưng cậu vẫn đứng im không nhúc nhích.

"Lại sao nữa thế?" nhà vua hỏi. "Cậu không định đi à?"

Cậu bé đáp: "Cháu rất muốn đi; nhưng cháu không thể bỏ bầy ngỗng được. Chúng sẽ đi lạc mất, rồi lúc đó cháu sẽ bị mắng cho tơi bời."

"Hãy quất roi đi!"

"Ồ, ta sẽ canh chừng chúng trong lúc cháu vắng mặt," nhà vua nói.

Cậu bé bật cười. "Cháu rất muốn xem ông canh chừng chúng đấy!" cậu nói. "Kia kìa, chúng sẽ bỏ chạy khỏi ông chỉ trong nháy mắt cho mà xem."

"Cứ để ta thử xem nào," nhà vua nói.

Cuối cùng cậu bé đưa cho nhà vua cây roi của mình, rồi cất bước ra đi. Cậu đi chưa được bao xa thì quay người bước lại.

"Có chuyện gì nữa thế?" Maximilian hỏi.

"Hãy quất roi đi!"

Nhà vua cố gắng làm theo lời dặn, nhưng ngài chẳng thể tạo ra lấy một tiếng động.

"Cháu đoán ngay mà," cậu bé nói. "Ông chẳng biết làm việc gì ra hồn cả."

Rồi cậu cầm lấy cây roi, và hướng dẫn nhà vua cách quất roi. "Bây giờ ông thấy người ta làm thế nào chưa," cậu nói khi trao lại cây roi. "Nếu lũ ngỗng định bỏ chạy, hãy quất roi thật kêu vào."

Nhà vua phì cười. Ngài cố hết sức học bài học của mình; và chẳng mấy chốc cậu bé lại lên đường làm nhiệm vụ.

Maximilian ngồi xuống một hòn đá, bật cười khi nghĩ đến cảnh mình đang làm một tên chăn ngỗng. Thế nhưng lũ ngỗng liền nhận ra ngay sự vắng bóng của người chủ. Kèm theo những tiếng kêu quác quác và tiếng rít inh ỏi, chúng vừa bay vừa chạy tán loạn khắp đồng cỏ.

Nhà vua vội vã chạy theo, nhưng ngài không thể chạy nhanh được. Ngài cố quất roi, nhưng chẳng ích gì. Lũ ngỗng chẳng mấy chốc đã đi ra xa. Tệ hơn thế, chúng đã xông vào một khu vườn, và đang ăn ngấu nghiến những luống rau non.

Chỉ vài phút sau, cậu bé chăn ngỗng quay lại cùng với cuốn sách trên tay.

"Đúng như cháu nghĩ," cậu nói. "Cháu đã tìm thấy cuốn sách, còn ông thì làm mất bầy ngỗng rồi."

"Không sao đâu," nhà vua nói, "ta sẽ giúp cháu gom chúng lại."

"Vậy thì, hãy chạy vòng qua hướng đó, và đứng canh ở con lạch trong lúc cháu lùa chúng ra khỏi khu vườn."

Nhà vua làm theo lời chỉ dẫn. Cậu bé lao về phía trước với cây roi trong tay, và sau một hồi la hét cùng mắng mỏ inh ỏi, cuối cùng lũ ngỗng cũng được lùa trở lại đồng cỏ.

Maximilian nói: "Ta hy vọng cháu thông cảm vì ta không phải là một kẻ chăn ngỗng cừ khôi; nhưng ngặt vì ta là vua, nên ta không quen làm những việc thế này."

"Vua với chúa chứ lị!" cậu bé nói. "Cháu thật quá ngốc mới đi gửi gắm bầy ngỗng cho ông. Nhưng cháu chưa đến nỗi ngốc để đi tin rằng ông là vua đâu."

Maximilian mỉm cười đáp: "Thôi được; đây là một đồng tiền vàng nữa, và giờ thì chúng ta hãy làm bạn nhé."

Cậu bé nhận lấy đồng tiền vàng, và gửi lời cảm ơn người đã cho. Cậu ngước nhìn lên khuôn mặt nhà vua rồi nói,—

“Ông là một người rất tử tế, và cháu nghĩ ông có thể làm một vị vua tốt; nhưng nếu ông có cố gắng suốt đời đi chăng nữa, ông cũng chẳng bao giờ làm nổi một kẻ chăn ngỗng ra hồn đâu.”