Giấc mơ màng của Jude bỗng bị cắt đứt bởi tiếng bước chân cọt kẹt đang bước lên cầu thang.

Cậu nhanh tay vớ lấy bộ đồ của Sue khỏi chiếc ghế đang dùng để sấy, nhét vội xuống gầm giường, rồi ngồi xuống và mở sách đọc. Có tiếng gõ cửa và cửa liền mở ra ngay. Đó là bà chủ nhà.

— Ồ, tôi không biết chú có ở phòng hay không, cậu Fawley ạ. Tôi muốn hỏi xem chú có cần ăn tối không. Tôi thấy chú có một vị khách trẻ tuổi...

— Vâng, thưa bà. Nhưng chắc tối nay tôi không xuống nhà ăn đâu. Bà mang cơm lên mâm giúp tôi nhé, và cho tôi xin thêm một tách trà nữa ạ.

Thường ngày, để đỡ phiền phức, Jude vẫn hay xuống dưới bếp ăn cùng gia đình chủ nhà. Tuy nhiên, lần này bà chủ nhà lại mang cơm lên tận phòng, và cậu nhận lấy từ tay bà ngay ngưỡng cửa.

Khi bà đã đi xuống, cậu đặt ấm trà lên lò sưởi và lấy đồ của Sue ra phơi lại; nhưng chúng vẫn còn lâu mới khô. Cậu nhận ra một chiếc áo đầm bằng dạ dày chứa rất nhiều nước. Thế là cậu lại treo chúng lên, cời lửa cho to hơn và trầm ngâm ngắm làn hơi nước bốc lên từ đống quần áo bay qua ống khói.

Đột nhiên cô lên tiếng: — Jude!

— Ừ. Mình đây. Em thấy thế nào rồi?

— Khỏe hơn rồi. Khỏe hẳn luôn ấy chứ. Ơ, em thiếp đi mất phải không nhỉ? Mấy giờ rồi anh? Chắc chưa muộn lắm đâu nhỉ?

— Hơn mười giờ rồi em.

— Thật á? Chết mất, em phải làm sao đây! — cô vừa nói vừa chồm dậy.

— Cứ ở yên đấy.

— Vâng, em cũng muốn thế lắm chứ. Nhưng không biết người ta sẽ nghĩ sao nữa! Thế còn anh thì sao?

— Anh định ngồi bên lò sưởi thức thâu đêm để đọc sách. Ngày mai là Chủ nhật, anh chẳng phải đi đâu cả. Ở lại đây nghỉ ngơi có lẽ sẽ giúp em tránh được một trận ốm nặng đấy. Đừng sợ. Anh không sao đâu. Nhìn này, anh lấy cái này cho em ăn nhé. Chút đồ ăn tối thôi.

Khi đã ngồi thẳng người dậy, cô thở dài nhè nhẹ rồi nói: — Em vẫn còn thấy hơi yếu. Cứ ngỡ là mình khỏe rồi cơ chứ; mà em không nên ở lại đây thế này phải không anh?

Nhưng bữa tối đã giúp cô lại sức phần nào, và sau khi uống chút trà rồi ngả lưng xuống lần nữa, gương mặt cô trở nên tươi tắn và vui vẻ hẳn.

Chắc là lá trà xanh, hoặc hãm lâu quá, nên sau đó cô tỉnh táo một cách kỳ lạ, trong khi Jude — người chẳng uống giọt nào — lại bắt đầu thấy buồn ngủ; cho đến khi câu chuyện của cô kéo sự chú ý của cậu trở lại.

— Lúc nãy anh gọi em là một sinh vật của nền văn minh, hoặc đại loại thế, phải không? — cô nói, phá vỡ sự im lặng. — Lạ thật đấy, sao anh lại nghĩ ra được câu đó cơ chứ.

— Tại sao lại lạ?

— À, bởi vì câu đó sai bét nhè ra, nghe đến phát bực. Bản chất em phải là một dạng phủ định của nó mới đúng.

— Em triết lý gớm nhỉ. “Một dạng phủ định” — nghe thâm thúy phết đấy.

— Thế à? Trông em có vẻ uyên bác lắm cơ à? — cô hỏi, giọng thoáng vẻ giễu cợt.

— Không — không phải uyên bác. Chỉ là cách em nói chuyện không hoàn toàn giống như một cô gái... ừm, một cô gái chưa từng được tiếp thu nền giáo dục tử tế nào.

— Em đã được tiếp thu chứ. Dù không biết tiếng Hy Lạp hay tiếng La-tinh, em vẫn nắm được ngữ pháp của hai thứ tiếng đó. Đa phần các tác phẩm kinh điển của Hy Lạp và La-tinh, em đều đã đọc qua các bản dịch, cùng nhiều sách khác nữa. Em từng đọc Lemprière, Catullus, Martial, Juvenal, Lucian, Beaumont và Fletcher, Boccaccio, Scarron, De Brantôme, Sterne, De Foe, Smollett, Fielding, Shakespeare, Kinh Thánh cùng nhiều cuốn tương tự khác; và em nhận ra rằng mọi sự tò mò đối với những phần đen tối, bệnh hoạn trong những cuốn sách ấy đều kết thúc ngay khi lớp vỏ bí ẩn của chúng được vén lên.

— Em đọc nhiều hơn cả anh đấy chứ — cậu thở dài nói. — Sao cơ duyên nào mà em lại đọc cả những cuốn có phần quái dị đó vậy?

— À — cô ngẫm nghĩ rồi đáp — tình cờ thôi. Cuộc đời em hoàn toàn bị chi phối bởi cái mà mọi người gọi là sự khác người trong tính cách của em. Em không hề sợ đàn ông, với tư cách là phái nam, cũng chẳng sợ sách vở của họ. Em đã giao du với họ — nhất là một hai người trong số họ — gần như với tư cách là một người cùng giới với họ. Ý em là em không hề cảm nhận về họ theo cái cách mà phần lớn phụ nữ được dạy phải cảm nhận — tức là luôn phải đề phòng những kẻ xâm hại trinh tiết của mình; bởi vì chẳng có người đàn ông bình thường nào — trừ những kẻ đồi bại bệnh hoạn — lại đi quấy rối một phụ nữ dù là ban ngày hay ban đêm, ở nhà hay ở chốn đông người, trừ khi chính cô ta bật đèn xanh mời gọi hắn. Cho đến khi cô ta thể hiện qua ánh mắt rằng “Lại đây anh đi”, thì hắn vẫn luôn sợ hãi không dám tới gần, và nếu bạn không bao giờ thốt lên hay nhìn ra điều đó, hắn sẽ chẳng bao giờ dám bước tới đâu. Tuy nhiên, điều em định nói là năm mười tám tuổi, em từng có mối quan hệ thân thiết như bạn bè với một sinh viên đại học ở Christminster, anh ấy đã dạy em rất nhiều điều và cho em mượn những cuốn sách mà có lẽ chẳng bao giờ em có cơ hội chạm tay vào nếu không nhờ anh ấy.

— Hai người đã cắt đứt tình bạn rồi à?

— Ồ vâng. Anh ấy mất rồi, tội nghiệp anh ấy, chỉ độ hai, ba năm sau khi tốt nghiệp và rời khỏi Christminster.

— Chắc là hai người gặp nhau suốt nhỉ?

— Vâng. Chúng em hay đi đây đi đó cùng nhau — trong những chuyến đi bộ dã ngoại, những chuyến đi đọc sách, và những việc đại loại thế — gần như hai người đàn ông vậy. Anh ấy ngỏ lời muốn em sống chung, và em đã đồng ý qua thư. Nhưng khi ra tới London hội ngộ cùng anh ấy, em mới ngớ người ra vì ý của anh ấy hoàn toàn khác với suy nghĩ của em. Thực ra anh ấy muốn em làm tình nhân của mình, nhưng em lại chẳng hề yêu anh ấy — và khi em tuyên bố sẽ bỏ đi nếu anh ấy không chịu tuân theo thỏa thuận của em, cuối cùng anh ấy đã đồng ý. Chúng em đã chia nhau chung một phòng khách suốt mười lăm tháng trời; và anh ấy trở thành một cây bút viết xã luận cho một tờ nhật báo lớn ở London; cho đến khi anh ấy đổ bệnh và phải sang nước ngoài chữa trị. Anh ấy bảo em đang bóp nát trái tim anh ấy vì cứ kiên quyết cự tuyệt anh ấy trong một không gian chật hẹp như thế; anh ấy chưa bao giờ có thể ngờ một người phụ nữ lại có thể nhẫn tâm đến vậy. Anh ấy bảo có lẽ em sẽ chơi trò đó một lần quá trớn mất thôi. Anh ấy trở về quê nhà chỉ để chờ chết. Cái chết của anh ấy khiến em dằn vặt khôn nguôi vì sự nhẫn tâm của mình — dù em vẫn mong anh ấy mất vì bệnh lao phổi chứ không phải hoàn toàn do em. Em đã xuống Sandbourne để dự đám tang và là người đưa tang duy nhất của anh ấy. Anh ấy để lại cho em một ít tiền — chắc là vì em đã bóp nát trái tim anh ấy chăng. Đàn ông là thế đấy — họ tốt hơn phụ nữ rất nhiều!

— Chúa tôi! — thế rồi em đã làm gì?

— A — bây giờ thì anh đang giận em rồi phải không! — cô nói, giọng trầm buồn đầy bi kịch bỗng chốc vang lên trong chất giọng trong trẻo tựa tiếng bạc của mình. — Biết thế này thì em đã chẳng kể cho anh nghe!

— Không, anh có giận đâu. Kể hết cho anh nghe đi.

— Vâng, tội nghiệp anh ấy, em đã đem số tiền đó đầu tư vào một dự án ảo tưởng rồi mất trắng. Em sống thui thủi một mình ở London một thời gian, rồi quay lại Christminster, vì bố em — người lúc bấy giờ cũng đang ở London và bắt đầu làm thợ gò đồ mỹ nghệ gần khu Long-Acre — nhất quyết không chịu nhận lại em; và rồi em nhận được công việc ở cửa hàng nghệ thuật nơi anh tìm thấy em... Em đã bảo là anh không biết em tồi tệ đến thế nào đâu mà!

Jude ngoảnh lại nhìn chiếc ghế bành cùng người thiếu nữ đang ngồi trên đó, như muốn đọc cho thật kỹ cái sinh vật mà cậu vừa che chở. Giọng cậu run run khi cất lời: — Dù em đã sống thế nào đi chăng nữa, Sue ạ, anh tin rằng em trong trắng chẳng kém gì sự phóng khoáng trong con người em!

— Em chẳng trong trắng gì cho cam đâu, như anh thấy đấy, bây giờ thì em đã

“giật phăng chiếc áo choàng

Khỏi bức tượng vô hồn mà trí tưởng tượng anh từng khoác lên”

— cô nói, miệng cười mỉa mai rõ rệt, dù cậu vẫn có thể nghe thấy giọng cô đang nghẹn ngào chực trào nước mắt. — Nhưng chưa bao giờ em hiến dâng thân mình cho bất kỳ người tình nào, nếu đó là điều anh muốn nói! Em vẫn giữ nguyên vẹn như thuở ban đầu.

— Anh hoàn toàn tin em. Nhưng có những người phụ nữ sẽ không giữ được mình như thế đâu.

— Có lẽ vậy. Những người phụ nữ tốt hơn sẽ không làm thế. Mọi người bảo chắc chắn em là kẻ lạnh lùng — vô tính — cũng chỉ vì chuyện đó. Nhưng em không thèm nhận đâu! Vợ chồng hay những nhà thơ đam mê tình ái bậc nhất đôi khi lại là những kẻ khép kín nhất trong đời sống thường nhật đấy thôi.

— Em đã kể cho thầy Phillotson nghe về người bạn học đại học kia chưa?

— Rồi — từ lâu lắm rồi cơ. Em chưa bao giờ giấu giếm chuyện đó với bất kỳ ai cả.

— Thầy ấy nói sao?

— Thầy ấy chẳng phán xét gì cả — chỉ bảo rằng dù em có làm gì đi nữa thì em vẫn là tất cả đối với thầy ấy; và những lời đại loại thế.

Jude cảm thấy vô cùng chán nản; dường như cô ngày càng rời xa cậu hơn với những cách hành xử kỳ lạ cùng sự dửng dưng đến khó hiểu về ranh giới giới tính.

— Bộ anh giận em thật à, Jude yêu quý? — cô đột cất lời hỏi, với một giọng điệu dịu dàng đến lạ thường khiến chẳng ai nghĩ nó thốt ra từ chính người phụ nữ vừa kể câu chuyện đời mình một cách dửng dưng đến thế. — Em thà làm phật ý bất kỳ ai trên đời này còn hơn là làm phật ý anh đấy, em nghĩ vậy!

— Anh cũng chẳng biết mình có giận hay không nữa. Chỉ biết là anh rất quan tâm đến em!

— Em cũng quan tâm đến anh nhiều chẳng kém gì bất kỳ ai em từng gặp.

— Em không được quan tâm hơn thế chứ! Thôi, lẽ ra anh không nên nói câu đó. Đừng trả lời anh nhé!

Lại một khoảng im lặng kéo dài. Cậu cảm thấy cô đang đối xử tàn nhẫn với mình, dù cậu không tài nào diễn tả được bằng cách nào. Sự bất lực của cô hóa ra lại mang đến cho cô một sức mạnh áp đảo cậu.

— Em cực kỳ dốt nát về các vấn đề chung, dù cho em đã làm việc rất vất vả — cô nói, nhằm chuyển hướng câu chuyện. — Anh biết đấy, em toàn tâm toàn ý chìm đắm trong thần học. Và theo anh thì giờ này em đang làm gì nếu anh không có ở đây? Chắc là em đang đọc kinh tối rồi. Chắc anh không thích...

— Ồ không, không đâu — cô đáp — nếu anh không phiền thì em thà không đọc còn hơn. Làm thế trông em cứ giả tạo thế nào ấy.

— Anh biết là em sẽ không tham gia nên anh mới không đề xuất. Em phải nhớ rằng anh vẫn hy vọng sau này mình sẽ trở thành một mục sư có ích cho đời.

— Chịu lễ phong chức, hình như anh từng nói thế phải không?

— Đúng vậy.

— Thế ra anh vẫn chưa từ bỏ ý định đó à? — em cứ nghĩ có lẽ đến giờ này thì anh đã dẹp nó sang một bên rồi chứ.

— Dĩ nhiên là chưa rồi. Ban đầu anh cứ ngây thơ nghĩ rằng em cũng có cảm giác giống anh về chuyện đó, vì thấy em dính líu quá sâu vào phong trào Anh giáo ở Christminster. Và cả thầy Phillotson nữa...

— Em chẳng có chút tôn trọng nào đối với Christminster cả, ngoại trừ khía cạnh trí tuệ của nó ở một mức độ hạn chế nào đó — Sue Bridehead nghiêm túc lên tiếng. — Người bạn mà em đã nhắc đến chính là kẻ đã đánh bay cái ảo tưởng đó trong em. Anh ấy là kẻ vô thần nhất mà em từng biết, nhưng cũng là người đạo đức nhất. Và trí tuệ ở Christminster chẳng khác nào rượu mới đặt trong bình cũ. Chủ nghĩa trung cổ của Christminster phải bị vứt bỏ, phải được lột xác, bằng không chính Christminster sẽ phải diệt vong. Phải thừa nhận rằng, có những lúc người ta không khỏi có chút tình cảm lén lút dành cho những truyền thống của tín ngưỡng lâu đời, được gìn giữ bởi một bộ phận các nhà tư tưởng ở đó bằng sự chân thành cảm động và giản dị; nhưng khi ở trong tâm trạng u buồn và minh mẫn nhất, em vẫn luôn cảm thấy,

“Ôi những vinh quang hãi hùng của các vị thánh, những phần thân thể chết chóc của các vị thần bị treo cổ!”...

— Sue, em chẳng phải là một người bạn tốt của anh khi nói những điều đó!

— Thế thì em sẽ không nói nữa nhé, Jude yêu quý! — Giọng nghẹn ngào đầy cảm xúc ấy lại quay trở lại, và cô quay mặt đi hướng khác.

— Anh vẫn cho rằng Christminster có rất nhiều điều vinh quang; dẫu cho anh từng hậm hực vì không thể bước chân vào đó — Cậu nói một cách ôn tồn, kìm nén sự thôi thúc muốn chọc tức để làm cô rơi nước mắt.

— Đó là một nơi vô học, ngoại trừ tầng lớp thị dân, thợ thủ công, những kẻ nát rượu và người nghèo khổ — cô vẫn bướng bỉnh phản bác lại ý kiến trái chiều của cậu. — Tất nhiên là họ nhìn cuộc sống đúng với thực tế của nó; nhưng hầu hết những kẻ trong các trường đại học thì không. Anh chính là minh chứng sống cho điều đó. Anh là một trong số những người mà Christminster được lập ra để hướng tới khi các trường đại học ấy được khai sinh; một con người có niềm đam mê học hỏi tột cùng, nhưng lại chẳng có tiền tài, cơ hội hay người nâng đỡ. Thế mà anh lại bị những đứa con của giới triệu phú hất cẳng khỏi lối đi.

— Thôi nào, anh vẫn có thể sống tốt mà chẳng cần đến những thứ nơi đó ban phát. Anh quan tâm đến những điều cao cả hơn cơ.

— Còn em thì hướng về những gì rộng lớn hơn, chân thực hơn — cô khăng khăng. — Hiện tại, trí tuệ ở Christminster đang kéo về một hướng, còn tôn giáo thì kéo về hướng ngược lại; thế nên chúng cứ đứng trơ ra đó chẳng khác nào hai con cừu đực đang húc đầu vào nhau.

— Thế còn thầy Phillotson thì sao...

— Đó là một nơi ngập tràn những kẻ tôn sùng vật cúng và đám người cuồng tín thấy bóng ma!

Cậu nhận ra rằng cứ mỗi khi cậu cố nhắc đến viên giáo viên nọ, cô lại lái câu chuyện sang những vấn đề khái quát về trường đại học đáng ghét kia. Jude vô cùng tò mò, thậm chí đến mức ám ảnh, về cuộc sống của cô khi còn là học trò cưng và là vị hôn thê của Phillotson; thế nhưng cô kiên quyết không chịu hé lộ cho cậu biết.

— Ừm, hóa ra anh cũng y hệt như thế còn gì — cậu nói. — Anh cũng sợ hãi cuộc sống, lúc nào cũng nhìn thấy bóng ma.

— Nhưng anh là một người tốt bụng và đáng yêu! — cô thì thầm.

Tim cậu đập thình thịch, và cậu chẳng đáp lời nào.

— Giờ thì anh đang ở giai đoạn phong trào Tractarian đúng không? — cô nói thêm, cố tỏ ra bỡn cợt để che đậy cảm xúc thật của mình — một chiêu trò quen thuộc của cô. — Để xem nào — khi ấy em đang ở đâu nhỉ? Vào năm một nghìn tám trăm linh...

— Câu nói đó mang một ý châm biếm khiến anh thấy khá khó chịu đấy, Sue ạ. Giờ em có chịu làm theo điều anh muốn không? Vào thời điểm này, như anh đã nói với em, anh sẽ đọc một chương sách rồi sau đó cầu nguyện. Giờ em có thể tập trung chú ý vào bất kỳ cuốn sách nào em thích trong số này, quay lưng về phía anh, và để mặc anh làm theo lệ thường của mình được không? Em chắc là mình không muốn cùng tham gia chứ?

— Em sẽ ngồi nhìn anh.

— Không. Đừng có bướng bỉnh thế chứ, Sue!

— Được rồi — em sẽ làm đúng như lời anh sai bảo, và sẽ không làm anh phiền lòng đâu, Jude — cô đáp, với giọng điệu của một đứa trẻ ngoan ngoãn hứa sẽ vâng lời từ nay về sau, đoạn cô quay lưng lại phía cậu. Ngay gần đó có một cuốn Kinh Thánh nhỏ khác với cuốn cậu đang dùng, và trong lúc cậu đang chìm đắm trong không gian riêng của mình, cô cầm nó lên và lật từng trang sách.

— Jude — cô hào hứng lên tiếng khi cậu đã đọc xong và quay lại phía cô — anh có chịu để em làm cho anh một cuốn Tân Ước mới, giống như cuốn em từng tự làm cho mình ở Christminster không?

— Ồ có chứ. Cuốn đó làm thế nào vậy em?

— Em đã sửa lại cuốn cũ của mình bằng cách cắt tất cả các Thư tín và Phúc âm thành những tập sách nhỏ riêng biệt, rồi sắp xếp lại chúng theo thứ tự thời gian được viết, bắt đầu cuốn sách bằng Thư gửi tín hữu Tê-sa-lô-ni-ca, tiếp theo là các Thư tín, và đẩy các Phúc âm lùi xuống tận phía sau. Sau đó em đem đóng lại thành một tập. Người bạn đại học của em — anh ấy tên là... thôi bỏ đi, tội nghiệp anh ấy — bảo đó là một ý tưởng tuyệt vời. Em biết là đọc nó theo cách đó khiến nội dung trở nên thú vị gấp đôi và dễ hiểu hơn gấp đôi so với trước kia.

— Hừm! — Jude thốt lên, cảm thấy có chút gì đó phạm thượng.

— Và đây quả là một dị bản văn chương kỳ quặc — cô nói khi lướt qua các trang trong Bài ca của Sa-lô-môn. — Ý em là phần tóm tắt ở đầu mỗi chương, cố gắng biện minh và che đậy bản chất thực sự của khúc ca cuồng nhiệt đó. Anh không phải hoảng hốt đâu: chẳng có ai khẳng định phần tiêu đề chương đó là do thần truyền cảm hứng cả. Thậm chí, nhiều nhà thần học còn coi thường chúng. Thật là nực cười khi nghĩ đến cảnh hai mươi bốn vị trưởng lão, hay các giám mục, hay bất kỳ ai đi nữa, lại ngồi thừ mặt ra rồi viết ra những thứ nhảm nhí đó.

Jude tỏ vẻ đau khổ. — Em cứ như một kẻ theo tư tưởng của Voltaire ấy! — cậu thì thầm.

— Thật thế không? Thế thì em sẽ không nói nữa, ngoại trừ việc con người ta không có quyền bóp méo Kinh Thánh! Em căm ghét cái thứ đạo đức giả dám tìm cách tô son trát phấn bằng những thứ trừu tượng mang tính giáo hội cho một tình yêu nhân sinh cuồng nhiệt và nồng cháy đến tột cùng ẩn chứa trong khúc ca vĩ đại đầy đam mê ấy! — Lời lẽ của cô trở nên sục sôi, gần như hờn dỗi trước lời quở trách của cậu, và đôi mắt cô ngấn lệ. — Ước gì ở đây có một người bạn ủng hộ em; nhưng chẳng có ai đứng về phía em cả!

— Nhưng Sue yêu quý của anh, Sue rất mực yêu quý của anh ơi, anh đâu có chống lại em! — cậu nói, vừa nắm lấy tay cô vừa ngạc nhiên trước việc cô lại đem cảm xúc cá nhân vào một cuộc tranh luận thuần túy.

— Có chứ, anh đang chống lại em đấy! — cô bật khóc, quay mặt đi để cậu không nhìn thấy đôi mắt đang rưng rưng ngấn lệ của mình. — Anh đứng về phía những kẻ trong trường sư phạm — ít nhất là trông anh có vẻ như vậy! Điều em một mực khẳng định là việc đem những câu thơ như thế này: “Người yêu của nàng đã đi đâu, hỡi người đẹp hơn tất cả phụ nữ kia?” ra để giải thích bằng chú thích: “Hội Thánh tuyên xưng đức tin của mình”, thì quả là nực cười đến tột độ!

— Thôi được rồi, tùy em vậy! Lúc nào em cũng biến mọi chuyện thành vấn đề cá nhân thế đấy! Anh đây... chỉ là quá đỗi muốn vận dụng những lời đó theo nghĩa thế tục thôi mà. Chẳng phải em thừa biết đối với anh, em là người đẹp nhất trong số những người phụ nữ hay sao, tính đến thời điểm này!

— Nhưng anh không được phép nói câu đó vào lúc này! — Sue đáp, giọng chuyển sang tông trầm dịu dàng nhất. Rồi ánh mắt họ chạm vào nhau, và họ bắt tay nhau như đôi bạn thân trong quán rượu, và Jude nhận ra sự ngớ ngẩn của việc cãi vã về một chủ đề giả định như thế, còn cô thì nhận ra sự ngốc nghếch của việc khóc lóc vì những gì được viết trong một cuốn sách cổ như Kinh Thánh.

— Em sẽ không làm lung lay niềm tin của anh đâu — thực sự là em sẽ không! — cô tiếp tục dỗ dành, bởi lúc này cậu còn đang phật ý hơn cả cô. — Nhưng thực sự em rất khao khát có thể tôi luyện một người đàn ông vươn tới những mục tiêu cao cả; và khi nhìn thấy anh, khi biết anh muốn làm đồng chí của em, em đã... có nên thú nhận không nhỉ? ...từng nghĩ người đàn ông đó có thể là anh. Nhưng anh lại quá tin tưởng vào truyền thống đến mức em chẳng biết phải nói gì hơn.

— Thôi nào em yêu; anh nghĩ con người ta đôi khi phải chấp nhận tin tưởng vào một vài điều chứ. Cuộc đời này đâu đủ dài để em phải ngồi giải mọi bài toán hình học Euclid rồi mới chịu tin nó. Riêng đạo Thiên Chúa thì anh xin nhận.

— Chà, có lẽ anh còn chọn nhầm thứ tồi tệ hơn ấy chứ.

— Biết đâu được. Có lẽ anh đã làm thế rồi ấy chứ! — Cậu chợt nhớ đến Arabella.

— Em sẽ không gặng hỏi là thứ gì đâu, bởi vì chúng ta sẽ đối xử thật tốt với nhau cơ mà, phải không anh, và sẽ không bao giờ, không bao giờ làm phiền lòng nhau nữa nhé? — Cô ngước lên đầy tin tưởng, và giọng nói của cô tựa như đang muốn rúc vào ngực cậu.

— Anh sẽ luôn quan tâm đến em! — Jude nói.

— Và em cũng sẽ quan tâm đến anh. Bởi vì anh là một người chân thành, và luôn bao dung cho cô Sue nhỏ rắc rối và đầy khuyết điểm của anh!

Cậu quay mặt đi, bởi sự dịu dàng mang hơi hướng lưỡng tính ấy của cô quá đỗi dằn vặt. Phải chăng chính điều đó đã bóp nát trái tim của người nhà báo tội nghiệp kia; và liệu cậu có phải là nạn nhân tiếp theo? ... Nhưng Sue thật đáng yêu biết bao! ... Giá mà cậu có thể vượt qua được cảm nhận về giới tính của cô, như cách cô dường như dễ dàng làm được với giới tính của cậu, thì cô sẽ trở thành một người đồng chí tuyệt vời biết bao; bởi những bất đồng quan điểm của họ về những vấn đề giả định chỉ càng kéo họ xích lại gần nhau hơn trong những trải nghiệm đời thường. Cô là người phụ nữ gần gũi với cậu nhất trong số những người cậu từng gặp, và cậu khó mà tin rằng thời gian, tín điều hay khoảng cách có thể chia cắt cậu với cô.

Nhưng nỗi buồn trước sự hoài nghi của cô lại ùa về. Họ cứ ngồi đó cho đến khi cô thiếp đi lần nữa, và cậu cũng gật gà gật gù trên ghế. Cứ mỗi khi tỉnh giấc, cậu lại lật đồ của cô lên và cời lại đống lửa. Khoảng sáu giờ sáng, cậu tỉnh hẳn, thắp một ngọn nến lên và nhận ra quần áo của cô đã khô. Vì chiếc ghế của cô thoải mái hơn của cậu rất nhiều nên cô vẫn tiếp tục ngủ say bên trong chiếc áo bành-tô của cậu, trông ấm áp như một chiếc bánh ngọt mới nướng và ngây thơ như vị thần Ganymede. Đặt quần áo lại bên cạnh cô và chạm nhẹ vào vai cô, cậu đi xuống lầu, tự rửa mặt dưới ánh sao trời ngoài sân.