Viên thanh tra cảnh sát Otchumyelov đang rảo bước qua quảng trường chợ, khoác trên mình chiếc áo choàng mới và kẹp một gói đồ dưới nách. Theo sau hắn là một tên cảnh sát tóc đỏ, tay cầm cái sàng đựng đầy quả lý gai bị tịch thu. Xung quanh vắng lặng như tờ. Không một bóng người trên quảng trường... Những cánh cửa rộng mở của các cửa hiệu và quán rượu nhìn ra cõi đời của Chúa với vẻ ủ rũ, tựa những cái há miệng của kẻ đói lả; đến cả một bóng ăn mày cũng chẳng có lấy một mống gần đó.

— Thế mày cắn hả, cái đồ khốn kiếp? — Otchumyelov chợt nghe tiếng hét. — Hỡi bà con, đừng để nó chạy mất! Thời buổi này mà dám cắn người à! Tóm lấy nó! A... a!

Có tiếng chó ẳng lên. Otchumyelov nhìn về phía phát ra âm thanh và thấy một con chó đang lò cò bằng ba chân, ngơ ngác nhìn quanh, chạy thốc tháo từ bãi chứa gỗ của Pitchugin ra. Một gã mặc áo sơ mi vải bông được là ủi cứng, áo gilê phanh ngực, đang đuổi theo nó. Gã lao theo, chồm người về phía trước rồi ngã nhào xuống, tóm lấy hai chân sau của con chó. Lại một tiếng chó kêu ẳng lên và tiếng hô "Đừng để nó xổng!". Những gương mặt ngái ngủ ló ra từ các cửa hàng, và chẳng mấy chốc, một đám đông như từ dưới đất chui lên đã tụ tập quanh bãi gỗ.

— Trông có vẻ như có chuyện lộn xộn đấy, thưa ngài... — viên cảnh sát lên tiếng.

Otchumyelov quay người sang trái nửa vòng và sải bước tiến về phía đám đông.

Hắn thấy gã đàn ông mặc áo gilê phanh ngực vừa nhắc đến đang đứng sát cổng bãi gỗ, giơ cao cánh tay phải và chìa ngón tay đang rớm máu ra trước đám đông. Trên khuôn mặt ngà ngà say của gã hằn rõ vẻ: "Tao cho mày biết tay, đồ đểu giả!", và quả thực, chính cái ngón tay ấy trông giống như một lá cờ chiến thắng. Trong gã này, Otchumyelov nhận ra Hryukin, thợ kim hoàn. Kẻ thủ ác gây ra vụ náo động — một chú chó con giống borzoy lông trắng, mõm nhọn và có một vết đốm vàng trên lưng — đang nằm bẹp dưới đất giữa đám đông, hai chân trước duỗi thẳng, toàn thân run lẩy bẩy. Đôi mắt ngấn lệ hiện lên vẻ khốn khổ và sợ hãi.

— Có chuyện gì thế hả? — Otchumyelov vừa hỏi vừa len lỏi qua đám đông. — Các người tụ tập ở đây làm gì? Sao cứ giơ ngón tay thế kia...? Ai là kẻ vừa la hét đấy?

— Cháu đang đi dọc đây, chẳng làm phiền ai cả, thưa ngài — Hryukin bắt đầu cất lời, ho hắng vào tay áo. — Cháu đang bàn chuyện củi lửa với Mitry Mitritch, thì con súc sinh thấp hèn này chẳng vì lý do quái gì lại cắn vào ngón tay cháu... Ngài phải minh xét cho, cháu là người lao động... Việc của cháu tinh vi lắm. Cháu phải được đền bù, vì có khi cả tuần nay cháu chẳng dùng được cái ngón tay này nữa ấy chứ... Thưa ngài, luật pháp nào lại cho phép chịu đựng cảnh này từ một con súc vật... Nếu ai bị cắn cũng thế này thì sống làm sao nổi...

— Hừm. Rất hay — Otchumyelov nghiêm giọng nói, ho khan và nhướn mày. — Rất hay. Con chó của ai thế? Ta sẽ không bỏ qua chuyện này đâu! Ta phải dạy cho mấy kẻ không biết tuân thủ quy định này một bài học mới được! Khi nào nó bị phạt tiền, cái đồ vô lại ấy, ta sẽ cho nó biết thế nào là nuôi chó với lại gia súc lang thang! Ta sẽ cho hắn một bài học!... Yeldyrin — viên thanh tra quát lớn, quay sang viên cảnh sát — hãy tìm xem con chó này của ai và lập biên bản ngay! Còn con chó thì phải đem siết cổ. Lập tức! Chắc chắn nó bị dại rồi... Hỏi lại lần nữa, chó của ai thế?

— Tôi đoán là của Tướng Zhigalov — một giọng nói trong đám đông vang lên.

— Của Tướng Zhigalov ư, hừm... Giúp ta cởi chiếc áo khoàng này nào, Yeldyrin... trời nóng khủng khiếp! Chắc là sắp mưa rồi đây... Chỉ có điều ta không hiểu nổi, sao nó lại cắn anh được nhỉ? — Otchumyelov quay sang Hryukin. — Đời nào nó với tới ngón tay anh được. Nó chỉ là một con chó con nhỏ xíu, còn anh thì to xác thế này! Chắc là anh bị đinh cào vào tay, rồi nảy sinh ý định đòi bồi thường chứ gì. Bọn mi... loại người như các ngươi lạ gì tao! Tao thừa biết mấy thói đời tụi bây!

— Nó cố tình châm điếu thuốc vào mặt con chó để trêu, thưa ngài, nên con chó nó mới khôn hồn cắp cho một phát... Gã này toàn nói nhảm thôi, thưa ngài!

— Mày nói láo, đồ lác mắt! Mày có thấy quái đâu mà bày đặt bị đặt? Ngài thanh tra đây là một vị sáng suốt, ngài thừa sức phân biệt ai nói dối ai nói thật trước mặt Chúa... Còn nếu tôi nói sai thì cứ để tòa án phán quyết. Pháp luật rành rành ra đấy... Thời buổi này mọi người đều bình đẳng cả. Nói cho anh hay, anh ruột tôi cũng làm trong hiến binh đấy...

— Cấm cãi!

— Không, đấy không phải chó của Tướng quân đâu — viên cảnh sát quả quyết nói với vẻ đầy tin tưởng — Tướng quân không có con nào giống thế này cả. Chó của ngài toàn là giống chó săn lông dài thôi.

— Anh biết chắc điều đó chứ?

— Thưa vâng, thưa ngài.

— Tôi cũng biết thế. Tướng quân toàn nuôi chó quý, thuần chủng, còn con này thì chẳng ra thể thống gì! Lông lá không có, hình thù cũng chẳng giống ai... Đúng là một giống loài thấp kém. Lại đi nuôi thể loại chó thế này!... có ích gì cơ chứ. Nếu một con chó như thế này mà xuất hiện ở Petersburg hay Moscow, anh có biết chuyện gì xảy ra không? Người ta sẽ chẳng thèm đếm xỉa gì đến luật pháp đâu, mà siết cổ nó trong chớp mắt ấy chứ! Hryukin, anh đã bị thương, và chúng ta không thể bỏ qua chuyện này được... Phải cho chủ nhân của nó một bài học! Đã đến lúc rồi đấy...!

— Nhưng nhỡ đâu lại là chó của Tướng quân thì sao nhỉ? — viên cảnh sát vừa nói vừa ngẫm nghĩ. — Có viết chữ lên mặt nó đâu... Hôm trước tôi vừa thấy một con y hệt thế này ở sân nhà ngài mà.

— Chắc chắn là chó của Tướng quân rồi! — một giọng nói trong đám đông vang lên.

— Hừm, mặc lại áo choàng cho ta nào, cậu Yeldyrin... gió nổi lên rồi đấy... Ta thấy lạnh... Cậu mang con chó này đến nhà Tướng quân đi, rồi hỏi xem sao. Cứ bảo là tôi tìm thấy và gửi trả. Nhớ dặn họ đừng thả nó ra đường nữa... Lỡ nó là con chó quý, rồi cứ có đứa khốn nào nhét điếu thuốc vào mõm nó thì chẳng mấy chốc mà hỏng à. Chó là loài động vật mỏng manh lắm... Còn anh, hạ tay xuống đi, đồ đần. Bày cái ngón tay ngốc nghếch ấy ra làm gì chứ. Tự anh rước họa vào thân thôi...

— Đầu bếp nhà Tướng quân tới kìa, hãy hỏi hắn xem... Này, Prohor! Lại đây chú em! Nhìn con chó này xem... Có phải của nhà cậu không?

— Vẽ chuyện! Nhà tôi chưa bao giờ có loại chó này!

— Cần gì phải mất công hỏi han nữa — Otchumyelov phán. — Chó lang thang chứ gì nữa! Chẳng việc gì phải bàn cãi lôi thôi về nó nữa... Đã bảo là chó lang thang thì đích thị là chó lang thang rồi. Phải tiêu hủy nó đi, thế là hết chuyện.

— Đây không phải chó nhà tôi — Prohor nói tiếp. — Nó là của ông anh trai Tướng quân, người mới đến cách đây dạo trước. Chủ tôi vốn không thích chó săn. Nhưng ngài ấy thì lại thích...

— Không lẽ anh trai của Ngài Đương kim Đại nhân lại đang ở đây ư? Có phải ngài Vladimir Ivanitch không? — Otchumyelov hỏi, và toàn bộ khuôn mặt bừng sáng lên một nụ cười rạng rỡ. — Ôi trời đất quỷ thần ơi! Thế mà tôi không hề hay biết! Ngài đến thăm à?

— Vâng.

— Ôi chao ôi... Không rời xa em trai mình được cơ chứ... Thế mà tôi lại chẳng biết gì cả! Hóa ra đây là chó của ngài ấy ư? Thật vinh hạnh quá... Bế nó đi nào. Con chó con không tệ đâu... Trông lanh lợi phết chứ lị... Dám cắp vào ngón tay của gã này cơ à! Ha-ha-ha... Nào, sao mà mày cứ run lên thế? Rrr... Rrgr... Cái đồ ranh con này đang giận dữ kìa... một chú cún con dễ thương thật.

Prohor gọi con chó và rời khỏi bãi gỗ cùng với nó. Đám đông cười ồ lên chế nhạo Hryukin.

— Tao sẽ cho mày biết tay! — Otchumyelov đe dọa hắn, rồi quấn chặt chiếc áo choàng, tiếp tục rảo bước qua quảng trường.