Genghis Khan là một vị vua và nhà cầm quân vĩ đại.

Ông dẫn quân chinh phạt Trung Tông và Ba Tư, đồng thời khuất phục nhiều vùng đất khác.

Ở bất cứ xứ sở nào, người ta cũng truyền tai nhau về những chiến tích hào hùng của ông; và họ bảo rằng kể từ thời Alexander Đại đế đến nay chưa từng có vị vua nào sánh kịp.

Một buổi sáng nọ, khi vừa trở về sau chiến dịch, ông cưỡi ngựa vào rừng để tận hưởng một ngày săn bắn. Đi cùng ông có rất nhiều bằng hữu. Họ dong ngựa đi trong hân hoan, mang theo cung và tên. Theo sau họ là đám gia nhân dẫn theo những bầy chó săn.

Đó là một buổi đi săn đầy rôm rả. Tiếng hò reo và cười nói vang động cả góc rừng. Ai nấy đều hy vọng sẽ mang về thật nhiều chiến lợi phẩm khi chiều về.

Đậu trên cổ tay nhà vua là chú chim ưng ưa thích nhất của ông; bởi vào thời ấy, người ta thường huấn luyện chim ưng để săn mồi. Chỉ cần nghe một tiếng ra lệnh từ chủ nhân, chúng liền bay vút lên bầu trời cao và rảo mắt tìm kiếm con mồi. Nếu vô tình trông thấy một con hươu hay thỏ, chúng sẽ lao xuống nhanh như tên bắn.

Suốt cả ngày hôm ấy, Genghis Khan cùng đoàn thợ săn rong ruổi khắp chốn rừng sâu. Nhưng họ không tìm được nhiều thú rừng như mong đợi.

Khi bóng chiều ngả xuống, họ bắt đầu lên đường quay về. Nhà vua đã từng qua lại chốn rừng xanh này rất nhiều lần nên thạo hết mọi lối đi. Thế là, trong khi phần còn lại của đoàn người chọn con đường ngắn nhất, ông lại đi theo một lối đi dài hơn qua thung lũng nằm giữa hai ngọn núi.

Trời hôm đó rất oi bức, và nhà vua cảm thấy vô cùng khát nước. Chú chim ưng cưng đã rời khỏi cổ tay ông và bay đi từ lúc nào. Chắc chắn nó sẽ tự tìm được đường về nhà.

Nhà vua thong thả cưỡi ngựa tiến bước. Ông từng nhìn thấy một con suối nước trong vắt ở gần lối đi này. Ước gì giờ đây ông có thể tìm thấy nó! Nhưng cái nắng gay gắt của mùa hè đã làm cạn khô tất cả các dòng suối trên núi.

Cuối cùng, thật may mắn làm sao, ông trông thấy vài giọt nước đang rỉ ra từ mép một tảng đá. Ông biết rằng ở phía trên cao hơn còn có một con suối. Vào mùa mưa, một dòng nước xiết thường tuôn chảy ầm ầm qua đây; nhưng lúc này, nước chỉ nhỏ giọt từng giọt một.

Nhà vua liền xuống ngựa. Ông lấy một chiếc cốc bạc nhỏ từ trong túi săn ra, rồi hứng dưới những giọt nước đang chậm rãi rơi xuống.

Phải mất rất lâu chiếc cốc mới đầy; và nhà vua đang cơn khát khô cổ nên hầu như không thể chờ đợi thêm được nữa. Cuối cùng thì nước cũng gần đầy cốc. Ông đưa cốc lên môi, chuẩn bị uống.

Đột nhiên có tiếng vỗ cánh vù vù vang lên trong không trung, và chiếc cốc bị đánh văng khỏi tay ông. Toàn bộ số nước đổ tung tóe xuống mặt đất.

Nhà vua ngước lên để xem kẻ nào dám làm chuyện này. Hóa ra đó là chú chim ưng cưng của ông.

Con chim ưng bay qua bay lại vài bận, rồi sà xuống đậu trên đám đá gần bờ suối.

Nhà vua nhặt chiếc cốc lên, tiếp tục đưa ra hứng lấy những giọt nước đang rỉ xuống.

Lần này ông không phải chờ lâu đến thế. Khi cốc vừa lưng nước, ông liền nhưa lên gần miệng. Nhưng trước khi nó kịp chạm vào môi ông, con chim ưng lại một lần nữa lao xuống và đánh văng chiếc cốc khỏi tay ông.

Và lúc này thì nhà vua bắt đầu nổi giận. Ông thử lại lần nữa; và lần thứ ba, con chim ưng lại ngăn không cho ông uống nước.

Nhà vua giờ đây thực sự vô cùng tức giận.

"Ngươi dám hỗn xáo đến thế là cùng!" Ông thét lên. "Nếu ta tóm được ngươi trong tay, ta sẽ bẻ cổ ngươi cho bõ giận!"

Nói rồi ông lại hứng đầy cốc nước. Nhưng trước khi định uống, ông rút gươm ra.

"Nào, Ngài Chim Ưng," ông bảo, "đây là lần cuối cùng đấy nhé."

Ông vừa dứt lời thì con chim ưng đã lao xuống đánh văng chiếc cốc khỏi tay ông. Nhưng nhà vua đã lường trước điều này. Với một nhát gươm vung nhanh, ông chém trúng con chim khi nó sà qua.

Khoảnh khắc tiếp theo, tội nghiệp chú chim ưng nằm thoi thóp chảy máu ngay dưới chân chủ nhân.

"Đó là cái kết cho sự nhiễu sự của ngươi đấy," Genghis Khan lạnh lùng nói.

Nhưng khi ông cúi xuống tìm chiếc cốc, ông nhận ra nó đã rơi vào kẽ giữa hai tảng đá, nơi tay ông không tài nào với tới được.

"Dẫu sao đi nữa, ta cũng phải kiếm một ngụm nước từ con suối ấy thôi," ông tự nhủ.

Nói rồi ông bắt đầu trèo lên bờ dốc đứng để tới nơi nguồn nước đang rỉ ra. Đó là một việc rất nhọc nhằn, và càng trèo lên cao, ông lại càng thấy khát hơn.

Cuối cùng ông cũng lên đến nơi. Quả thực có một vũng nước ở đó; nhưng thứ đang nằm trong vũng nước ấy, thứ gần như chiếm trọn cả vũng nước là gì thế kia? Đó là một con rắn khổng lồ đã chết và thuộc loài cực độc.

Nhà vua sững người lại. Ông quên bẵng đi cơn khát. Trong đầu ông lúc này chỉ hình ảnh chú chim tội nghiệp đang nằm bất động dưới bãi cỏ bên dưới.

"Con chim ưng đã cứu mạng ta!" Ông kêu lên; "vậy mà ta lại báo đáp nó thế này ư? Nó là người bạn tốt nhất của ta, thế mà ta lại nhẫn tâm giết chết nó."

Ông bèn trèo tụt xuống bờ dốc. Ông nhẹ nhàng nâng chú chim lên, đặt vào trong túi săn của mình. Đoạn ông leo lên lưng ngựa và phi nước đại trở về. Ông tự nhủ lòng,—

"Hôm nay ta đã rút ra được một bài học cay đắng; đó là, tuyệt đối không bao giờ làm bất cứ điều gì khi đang nổi giận."