Thuở ấy có một vị vua tên là Dionysius. Ông ta vốn bất công và tàn ác đến mức mang lấy tai tiếng là bạo chúa. Thừa biết hầu hết mọi người đều căm ghét mình, ông luôn nơm nớp lo sợ có kẻ sẽ tước đoạt mạng sống của mình.

Dù vậy, ông lại rất giàu có, sống trong một cung điện nguy nga với vô vàn vật phẩm tráng lệ, đắt tiền, và được phục vụ bởi một đội ngũ gia nhân luôn rắp ranh tuân lệnh. Một hôm, một người bạn của ông tên là Damocles liền cất lời:

— Hẳn ngài phải hạnh phúc lắm thay! Ngài đang có ở đây mọi thứ mà bất kỳ ai trên đời cũng ước ao.

— Có lẽ ngươi muốn đổi chỗ cho ta chăng? — vị bạo chúa đáp.

— Dạ không, thưa bách vương! — Damocles đáp lời; — nhưng thần nghĩ rằng, nếu chỉ được hưởng sự giàu sang và những niềm vui của ngài trong một ngày thôi, thần cũng chẳng mưu cầu hạnh phúc nào lớn hơn thế nữa.

— Rất tốt — bạo chúa phán. — Ngươi sẽ được toại nguyện.

Thế là, vào ngày hôm sau, Damocles được đưa vào cung điện, và toàn thể gia nhân được lệnh phải đối xử với anh như chủ nhân của họ. Anh an tọa bên chiếc bàn trong phòng tiệc, trước mặt bày la liệt những món ăn ngon vật lạ. Chẳng thiếu thứ gì có thể mang lại cho anh niềm vui khoái lạc. Nào là rượu quý đắt tiền, hoa tươi rực rỡ, hương thơm ngào ngạt, cho đến âm thanh du dương tuyệt mỹ. Anh ngả người trên những chiếc gối êm ái, cảm thấy mình chính là người hạnh phúc nhất trên đời.

Gươm Damocles.

Rồi bỗng nhiên, anh ngước mắt nhìn lên trần nhà. Kia là thứ gì đang lủng lẳng phía trên, với mũi kiếm suýt chạm vào đỉnh đầu anh vậy kìa? Đó là một thanh gươm sắc bén, và nó chỉ được treo bằng một sợi tóc ngựa duy nhất. Sẽ ra sao nếu sợi tóc đứt? Mối hiểm họa chực chờ rơi xuống ấy hiện diện trong từng khoảnh khắc.

Nụ cười vụt tắt trên môi Damocles. Giao diện anh tái mét như tàu lá. Tay chân run lẩy bẩy. Anh chẳng thiết tha gì đến thức ăn nữa; cũng chẳng thể uống thêm giọt rượu nào; và âm nhạc kia giờ đây chẳng còn mang lại chút vui thú gì cho anh. Anh khao khát được rời khỏi cung điện, được đi thật xa, đến bất cứ nơi nào cũng được.

— Có chuyện gì thế? — vị bạo chúa hỏi.

— Thanh gươm kia! Thanh gươm kìa! — Damocles kêu lên. Anh sợ hãi đến mức chẳng dám nhúc nhích.

— Phải — Dionysius nói, — ta thừa biết trên đầu ngươi có một thanh gươm, và nó có thể rơi xuống bất cứ lúc nào. Nhưng sao điều đó lại làm ngươi bận tâm? Trên đầu ta lúc nào chẳng treo lơ lửng một thanh gươm như thế. Ta từng phút từng giây đều nơm nớp lo sợ một điều gì đó có thể khiến mình mất mạng.

— Xin hãy để tôi đi — Damocles van xin. — Giờ đây tôi đã nhận ra mình đã lầm, rằng những kẻ giàu sang quyền thế không hề hạnh phúc như vẻ bề ngoài. Xin hãy để tôi trở về mái tranh nghèo nàn quen thuộc chốn núi non.

Và suốt quãng đời còn lại, anh không bao giờ còn ao ước được giàu sang, hay dẫu chỉ một phút giây muốn đổi chỗ cho nhà vua nữa.