Anh vốn là một người thợ khéo tay trong nghề, một thợ vạn năng đúng nghĩa như các nghệ nhân ở các thị trấn tỉnh lẻ thường thế. Ở London, người thợ đẽo gọt các khối hoa văn lá cành thường từ chối chạm trổ những đường phào chỉ nối liền với chùm lá ấy, cứ như thể việc hoàn thiện nốt nửa sau của một tác phẩm trọn vẹn là một sự thụt lùi vậy. Khi không có nhiều mẫu phào chỉ theo phong cách Gothic để Jude đục đẽo, hay không có nhiều hoa văn cửa sổ trên giá đỡ, anh thường ra ngoài khắc chữ lên các đài kỷ niệm hoặc bia mộ, và tìm thấy niềm vui trong sự đổi thay công việc tay chân ấy.

Lần tiếp theo anh gặp lại cô là khi anh đang đứng trên một chiếc thang để thực hiện một công việc như thế bên trong một nhà thờ. Hôm đó có một buổi lễ cầu nguyện ngắn buổi sáng, và khi vị mục sư bước vào, Jude bèn leo xuống thang, ngồi cùng nửa tá giáo dân tham gia buổi lễ cho đến khi lời cầu nguyện kết thúc để anh có thể tiếp tục công việc đục đẽo của mình. Phải đến khi buổi lễ trôi qua được nửa chặng đường, anh mới nhận ra một trong những người phụ nữ ấy chính là Sue, kẻ vì hoàn cảnh đưa đẩy mà phải tháp tùng bà cô già Fontover đến đây.

Jude ngồi ngắm nhìn đôi bờ vai xinh xắn của cô, dáng điệu đứng lên ngồi xuống thật tự nhiên và đầy vẻ phớt lờ đầy tò mò, cùng những cái quỳ gối qua loa theo lệ thường, rồi tự thưa thẩn rằng một tín đồ Anh giáo như thế hẳn sẽ là nguồn trợ giúp biết bao cho anh trong những hoàn cảnh tốt đẹp hơn. Chẳng phải vì nôn nóng muốn hoàn thành công việc nên anh mới vội vàng quay lại ngay khi các tín đồ bắt đầu giải tán: mà bởi vì anh không dám, tại chốn linh thiêng này, đối mặt với người phụ nữ đang bắt đầu có sức ảnh hưởng đến anh theo một cách vô cùng khó tả. Ba lý do to tát buộc anh không được phép làm quen thân thiết với Sue Bridehead, giờ đây khi niềm ham thích của anh dành cho cô đã bộc lộ rõ ràng mang bản chất xác thịt, vẫn hiện lên sừng sững như mọi khi. Nhưng cũng thật hiển nhiên rằng con người ta không thể chỉ sống bằng lao động; mà ít ra thì bản thân Jude, một con người cụ thể, đang khát khao một thứ để yêu thương. Có những kẻ hẳn đã lao bổ đến bên cô, chớp lấy thứ niềm vui tình bạn dễ dãi mà cô khó lòng từ chối, rồi mặc cho số phận định đoạt phần còn lại. Jude thì không — ít nhất là vào lúc đầu.

Nhưng khi những ngày tháng, và đặc biệt là những buổi tối cô độc cứ thế trôi qua nặng nề, anh bấy giờ vô cùng hoảng hốt trước lương tâm của chính mình khi nhận ra bản thân ngày càng nghĩ về cô nhiều hơn thay vì bớt nghĩ lại, đồng thời trải nghiệm một nỗi ngất ngây đầy sợ hãi khi làm những điều kỳ cục, suồng sã và bất ngờ. Được bao bọc bởi tầm ảnh hưởng của cô suốt cả ngày, bước đi qua những chốn cô thường lui tới, anh luôn hoài tưởng về cô và đành phải thừa nhận với chính mình rằng lương tâm anh có lẽ sẽ là kẻ thua cuộc trong trận chiến này.

Thành thực mà nói, cô vẫn gần như là một hình bóng lý tưởng trong tâm trí anh. Phải chăng việc được quen biết cô sẽ chữa lành cho anh khỏi thứ đam mê bất ngờ và không được phép này? Một giọng nói thầm thì bên tai rằng, dù anh khao khát được làm quen với cô, nhưng anh lại chẳng hề mong muốn được chữa lành chút nào.

Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, xét từ góc độ chính thống của bản thân, tình huống này đang ngày càng trở nên trái đạo đức. Việc Sue lại là người được yêu thương bởi một kẻ được luật pháp đất nước cho phép yêu Arabella và không ai khác cho đến cuối đời, quả là một sự khởi đầu tồi tệ thứ hai khi mà kẻ đó lại đang tâm theo đuổi con đường mà Jude đã vạch sẵn. Niềm xác tín ấy mạnh mẽ đến mức có một ngày, khi đang làm việc một mình trong nhà thờ của một ngôi làng lân cận như thường lệ, anh cảm thấy đó là bổn phận của mình phải cầu nguyện để chống lại sự yếu đuối trong lòng. Nhưng dù có tha thiết muốn trở thành một tấm gương sáng trong những chuyện này thế nào đi nữa, anh cũng chẳng thể tiến triển nổi. Anh nhận ra rằng việc cầu xin được cứu rỗi khỏi cám dỗ là điều hoàn toàn bất khả thi, khi mà ước nguyện sâu thắm trong tim anh lại là được sa vào cám dỗ đến bảy mươi lần bảy. Thế là anh tự biện hộ cho mình. "Rốt cuộc," anh tự nhủ, "vấn đề của ta không hoàn toàn là một cơn cuồng ái giống như lần đầu tiên ấy. Ta có thể thấy cô ấy vô cùng thông tuệ; và một phần đó là niềm mong mỏi được đồng điệu về trí tuệ, cùng nỗi khát khao sự ân ái dịu dàng trong chốn u tịch của mình." Cứ thế, anh tiếp tục tôn sùng cô, sợ hãi phải nhận thức rằng đó chỉ là sự lệch lạc của bản năng con người. Bởi vì dù Sue có những đức tính, tài năng hay sự thấm đẫm tinh thần giáo hội nào đi chăng nữa, thì chắc chắn rằng những yếu tố đó hoàn toàn không phải là nguyên nhân khiến anh đem lòng yêu mến cô.

Vào một buổi chiều nọ, một thiếu nữ bước vào bãi đá của thợ cưa với vẻ đầy do dự, rồi nhấc váy lên để tránh dây bẩn vào lớp bụi trắng, bước băng qua hướng về phía văn phòng.

"Đó là một cô gái dễ thương đấy," một trong những người thợ được gọi là Bác Joe lên tiếng.

"Cô ấy là ai thế?" một người khác hỏi.

"Tôi cũng chẳng rõ — tôi từng thấy nó dạo quanh đây vài bận. À phải rồi, nó là con gái của tay thợ tài năng Bridehead, người từng làm toàn bộ phần sắt rèn ở nhà thờ St. Silas cách đây mười năm, rồi sau đó chuyển lên London. Giờ hắn ta làm gì thì tôi chịu — chắc chẳng khá khứa gì cho cam — nên con bé mới quay lại đây."

Trong khi đó, cô thiếu nữ đã gõ cửa văn phòng và hỏi xem liệu anh Jude Fawley có đang làm việc ngoài bãi đá không. Sự tình là chiều hôm đó Jude đã đi đâu vắng mất, và khi nhận được câu trả lời ấy, cô lộ rõ vẻ thất vọng rồi lập tức bỏ đi. Lúc Jude quay về, mọi người liền kể lại cho anh nghe và miêu tả ngoại hình cô ấy, khiến anh thốt lên: "Chà — đó chính là cô em họ Sue của tôi mà!"

Anh ngước nhìn dọc theo con phố nơi cô vừa đi qua, nhưng bóng dáng cô đã khuất hút. Anh không còn vương vấn chút ý định né tránh cô vì lương tâm nữa, và quả quyết sẽ ghé thăm cô ngay trong tối hôm đó. Và khi về đến phòng trọ, anh tìm thấy một bức thư từ cô — bức thư đầu tiên — một trong những văn bản mà tự thân chúng tuy giản dị và tầm thường, nhưng khi nhìn lại người ta mới nhận ra chúng chứa đựng những hệ lụy đầy mãnh liệt. Chính sự vô tình không hay biết về một vở kịch sắp hạ màn được thể hiện qua những bức thư ngây thơ đầu đời ấy từ phụ nữ gửi cho đàn ông, hoặc ngược lại, lại càng khiến chúng trở nên ấn tượng, trang nghiêm và trong một số trường hợp là thật khủng khiếp, khi mà vở kịch ấy thực sự diễn ra và những bức thư được đọc lại dưới ánh sáng chói lọi hoặc u ám của nó.

Bức thư của Sue mang vẻ hồn nhiên và tự nhiên nhất. Cô gọi anh là người anh họ Jude thân thiết; cho biết mình chỉ tình cờ biết được qua một cơ hội ngẫu nhiên rằng anh đang sinh sống ở Christminster, đồng thời trách móc anh đã không báo cho cô hay. Lẽ ra họ đã có thể có những khoảng thời gian thật tuyệt vời bên nhau, cô bày tỏ, bởi vì cô phải một mình gánh vác mọi thứ và hầu như chẳng có lấy một người bạn tri kỷ nào. Nhưng giờ đây, khả năng cao là cô sắp phải rời đi, thế nên cơ hội được bầu bạn ấy có lẽ sẽ mất đi vĩnh viễn.

Một cơn mồ hôi lạnh toát lan khắp người Jude trước tin tức rằng cô sắp rời đi. Đó là một biến cố mà anh chưa từng mông lung nghĩ tới, và nó thôi thúc anh càng viết thư hồi âm cho cô nhanh hơn nữa. Anh sẽ gặp cô ngay tối hôm nay, anh viết thế, đúng một tiếng kể từ thời điểm viết thư, tại cây thánh giá nằm trên mặt vỉa hè đánh dấu địa điểm diễn ra những vụ Tử đạo.

Sau khi nhờ một cậu bé gửi bức thư đi, anh lạiâm thầm hối hận vì trong lúc vội vã đã đề nghị cô ra ngoài gặp mặt, trong khi lẽ ra anh có thể nói rằng mình sẽ đến thăm cô tận nơi. Kỳ thực, đó là tập tục gặp gỡ chốn thôn quê, và chẳng có ý nghĩ nào khác thoáng qua đầu anh khi ấy. Thật không may, Arabella trước kia cũng từng được hẹn gặp theo cách tương tự, và điều đó có lẽ trông không được đàng hoàng cho lắm đối với một cô gái đáng yêu như Sue. Dù sao thì mọi chuyện cũng đã rồi, và anh rảo bước về phía điểm hẹn trước giờ hẹn vài phút, dưới ánh sáng lấp lánh của những ngọn đèn đường vừa được thắp lên.

Con phố rộng lớn chìm trong tĩnh lặng và gần như vắng ngắt, dẫu trời chưa phải là muộn. Anh thoáng thấy một bóng người ở phía bên kia đường, hóa ra đó chính là cô, và cả hai cùng hướng về phía dấu hiệu chữ thập cùng một khoảnh khắc. Trước khi ai kịp tiến đến nơi, cô liền cất tiếng gọi anh:

"Em không đời nào chịu gặp anh ngay đúng chỗ đó cho lần đầu tiên trong đời đâu! Hãy đi tiếp lên phía trước đi."

Giọng nói ấy, dẫu quả quyết và trong trẻo như tiếng bạc, vẫn mang chút run rẩy. Họ song hành bước đi, và chờ đợi ý muốn của cô, Jude dõi theo cho đến khi cô có hiệu chuẩn bị dừng lại, anh liền làm theo, vị trí này vốn là nơi xe chở hàng đậu vào ban ngày, dẫu lúc đó chẳng có chiếc xe nào ở đây cả.

Jude cất lời với vẻ bẽn lẽn của một kẻ si tình: "Anh rất tiếc vì đã hẹn em ra đây mà không chịu ghé thăm nhà. Nhưng anh cứ nghĩ làm vậy sẽ tiết kiệm thời gian hơn nếu chúng ta định đi dạo."

Cô đáp lại với sự suồng sã của một người bạn: "Ồ — em chẳng bận tâm đâu. Em thực ra chẳng có nơi nào để mời ai vào chơi cả. Ý em là cái chỗ anh chọn trông thật kinh khủng — chắc là em không nên nói là kinh khủng — ý em là nó ảm đạm và mang lại những liên tưởng chẳng lành... Nhưng chẳng phải thật buồn cười khi bắt đầu mọi chuyện thế này sao, trong khi em còn chưa biết gì về anh?" Cô đưa mắt nhìn anh từ đầu đến chân đầy tò mò, dẫu Jude chẳng nhìn cô mấy.

Cô nói thêm: "Xem chừng anh biết về em nhiều hơn là em biết về anh đấy."

"Đúng vậy — thỉnh thoảng anh vẫn nhìn thấy em mà."

"Và anh biết em là ai nhưng lại chẳng thèm bắt chuyện ư? Để rồi giờ đây em sắp phải đi rồi!"

"Đúng thế. Thật không may chút nào. Anh hầu như chẳng có lấy một người bạn nào khác. Thật ra, anh có một người bạn rất già ở đâu đó quanh đây, nhưng anh vẫn chưa thực sự muốn ghé thăm ông ấy ngay lúc này. Anh tự hỏi không biết em có biết chút gì về ông ấy không — ông Phillotson ấy? Hình như ông ấy là một mục sư ở đâu đó trong vùng này."

"Không — em chỉ biết có mỗi một ông Phillotson thôi. Ông ấy sống ở một nơi cách đây không xa, ngoài vùng quê, ở Lumsdon. Ông ấy là một giáo viên làng."

"A! Anh tự hỏi không biết có phải là cùng một người không. Quả là khó tin! Lại chỉ làm một giáo viên làng thôi sao? Em có biết tên thánh của ông ấy không — có phải là Richard không?"

"Vâng — đúng thế; em từng gửi sách cho ông ấy dẫu chưa từng gặp mặt bao giờ."

"Thế thì chắc chắn không thể là ông ấy được rồi!"

Nét mặt Jude chùng xuống, bởi vì một khi vị Phillotson vĩ đại còn thất bại, hà cớ gì anh lại có thể thành công trong hoài bão này? Anh hẳn đã có một ngày tuyệt vọng nếu như tin tức ấy không đến vào lúc có Sue ngọt ngào ở bên, nhưng ngay cả trong khoảnh khắc này, anh vẫn mường tượng ra việc sự thất bại của Phillotson trong kế hoạch đại học vĩ đại kia sẽ khiến anh ta suy sụp thế nào khi cô rời đi.

Jude chợt cất lời: "Đã cất công đi dạo thế này, hay là chúng ta ghé thăm ông ấy luôn nhỉ? Trời chưa muộn đâu."

Cô đồng ý, và họ cùng nhau bước lên một triền đồi, băng qua vùng thôn quê rợp bóng cây xanh mát. Chẳng mấy chốc, ngọn tháp kiên cố cùng tháp pháo vuông vức của nhà thờ hiện ra giữa bầu trời, tiếp đó là ngôi trường học. Họ hỏi một người trên phố xem liệu ông Phillotson có ở nhà hay không, và được thông báo rằng lúc nào ông ấy cũng có nhà. Một tiếng gõ cửa đã đưa ông ra tận cửa trường học, tay cầm một ngọn nến cùng vẻ tò mò trên gương mặt, vốn đã trở nên hốc hác và tiều tụy kể từ lần cuối Jude trông thấy.

Việc cuộc hội ngộ với ông Phillotson sau bao nhiêu năm trời lại diễn ra theo một cách gần gũi thế này đã xóa sạch trong chớp mắt lớp hào quang từng bao bọc lấy hình bóng người thầy giáo trong trí tưởng tượng của Jude kể từ ngày họ chia tay. Đồng thời, nó khơi gợi trong lòng anh sự đồng cảm với Phillotson, nhìn nhận ông rõ ràng là một con người đã chịu đựng nhiều giập vùi và thất vọng. Jude báo danh tính của mình, và nói rằng anh đến thăm ông như một người bạn cũ từng có ơn với anh trong những năm tháng tuổi trẻ.

Thầy giáo trầm ngâm đáp: "Tôi hoàn toàn không nhớ gì về cậu cả. Cậu nói mình từng là học sinh của tôi ư? Vâng, chắc chắn là vậy rồi; nhưng ở tuổi này của tôi, số lượng học sinh lên đến hàng ngàn, và dĩ nhiên chúng đã đổi thay rất nhiều, nên tôi chỉ nhớ được vài em mới đây mà thôi."

Jude đáp, thầm ước gì mình đã không cất công đến đây: "Chuyện là ở Marygreen."

"Đúng thế. Tôi đã ở đó một thời gian ngắn. Và đây cũng là một cựu học sinh nữa sao?"

"Không — đây là em họ của tôi... Tôi từng viết thư xin ông mấy cuốn sách ngữ pháp, nếu ông còn nhớ, và ông đã gửi chúng cho tôi?"

"À — vâng! — tôi có láng mang nhớ lại sự việc đó."

Jude nói: "Thật lòng rất cảm ơn ông vì điều đó. Và chính ông là người đã khơi mào cho tôi bước lên con đường ấy. Vào buổi sáng ông rời Marygreen, khi đồ đạc đã chất lên xe ngựa, ông đã chào tạm biệt tôi và nói rằng dự định của ông là trở thành một người theo học đại học và gia nhập Giáo hội — rằng tấm bằng cử nhân là chiếc nhãn hiệu kiểm định không thể thiếu đối với bất kỳ ai muốn làm một nhà thần học hay nhà giáo."

Phillotson đáp: "Tôi nhớ mình từng thầm nghĩ những điều đó; nhưng ngẫm lại tôi tự hỏi sao mình lại không giữ kín trong lòng nhỉ. Ý tưởng đó đã gác lại từ nhiều năm trước rồi."

Jude đáp: "Tôi chưa bao giờ quên nó cả. Chính điều đó đã đưa tôi đến miền đất này, và ra tận đây để thăm ông tối nay."

Phillotson mời gọi: "Vào nhà đi. Cả cô em họ của cậu nữa."

Họ bước vào phòng khách của ngôi trường, nơi có một chiếc đèn cắm chao giấy hắt ánh sáng xuống ba bốn cuốn sách. Phillotson nhấc chiếc chao đèn ra để họ có thể nhìn rõ mặt nhau hơn, và những tia sáng rọi lên gương mặt nhỏ nhắn đầy nhạy cảm cùng đôi mắt và mái tóc đen hoạt bát của Sue, lên những nét mặt đăm chiêu của người anh họ, và lên chính vóc dáng lẫn gương mặt đã điểm màu thời gian của thầy giáo, phơi bày một con người gầy gò, suy tư ở tuổi bốn mươi lăm, với đôi môi mỏng, nét miệng có phần thanh tao, dáng người hơi còng và chiếc áo khoác đen vì ma sát lâu ngày đã trở nên bóng loáng ở phần bả vai, giữa lưng và khuỷu tay.

Tình bạn cũ vô tình được hàn gắn, khi thầy giáo kể về những trải nghiệm của bản thân còn hai anh em họ kể về phần mình. Ông thổ lộ rằng đôi khi ông vẫn nghĩ về Giáo hội, và dẫu không thể gia nhập nơi đây như từng dự tính trong những năm tháng trước kia, ông vẫn có thể bước chân vào với tư cách là một người được cấp phép hành nghề. Trong lúc này, ông cho hay, cuộc sống ở vị trí hiện tại của ông khá thoải mái, dẫu ông đang cần tìm một giáo viên tập sự.

Họ không nán lại ăn tối, bởi Sue phải có mặt ở nhà trước khi trời tối muộn, và con đường trở về Christminster lại được bước qua. Dẫu họ chỉ trò chuyện về những đề tài chung chung, Jude vẫn không khỏi kinh ngạc khi nhận ra người em họ lại là một sự bộc lộ đầy mới mẻ về phái nữ đối với anh. Cô tràn đầy sức sống đến mức mọi việc cô làm dường như đều bắt nguồn từ cảm xúc. Một ý nghĩ hào hứng có thể khiến cô bước nhanh đến mức anh khó lòng theo kịp; và sự nhạy cảm của cô trong một số vấn đề đôi khi dễ bị hiểu lầm thành thói kiêu kỳ. Với một nỗi đau thắt ở tim, anh nhận ra rằng, trong khi tình cảm cô dành cho anh chỉ thuần túy là tình bạn bè trong sáng nhất, thì anh lại yêu cô nhiều hơn cả trước khi quen biết; và nỗi u ám trên con đường trở về không nằm ở màn đêm buông xuống phía trên đầu, mà nằm ở ý nghĩ về sự ra đi của cô.

Anh tiếc nuối thốt lên: "Sao em lại phải rời Christminster? Làm sao em có thể nhẫn tâm rời bỏ một thành phố mà trong lịch sử của nó, những con người như Newman, Pusey, Ward, Keble lại hiện lên vô cùng vĩ đại cơ chứ!"

Cô bật cười: "Vâng — họ thực sự rất vĩ đại. Dẫu cho họ có trọng lượng đến nhường nào trong lịch sử thế giới? ... Thật là một lý do buồn cười để tha thiết ở lại! Em sẽ chẳng bao giờ nghĩ đến điều đó đâu!"

Cô nói tiếp: "Thôi được — em phải đi đây. Cô Fontover, một trong những người chủ mà em phục vụ, đang bất bình với em, và em cũng vậy; thế nên rời đi là thượng sách."

"Chuyện đó xảy ra thế nào vậy?"

"Bà ấy làm vỡ một số tác phẩm điêu khắc của em."

"Ồ? Cố tình á?"

"Vâng. Bà ấy tìm thấy chúng trong phòng em, và dẫu đó là tài sản của riêng em, bà ấy vẫn ném chúng xuống sàn rồi giẫm đạp lên, chỉ vì chúng không hợp với gu thẩm mỹ của bà ấy, rồi dùng gót giày nghiền nát bét phần đầu và tay của một trong những bức tượng — thật là kinh tởm!"

"Chắc là nó quá mang đậm chất Công giáo-Tông truyền đối với bà ta phải không? Không chừng mụ ta lại gọi chúng là những pho tượng thờ cúng kiểu giáo hoàng rồi luyên thuyên về chuyện cầu khẩn các thánh ấy chứ."

"Không... Không, bà ấy không làm thế. Bà ấy nhìn nhận vấn đề theo một chiều hướng hoàn toàn khác."

"Á! Vậy thì anh ngạc nhiên đấy!"

"Vâng. Là vì một lý do hoàn toàn khác mà bà ấy không thích những vị thánh bảo trợ của em. Thế là em đốp chát lại bà ấy; và kết cục là em quyết định không ở lại nữa, mà sẽ tìm một công việc nào đó để bản thân được độc lập hơn."

"Sao em không thử đi dạy học lần nữa? Anh nghe nói trước kia em từng làm rồi mà."

"Em chưa từng nghĩ đến việc quay lại nghề đó; bởi vì em đang tiến triển rất tốt với tư cách là một nhà thiết kế mỹ thuật."

"Hãy để anh nhờ ông Phillotson nhận em thử việc ở trường của ông ấy nhé? Nếu em thích, và theo học một trường cao đẳng sư phạm, rồi trở thành một nữ giáo viên có chứng chỉ hạng nhất, em sẽ kiếm được thu nhập gấp đôi bất kỳ nhà thiết kế hay họa sĩ nhà thờ nào, lại vừa có được sự tự do gấp bội."

"Được rồi — cứ hỏi ông ấy đi. Giờ em phải vào nhà đây. Tạm biệt, Jude thân yêu! Em rất vui vì cuối cùng chúng ta cũng gặp được nhau. Chúng ta đâu cần phải cãi nhau chỉ vì cha mẹ chúng ta từng xích mích đúng không nào?"

Jude không nỡ để cô thấy rõ anh đồng tình với cô đến nhường nào, và lủi thủi bước đi về phía con phố hẻo lánh nơi anh trọ.

Giữ cho Sue Bridehead ở lại gần bên giờ đây là một khát vọng thao túng anh bất chấp mọi hậu quả, và vào tối hôm sau, anh lại lên đường đến Lumsdon, vì sợ rằng chỉ đặt niềm tin vào sức thuyết phục của những bức thư là không đủ. Vị thầy giáo hoàn toàn không chuẩn bị trước cho một lời đề nghị đường đột như vậy.

Ông nói: "Điều tôi thực sự muốn là một sự chuyển giao năm thứ hai, như cách người ta vẫn gọi. Dĩ nhiên về cá nhân thì cô em họ của cậu hoàn toàn đáp ứng được; nhưng con bé lại chẳng có chút kinh nghiệm nào cả. Ồ — nó có á? Con bé thực sự có ý định chọn nghề dạy học làm nghiệp dẻ sao?"

Jude liền nói rằng anh nghĩ cô có xu hướng đó, và những lời lẽ khéo léo của anh về sự phù hợp thiên bẩm của Sue trong việc hỗ trợ ông Phillotson — một điều mà Jude vốn chẳng biết mảy may gì — đã tác động mạnh mẽ đến vị thầy giáo tới mức ông tuyên bố sẽ nhận cô, đồng thời bảo đảm với Jude bằng tình nghĩa bạn bè rằng nếu em họ của anh không thực sự tâm huyết theo đuổi con đường ấy, và không xem bước đi này là giai đoạn đầu của thời gian học nghề — với việc đào tạo tại trường sư phạm là giai đoạn thứ hai — thì thời gian của cô sẽ hoàn toàn uổng phí, bởi mức lương chỉ mang tính tượng trưng mà thôi.

Ngày hôm sau chuyến viếng thăm này, Phillotson nhận được một lá thư từ Jude, thông báo rằng anh đã thảo luận lại với cô em họ, và cô ngày càng mặn mà hơn với ý tưởng sư phạm; rằng cô đã đồng ý đến nhận việc. Vị thầy giáo mang tính cách ẩn dật ấy không hề mảy may nghĩ ngợi rằng sự nhiệt thành của Jude trong việc thúc đẩy thỏa thuận này lại xuất phát từ bất kỳ tình cảm nào dành cho Sue khác ngoài bản năng tương trợ vốn quen thuộc giữa những người cùng một dòng họ.