“Xin bảo ban anh lại cho phải phép, thưa anh bạn hiền,” phu nhân Nashatyrin, vợ viên đại tá ở phòng số 47, mặt đỏ lựng và nước bọt văng tứ tung, vừa xông vào chất vấn chủ khách sạn. “Hoặc là anh đổi cho tôi phòng khác, không thì tôi dọn đi khỏi cái khách sạn khỉ ho cò gáy này ngay lập tức! Đúng là một ổ nhơ nhuốc! Chúa mới biết, tôi có mấy cô con gái đã lớn khôn mà ngày đêm chỉ toàn nghe thấy những điều xằng bậy! Thật không thể chịu nổi! Ngày lẫn đêm! Lắm lúc hắn ta oang oang những câu tục tĩu đến đỏ cả tai! Trông có khác gì lũ phu xe đâu. May mà mấy đứa con gái tội nghiệp của tôi không hiểu gì, chứ không thì tôi phải dắt chúng nó chạy ra đường rồi. . . Kìa, hắn lại đang nói bậy gì nữa kìa! Anh nghe xem!”

“Tôi còn biết một chuyện hay ho hơn thế cơ, anh bạn ạ,” một giọng trầm khàn vọng sang từ phòng bên cạnh. “Cậu còn nhớ Trung úy Druzhkov chứ? Số là cái cậu Druzhkov ấy có lần đang đánh bi-a, định đẩy quả bóng vàng xuống lỗ và ngặt nỗi theo thói quen, cậu ta lại giơ chân lên. . . . Bỗng nhiên ‘rắc’ một tiếng! Ban đầu người ta tưởng cậu ta làm ráchh dạ bàn bi-a, nhưng đến khi nhìn kỹ thì hỡi ôi, bạn tôi ơi, chiếc quần kiểu Mỹ của cậu ta đã rách toác ở mọi đường khâu! Cái đồ khốn ấy tung cước cao đến mức chẳng còn sót lại đường chỉ nào. . . . Hả hả hả, mà lúc ấy lại có cả các bà các cô ngồi xem nữa chứ. . . trong đó có cả vợ của cái gã Trung úy lẩm cẩm Okurin. . . . Okurin nổi giận lôi đình. . . . ‘Tên kia sao dám,’ hắn làm ầm lên, ‘có những hành vi bất nhã trước mặt vợ ta chứ?’ Rồi chuyện nọ xọ chuyện kia. . . cậu lạ gì đám tụi mình! . . . Okurin cử người mang thư thách đấu đến cho Druzhkov, còn Druzhkov thì bảo ‘đừng có ngớ ngẩn’ . . . hả hả hả, ‘mà bảo hắn mang thư đến cho cái tay thợ may đã may chiếc quần này cho tôi thì hơn; lỗi tại hắn ta cơ mà.’ Hả hả hả! Hả hả hả. . . .”

Lilya và Mila, hai cô con gái của viên đại tá, đang ngồi bên cửa sổ với hai má phúng phính chống lên tay, bỗng đỏ bừng mặt và hạ mi mắt xuống, trông như chìm hẳn vào khuôn mặt bầu bĩnh của họ.

“Thế anh vừa nghe thấy hắn nói gì chưa?” Phu nhân Nashatyrin tiếp lời, quay sang chì trích người chủ khách sạn. “Và anh cho rằng chuyện đó là vô hại, chắc thế chứ? Tôi là vợ một đại tá đấy, thưa anh! Chồng tôi là sĩ quan chỉ huy. Tôi không đời nào dung thứ cho một tên phu xe nào đó thốt ra những lời đồi bại như thế ngay trước mặt chúng tôi!”

“Hắn không phải phu xe đâu thưa phu nhân, mà là Đại úy tham mưu Kikin. . . . Một người sinh ra đã là quý tộc.”

“Nếu hắn đã quên mất thân phận của mình để ăn nói chẳng khác gì phu xe, thì hắn lại càng đáng khinh bỉ hơn! Tóm lại, đừng có ngụy biện với tôi nữa, mà hãy mau chóng ra tay giải quyết đi!”

“Nhưng tôi biết làm sao được, thưa phu nhân? Đâu phải chỉ có mình phu nhân phàn nàn, ai cũng kêu trời cả, nhưng tôi biết trị hắn thế nào đây? Có người sang tận phòng để sỉ vả hắn, bảo rằng: ‘Hannibal Ivanitch, anh hãy kính sợ Chúa đi! Xấu hổ lắm chứ!’ thế là hắn đấm thẳng vào mặt người ta rồi tuôn ra đủ thứ: ‘nấy mà nhét vào tẩu mà hút đi,’ và đủ điều cay nghiệt khác. Thật là nhục nhã! Sáng ra hắn tỉnh dậy là bắt đầu lững thững đi dọc hành lang mà chẳng mặc gì ngoài đồ lót, xin lỗi phu nhân. Lúc nào ngà ngà say là hắn lôi súng lục ra nã đạn thủng cả tường. Ban ngày thì nốc rượu, ban đêm thì đánh bài điên cuồng, đánh xong là sinh sự đánh nhau. . . . Tôi thấy ngượng thay cho những vị khách khác khi nhìn thấy cảnh đó!”

“Sao anh không tống cổ cái đồ vô lại ấy đi?”

“Ôi dào, đuổi thế nào được hắn! Hắn nợ tiền phòng ba tháng nay rồi, nhưng chúng tôi nào dám đòi tiền, chỉ cốt mở lời xin hắn rủ lòng thương mà dọn đi thôi . . . Quan tòa đã ra lệnh trục xuất hắn khỏi phòng, nhưng hắn cứ kiện cáo từ tòa này sang tòa khác, cứ thế mà dây dưa mãi. . . . Hắn đúng là một cục nợ đời, chính xác là thế. Mà lạy Chúa, con người ta sao lại thế cơ chứ! Trẻ trung, đẹp trai và học thức. . . . Những lúc không uống rượu thì chẳng thể tìm đâu ra một quý ông lịch thiệp hơn thế. Mấy hôm trước, khi không say xỉn, hắn đã dành nguyên cả ngày để viết thư cho bố mẹ cơ mà.”

“Tội nghiệp bố mẹ hắn thay!” Phu nhân đại tá thở dài.

“Đáng thương thật chứ lị! Có được một đứa con ngỗ nghịch thế thì chẳng có chút yên ổn nào. Hắn bị nguyền rủa, bị đuổi khỏi nơi ở, và chẳng ngày nào là không gây rắc rối vì dính líu đến bê bối. Thật đáng buồn!”

“Tội nghiệp người vợ bất hạnh của hắn!” Phu nhân thở dài.

“Hắn làm gì có vợ, thưa phu nhân. Nghĩ cũng lạ! Cơn phước lắm nếu cô ấy không bị hắn đánh cho vỡ đầu. . . .”

Phu nhân đi đi lại lại trong phòng.

“Hắn chưa vợ, anh nói thế phỉ phöa?”

“Dạ chắc chắn là chưa rồi, thưa phu nhân.”

Phu nhân lại bước qua bước lại trong phòng và trầm ngâm suy nghĩ.

“Hừm, chưa vợ . . .” bà lẩm bẩm vẻ đăm chiêu. “Hừm. Lilya và Mila, đừng có ngồi bên cửa sổ nữa, lùa gió đấy! Thật là tiếc cho một đời trai trẻ mà lại để bản thân trượt dốc thế này! Mà tất cả là tại đâu? Tại thiếu vắng sự kèm cặp của gia đình! Chẳng có người mẹ nào thèm ngó ngàng. . . . Chưa vợ ư? Chà . . . thế thì . . .” sau một thoáng suy ngẫm, phu nhân tiếp tục với giọng điệu nhã nhặn hơn, “nhờ anh sang gặp hắn và nhân danh tôi đề nghị hắn . . . hãy kiềm chế những lời lẽ đó. . . . Hãy bảo rằng phu nhân Nashatyrin nài nỉ anh ta . . . Bảo rằng tôi đang cùng các con gái trọ ở phòng số 47 . . . rằng chúng tôi vừa từ điền trang dưới quê lên. . . .”

“Xin tuân lệnh.”

“Hãy bảo hắn rằng, có một vị phu nhân đại tá và các con gái đây. Biết đâu hắn còn qua đây để xin lỗi. . . . Lúc nào sau bữa trưa chúng tôi cũng ở nhà. Ồ Mila, đóng cửa sổ lại đi!”

“Mẹ cần gì phải bận tâm đến cái . . . con cừu đen ấy hả mẹ?” Lilya cất giọng kéo dài khi người chủ khách sạn đã lui ra. “Thật là một kẻ dở hơi để mà mời mọc! Một tên lưu manh rượu chè bê tha!”

“Ôi, con đừng nói thế, ma chère ạ! Lúc nào con cũng mở miệng là chê bai như vậy; và này . . . ngồi xuống đi! Dù hắn có ra sao đi nữa, chúng ta cũng không nên khinh miệt người ta. . . . Ai mà chẳng có điểm tốt. Ai biết được cơ chứ,” phu nhân đại tá thở dài, lo lắng đưa mắt nhìn hai cô con gái từ đầu đến chân, “biết đâu nhân duyên của các con lại nằm ở đây đấy. Dù sao thì cũng thay quần áo đi đã. . . .”